Bát Nhã Đăng Luận

《般若燈論》 bō rě dēng lùn

Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển

Định nghĩa thuật ngữ

Gồm 15 quyển. Cũng gọi Bát Nhã Đăng Luận thích, Bát Nhã đăng. Ngài Thanh Biện (Phạm: Bhavya) soạn, Sa Môn Na la phả Ca La Mật Đa La đời Đường dịch. Thu vào Đại chính tạng tập 30. Nội dung sách này là ngài Thanh Biện đã đứng trên quan điểm của phái Trung quán tự lập (Phạm: Madhyamaka-svàtantrika) để chú thích các chương trong luận Trung quán của Bồ Tát Long Thụ mà thành. Đặc trưng tư tưởng trong sách này là lấy việc giữ gìn một cách nghiêm túc cái học Trung quán của Bồ Tát Long Thụ đã được truyền nối từ trước đến nay làm nền tảng, cho nên, không những chỉ luận phá Tà Kiến của Ngoại ĐạoTiểu Thừa, mà còn phê phán ngay cả học thuyết của luận sư Phật Hộ là người cùng trong phái Trung quán nữa. Một đặc điểm khác, đối với lập trường của phái Du Già, chủ trương của sách này trái hẳn với quan điểm của các học giả Trung quán trước nay, nhất là kiến giải đối với Thế Tục Đế và Thắng Nghĩa đế, thì ý thú lại càng khác xa. Ngoài ra, Tác Giả sách này còn vận dụng luận lí Nhân Minh rất thạo. Trong suốt bộ sách, phương thức biện luận một cách sắc bén, khéo léo, các chi Tôn Nhân Dụ hoàn chỉnh cân đối, dùng chúng để đánh Phá Lập luận của đối phương: đó là điểm độc đáo của sách này. Nguyên văn tiếng Phạm của tác phẩm này hiện nay đã mất, bản Hán dịch thì không được hoàn bị, bản dịch Tây tạng được thu vào Đan Châu Nhĩ, đề tên là: Bát Nhã đăng căn bản Trung Luận tụng (Phạm: Prajĩàpradìpa-mulamadhyamaka-vftti), đến nay vẫn còn, được các học giả coi trọng hơn bản Hán dịch. Trong các bản chú sớ sách này, bản nổi tiếng hơn cả là: Bát Nhã đăng sớ (Phạm: Prajĩàpradìpa-ỉìkà) của Quan thệ (Phạm: Avalokitavrata), là tư liệu trọng yếu để tìm hiểu về phái Trung quán và phái Du Già ở thời kỳ cuối tại Ấn Độ. [X. luận Biện chính Q. 4.; Đại Đường Nội Điển Lục Q. 5.; Khai Nguyên Thích Giáo Lục Q. 8.].