Tam Thiên Uy Nghi Bát Vạn Tế Hạnh

《三千威儀八萬細行》 sān qiān wēi yí bā wàn xì xíng

Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển

Định nghĩa thuật ngữ

Ba nghìn uy nghi tám vạn tế hạnh của tỉ khưu phải ứng xử hàng ngày. Vị tỉ khưu phải giữ 250 giới, đem phối hợp với 4 uy nghi: Đi, đứng, ngồi, nằm thì thành 1.000 giới, Lưu Chuyển theo 3 đời(có thuyết nói Tam Tụ Tịnh Giới) thì thành 3.000 uy nghi. Lại phối với 7 chi thân khẩu (giết hại, trộm cắp, Dâm Dục, 2 lưỡi, nói ác, nói dối, nói thêu dệt), 3 Độc Tham, sân, si và 4 thứ Phiền Não(Ngã Si, Ngã Mạn, Ngã Kiến, Ngã Ái)cộng chung thành 84.000. Các kinh chỉ nêu số chẵn là 80.000 tế hạnh. Tịnh Tâm Giới Quán Pháp dựa vào cách nhận xét khác nhau giữa Tiểu ThừaĐại Thừa mà cho rằng giới Bồ Tát có 8 vạn uy nghi, giới Thanh Văn có 3 nghìn uy nghi. Bát Tông Cương Yếu quyển thượng thì cho rằng giới tăng và giới ni khác nhau, tăng có 250 giới, tức 3 nghìn uy nghi, 6 vạn tế hạnh. Ni có 340 giới, tức 8 vạn uy nghi, 12 vạn tế hạnh. Khảo sát các văn hiến, người ta thấy Danh Mục Ba nghìn uy nghi được sử dụng sớm nhất, có lẽ đã lấy từ câu thành ngữ cổ đại ở Trung Quốc ghi trong sách Trung dung: Ưu ưu đại tai, lễ nghi tam bách, uy nghi tam thiên. [X. kinh Đại Phật đính thủ lăng nghiêm Q. 5.; Pháp Hoa Tam Đại Bộ Bổ Chú Q. 11.; Đại Tạng Pháp Số Q. 86.].