Phật Tổ Thống Kỉ
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Gọi tắt: Thống kỉ. Tác phẩm, 54 quyển, do ngài Chí Bàn soạn vào đời Nam Tống, được thu vào Đại chính tạng tập 49. Toàn sách chủ yếu nói rõ về truyền thống của giáo học Thiên thai, lấy 2 tác phẩm Tông Nguyên lục của ngài Cảnh thiên và Thích Môn Chính Thống của ngài Tông Giám đời Tống làm nền tảng, rồi theo thể kỉ truyện và biên niên mà soạn thành. Nội dung gồm: Bản kỉ, Thế gia, Liệt truyện, Biểu và Chí. -Bản kỉ (8 quyển): Ghi chép truyện đức Thích Ca thành đạo, giáo hóa và truyện của 24 vị tổ Ấn Độ, 9 vị tổ Trung Quốc và truyện 8 vị tổ từ tổ Hưng đạo trở xuống mà tông Thiên thai tôn thờ. -Thế gia (2 quyển): Thu chép truyện kí của 198 vị Cao Tăng thuộc tông Thiên thai, Nam Nhạc. -Liệt truyện (12 quyển): Thu chép truyện kí của 378 vị, từ ngài Từ Vân đến các ngài Quảng Trí, Thần chiếu, Nam bình... -Biểu (2 quyển) gồm 2 phần:
1. Trình bày biểu truyền giáo qua các đời trong khoảng thời gian hơn 530 năm, kể từ niên hiệu Thiên giám năm đầu (502) đời vua Vũ đế nhà Lương đến năm Minh đạo thứ 2 (1033) đời vua Nhân tông nhà Tống (1 quyển).
2. Đồ biểu chỉ rõ hệ thống truyền thừa của Phật Tổ ở Ấn Độ và Trung Quốc (1 quyển). -Chí, có 9 loại: a) Sơn Gia giáo điển chí, 1 quyển, ghi chép các trứ tác của tông Thiên thai. b) Tịnh Độ Lập Giáo chí, 3 quyển, ghi chép truyện kí của tăng tục tông Tịnh Độ. c) Chư gia Lập Giáo chí, 1 quyển, trình bày lịch sử vắn tắt về việc sáng lập các tông: Thiền, Hoa nghiêm, Pháp tướng, Luật, Mật giáo... d) Tam Thế xuất hưng chí, 1 quyển, nói sơ lược về chư Phật Quá Khứ, hiện tại, vị lai. e) Thế Giới Danh thể chí, 2 quyển, bàn chung về Chư Thiên ở 8 phương trong Thế Giới. g) Pháp Môn Quang Hiển chí, 1 quyển, nói về các Phật Sự, tượng tháp... h) Pháp vận thông tắc chí, 15 quyển, nói về sự Tích Phật giáo qua các thời đại. i) Lịch đại Hội Yếu chí, 4 quyển, ghi chép những sự kiện Phật giáo hưng phế qua các thời đại. k) Danh Văn quang giáo chí, 2 quyển, chép những văn bia tán tụng tông Thiên thai.Sách này tôn tông Thiên thai là chính thống, việc biên chép, trình bày tuy có thiên về tông Thiên thai, nhưng vì sự lựa chọn sử liệu phong phú, biên soạn kĩ lưỡng nên xứng đáng là tư liệu tham khảo quan trọng cho việc nghiên cứu về lịch sử Phật giáo Trung Quốc. Trong số 54 quyển thì 2 quyển 19 và 20 chỉ còn Mục Lục, không còn văn truyện, tức thiếu mất truyện kí của 55 vị. Nhưng ở đoạn cuối của Pháp vận thông tắc chí trong Vạn tục tạng đã có chép bổ sung, đây có lẽ do người đời sau thêm vào. Ngoài ra, tiếp sau sách này, còn có Tục Phật Tổ Thống Kỉ, 2 quyển, được thu vào Vạn tục tạng tập 131. Nội dung chỉ bổ sung phần Liệt Truyện, tức thêm truyện kí của 30 vị, nhưng không rõ ai đã thêm và thêm vào thời nào? [X. Duyệt Tạng Tri Tân Q. 43.].
1. Trình bày biểu truyền giáo qua các đời trong khoảng thời gian hơn 530 năm, kể từ niên hiệu Thiên giám năm đầu (502) đời vua Vũ đế nhà Lương đến năm Minh đạo thứ 2 (1033) đời vua Nhân tông nhà Tống (1 quyển).
2. Đồ biểu chỉ rõ hệ thống truyền thừa của Phật Tổ ở Ấn Độ và Trung Quốc (1 quyển). -Chí, có 9 loại: a) Sơn Gia giáo điển chí, 1 quyển, ghi chép các trứ tác của tông Thiên thai. b) Tịnh Độ Lập Giáo chí, 3 quyển, ghi chép truyện kí của tăng tục tông Tịnh Độ. c) Chư gia Lập Giáo chí, 1 quyển, trình bày lịch sử vắn tắt về việc sáng lập các tông: Thiền, Hoa nghiêm, Pháp tướng, Luật, Mật giáo... d) Tam Thế xuất hưng chí, 1 quyển, nói sơ lược về chư Phật Quá Khứ, hiện tại, vị lai. e) Thế Giới Danh thể chí, 2 quyển, bàn chung về Chư Thiên ở 8 phương trong Thế Giới. g) Pháp Môn Quang Hiển chí, 1 quyển, nói về các Phật Sự, tượng tháp... h) Pháp vận thông tắc chí, 15 quyển, nói về sự Tích Phật giáo qua các thời đại. i) Lịch đại Hội Yếu chí, 4 quyển, ghi chép những sự kiện Phật giáo hưng phế qua các thời đại. k) Danh Văn quang giáo chí, 2 quyển, chép những văn bia tán tụng tông Thiên thai.Sách này tôn tông Thiên thai là chính thống, việc biên chép, trình bày tuy có thiên về tông Thiên thai, nhưng vì sự lựa chọn sử liệu phong phú, biên soạn kĩ lưỡng nên xứng đáng là tư liệu tham khảo quan trọng cho việc nghiên cứu về lịch sử Phật giáo Trung Quốc. Trong số 54 quyển thì 2 quyển 19 và 20 chỉ còn Mục Lục, không còn văn truyện, tức thiếu mất truyện kí của 55 vị. Nhưng ở đoạn cuối của Pháp vận thông tắc chí trong Vạn tục tạng đã có chép bổ sung, đây có lẽ do người đời sau thêm vào. Ngoài ra, tiếp sau sách này, còn có Tục Phật Tổ Thống Kỉ, 2 quyển, được thu vào Vạn tục tạng tập 131. Nội dung chỉ bổ sung phần Liệt Truyện, tức thêm truyện kí của 30 vị, nhưng không rõ ai đã thêm và thêm vào thời nào? [X. Duyệt Tạng Tri Tân Q. 43.].