Sinh Phật Nhất Như

Cũng gọi Mê Ngộ Bất Nhị, Sinh Phật Bất Nhị, Sinh Phật Bình Đẳng, Phật Phàm Nhất Thể, Phàm Thánh Bất Nhị. Lí tính sẵn có của Chúng Sinh và Pháp Thân của chư Phật là Bình Đẳng không sai khác. Nghĩa là Chúng Sinh và Phật chẳng phải tồn tại cá biệt, mà là tương tức Bất Nhị, trong đó có hàm ý Phiền Não Tức Bồ Đề, Sinh Tử Tức Niết Bàn. Tông Thiên thai chủ trương Sinh Phật Nhất Như là y cứ vào lí thực tướng các pháp; Mật Tông thì y cứ vào thuyết Lục Đại Nhất Thực mà chủ trương Sinh Phật Nhất Như. Chỗ y cứ của 2 tông tuy không giống nhau, nhưng dựa vào lí tính Bình Đẳng sẵn có của Chúng Sinh thì lí tính và Sự Tướng không thể tách rời nhau, sự và lí là một, chỉ có tên khác mà thôi. Kinh Bất Tăng Bất Giảm (Đại 16, 467 thượng) nói: Đệ Nhất Nghĩa Đế tức là Chúng Sinh, cõi Chúng Sinh tức là Như Lai Tạng, Như Lai Tạng tức là Pháp Thân. (...). Bởi thế, Xá Lợi Phất! Ngoài cõi Chúng Sinh không có Pháp Thân, ngoài Pháp Thân không có cõi Chúng Sinh. Cõi Chúng Sinh tức Pháp Thân, Pháp Thân tức cõi Chúng Sinh. Này Xá Lợi Phất! Hai pháp đó nghĩa như nhau, chỉ có tên khác nhau mà thôi. Đại Thừa Chỉ Quán Pháp Môn quyển 1 (Đại 46, 643 hạ) nói: Nếu đứng trên lập trường tâm thể Bình Đẳng mà nói thì chẳng có tu và không tu, thành và không thành, cũng không có giác và Bất Giác, chỉ vì muốn nêu tỏ Phật như như mà cưỡng nói là giác. Lại nữa, nếu y cứ vào tâm thể Bình Đẳng mà xem thì cũng không có sai khác giữa Tâm,Phật và Chúng Sinh, cho nên kinh nói Tâm, Phật và Chúng Sinh cả 3 không sai khác. Tuy nhiên, tâm tính Duyên Khởi thành Pháp Giới, Pháp Giới tự nhiên chẳng hoại, vì thế nên thường Bình Đẳng, thường Sai Biệt. Thường Bình Đẳng, nênTâm, Phật và Chúng Sinh cả 3 không sai khác; thường Sai Biệt, nên khi xuôi dòng theo 5 đường gọi là Chúng Sinh, ngược dòng trở về nguồn gọi là Phật. [X. kinh Chư Phật vô hành Q.hạ; kinh Lực Trang Nghiêm Tam Muội Q. trung; luận Cứu Cánh Nhất Thừa bảo tính Q. 3., 4; Thập Bất Nhị Môn Chỉ Yếu Sao Q.hạ].