Phiên Dịch Danh Nghĩa Tập
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Từ điển Phật Học Phạm Hán, 7 quyển, do ngài Pháp Vân biên soạn vào đời Nam Tống, suốt 20 năm mới hoàn thành, được thu vào Đại chính tạng tập 54. Nội dung sách này chia loại nhỏ hơn 2.040 từ tiếng Phạm quan trọng trong các Kinh Điển Phật giáo, phân ra 64 thiên để giải thích. Mở đầu mỗi thiên đều có tổng luận, trình bày đại ý, kế đến nêu ra những từ Phạm được dịch âm và mỗi từ đều có cho biết cách dịch khác, chỉ ra xuất xứ và giải thích. Về tư liệu y cứ thì ngoài kinh luận ra còn dẫn dụng Âm Nghĩa, chú sớ, hoặc các trứ thuật Phật giáo của các Tác Giả khác như Tông Kính Lục... Ngoài ra, còn trích dụng hơn 400 thư tịch kinh sử của hơn 100 Tác Giả, cũng như các học thuyết khác. Sách này cũng giải thích những từ tiếng Phạm và Âm Nghĩa phổ thông để nói rõ nghĩa dịch còn có giới hạn bất đồng; đối chiếu so sánh những Danh Tướng quan trọng thì lấy sự giải thích của tông Thiên thai làm nền tảng, rồi bàn giải rõ ràng thêm. Đối với các nhà Phiên Dịch trọng yếu của các thời đại cũng có ghi chép trong 1 thiên riêng. Sách này còn giữ lại 1 số ý kiến liên quan đến vấn đề Phiên Dịch như ở đầu quyển nêu lên 5 trường hợp không Phiên Dịch do ngài Huyền Trang chủ xướng. Đó là (Đại 54, 1055 thượng):
1. Vì Bí Mật (nên không Phiên Dịch): Như Đà La Ni.
2. Vì bao hàm nhiều nghĩa: Như Bạc Già Phạm có 6 nghĩa.
3. Vì ở nước Trung Quốc không có: Như cây Diêm tịnh.
4. Vì thuận theo đời xưa: Như A nậu Bồ Đề.
5. Vì sinhthiện:Như Bát Nhã tôn quí, trí tuệ nông cạn. Những Danh Tướng và âm dịch trong các kinh luận dịch mới của ngài Huyền Trang và Nghĩa Tịnh phần nhiều khác với các kinh luận dịch cũ của cácnhà Phiên Dịch đời trước mà nhiều người cho rằng dịch cũ là sai lầm, sơ suất. Nhưng sách này (tức Phiên Dịch Danh Nghĩa Tập) thì chủ trương sở dĩ dịch cũ, dịch mới bất đồng, chỉ là vì thời gian, Không Gian sai khác, phương ngôn, thành ngữ dị biệt mà thôi. Sách này cùng với Thích Thị Yếu Lãm và Giáo thừa Pháp Số được gọi chung là Phật Học tam thư, là những sách cần thiết cho những người mới học Phật. Ngoài ra, sách này còn có bản 20 quyển được thu vào Đại tạng đờiMinh. [X. Đại minh Tam Tạng Thánh Giáo Bắc tạng Mục Lục Q. 4.; Duyệt Tạng Tri Tân Q. 43.; Tăng bổ Chư Tông Chương Sớ lục]. (xt. Ngũ Chủng Bất Phiên).
1. Vì Bí Mật (nên không Phiên Dịch): Như Đà La Ni.
2. Vì bao hàm nhiều nghĩa: Như Bạc Già Phạm có 6 nghĩa.
3. Vì ở nước Trung Quốc không có: Như cây Diêm tịnh.
4. Vì thuận theo đời xưa: Như A nậu Bồ Đề.
5. Vì sinhthiện:Như Bát Nhã tôn quí, trí tuệ nông cạn. Những Danh Tướng và âm dịch trong các kinh luận dịch mới của ngài Huyền Trang và Nghĩa Tịnh phần nhiều khác với các kinh luận dịch cũ của cácnhà Phiên Dịch đời trước mà nhiều người cho rằng dịch cũ là sai lầm, sơ suất. Nhưng sách này (tức Phiên Dịch Danh Nghĩa Tập) thì chủ trương sở dĩ dịch cũ, dịch mới bất đồng, chỉ là vì thời gian, Không Gian sai khác, phương ngôn, thành ngữ dị biệt mà thôi. Sách này cùng với Thích Thị Yếu Lãm và Giáo thừa Pháp Số được gọi chung là Phật Học tam thư, là những sách cần thiết cho những người mới học Phật. Ngoài ra, sách này còn có bản 20 quyển được thu vào Đại tạng đờiMinh. [X. Đại minh Tam Tạng Thánh Giáo Bắc tạng Mục Lục Q. 4.; Duyệt Tạng Tri Tân Q. 43.; Tăng bổ Chư Tông Chương Sớ lục]. (xt. Ngũ Chủng Bất Phiên).