Kim Cương Ngữ Bồ Tát

Kim Cương ngữ, Phạm: Vajra-bhàwa. Hán âm: Phạ nhật ra Bà Sa. Tạng:Rdo-rje brjod#-pa. Cũng gọi Kim Cương Ngữ Ngôn Bồ Tát, Vô ngôn Bồ Tát, Kim Cương Niệm Tụng Bồ Tát, Năng thụ Tất Địa Bồ Tát, Kim Cương thượng Tất Địa Bồ Tát. Vị Bồ Tát thân cận ngồi ở phía sau đức Vô lượng thọ Như Lai trong Nguyệt Luân phương tây. Là một trong 16 vị Đại Bồ Tát, 1 trong 37 vị tôn của Mạn Đồ La Kim Cương Giới Mật giáo. Mật Hiệu là Tính không Kim Cương, Diệu ngữ Kim Cương. Chủng Tử, Hình Tượng của vị tôn này trong các hội đều khác nhau. Như tronghội Thành thân, Chủng Tử của Ngài là (raô), nghĩa là nghiệp thanh tịnh vô cấu, hình Tam Muội da là chày 3 chĩa đặt trên cái lưỡi; Hình Tượng Ngài là thân mầu da người, tay trái nắm lại đặt ở chỗ thắt lưng ngang bụng, tay phải cầm lưỡi Như Lai để ở trước ngực; Ấn Tướng là 2 tay kết Kim Cương Quyền, đưa lên đến miệng thì mở ra và ngửa lên. Chân Ngôn là: Án phạ nhật ra bà sái lam. Trong hội Tam Muội da, Chủng Tử của vị tôn này là (da), nghĩa là dùng lời nói ban phát cho tất cả; hình Tam Muội da là hoa sen, trên hoa có cây chày 3 chĩa hình cái lưỡi; Ấn Tướng là Ngoại phược quyền(2 bàn tay chắp, 10 ngón đan xen kẻ nhau rồi nắm lại)với 2 ngón trỏ làm thành hình hoa sen búp, 2 ngón cái dính vào 2 ngón trỏ. Chân Ngôn là: Bát ra để nhiếp na. Trong hội Vi tế, Hình Tượng vị tôn này là tay trái nắm lại để ở chỗ cạnh sườn ngang rốn, bàn tay phải duỗi ra để ở trước ngực. Trong hội Cúng dường, Hình Tượng vị Bồ Tát này là 2 tay cầm hoa sen, trên hoa sen có cây chày 3 chĩa. Vị tôn này tượng trưng cho đức Nội Chứng, vì Chúng Sinh nói pháp của Vô lượng thọ Như Lai. Thân mầu da người biểu thị ý nghĩa tu hành và Chứng Quả hợp nhất; mầu da người là do mầu trắng và mầu đỏ hợp thành, mầu trắng biểu thị cho Đức Thanh tịnh sẵn có, mầu đỏ biểu thị cho việc tu hành Tinh Tiến. Còn lưỡi Như Lai biểu thị cho đức Thuyết Pháp Luận Nghĩa. Nếu vị tôn này gia hộ thì Hành Giả có được 64 thứ pháp âm vang rền khắp 10 phương, khiến cho Chúng Sinh đều được sự Lợi Ích của Chính Pháp. [X. kinh Kim Cương đính Q. 1.; kinh Kim Cương đính Du Già trung lược xuất Niệm Tụng Q. 2., Q. 3.; Kim Cương đính Du Già lược thuật tam Thập Thất Tôn tâm yếu].