Phật Mẫu
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Phạm: Buddha-màtri. Pàli: Buddha-màtar.
I. Phật Mẫu. Chỉ cho phu nhân Ma da (Phạm: Mahà-màyà), mẹ đẻ của đức Phật Thích Ca, hoặc chỉ cho bà Ma Ha Ba Xà Ba Đề (Phạm: Mahà-prajàpatì) dì của đức Phật, người đã thay thế phu nhân Ma da nuôi dưỡng Ngài sau khi phu nhân tạ thế. [X. kinh Đại ái đạo ban nê hoàn; kinh Bồ Tát xử thai Q. 1.; kinh Quán Phật Tam Muội hải Q. 6.].
II. Phật Mẫu. Chỉ cho Bát Nhã Ba La Mật, vì Bát Nhã có năng lực sinh ra hết thảy các đức Phật. [X. kinh Đại phẩm Bát Nhã Q. 16.; luận Đại trí độ Q. 34.].
III. Phật Mẫu. Chỉ cho pháp. Phật lấy pháp làm thầy, nhờ pháp mà Thành Phật, vì thế gọi pháp là Phật Mẫu. [X. kinh Đại Phương Tiện Phật báo ân Q. 6.; kinh Lăng nghiêm Q. 6.].
IV. Phật Mẫu. Chỉ cho Phật Nhãn tôn. Trong Mật giáo, pháp nào có năng lực sinh ra chư Phật, chư Bồ Tát thì được thần cách hóa mà gọi là Phật Mẫu, Phật Mẫu tôn.Chẳng hạn như Bát Nhã Ba La Mật có Công Năng sinh ra các đức Phật, mang lại Nhất Thiết Trí cho các Ngài, có Tác Dụng Thị Hiện tướng Thế Gian, cho nên Bát Nhã được Mật giáo thần cách hóa mà gọi là Phật Nhãn Phật Mẫu. Phật Nhãn Phật Mẫu này là mẹ của cả 2 bộ Kim Cương Giới và Thai Tạng Giới. Ngoài ra, trong viện Biến Tri của Mạn Đồ La Thai Tạng Giới có bài trí các vị Phật Mẫu như Phật Nhãn, Chuẩn Đề…... cho nên viện Biến Tri còn được gọi là viện Phật Mẫu.[X. phẩm Phật Mẫu kinh Đại phẩm Bát Nhã Q. 14.].
I. Phật Mẫu. Chỉ cho phu nhân Ma da (Phạm: Mahà-màyà), mẹ đẻ của đức Phật Thích Ca, hoặc chỉ cho bà Ma Ha Ba Xà Ba Đề (Phạm: Mahà-prajàpatì) dì của đức Phật, người đã thay thế phu nhân Ma da nuôi dưỡng Ngài sau khi phu nhân tạ thế. [X. kinh Đại ái đạo ban nê hoàn; kinh Bồ Tát xử thai Q. 1.; kinh Quán Phật Tam Muội hải Q. 6.].
II. Phật Mẫu. Chỉ cho Bát Nhã Ba La Mật, vì Bát Nhã có năng lực sinh ra hết thảy các đức Phật. [X. kinh Đại phẩm Bát Nhã Q. 16.; luận Đại trí độ Q. 34.].
III. Phật Mẫu. Chỉ cho pháp. Phật lấy pháp làm thầy, nhờ pháp mà Thành Phật, vì thế gọi pháp là Phật Mẫu. [X. kinh Đại Phương Tiện Phật báo ân Q. 6.; kinh Lăng nghiêm Q. 6.].
IV. Phật Mẫu. Chỉ cho Phật Nhãn tôn. Trong Mật giáo, pháp nào có năng lực sinh ra chư Phật, chư Bồ Tát thì được thần cách hóa mà gọi là Phật Mẫu, Phật Mẫu tôn.Chẳng hạn như Bát Nhã Ba La Mật có Công Năng sinh ra các đức Phật, mang lại Nhất Thiết Trí cho các Ngài, có Tác Dụng Thị Hiện tướng Thế Gian, cho nên Bát Nhã được Mật giáo thần cách hóa mà gọi là Phật Nhãn Phật Mẫu. Phật Nhãn Phật Mẫu này là mẹ của cả 2 bộ Kim Cương Giới và Thai Tạng Giới. Ngoài ra, trong viện Biến Tri của Mạn Đồ La Thai Tạng Giới có bài trí các vị Phật Mẫu như Phật Nhãn, Chuẩn Đề…... cho nên viện Biến Tri còn được gọi là viện Phật Mẫu.[X. phẩm Phật Mẫu kinh Đại phẩm Bát Nhã Q. 14.].