Phú Lan Na Ca Diếp

《富蘭那迦葉》 fù lán nà jiā yè

Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển

Định nghĩa thuật ngữ

Phạm: Pùraịa-kàzyapa. Pàli: Pùraịa-kassapa, Puràịakassapa. Cũng gọi Phú lan Ca Diếp, Phất lan Ca Diếp, Lão Ca Diếp, Bổ lạt noa Ca Diếp Ba, Bố lạt noa Ca Diếp Ba. Gọi tắt: Phú Lan Na, Bô lạt noa. Tên của Ngoại Đạo ở Trung Ấn Độ vào thời Đại Đức Phật, là 1 phái trong Lục sư Ngoại Đạo. Phú Lan Na, Hán dịch: Mãn (đầy đủ), Cứu Cánh (rốt ráo), là tên của Ngoại Đạo này; Ca Diếp, Hán dịch: Qui(loài rùa), Ẩm Quang(uống ánh sáng), Hộ quang (ánh sáng che chở), là họ mẹ của Ngoại Đạo này. Cứ theo phẩm Địa Ngục trong kinh Pháp cú Thí Dụ quyển 3, Phú Lan Na Ca Diếp là 1 thầy Bà La Môn ở nước Xá vệ, có 500 Đệ Tử, từng cùng với đức Phật thi thố Đạo Lực, bị thua liền nhảy xuống sông mà chết. Có thuyết cho rằng ông là con của nô lệ, thường trần truồng. Theo kinh Sa Môn quả trong Trường a hàm quyển 17 và kinh Đại Bát Niết Bàn quyển 19 (bản Bắc) thì Phú Lan Na Ca Diếp chủ trương Vô nhân luận, Vô Đạo Đức luận, cho rằng sự Mê Ngộ của Chúng Sinh không có Nhân Duyên gì hết, các nghiệp Thiện Ác cũng không có Quả Báo. Cứ theo Tăng Chi Bộ (Aíguttaranikàya, 6, 75) tiếngPàli, Phú Lan Na Ca Diếp chia người làm 6 giai cấp theo 6 màu: Đen, xanh, vàng, đỏ, trắng, trắng phau.
1. Hắc sinh (Pàli: Kaịhàbhijàti): Chỉ cho những người làm các nghề hèn hạ như đồ tể, săn bắn...
2. Thanh sinh (Pàli:Nìlàbhijàti): Chỉ cho các tỉ khưu Phật giáo và các nhà chủ trương Nghiệp luận, Sở Tác luận...
3. Xích sinh (Pàli: Lohitàbhijàti): Chỉ cho đồ chúng của Ngoại Đạo Ni kiền tử.
4. Hoàng sinh (Pàli: Haliddàbhijàti): Chỉ cho người lõa hình Tại Gia.
5. Bạch sinh (Pàli: Sukkhàbhijàti): Chỉ cho Ngoại Đạo Tà Mệnh.
6. Tối thắng bạch sinh (Pàli: Paraamasukkhàbhijàti): Chỉ cho Nan Đà bạt ta (Pàli:Nanda-vaccha), Cù sa thương cát ca (Pàli: Kisa-saíkicca), Mạt già lợi cù xá lê tử (Pàli: Makkhali-gosàla)... [X. kinh Tiễn mao trong Trung a hàm Q. 57.; kinh Sa Môn quả trong Trường a hàm Q. 17.; kinh Tăng nhất a hàm Q. 32., 39; kinh Đại Bát Niết Bàn Q. 18. (bản Bắc); kinh Tịch chí quả; kinh Soạn tập bách duyên Q. 1.; kinh Liên Hoa diện Q.hạ; kinh Chúng hứa Ma Ha đế Q. 2.; Hữu Bộ tì nại da Xuất Gia sự Q. 1.; Hữu Bộ tì nại da phá tăng sự Q. 10.; Chú Duy Ma Cật Kinh Q. 3.; Ma Ha Chỉ Quán Q. 10., phần đầu; Tuệ lâm Âm Nghĩa Q. 26.; Ngoại Đạo triết học; Ấn Độ Triết Học nghiên cứu Q. 2.].

Phú Lan Na Ca Diếp. Từ Điển Phật Học Vibudra. https://www.vibudra.org/glossary/thuatngu/phu-lan-na-ca-diep. Truy cập 07/04/2026.