Y Vương

: vua của các thầy thuốc, tiếng tôn xưng dành cho chư Phật và Bồ Tát. Quý ngài thường trị tâm bệnh của Chúng Sanh, nên người ta dùng vị lương y để ví dụ cho quý ngài. Vì từ vô thỉ cho đến ngày nay hàng Phàm Phu bị Trầm Luân trong Ba Đường, khó được giải thoát; cho nên chư Phật và Bồ Tát Phát Khởi tâm Đại Bi, biết rõ Phiền Não căn bản chính là nguồn gốc sanh, lão, bệnh, tử của tất cả Chúng Sanh, vì vậy quý ngài tùy theo Căn Cơ, Nhân Duyên để hóa độ cho Chúng Sanh được Lợi Ích và giải thoát. Cũng giống như vị lương y trong đời, có thể khéo chẩn đoán người bệnh, biết chứng bệnh của người đó để điều trị. Trong quyển 15 của Tạp A Hàm Kinh (雜阿含經), Y Dụ Kinh (醫喩經) có đề cập đến Bốn Pháp Thành Tựu của một vị vua của các thầy thuốc như: (1) Biết rõ bệnh; (2) Biết rõ nguồn gốc bệnh; (3) Biết rõ sự Đối Trị cho căn bệnh ấy; (4) Khéo chữa trị cho lành bệnh. Hơn nữa, vị ấy cũng phải biết khả năng cũng như Nhân Duyên có thể tái phát của căn bệnh ấy để chữa cho dứt hẳn. Kinh này ví dụ sự Thành Tựu 4 pháp của vị y vương cũng giống như sự Thành Tựu 4 đức của chư Như Lai. Các ngài xuất hiện giữa cõi đời, Diễn Thuyết pháp Tứ Đế (Sanskrit: catur-ārya-satya, Pāli: catu-ariya-sacca 四諦) gồm Khổ, Tập, Diệt và Đạo để điều trị căn bệnh của tất cả Chúng Sanh. Ngoài ra, quyển 22 của Đại Trí Độ Luận (Sanskrit: Mahāprajñāpāramitopadeśa[-śāstra], 大智度論, Taishō 25) cũng có Thí Dụ nổi tiếng như: “Phật như y vương, pháp như lương dược, tăng như chiêm bệnh nhân, giới như phục dược cấm kỵ (佛如醫王、法如良藥、僧如瞻病人、戒如服藥禁忌, Phật như vua của các thầy thuốc, pháp như phương thuốc hay, tăng như người chăm sóc bệnh nhân, giới như sự cấm kỵ khi dùng thuốc).” Hay như trong bài Thê Sản Tử (妻產死) của Cao Phong Long Tuyền Viện Nhân Sư Tập Hiền Ngữ Lục (高峰龍泉院因師集賢語錄, CBETA No. 1277) quyển 6 có câu: “Nguyệt trầm hương cáp nhân hà tại, vụ thảm Minh Quan lộ cánh trường, hồn phách tưởng quy vu hạp khứ, tảo hồi Đâu Suất lễ Y Vương (月沉香閤人何在、霧慘冥關路更長、魂魄想歸巫峽去、早回兜率禮醫王, trăng lặn gác hương người đâu tá, sương thảm cửa u nẻo thêm dài, hồn phách những quy khe suối vắng, mau về Đâu Suất lễ Y Vương).”