Thủy Dụ Bồ Tát Thập Chủng Thiện Pháp
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Nước ví dụ cho 10 pháp lành của Bồ Tát.Theo kinh Trừ cái chướng Bồtát sở vấn quyển 6, Bồtát đã trừ sạch hoặc nghiệp, thân tâm vắng lặng, có khả năng dùng nước pháp tưới tắm khắp Chúng Sinh, khiến cho Thiện Căn của họ lớn mạnh, gột sạch tội nhơ, xa lìa sự nóng bức của Sinh Tử, dứt lòng khát nước Tham Ái, Thành Tựu Bồ Đề, bước lên bến giác, giống như tính chất trong sạch của nước, có khả năng nuôi lớn muôn vật, rửa sạch nhơ nhớp, nóng bức, gặp nước thì mát mẻ, khô khát thì uống vào thì tươi tỉnh, cho nên dùng nước làm Thí Dụ. Mười Thí Dụ như sau:
1. Lưu nhuận phó hạ: Chảy thấm vào lòng đất. Nghĩa là Bồtát thường tu hành tâm từ Bình Đẳng, nhu hòa thiện thuận, dùng nước pháp thanh tịnh Điều Phục Chúng Sinh, khiến tất cả đều được thấm nhuần và Thiện Căn lớn mạnh; giống như dòng nước chảy tràn khắp mặt đất rồi thấm sâu xuống, giúp cho tất cả mầm mộng của cây cỏ đều được thấm nhuần và nảy nở.
2. Thực Thiện Pháp chủng: Gieo hạt giống pháp lành. Nghĩa là Bồ Tát gieo trồng tất cả hạt giống Bồ Đề, thường dùng nước định tưới khắp, làm cho tăng trưởng mà thành quả vi diệu; ví như tất cả cây thuốc, Ngũ Cốc được gieo trồng trên mặt đất, nhờ có nước tưới rảy mà được lớn lên, rồi sau xanh tốt, sum suê và khai hoa kết quả.
3. Tín Nhạo Hoan Hỉ: Tin ưa vui mừng. Nghĩa là Bồtát tự tính tín thuận Tam Bảo, ưa cầu pháp xuất thế, do Tâm Thanh Tịnh liền sinh vui mừng, lại có năng lực làm cho tất cả hữu tình cũng đều tin ưa và sinh vui mừng; ví như dòng nước, tự tính chảy thấm, lại có khả năng làm cho các loài Thực Vật tươi tốt.
4. Hoại Phiền Não căn: Phá hoại gốc rễ Phiền Não. Nghĩa là Bồtát dùng nước thiền định dầm thấm gốc rễ Phiền Não của tất cả hữu tình, làm cho mục nát hết, Không Sinh trở lại được nữa; ví như nước lớn ngập lụt mặt đất, khiến cho cây cỏ đều bị thối rữa.5. Tự thể vô tạp thanh tịnh: Thể tính nước trong sạch, không xen tạp. Nghĩa là Bồtát xa lìa các pháp Tạp Nhiễm như tham, sân, si... giữ gìn các căn, đều được thanh tịnh; ví như nguồn của dòng nước lớn vốn trong sạch, không xen lẫn.
6. Tức Phiền Não nhiệt: Dập tắt lửa Phiền Não. Nghĩa là Bồtát dùng nước pháp mát mẻ để diệt trừ nỗi khổ của tất cả hữu tình do các Phiền Não thiêu đốt; ví như trời mùa hạ, mặt đất rất nóng, con người bị nhiệt độ bức bách, nếu được nước giải trừ thì tất cả đều mát mẻ.
7. Chỉ dục Khát Ái: Ngăn dứt tham muốn Khát Ái. Nghĩa là tất cả hữu tình đối với các Trần Cảnh đều sinh tâm tham đắm, như khát thèm uống nước, bị Khát Ái bức ngặt, Bồtát liền khai thị, khiến họ Không Sinh tâm đắm đuối đối với cảnh dục trần; ví như nước mát rượi có năng lực tiêu trừ cái khổ khát bỏng.
8. Thâm quảng vô nhai: Sâu rộng không bờ bến. Nghĩa là Bồ Tát do tu hết thảy Thiện Pháp, tích Tập Trí tuệ Thù Thắng, sâu rộng không bờ mé, các ma và Ngoại Đạo không thể đo lường được; ví như sông lớn, các dòng đều đổ dồn về, vừa sâu vừa rộng, không ai có thể biết được bờ bến của nó.9. Cao hạ sung mãn: Chỗ cao chỗ trũng đều đầy tràn. Nghĩa là Bồtát dùng tâm Đại Bi, đối với tất cả hữu tình, tùy theo Căn Khí cao thấp mà Phương Tiện chỉ bày, dạy bảo, khiến tất cả đều được Lợi Ích đầy đủ; ví như sông lớn, chảy tràn tất cả, tùy theo chỗ cao, chỗ trũng, tất cả đều đầy đủ, không tổn hại.
10. Tức chư trần bộn: Dứt các bụi nhơ. Nghĩa là Bồtát dùng nước định tuệ thấm nhuần tất cả hữu tình, khiến họ trừ bỏ thói quen thô ác, phát tâmnhu nhuyến, dứt bỏ hẳn Phiền Não bụi nhơ, cùng vào cảnh giới thanh tịnh; giống như dòng nước lớn cuốn trôi tất cả rác rưởi thô xấu, làm cho cả vùng trở lại trong sạch.
1. Lưu nhuận phó hạ: Chảy thấm vào lòng đất. Nghĩa là Bồtát thường tu hành tâm từ Bình Đẳng, nhu hòa thiện thuận, dùng nước pháp thanh tịnh Điều Phục Chúng Sinh, khiến tất cả đều được thấm nhuần và Thiện Căn lớn mạnh; giống như dòng nước chảy tràn khắp mặt đất rồi thấm sâu xuống, giúp cho tất cả mầm mộng của cây cỏ đều được thấm nhuần và nảy nở.
2. Thực Thiện Pháp chủng: Gieo hạt giống pháp lành. Nghĩa là Bồ Tát gieo trồng tất cả hạt giống Bồ Đề, thường dùng nước định tưới khắp, làm cho tăng trưởng mà thành quả vi diệu; ví như tất cả cây thuốc, Ngũ Cốc được gieo trồng trên mặt đất, nhờ có nước tưới rảy mà được lớn lên, rồi sau xanh tốt, sum suê và khai hoa kết quả.
3. Tín Nhạo Hoan Hỉ: Tin ưa vui mừng. Nghĩa là Bồtát tự tính tín thuận Tam Bảo, ưa cầu pháp xuất thế, do Tâm Thanh Tịnh liền sinh vui mừng, lại có năng lực làm cho tất cả hữu tình cũng đều tin ưa và sinh vui mừng; ví như dòng nước, tự tính chảy thấm, lại có khả năng làm cho các loài Thực Vật tươi tốt.
4. Hoại Phiền Não căn: Phá hoại gốc rễ Phiền Não. Nghĩa là Bồtát dùng nước thiền định dầm thấm gốc rễ Phiền Não của tất cả hữu tình, làm cho mục nát hết, Không Sinh trở lại được nữa; ví như nước lớn ngập lụt mặt đất, khiến cho cây cỏ đều bị thối rữa.5. Tự thể vô tạp thanh tịnh: Thể tính nước trong sạch, không xen tạp. Nghĩa là Bồtát xa lìa các pháp Tạp Nhiễm như tham, sân, si... giữ gìn các căn, đều được thanh tịnh; ví như nguồn của dòng nước lớn vốn trong sạch, không xen lẫn.
6. Tức Phiền Não nhiệt: Dập tắt lửa Phiền Não. Nghĩa là Bồtát dùng nước pháp mát mẻ để diệt trừ nỗi khổ của tất cả hữu tình do các Phiền Não thiêu đốt; ví như trời mùa hạ, mặt đất rất nóng, con người bị nhiệt độ bức bách, nếu được nước giải trừ thì tất cả đều mát mẻ.
7. Chỉ dục Khát Ái: Ngăn dứt tham muốn Khát Ái. Nghĩa là tất cả hữu tình đối với các Trần Cảnh đều sinh tâm tham đắm, như khát thèm uống nước, bị Khát Ái bức ngặt, Bồtát liền khai thị, khiến họ Không Sinh tâm đắm đuối đối với cảnh dục trần; ví như nước mát rượi có năng lực tiêu trừ cái khổ khát bỏng.
8. Thâm quảng vô nhai: Sâu rộng không bờ bến. Nghĩa là Bồ Tát do tu hết thảy Thiện Pháp, tích Tập Trí tuệ Thù Thắng, sâu rộng không bờ mé, các ma và Ngoại Đạo không thể đo lường được; ví như sông lớn, các dòng đều đổ dồn về, vừa sâu vừa rộng, không ai có thể biết được bờ bến của nó.9. Cao hạ sung mãn: Chỗ cao chỗ trũng đều đầy tràn. Nghĩa là Bồtát dùng tâm Đại Bi, đối với tất cả hữu tình, tùy theo Căn Khí cao thấp mà Phương Tiện chỉ bày, dạy bảo, khiến tất cả đều được Lợi Ích đầy đủ; ví như sông lớn, chảy tràn tất cả, tùy theo chỗ cao, chỗ trũng, tất cả đều đầy đủ, không tổn hại.
10. Tức chư trần bộn: Dứt các bụi nhơ. Nghĩa là Bồtát dùng nước định tuệ thấm nhuần tất cả hữu tình, khiến họ trừ bỏ thói quen thô ác, phát tâmnhu nhuyến, dứt bỏ hẳn Phiền Não bụi nhơ, cùng vào cảnh giới thanh tịnh; giống như dòng nước lớn cuốn trôi tất cả rác rưởi thô xấu, làm cho cả vùng trở lại trong sạch.