Phật Nha

Răng của đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Cứ theo truyền thuyết, sau khi trà tì (thiêu = đốt), toàn thân đức Thế Tôn hóa thành những hạt Xá Lợi nhỏ, chỉ còn lại một số răng không bị hư tổn, gọi là Phật Nha Xá Lợi (Phạm,Pàli: Dantadhàtu). Cứ theo Đại Niết Bàn kinh hậu phần quyển hạ, khi trà tì, do sức Đại Bi, thể Kim Cương của đức Thế Tôn nát ra thành những không hư hoại. Trời Đế Thích liền nhận lãnh Xá Lợi răng trên miệng đức Phật rồi trở lên cõi trời, xây tháp cúng dường. Còn theo kinh Quán Hư Không Tạng Bồ Tát thì trong vườn Giá ngự ở mạn bắc thành Đao Lợi Thiên có ngôi tháp Răng Phật. Điều Sư tử quốc trong Cao Tăng Pháp Hiển Truyện thì cho biết trong Vương thành ở Tích lan có Tinh Xá Phật Nha. Ngoài ra, còn có 1 chiếc răng của Phật được truyền đến nước Ô trành ở miền Bắc Ấn Độ. Cứ theo Lương Cao Tăng Truyện quyển 13 và Pháp Uyển Châu Lâm quyển 12, thì vào năm Nguyên huy thứ 3 (475) đời Lưu Tống, ngài Pháp hiến thời Nam triều qua Tây vực thỉnh kinh, đến nước Vu điền được 1 chiếc răng Phật và 15 viên Xá Lợi vốn từ nước Ô trành truyền đến. Sau khi về nước, sư trụ ở Kiến nghiệp (nay là Nam Kinh) –Vương đô của nhà Tề – giữ kín răng Phật để cúng dường Lễ Bái một mình. Năm Vĩnh minh thứ 7 (489), vua Văn tuyên nhân cảm mộng mới đem việc này nói cho mọi người biết. Về sau, răng Phật được đưa về thờ ở chùa Định lâm thượng. Năm Phổ thông thứ 3 (522) đời Lương Vũ Đế, răng bị lấy mất, về sau không rõ. Đến đời Tùy, răng Phật lại xuất hiện, được thờ ở Đại hưng (Trường an, Thiểm tây). Đến cuối đời Đường, đầu thời Ngũ đại, chiến loạn nổi lên liên miên, răng Phật lần hồi được đưa về Yên kinh (Bắc kinh) thuộc nước Liêu ở phương bắc. Theo Liêu sử Đạo Tông kỉ thì vào năm Hàm ung thứ 7 (1071), vua Đạo Tông rước răng Phật về thờ ở tháp Chiêu tiên chùa Linh Quang. Năm Quang tự 26 (1900) đời Thanh, liên quân 8 nước tiến đánh Bắc kinh, chùa và tháp đều bị phá hủy. Sau, Tăng Chúng đào bới nền tháp, tìm được 1 cái tráp bằng đá, bên trong cất giữ răng Phật; trong tráp lại có 1 chiếc hộp bằng gỗ trầm hương, trên hộp có khắc dòng chữ: Thích Ca Mâu Ni Phật linh nha Xá Lợi. Thiên hội thất niên Tứ nguyệt nhị thập nhị nhật kí, Thiện tuệ thư (Xá Lợi răng của Phật Thích Ca Mâu Ni. Ghi ngày 22 tháng 4 năm Thiên hội thứ 7, Thiện tuệ viết). Thiên hội là niên hiệu của nhà Bắc Hán (951-979) trong 10 nước thời Ngũ đại. Năm 1964, đoàn thể Phật giáo địa phương đã xây dựng lại tháp Xá Lợi Răng Phật trên nền chùa cũ để thờ răng Phật. Ngoài ra, Xá Lợi răng Phật được cất giữ ở chùa Mã lạp cát ngõa (Malagawa) ở thành phố Khảm để (Kandy) tại miền Trung nước Tích lan, được xem là Quốc Bảo của Tích lan, vì thế chùa này còn có tên là Phật Nha Tự (chùa Răng Phật). Hằng năm, vào ngày mồng 1 tháng 8, giới Phật giáoTích lan tổ chức lễ hội Phật Nha suốt 12 ngày, mỗi ngày từ 8 giờ đến 11 giờ tối cử hành rước răng Phật rất trọng thể. Cứ theo Phật Nha Sử (Pàli: Dàỉhàvaôsa) thì chiếc răng Phật này từ nước Yết lăng già (Pàli: Kaliíga) bên Ấn Độ được truyền đến Tích lan vào khoảng thế kỉ IV Tây lịch và rất được tôn sùng Lễ Kính. Đầu thế kỉ XIV, người Tamils từ Nam Ấn Độ xâm nhập Tích lan và cướp lấy răng Phật. Sau, vua Parakkhamabàhu III (trị vì 1302-1320), dùng phương thức hòa bình rước được răng Phật trở về. Sau, Tích lan cũng rơi vào tình trạng loạn lạc liên miên, nên răng Phật cũng bị liên tục di dời và được cất giữ rất cẩn mật. Năm 1505, người Bồ đào nha đổ bộ xâm chiếm đảo Tích lan, bức hại Tín Ngưỡng Phật giáo, vua Tích lan phải dời đô đến thành phố Kandy và xây dựng chùa Phật Nha để thờ răng Phật. Năm 1560, người Bồđào nha đưa răng Phật về Goa bên Ấn Độ để đốt bỏ, nhưng chỉ vài năm sau răng Phật lại xuất hiện. Có thuyết cho rằng răng Phật mà người Bồ đào nha đốt bỏ là răng Phật giả. Cứ theo Tây vực cầu pháp Cao Tăng Truyện quyển thượng của ngài Nghĩa Tịnh thì pháp sư Minh viễn từng đến châu Sư tử (Tích lan) định lén đưa răng Phật về Trung Quốc, nhưng người Tích lan phát giác và Pháp sư Minh viễn bị lăng nhục nặng nề. Từ đó, sự bảo vệ của người Tích lan đốivớirăng Phật càng thêm nghiêm mật. Cứ theo điều Tăng Già la quốc phụ kí trong Đại Đường Tây Vực Kí bản đời Minh và Tích Lan Phật Giáo sử (tác phẩm của C. Dipayaksorn bằng tiếng Thái lan) thì sứ thần nhà Minh của Trung Quốc là Trịnh hòa từng đến Tích lan lấy được răng Phật. Người Tích lan đời xưa gọi răng Phật là Dàỉhà-dhàtu, hiện nay thì gọi làDalada. [X. Xuất Tam Tạng kí tập Q. 2.,3; Pháp uyển tạp lục nguyên thủy tập Mục Lục Q. 9.]. (xt. Phật Nha Sử, Phật Nha Tiết).