Tứ Tướng

: các pháp sanh diệt, biến chuyển theo 4 tướng là Sanh (Sanskrit: jāti, 生, còn gọi là Sanh Tướng [生相], tức là pháp Hữu Vi từ vị trí tương lai sanh đến vị trí hiện tại), Trụ (Sanskrit: sthiti, 住, còn gọi là Trụ Tướng [住相], tức là pháp Hữu Vi an trụ ở vị trí hiện tại), Dị (Sanskrit: anyathātva, 異, còn gọi là Dị Tướng [異相], tức là pháp Hữu Vi biến dị, suy tổn ở vị trí hiện tại), Diệt (Sanskrit: anityatā, 滅, còn gọi là Diệt Tướng [滅相], tức là pháp Hữu Vi ở vị trí hiện tại diệt và chuyển sang vị trí Quá Khứ); còn gọi là Tứ Hữu Vi (四有爲), Tứ Hữu Vi Tướng (四有爲相), Tứ Bản Tướng (四本相). Theo thuyết của Tiểu Thừa Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ (說一切有部), căn cứ vào Phát Trí Luận (發智論) quyển 2, Đại Tỳ Bà Sa Luận (大毘婆沙論) quyển 38, 39, Câu Xá Luận (具舍論) quyển 5, v.v., tất cả các pháp Hữu Vi đều chịu sự chi phối của vô thường; tuy do năng lực của Nhân Duyên, từ vị trí tương lai, sanh đến vị trí hiện tại, nhưng chỉ trong thoáng chốc thì tiêu diệt mà trở thành vị trí của Quá Khứ. Pháp Hữu Vi sanh diệt biến chuyển này Lưu Chuyển ở trong ba đời tương lai, hiện tại và Quá Khứ. Hữu Bộ thì chủ trương Sát Na sanh diệt, cho nên Bốn Tướng này đều có mặt chỉ trong một Sát Na. Theo thuyết của Pháp Tướng Tông (法相宗) thuộc Đại Thừa, căn cứ vào Du Già Sư Địa Luận (瑜伽師地論) quyển 46, 51, 88, Thành Duy Thức Luận (成唯識論) quyển 2, v.v., Tông Phái này chủ trương “Tứ Tướng giả lập, Quá Vị Vô Thể (四相假立、過未無体, bốn tướng giả lập ra; Quá Khứ, vị lai không thực thể).” Nếu nói về Sát Na, các pháp Hữu Vi nương vào sức mạnh Nhân Duyên, do vì vốn là không nên nay có mặt; vì vậy mới gọi là Sanh. Tạm dừng ở vị trí Sanh, tức gọi là Trụ. Biến dị trước sau vị trí Trụ thì gọi là Dị. Vì tạm có rồi lại không, nên gọi khi diệt là Diệt vậy. Trong quá trình đó, ba tướng Sanh, Trụ, Dị là “có”, cùng thuộc hiện tại; tướng Diệt là “không”, thuộc về Quá Khứ. Bên cạnh đó, Tứ Tướng còn là 4 loại tướng do cá thể Chúng Sanh vọng chấp mà sanh ra, được thuyết trong Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh (金剛般若波羅蜜經) do Cưu Ma La Thập (Sanskrit: Kumārajīva, 鳩摩羅什, 344-413) dịch, gồm: Ngã Tướng (我相, Chúng Sanh trong pháp Ngũ Uẩn [s: pañca-skandha, Pāli: pañca-khandha 五蘊] lầm xem có thật ta và cái của ta), Nhân Tướng (人相, Chúng Sanh trong pháp Ngũ Uẩn lầm xem cái ta sanh trong cõi người là người, vốn khác với các cõi khác), Chúng Sanh Tướng (眾生相, Chúng Sanh trong pháp Ngũ Uẩn lầm xem cái ta nương vào Năm Uẩn, Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức hòa hợp mà sanh ra) và Thọ Giả Tướng (壽者相, Chúng Sanh trong pháp Ngũ Uẩn lầm xem cái ta thọ nhận một chu kỳ thọ mạng, ngắn dài không thống nhất, khác nhau tùy theo mỗi người).