Phú Lâu Na

Phạm: Pùrịa. Pàli: Puịịa. Gọi đủ: Phú lâu nadiđa la ni tử (Phạm: Pùrịa-maitràyaịìputra, Pàli: Puịịamantàni-putra). Cũng gọi: Bố lạt noa mai đãn lợi duệ ni tử, Phân nậu văn đà ni tử. Gọi tắt: Phú Lâu Na, Di Đa La ni tử. Hán dịch: Mãn từ tử, Mãn chúc tử, Mãn Nguyện tử. Mãn là tên của ngài, Từ là họ mẹ; vì lấy họ mẹ nên gọi là Mãn từtử. Di Đa La là tên tộc của bà mẹ, có nghĩa là chúc, nguyện, vì thế gọi là Mãn chúc tử, Mãn Nguyện tử, tên vị A La Hán, 1 trong 10 Đại Đệ Tử của đức Phật, người Ca tì La Bà tô (tức Ca tì la vệ), con vị Quốc Sư triều vua Tịnh phạn, thuộc dòng Bà La Môn. Ngài có dung mạo đoan chính, thông minh từ thủa nhỏ, am hiểu các luận Phệ Đà, lớn lên ngài cảm thấy chán Thế Tục, muốn tìm đường giải thoát, nên vào đúng đêm Thái tử Tất Đạt Đa vượt thành, ngài cùng với 30 bạn hữu đồng thời Xuất Gia theo pháp Ba lê Bà Già ca, vào núi Tuyết, Khổ Hạnh Tinh Tiến, cuối cùng được Tứ thiền, Ngũ thông. Đến khi đức Phật thành đạo, Chuyển Pháp Luân ở vườn Lộc dã, ngài đến chỗ Phật cầu Xuất Gia Thụ Giới Cụ Túc, sau đó chứng được quả A La Hán. Vì ngài có Biện Tài vô ngại, khéo Phân Biệt nghĩa lí, nên ngài chuyên Thuyết Pháp giáo hóa, những người nhờ nghe ngài Thuyết Pháp mà được giải thoát có tới 9 vạn 9 nghìn, vì thế ngài được tôn là Thuyết Pháp đệ nhất. Cứ theo kinh Tạp a hàm quyển 13 và luật Ma Ha Tăng Kì quyển 23 thì người Thâu lư na ở miền tây Ấn Độ hung ác thô bạo, thích chửi mắng, ngài bèn xin phép đức Phật đến nước ấy giáo hóa. Ngài Thuyết Pháp độ được 500 ưu bà tắc, xây dựng 500 Tăng Già lam, khiến cho việc An Cư mùa hạ được đầy đủ. Sau, ngài nhập Vô dư Niết Bàn ở xứ này. Theo phẩm Ngũ bách Đệ Tử Thụ Kí trong kinh Pháp hoa quyển 4, đức Phật Thụ kí cho ngài trong vị lai sẽ Thành Phật, hiệu là Pháp minh Như Lai. Ngoài ra, theo Đại Đường Tây Vực Kí quyển 4 thì ở đô thành của nước Mạt thố la vẫn còn tòa tháp thờ Xá Lợi của ngài. [X. kinh Tạp a hàm Q. 10., 16; kinh Thất xa trong Trung a hàm Q. 2.; phẩm Đệ Tử kinh Tăng nhất a hàm Q. 3.; phẩm Phú Lâu Na Xuất Gia trong kinh Phật Bản Hạnh tập Q. 37.; kinh Mãn Nguyện tử; phẩm Đạo hạnh trong kinh Đạo Hành Bát nhã Q. 1.; luận Phân Biệt Công Đức Q. 4.; luận Đại trí độ Q. 3.; Huyền Ứng Âm Nghĩa Q. 3., 8].