Đề Bà Ngũ Pháp
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Cũng gọi Đề Bà ngũ tà pháp. Năm tà pháp do Đề Bà Đạt Đa đặt ra. Khi đức Phật còn tại thế, Đề Bà dùng năm tà pháp này để phá hòa hợp tăng, là tội nặng nhất trong năm tội nghịch. Năm pháp này các kinh luận ghi chép không giống nhau. Cứ theo luận Tì ni mẫu quyển 4, thì năm pháp ấy là:
1. Trọn đời đi xin ăn.
2. Mặc áo phẩn tảo.
3. Không ăn bơ, muối.
4. Không ăn thịt cá.
5. Ngồi ngoài trời. Cứ theo luận Thuận chí lí quyển 43, thì 5 pháp là:
1. Không được uống sữa.
2. Không ăn thịt.
3. Không ăn muối.
4. Mặc Ca Sa không chia điều tướng.
5. Ở gần bên làng xóm. Cứ theo luận Đại tì Bà Sa quyển 116, thì 5 pháp là:
1. Trọn đời mặc áo phẩn tảo.
2. Trọn đời đi xin ăn.
3. Trọn đời ăn một bữa.
4. Trọn đời ở ngoài trời.
5. Trọn đời không ăn thịt cá, muối, bơ, sữa... Trong luậtt phần nhiều dẫn năm pháp của luận Đại tì Bà Sa. Năm tà pháp của Đề Bà Đạt Đa tuy tương tự như Chính Pháp tứ y (ngồi dưới gốc cây, mặc áo phẩn tảo, đi xin ăn, uống thuốc Dư Thừa) do đức Phật chế định, nhưng thực ra là trái với ý Phật, lừa dối Đệ Tử Phật, phá hòa hợp tăng. Bởi vì, Phật tuy có chế y phẩn tảo, nhưng phải cắt may thành Ca Sa có điều tướng, còn pháp của Đề Bà thì không cho cắt may. Đệ Tử Phật đi xin ăn giữ đúng thời gian nhất định, còn pháp của Đề Bà Đạt Đa thì không giới hạn. Đệ Tử Phật sau giờ ngọ không ăn, pháp của Đề Bà Đạt Đa thì không có giờ nào nhất định. Phật tuy dạy ngồi ngoài trời, nhưng cũng cho phép ở trong phòng xá, còn pháp của Đề Bà thì không như thế. Phật tuy không cho ăn Bất Tịnh Nhục, nhưng Tịnh Nhục thì được ăn, còn Đề Bà thì dứt khoát không cho ăn. Đề Bà lập 5 pháp như thế để Mê Hoặc chúng tăng, lấy phi pháp làm pháp, cho pháp là phi pháp; lấy phi luật làm luật, lấy luật làm phi luật, cho trọng là khinh, lấy khinh làm trọng, nên gọi là Tà pháp. Đề Bà vì tham đắm Danh Lợi, đối với đức Phật sinh tâm ghen ghét, nên hủy hoại Tam Bảo mà dựng nên tà đạo, phạm tội phá hòa hợp tăng. Cũng có thuyết cho rằng 5 pháp này tự chúng không phải tà pháp, nhưng vì lập 5 pháp mà sự đoàn kết hòa hợp của Tăng đoàn bị rạn nứt mà chia làm hai, nên gọi là Đại trọng tội. [X. luật Thập tụng Q. 36.; Đại Thừa Nghĩa Chương Q. 7.; Chỉ Quán phụ hành truyền hoằng quyết Q. 1. phần 3].
1. Trọn đời đi xin ăn.
2. Mặc áo phẩn tảo.
3. Không ăn bơ, muối.
4. Không ăn thịt cá.
5. Ngồi ngoài trời. Cứ theo luận Thuận chí lí quyển 43, thì 5 pháp là:
1. Không được uống sữa.
2. Không ăn thịt.
3. Không ăn muối.
4. Mặc Ca Sa không chia điều tướng.
5. Ở gần bên làng xóm. Cứ theo luận Đại tì Bà Sa quyển 116, thì 5 pháp là:
1. Trọn đời mặc áo phẩn tảo.
2. Trọn đời đi xin ăn.
3. Trọn đời ăn một bữa.
4. Trọn đời ở ngoài trời.
5. Trọn đời không ăn thịt cá, muối, bơ, sữa... Trong luậtt phần nhiều dẫn năm pháp của luận Đại tì Bà Sa. Năm tà pháp của Đề Bà Đạt Đa tuy tương tự như Chính Pháp tứ y (ngồi dưới gốc cây, mặc áo phẩn tảo, đi xin ăn, uống thuốc Dư Thừa) do đức Phật chế định, nhưng thực ra là trái với ý Phật, lừa dối Đệ Tử Phật, phá hòa hợp tăng. Bởi vì, Phật tuy có chế y phẩn tảo, nhưng phải cắt may thành Ca Sa có điều tướng, còn pháp của Đề Bà thì không cho cắt may. Đệ Tử Phật đi xin ăn giữ đúng thời gian nhất định, còn pháp của Đề Bà Đạt Đa thì không giới hạn. Đệ Tử Phật sau giờ ngọ không ăn, pháp của Đề Bà Đạt Đa thì không có giờ nào nhất định. Phật tuy dạy ngồi ngoài trời, nhưng cũng cho phép ở trong phòng xá, còn pháp của Đề Bà thì không như thế. Phật tuy không cho ăn Bất Tịnh Nhục, nhưng Tịnh Nhục thì được ăn, còn Đề Bà thì dứt khoát không cho ăn. Đề Bà lập 5 pháp như thế để Mê Hoặc chúng tăng, lấy phi pháp làm pháp, cho pháp là phi pháp; lấy phi luật làm luật, lấy luật làm phi luật, cho trọng là khinh, lấy khinh làm trọng, nên gọi là Tà pháp. Đề Bà vì tham đắm Danh Lợi, đối với đức Phật sinh tâm ghen ghét, nên hủy hoại Tam Bảo mà dựng nên tà đạo, phạm tội phá hòa hợp tăng. Cũng có thuyết cho rằng 5 pháp này tự chúng không phải tà pháp, nhưng vì lập 5 pháp mà sự đoàn kết hòa hợp của Tăng đoàn bị rạn nứt mà chia làm hai, nên gọi là Đại trọng tội. [X. luật Thập tụng Q. 36.; Đại Thừa Nghĩa Chương Q. 7.; Chỉ Quán phụ hành truyền hoằng quyết Q. 1. phần 3].