Phật Nhãn Phật Mẫu

Phạm: Buddhaa-locanì. Cũng gọi Phật Nhãn bộ mẫu, Phật Nhãn minh phi, Phật Nhãn tôn, Hư Không nhãn minh phi, Năng Tịch mẫu, Kim Cương Cát Tường nhãn, Nhất Thiết Như Lai Phật Nhãn đại Kim Cương Cát Tường Nhất Thiết Phật Mẫu, Nhất Thiết Như bảo, Phật Mẫu tôn, Phật Mẫu thân. Một trong những vị tôn của viện Thích Ca và viện Biến Tri thuộc Mạn Đồ La Thai Tạng Giới Mật giáo. Vị tôn này là thần cách hóa của diệu trí Bát Nhã Trung Đạo, là mẹ chung sinh ra chư Phật, Bồ Tát của 2 bộ Kim Cương và Thai tạng. Vì là mẹ sinh ra Công Đức của Phật bộ nên gọi là Phật Mẫu, lại có đủ 5 mắt nên cũng gọi là Phật Nhãn. Phật Nhãn Phật Mẫu của viện Biến Tri ngồi ở phía bắc Nhất Thiết Như Lai Trí Ấn ở trung ương, Mật Hiệu là Thù Thắng Kim Cương. Hình Tượng là mình màu da người, ngồi kết già trên hoa sen đỏ, đầu đội mũ báu, tai đeo khoen bằng vàng, tay mang vòng xuyến, mặc áo gấm đỏ, tay kết Định Ấn. Phật Nhãn Phật Mẫu của viện Thích Ca cũng gọi là Biến Tri nhãn, Năng Tịch mẫu, Nhất Thiết Như Lai bảo, ngồi ở vị trí thứ nhất hàng dưới, phía bắc Phật Thích Ca Mâu Ni ở trung ương, Mật Hiệu là Thực tướng Kim Cương. Hình Tượng là mình màu vàng ròng, bàn tay phải dựng đứng, ngón giữa, ngón áp út co lại, ngón út hơi co, ngón cái và ngón trỏ duỗi thẳng, cánh tay trái co lại, cầm hoa sen trên có ngọc như ý, mặt hướng về phía trái, hơi ngước nhìn. Thông thường cho rằng vị tôn này là do đức Đại Nhật Như Lai biến hóa ra, nhưng kinh Du kì thì cho là do Kim Cương tát đỏa biến hóa ra. Pháp tu của vị tôn này là pháp Tức tai hoặc là pháp Hàng phục. Đặc sắc của Phật Nhãn Phật Mẫu là lấy các vì Tinh Tú làm Quyến Thuộc. Còn Mạn Đồ La lấy vị tôn này làm vị Trung tôn để kiến lập thì gọi là Phật Nhãn Mạn Đồ La. [X. phẩm Cụ duyên kinh Đại nhật Q. 1.; phẩm Phổ thông Chân Ngôn tạng kinh Đại nhật Q. 2.; phẩm Phật Mẫu kinh Đại phẩm Bát Nhã Q. 14.; phẩm Kim Cương Cát Tường đại Thành Tựu trong kinh Kim Cương phong Lâu Các Nhất Thiết Du Già du kì Q.hạ; phẩm Họa tượng nghi quĩ trong kinh Bồ Đề tràng sở thuyết nhất tự đính luân Q. 2.; luận Đại trí độ Q. 69.; Đại Nhật Kinh Sớ Q. 5.; Bí Tạng Kí Q.cuối].