Chính Nhân Chính Hành
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Là Chính nhân và Chính Hành nói gộp lại. Trong tông Tịnh Độ, Chính nhân là chỉ Nguyên Nhân trực tiếp của sự vãng sinh Tịnh Độ - còn Hành Vi trực tiếp vãng sinh Tịnh Độ thì gọi là Chính Hành. Cứ theo đại sư Thiện Đạo nói trong Quán Kinh Sớ Tán Thiện nghĩa, thì sự vãng sinh Tịnh Độ lấy ba phúc làm chính nhân, lấy chín phẩm làm Chính Hành. Ba phúc là:
1. Thế Phúc, là những việc làm Đạo Đức phúc thiện, như hiếu đễ, trung tín, từ bi không giết hại v.v...
2. Giới phúc, là những giới luật như ba qui y, năm giới, giới Cụ Túc v.v...
3. Hành phúc, là sự tu hành Đại Thừa, như tâm Bồ Đề Tự tu hành và hóa độ người khác, Phát Nguyện vãng sinh v.v... Chín phẩm là: dựa theo trình độ của Hành Nghiệp vãng sinh thực tiễn, có thể chia làm chín giai đoạn Thượng thượng, Thượng trung, Thượng hạ - Trung thượng, Trung trung, Trung hạ - Hạ thượng, Hạ trung, Hạ hạ. ngài Thiện Đạo còn lấy ba tâm là Chí thành tâm, Thâm Tâm và Hồi Hướng Phát Nguyện Tâm làm Chính nhân, lấy năm Chính Hành là đọc tụng, quán sát, Lễ Bái, xưng danh và Tán Thán cúng dường làm Chính Hành. Phái Trấn tây thuộc tông Tịnh Độ Nhật bản, bảo ba phúc là tên gọi các đức mục, chỉ Chúng Sinh vẫn chưa thực tiễn cho nên gọi là Chính Hành - và đối với quả vãng sinh mà nói, thì là Chính nhân. Chín phẩm là đức mục của ba phúc, chỉ trạng thái Chúng Sinh đã thực tiễn, cho nên gọi là Chính Hành. Chín phẩm được gọi là Chính Hành là đối với Nguyên Nhân Tà Nghiệp của cõi mê sống chết mà dùng chúng để hiển bày cái Chính Nghiệp có thể trở thành Nguyên Nhân cho cuộc vãng sinh. Lại năm Chính Hành được gọi là Chính Hành là đối lại với tạp hành Lễ Bái, Quán Tưởng chư Phật và Bồ Tát khác mà hiển bày cái Hành Vi gần gũi Phật A di đà. Cứ theo Quán kinh Tán Thiện nghĩa truyền thông kí quyển 1 của vị tăng Nhật bản là Lương Trung nói, thì ba phúc chính nhân kể trên, là đứng về phương diện Khởi Hành mà lập luận - còn thuyết lấy ba tâm làm chính nhân thì là đứng về phương diện an tâm mà lập luận. Tịnh Độ Chân Tông của Nhật bản chủ trương, bất luận Chúng Sinh tu trì thực tiễn như thế nào, cũng chẳng giúp được gì cho việc vãng sinh, duy chỉ có sự tiếp nhận cái Tha Lực Tín Tâm mà đức Phật A di đà ban cho mới là chính nhân của sự vãng sinh, bởi thế mới lập thuyết Tín Tâm chính nhân. Do đó, tông này cho rằng, kinh Quán vô lượng thọ tuy có thuyết minh yếu môn tu hành các việc thiện có thể được vãng sinh, nhưng trong đó cũng ngầm ngụ ý hoằng nguyện Tha Lực Tín Tâm được vãng sinh, như thế thì lấy ba phúc, chín phẩm làm chính nhân, Chính Hành là ý bảo yếu môn của nhân hành. Cứ theo phái Tây sơn thuộc tông Tịnh Độ Nhật bản chủ trương, thì ba phúc, chín phẩm cùng thuộc Tán Thiện (dùng tâm Tán Loạn bình thường mà tu thiện), nhưng ba phúc là hiển bày hành môn tự lực tu thiện, còn chín phẩm là hiển bày quán môn Quán Chiếu hoằng nguyện của Phật Di đà, đứng về phương diện bản ý Thuyết Pháp của đức Phật mà nói, thì có thể chia làm chính nhân và Chính Hành, và ba phúc nếu vào chín phẩm thì cũng trở thành quán môn.
1. Thế Phúc, là những việc làm Đạo Đức phúc thiện, như hiếu đễ, trung tín, từ bi không giết hại v.v...
2. Giới phúc, là những giới luật như ba qui y, năm giới, giới Cụ Túc v.v...
3. Hành phúc, là sự tu hành Đại Thừa, như tâm Bồ Đề Tự tu hành và hóa độ người khác, Phát Nguyện vãng sinh v.v... Chín phẩm là: dựa theo trình độ của Hành Nghiệp vãng sinh thực tiễn, có thể chia làm chín giai đoạn Thượng thượng, Thượng trung, Thượng hạ - Trung thượng, Trung trung, Trung hạ - Hạ thượng, Hạ trung, Hạ hạ. ngài Thiện Đạo còn lấy ba tâm là Chí thành tâm, Thâm Tâm và Hồi Hướng Phát Nguyện Tâm làm Chính nhân, lấy năm Chính Hành là đọc tụng, quán sát, Lễ Bái, xưng danh và Tán Thán cúng dường làm Chính Hành. Phái Trấn tây thuộc tông Tịnh Độ Nhật bản, bảo ba phúc là tên gọi các đức mục, chỉ Chúng Sinh vẫn chưa thực tiễn cho nên gọi là Chính Hành - và đối với quả vãng sinh mà nói, thì là Chính nhân. Chín phẩm là đức mục của ba phúc, chỉ trạng thái Chúng Sinh đã thực tiễn, cho nên gọi là Chính Hành. Chín phẩm được gọi là Chính Hành là đối với Nguyên Nhân Tà Nghiệp của cõi mê sống chết mà dùng chúng để hiển bày cái Chính Nghiệp có thể trở thành Nguyên Nhân cho cuộc vãng sinh. Lại năm Chính Hành được gọi là Chính Hành là đối lại với tạp hành Lễ Bái, Quán Tưởng chư Phật và Bồ Tát khác mà hiển bày cái Hành Vi gần gũi Phật A di đà. Cứ theo Quán kinh Tán Thiện nghĩa truyền thông kí quyển 1 của vị tăng Nhật bản là Lương Trung nói, thì ba phúc chính nhân kể trên, là đứng về phương diện Khởi Hành mà lập luận - còn thuyết lấy ba tâm làm chính nhân thì là đứng về phương diện an tâm mà lập luận. Tịnh Độ Chân Tông của Nhật bản chủ trương, bất luận Chúng Sinh tu trì thực tiễn như thế nào, cũng chẳng giúp được gì cho việc vãng sinh, duy chỉ có sự tiếp nhận cái Tha Lực Tín Tâm mà đức Phật A di đà ban cho mới là chính nhân của sự vãng sinh, bởi thế mới lập thuyết Tín Tâm chính nhân. Do đó, tông này cho rằng, kinh Quán vô lượng thọ tuy có thuyết minh yếu môn tu hành các việc thiện có thể được vãng sinh, nhưng trong đó cũng ngầm ngụ ý hoằng nguyện Tha Lực Tín Tâm được vãng sinh, như thế thì lấy ba phúc, chín phẩm làm chính nhân, Chính Hành là ý bảo yếu môn của nhân hành. Cứ theo phái Tây sơn thuộc tông Tịnh Độ Nhật bản chủ trương, thì ba phúc, chín phẩm cùng thuộc Tán Thiện (dùng tâm Tán Loạn bình thường mà tu thiện), nhưng ba phúc là hiển bày hành môn tự lực tu thiện, còn chín phẩm là hiển bày quán môn Quán Chiếu hoằng nguyện của Phật Di đà, đứng về phương diện bản ý Thuyết Pháp của đức Phật mà nói, thì có thể chia làm chính nhân và Chính Hành, và ba phúc nếu vào chín phẩm thì cũng trở thành quán môn.