Tỳ Kheo

s: bhikṣu, Pāli: bhikkhu: hay Tỷ Kheo còn gọi là Bí Sô (苾芻), Phức Sô (煏芻), Bị Sô (僃芻), Tỷ Hô (比呼); ý dịch là Khất Sĩ (乞士), Khất Sĩ Nam (乞士男), Trừ Sĩ (除士), Huân Sĩ (董士), Phá Phiền Não (破煩惱), Trừ Cẩn (除饉, trừ đói khát), Bố Ma (怖魔, làm cho Ma Quân sợ hãi); là một trong 5 chúng hay 7 chúng. Từ này chỉ cho người nam Xuất Gia và thọ giới Cụ Túc. Đối với người nữ thì gọi là Tỳ Kheo Ni (Sanskrit: bhikṣuṇī, Pāli: bhikkhunī 比丘尼). Theo Đại Trí Độ Luận (大智度論) quyển 3, ngữ nghĩa của từ Tỳ Kheo có 5 loại: (1) Khất Sĩ (乞士): Hành Trì Pháp Môn Khất Thực để làm cho cuộc sống của bản thân được thanh tịnh, trong sạch. (2) Phá Phiền Não (破煩惱): đoạn trừ Phiền Não, hay còn gọi là phá ác (破惡). (3) Xuất Gia nhân (出家人): là người thật sự Xuất Gia, ra khỏi 3 ngôi nhà của Phiền Não, Thế Tục và Ba Cõi. (4) Tịnh trì giới (淨持戒): Hành Trì Giới Pháp thanh tịnh. (5) Bố Ma (怖魔): làm cho Ma Quân sợ hãi. Đặc biệt, Khất Sĩ là người nuôi sống bản thân bằng việc xin ăn. Sĩ (士) ở đây có nghĩa là người đọc sách. Tại Trung Quốc, người sinh sống bằng việc ăn xin được gọi là Khất Cái (乞丐), chứ không phải Khất Sĩ, khiến người ta thấy muốn tránh xa, khinh thường. Nhưng trường hợp Khất Sĩ của Ấn Độ thì có học vấn và Đạo Đức, được mọi người tôn kính. Đức Phật chế rằng tài sản của người Xuất Gia là ba y và một bình bát. Hạnh Nguyện đi Khất Thực cũng là một hình thức tu hành, nhằm đoạn trừ tâm tham lam, dẹp bỏ tự ngã, Kiêu Mạn, cống cao, sân hận, nóng nảy; nuôi dưỡng tâm từ bi, tu tập hạnh Bình Đẳng, Bố Thí Thiện Nghiệp. Như Cổ Đức thường dạy rằng: “Nhất Bát Thiên Gia phạn, cô tăng vạn lí du, vị liễu Sanh Tử sự, khất hóa độ xuân thu (一鉢千家飯､孤僧萬里遊､爲了生死事､乞化度春秋, bình bát cơm ngàn nhà, cô tăng vạn dặm chơi, liễu trọn chuyện Sanh Tử, xin khắp qua tháng ngày).” Hay như Hòa Thượng Bố Đại (布袋, Futei, ?-916) ở Huyện Phụng Hóa (奉化縣), Minh Châu (明州), được xem như là Hóa Thân của đức Phật Di Lặc, có bài kệ rằng: “Nhất Bát Thiên Gia phạn, cô thân vạn lí du, Thanh Mục đổ nhân thiểu, vấn lộ Bạch Vân đầu (一鉢千家飯、孤身萬里遊、青目覩人少、問路白雲頭, bình bát cơm ngàn nhà, thân chơi muôn dặm xa, mắt xanh xem người thế, mây trắng hỏi đường qua).” Đại Ngu Lương Khoan (大愚良寬, Daigu Ryōkan, 1758-1831), vị tăng của Tào Động Tông Nhật Bản, cũng có làm bài thơ rằng: “Nhất Bát Thiên Gia phạn, cô du vạn lí xuân, tích kinh Tam Giới mộng, y phất cửu cù trần, tự linh vô sự tẩu, bảo dục thăng bình thần (一鉢千家飯、孤游萬里春、錫驚三界夢、衣拂九衢塵、自怜無事叟、飽浴昇平辰, bình bát cơm ngàn nhà, thân chơi vạn dặm xuân, tích chấn Ba Cõi mộng, áo phất chốn Hồng Trần, tự thân lão vô sự, ăn no hát nghêu ngao).”