Cổ Ấn Độ Tảo Kì Phật Giáo Nghệ Thuật

Nghệ thuật Phật giáo ở thời đại vua A dục (thế kỉ thứ III trước Tây lịch đến khoảng kỉ nguyên Tây lịch) thuộc Vương triều Khổng tước của Ấn Độ xưa. Hiện nay các di tích còn lại là những điêu khắc mà vua A dục cho khắc trên vách núi và trên các cột đá. Những cột đá đến nay còn lại ở mười nơi, trong đó, đầu cột có khắc sư tử được tàng trữ tại viện bảo tàng ở vườn Lộc dã là nổi tiếng nhất, đầu cột cao bảy thước, phần trên khắc bốn con sư tử, dưới sư tử là một quả trống, ngoài tang trống khắc bốn con thú: sư tử, voi, ngựa, trâu, Thần Thái rất Thái Cổ sống động, được mài dũa sáng bóng, chiếm một địa vị trọng yếu trong lịch sử nghệ thuật của Thế Giới. Thời ấy nhiều tháp đá thờ Xá Lợi Phật cũng được tạo dựng, tháp được bao quanh bởi một lớp lan can bằng đá có chạm trổ các hình nổi, hiện còn đến nay là ngôi tháp lớn tại Sơn Kì (Sànchi) ở bắc Ấn Độ, tương đối hoàn chỉnh, bao gồm ba tòa tháp và nhà thờ, tăng viện, mỗi cửa tháp đều có khắc sự tích tiền thân và Tiểu Sử của đức Phật. Ngôi tháp lớn ở Bồ Đề Già Da (Phạm: Buddhagayà), thời gần đây đã được dựng lại, nhưng lớp lan can bao quanh phía ngoài vẫn là di vật điêu khác của thời xưa - còn một ngôi tháp lớn nữa ở Ba Hách Đặc (Bhàrhut), trừ phần cửa ngoài tháp về phía đông đã hư nát, những phần lan can còn lại hiện được tàng trữ trong viện bảo tàng Ấn Độ tại Calcutta. Đến thời Vương triều Huân ca (Phạm: Zuíga, 187 - 75 trước Tây lịch), nghệ thuật Phật giáo thời kì đầu ở Ba Nhã, Bối đức tát, Ba Hách Đặc lại được suy diễn đến cảnh giới cao hơn nữa, chủ yếu biểu hiện bằng tháp, chùa và các điện đài trong hang núi. Vì Tín Đồ Phật giáo thời bấy giớ cho rằng đức Phật là bậc siêu nhân, không có cách nào biểu hiện cụ thể dung mạo của Ngài được, cho nên những cái đại biểu Phật đều không phải là Hình Tượng cụ thể, mà lấy những hình cây tháp, cây Bồ Đề, tòa Phật ngồi, bánh xe pháp, lốt Chân Phật, tóc của Phật và những thứ khác, như Bát Phật, áo của Phật, Tiêu Xí của Tam Bảo v.v... để tượng trưng thôi, như voi, hoa sen tượng trưng Phật đản sinh, ngựa tượng trưng Phật Xuất Gia, tòa Phật ngồi tượng trưng Phật hàng phục Ma Vương, cây Bồ Đề tượng trưng Phật thành đạo, bánh xe Pháp Tượng trưng Phật Thuyết pháp, tháp bà tượng trưng Phật Niết Bàn v.v... mà hình thành một đặc sắc của nghệ thuật Phật giáo ở thời kì này.