Quyền Thật Nhị Trí
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Cũng gọi Quyền thực nhị tuệ. Quyền trí và Thực trí ghép chung lại. Quyền trí cũng gọi Phương Tiện Trí, là trí biết rõ pháp Tam Thừa quyền hóa; Thực trí, cũng gọi Chân thực trí, Như thực trí, là trí thấu suốt pháp Nhất Thừa chân thực. Thực trí thuộc về thể, Quyền trí thuộc về dụng. Đại Thừa Nghĩa Chương quyển 19 cho rằng, dựa theo Đối quyền minh thực (đối với quyền mà rõ được thực) mà luận thì trí rõ biết pháp Nhất Thừa chân thực, gọi là Thực trí; còn trí thấu suốt pháp Tam Thừa quyền hóa thì gọi là Phương Tiện Trí. Nói về Phương Tiện Trí cho rằng, dựa theo Quyền xảo Phương Tiện (Phương Tiện tạm thời khéo léo) mà bàn, thực ra không có việc ấy, nhưng giả đặt một cách khéo léo, cho nên gọi là Phương Tiện. Trong đó, Phật có pháp Tam Nghiệp Phương Tiện là:
1. Thân xảo: Vì hóa độ Chúng Sinh mà tạm thời giả hiện các thân hình một cách khéo léo như Phật, vượn, nai, ngựa...
2. Khẩu xảo: Thực không có Tam Thừa sai khác, nhưng tùy thuận Căn Cơ của Chúng Sinh mà tạm nói pháp Tam Thừa.
3. Ý xảo: Nghĩ về sự hành hóa Phương Tiện khéo léo của chư Phật Quá Khứ, ta nay đã đượcđạo, cũng nên tuyên Thuyết Pháp Tam Thừa. Pháp Hoa Huyền Nghĩa quyển 2, thượng (Đại 33, 693 thượng) nói: Phật Pháp Không ngoài quyền thực, pháp ấy rất sâu xa mầu nhiệm, khó thấy khó thấu suốt, tất cả loài Chúng Sinh, không thể nào biết rõ Phật, vì thực trí của Phật rất sâu xa vi diệu. Còn các pháp khác của Phật cũng không thể suy lường mà biết được, vì quyền trí của Phật rất vi diệu. Hai pháp ấy duy Phật với Phật mới có thể cùng suốt được thực tướng của chúng. Cũng Pháp Hoa Huyền Nghĩa quyển 3, hạ, cho rằng hai trí quyền thực có thể được chia làm 7 loại: Tích pháp quyền thực, Thể Pháp quyền thực, Thể Pháp hàm trung quyền thực, Thể Pháp Hiển trung quyền thực, Biệt quyền thực, Biệt hàm viên quyền thực và Viên quyền thực. Bảy loại quyền thực trí này mỗi loại chia ra 3 thứ: Tự hành quyền thực, Hóa tha quyền thực và Tự hành hóa tha quyền thực, tổng hợp lại có 21 loại quyền thực. Ngoài ra, Mật giáo lấy đài hoa sen ở chính giữa Mạn Đồ La Thai Tạng Giới làm Thực trí và lấy 8 cánh sen nở rộ làm Quyền trí. [X. Pháp Hoa Huyền Luận Q. 4.; Pháp Hoa Huyền Tán Q. 3.; Đại Nhật Kinh Sớ Q. 6.; Ma Ha Chỉ Quán Q. 3. hạ]. (xt. Quyền Thực).
1. Thân xảo: Vì hóa độ Chúng Sinh mà tạm thời giả hiện các thân hình một cách khéo léo như Phật, vượn, nai, ngựa...
2. Khẩu xảo: Thực không có Tam Thừa sai khác, nhưng tùy thuận Căn Cơ của Chúng Sinh mà tạm nói pháp Tam Thừa.
3. Ý xảo: Nghĩ về sự hành hóa Phương Tiện khéo léo của chư Phật Quá Khứ, ta nay đã đượcđạo, cũng nên tuyên Thuyết Pháp Tam Thừa. Pháp Hoa Huyền Nghĩa quyển 2, thượng (Đại 33, 693 thượng) nói: Phật Pháp Không ngoài quyền thực, pháp ấy rất sâu xa mầu nhiệm, khó thấy khó thấu suốt, tất cả loài Chúng Sinh, không thể nào biết rõ Phật, vì thực trí của Phật rất sâu xa vi diệu. Còn các pháp khác của Phật cũng không thể suy lường mà biết được, vì quyền trí của Phật rất vi diệu. Hai pháp ấy duy Phật với Phật mới có thể cùng suốt được thực tướng của chúng. Cũng Pháp Hoa Huyền Nghĩa quyển 3, hạ, cho rằng hai trí quyền thực có thể được chia làm 7 loại: Tích pháp quyền thực, Thể Pháp quyền thực, Thể Pháp hàm trung quyền thực, Thể Pháp Hiển trung quyền thực, Biệt quyền thực, Biệt hàm viên quyền thực và Viên quyền thực. Bảy loại quyền thực trí này mỗi loại chia ra 3 thứ: Tự hành quyền thực, Hóa tha quyền thực và Tự hành hóa tha quyền thực, tổng hợp lại có 21 loại quyền thực. Ngoài ra, Mật giáo lấy đài hoa sen ở chính giữa Mạn Đồ La Thai Tạng Giới làm Thực trí và lấy 8 cánh sen nở rộ làm Quyền trí. [X. Pháp Hoa Huyền Luận Q. 4.; Pháp Hoa Huyền Tán Q. 3.; Đại Nhật Kinh Sớ Q. 6.; Ma Ha Chỉ Quán Q. 3. hạ]. (xt. Quyền Thực).