Giác Địa

: có hai nghĩa. (1) Chỉ cho ý chí tu hành Ngộ Đạo. Như trong bài thơ Đề Linh Sơn Tự (題靈山寺) của Cố Huống (顧況, khoảng 725-814) nhà Đường có câu: “Giác Địa bổn tùy thân, Linh Sơn trùng kết nhân (覺地本隨身、靈山重結因, cõi giác vốn tùy thân, Linh Sơn lại kết nhân).” (2) Cảnh giới giác ngộ, Phật địa. Như trong bài Phước Thiện Miếu Thiết Trai Môn Bảng (福善廟設齋門榜) của Hoàng Công Thiệu (黃公紹, ?-?) nhà Tống có câu: “Kim tắc thụ Thắng Phan ư Giác Địa, hạ Tiên Ngự ư hy đài (今則豎勝旛於覺地、下飆馭於熙臺, nay tất dựng phan lớn nơi cõi giác, hạ thần giá xuống đài thiêng).” Trong Viên Giác Kinh Cận Thích (圓覺經近釋, 卍 Tục Tạng Kinh Vol. 10, No. 259) quyển 1 có đoạn: “Nhất Thiết Như Lai giai dĩ thử Đại Quang Minh Tạng Trang Nghiêm thử thân trú trì Thử Độ, phi nhược Chúng Sanh dĩ Tạng Thức Trang Nghiêm thử thân trú trì Thử Độ dã; nhiên thử Đại Quang Minh Tạng nguyên phi tha vật, tức thị Chúng Sanh sở cụ vô cấu vô nhiễm thanh Tịnh Giác địa, chư Phật chứng chi danh Pháp Tánh Thân (一切如來皆以此大光明藏莊嚴此身住持此土、非若眾生以藏識莊嚴此身住持此土也、然此大光明藏元非他物、卽是眾生所具無垢無染清淨覺地、諸佛證之名法性身, hết thảy Như Lai đều lấy Đại Quang Minh Tạng này để Trang Nghiêm thân này và trú trì cõi nước này; không phải như Chúng Sanh lấy Tạng Thức để Trang Nghiêm thân này và trú trì cõi nước này; nhưng Đại Quang Minh Tạng này vốn chẳng phải là vật khác, tức là cảnh giới giác ngộ thanh tịnh, không nhớp không nhiễm vốn đầy đủ của Chúng Sanh; chư Phật chứng được thì gọi là Pháp Tánh Thân).” Hay trong Hám Sơn Lão Nhân Mộng Du Tập (憨山老人夢遊集, 卍Tục Tạng Kinh Vol. 73, No. 1456) quyển 26, phần Lô Sơn Vạn Thọ Tự Trang Nghiêm Phật Tượng Ký (廬山萬壽寺莊嚴佛像記), cũng có đoạn: “Hoặc Nhất Bổng nhất hát chi gian, sử nhân đốn tận phàm tình, lập đăng Giác Địa, tức sở vị nhất hô nhi tỉnh Đại Mộng (或一棒一喝之閒、使人頓盡凡情、立登覺地、卽所謂一呼而醒大夢, hoặc trong một gậy đánh một tiếng hét, khiến người Đốn Ngộ phàm tình, liền lên cõi giác, tức gọi là một tiếng gọi mà tỉnh cơn Đại Mộng).”