Lưỡng Bộ Bất Nhị
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Kim Cương Giới và Thai Tạng Giới là 1 thể không 2, lí và trí là
1. Kim Cương Giới là Trí dụng, Thai Tạng Giới là Lí thể; Lí là thể của Trí, Trí là dụng của Lí, ngoài Lí không có Trí, ngoài Trí không có Lí; lìa Trí đức của Kim Cương Giới thì không có Lí đức của Thai Tạng Giới; lìa Lí đức của Thai Tạng Giới thì không có Trí đức của Kim Cương Giới, Lí và Trí thầm hợp, hệt như nước và sóng, cho nên gọi là Lưỡng Bộ Bất Nhị. Căn cứ vào nghĩa Lưỡng Bộ Bất Nhị thì Kim Cương và Thai tạng có thể giải thích lẫn nhau. Vì chữ (vaô) tuy là Chủng Tử Trí Pháp Thân của Đại Nhật Như Lai thuộc Kim Cương Giới, nhưng khi dùng 5 chữ bày ở 5 chỗ trên thân thì chữ thuộc về Thai Tạng Giới; còn chữ (a) tuy là Chủng Tử Lí Pháp Thân của Đại Nhật Như Lai thuộc Thai Tạng Giới, nhưng kinh Đại nhật nói chữ là Thắng tác Kim Cương Luân, vì thế ở Thai Tạng Giới thiết lập Kim Cương môn và ở Kim Cương Giới thiết lập Liên Hoa môn. Lại Đạo Tràng quán của Thai Tạng Giới, trước Quán Tưởng Nguyệt Luân, trên Nguyệt Luân Quán tưởng hoa sen; còn Đạo Tràng quán của Kim Cương Giới thì trước Quán Tưởng hoa sen, rồi trên hoa sen Quán Tưởng Nguyệt Luân, tức Kim Cương Giới và Thai Tạng Giới chẳng phải hai, lí và trí là một. Thuyết Lưỡng Bộ Bất Nhị là do ngài Huệ Quả, Tổ thứ 7 của Mật Tông lập ra, Đệ Tử của ngài là sư Không Hải, người Nhật bản, đem ý chỉ ấy truyền về nước Nhật. Sau, Đông Mật của Nhật bản cũng chủ Trương Thuyết Lưỡng Bộ Bất Nhị, nhưng Thai Mật thì cho rằng Kim Cương và Thai tạng là 2 bộ đối lập nhau. Do đó, ngoài 2 bộ này, Thai Mật lập ra bộ thứ 3, là bộ Tô Tất Địa, dùng pháp Môn Kinh Tô Tất Địa giải thích rõ về Lí trí Nhất Thể để dung hợp 2 bộ Kim Cương và Thai tạng làm một.
1. Kim Cương Giới là Trí dụng, Thai Tạng Giới là Lí thể; Lí là thể của Trí, Trí là dụng của Lí, ngoài Lí không có Trí, ngoài Trí không có Lí; lìa Trí đức của Kim Cương Giới thì không có Lí đức của Thai Tạng Giới; lìa Lí đức của Thai Tạng Giới thì không có Trí đức của Kim Cương Giới, Lí và Trí thầm hợp, hệt như nước và sóng, cho nên gọi là Lưỡng Bộ Bất Nhị. Căn cứ vào nghĩa Lưỡng Bộ Bất Nhị thì Kim Cương và Thai tạng có thể giải thích lẫn nhau. Vì chữ (vaô) tuy là Chủng Tử Trí Pháp Thân của Đại Nhật Như Lai thuộc Kim Cương Giới, nhưng khi dùng 5 chữ bày ở 5 chỗ trên thân thì chữ thuộc về Thai Tạng Giới; còn chữ (a) tuy là Chủng Tử Lí Pháp Thân của Đại Nhật Như Lai thuộc Thai Tạng Giới, nhưng kinh Đại nhật nói chữ là Thắng tác Kim Cương Luân, vì thế ở Thai Tạng Giới thiết lập Kim Cương môn và ở Kim Cương Giới thiết lập Liên Hoa môn. Lại Đạo Tràng quán của Thai Tạng Giới, trước Quán Tưởng Nguyệt Luân, trên Nguyệt Luân Quán tưởng hoa sen; còn Đạo Tràng quán của Kim Cương Giới thì trước Quán Tưởng hoa sen, rồi trên hoa sen Quán Tưởng Nguyệt Luân, tức Kim Cương Giới và Thai Tạng Giới chẳng phải hai, lí và trí là một. Thuyết Lưỡng Bộ Bất Nhị là do ngài Huệ Quả, Tổ thứ 7 của Mật Tông lập ra, Đệ Tử của ngài là sư Không Hải, người Nhật bản, đem ý chỉ ấy truyền về nước Nhật. Sau, Đông Mật của Nhật bản cũng chủ Trương Thuyết Lưỡng Bộ Bất Nhị, nhưng Thai Mật thì cho rằng Kim Cương và Thai tạng là 2 bộ đối lập nhau. Do đó, ngoài 2 bộ này, Thai Mật lập ra bộ thứ 3, là bộ Tô Tất Địa, dùng pháp Môn Kinh Tô Tất Địa giải thích rõ về Lí trí Nhất Thể để dung hợp 2 bộ Kim Cương và Thai tạng làm một.