Phạm Võng Tam Trọng Bản Mạt
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Cũng gọi Tam trùng bản mạt, Tam trùng bản mạt thành đạo. Ba lớp gốc ngọn. Tức chỉ cho 3 lớp thành đạo của đức Phật Lô xá na và Phật Thích Ca nói trong kinh Phạm võng. Theo kinh Phạm võng, đức Phật Lô xá na ngồi kết già trên đài hoa sen trong Thế Giới Liên Hoa đài tạng rộng lớn Trang Nghiêm. Thế Giới này do 1.000 cánh hoa sen lớn tạo thành, trong mỗi cánh sen có 1 Thế Giới, trong mỗi Thế Giới có trăm ức núi Tu di, 4 châu thiên hạ và Nam Diêm Phù Đề. Từ nơi thân của Phật Lô xá na biến hóa ra 1.000 Phật Thích Ca, mỗi Phật Thích Ca ngồi trên 1 cánh sen trong Thế Giới nghìn cánh sen; nghìn Phật Thích Ca, mỗi Phật lại biến hóa ra trăm ức Bồ Tát Thích Ca, mỗi Bồ Tát Thích Ca ngồi dưới gốc cây Bồ Đề ở cõi Nam Diêm Phù Đề tuyên Thuyết Pháp môn Tâm Địa của Bồ Tát. Kinh Phạm võng quyển hạ (Đại 24, 1003 hạ) nói:Nay ta là Lô xá na, Ngồi kết già trên hoa sen; Trên nghìn hoa sen xung quanh, Lại hiện ra nghìn Thích Ca; Một cánh hoa trăm ức cõi, Mỗi cõi có một Thích Ca, Đều ngồi dưới gốc Bồ Đề, Đồng thời thành Đẳng Chính Giác. Tông Thiên thai căn cứ vào bài kệ trên đây mà lập ra thuyết Tam trùng bản mạt thành đạo, tức là 3 lớp thành Đạo Từ gốc đến ngọn. -Lớp thứ nhất: Chỉ cho sự thành đạo của Phật Lô xá na trên đài hoa sen. -Lớp thứ hai: Chỉ cho sự thành đạo của 1.000 Phật Thích Ca trên 1.000 cánh hoa sen.-Lớp thứ ba: Chỉ cho sự thành đạo của trăm nghìn ức Thích Ca trên trăm nghìn ức cánh sen trong trăm nghìn ức cõi nước. Giữa các đức Phật trên đài hoa sen, trên nghìn cánh sen, trên trăm nghìn ức cánh sen đều có mối quan hệ gốc ngọn với nhau, vì thế gọi là Tam trùng bản mạt. Trong Bồ Tát Giới kinh nghĩa sớ của ngài Trí Khải có trình bày rõ về mối quan hệ ấy và giải thích bằng Lưỡng trùng bản tích, tức cho rằng đức Xá na trên đài sen là Bản, còn các đức Thích Ca trên nghìn cánh hoa và trên trăm nghìn ức cánh hoa đều là Tích. Nghìn đức Thích Ca là Bản trong Tích, trăm nghìn ức đức Thích Ca là Tích trong Tích. Như vậy, trên đài sen, trên nghìn cánh sen và trên trăm nghìn ức cánh sen cùng tạo thành 3 lớp gốc ngọn, mỗi mỗi đức Phật đều thành Chính Giác, gọi là Tam trùng bản mạt thành đạo. [X. Pháp Hoa Huyền Nghĩa Q. 7., phần đầu]. (xt. Liên Hoa Tạng Thế Giới).