Phật Giáo Nghi Lễ
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Những nghi lễ được cử hành trong Phật giáo.
1. Ấn Độ: Những nghi lễ mà giáo đoàn Phật giáo thực hành trong thời kì đầu là Bố tát, An Cư, tự tứ, Xuất Gia, Thụ Giới...… Những nghi lễ này, cho đến ngày nay, vẫn được giáo đoàn Phật giáo Nam truyền tổ chức y hệt như vậy. Thủa xưa, cứ 5 năm một lần, vua A dục cử hành Đại hội Vô Già (Phạm: Mahàvàrwika), triệu thỉnh chúng tăng tham dự để cúng dường. Đại hội này, đến đời sau, vẫn được Ấn Độ và các nước vùng Tây vực tiếp nối tổ chức. Vào những ngày kỉ niệm đức Phật đản sinh, thành đạo, Niết Bàn...… hàng năm, giới Phật giáo Nam truyền đều cử hành Đại Lễ Vệ tắc (Pàli: Vesàkha-pùjà).
2. Trung Quốc: Cứ theo truyện Đào khiêm trong Hậu Hán thư quyển 103 thì thời vua Hiến đế nhà Hán, Sạ Dung thường cử hành lễ tắm Phật vào ngày Phật đản, sau đó thiết trai cúng dường. Kế đến các thời đại Tam Quốc, Tây Tấn, Tiền Tần, Hậu Tần, Đông Tấn, Nam Bắc Triều…... đều có các lễ nghi như Thuyết Pháp, giảng kinh, quy y, Thụ Giới, Bố Thí, phóng sinh, thiết trai, Sám Hối…... Đến các thời đại Tùy, Đường thì ngoài các nghi lễ nói trên được cử hành trong dân gian, vua còn thiết lập Đạo Tràng trong Nội Cung rồi thỉnh các vị Cao Tăng vào giảng kinh, Thuyết Pháp để cầu cho quốc thái dân an. Đến thời Ngũ đại và đời Tống thì có Thiên tăng trai (thiết trai cúng dường nghìn vị tăng), Thủy Lục Đại trai (Bố Thí Chúng Sinh), Nhiên Đăng Hội(hội thắp đèn), Sám Pháp Phổ Hiền, Pháp hoa. Đến các đời Nguyên, Minh thì có Pháp Hội Vô Già, hội Long Hoa, hội Hoa nghiêm và các Sám Pháp Di đà, Pháp hoa, Đại Bi, Lăng nghiêm…...
3. Nhật bản: Nghi lễ Phật giáo Nhật bản trước Thời Đại Bình An phần lớn chịu ảnh hưởng của nghi lễ Phật giáo Trung Quốc trước đời Tùy, Đường. Các Pháp Hội được cử hành gồm có: Pháp hoa, Dược Sư, Quan âm, Địa Tạng, Thích Ca, Di đà...… Trong các Pháp Hội này thường tụng kinh, niệm Danh Hiệu Phật để Sám Hối tội lỗi và cầu nguyện cho đất nước thái bình, nhân dân An Lạc. Còn các Pháp Hội giảng kinh do Thiên hoàng ban sắc tổ chức thì thường là các Pháp Hội Duy Ma, Pháp hoa, Hoa nghiêm, Nhân Vương Bát Nhã...… Ngoài ra, các Pháp Hội có khuynh hướng dân gian là Báo ân giảng, Vu lan bồn, Đại Niệm Phật...… là những Pháp Hội được tổ chức trên toàn quốc để dân chúng tham gia và có giá trị cũng như hiệu quả giáo dục rất cao. Những nghi lễ cầu siêu, cầu an cũng rất phổ cập.
1. Ấn Độ: Những nghi lễ mà giáo đoàn Phật giáo thực hành trong thời kì đầu là Bố tát, An Cư, tự tứ, Xuất Gia, Thụ Giới...… Những nghi lễ này, cho đến ngày nay, vẫn được giáo đoàn Phật giáo Nam truyền tổ chức y hệt như vậy. Thủa xưa, cứ 5 năm một lần, vua A dục cử hành Đại hội Vô Già (Phạm: Mahàvàrwika), triệu thỉnh chúng tăng tham dự để cúng dường. Đại hội này, đến đời sau, vẫn được Ấn Độ và các nước vùng Tây vực tiếp nối tổ chức. Vào những ngày kỉ niệm đức Phật đản sinh, thành đạo, Niết Bàn...… hàng năm, giới Phật giáo Nam truyền đều cử hành Đại Lễ Vệ tắc (Pàli: Vesàkha-pùjà).
2. Trung Quốc: Cứ theo truyện Đào khiêm trong Hậu Hán thư quyển 103 thì thời vua Hiến đế nhà Hán, Sạ Dung thường cử hành lễ tắm Phật vào ngày Phật đản, sau đó thiết trai cúng dường. Kế đến các thời đại Tam Quốc, Tây Tấn, Tiền Tần, Hậu Tần, Đông Tấn, Nam Bắc Triều…... đều có các lễ nghi như Thuyết Pháp, giảng kinh, quy y, Thụ Giới, Bố Thí, phóng sinh, thiết trai, Sám Hối…... Đến các thời đại Tùy, Đường thì ngoài các nghi lễ nói trên được cử hành trong dân gian, vua còn thiết lập Đạo Tràng trong Nội Cung rồi thỉnh các vị Cao Tăng vào giảng kinh, Thuyết Pháp để cầu cho quốc thái dân an. Đến thời Ngũ đại và đời Tống thì có Thiên tăng trai (thiết trai cúng dường nghìn vị tăng), Thủy Lục Đại trai (Bố Thí Chúng Sinh), Nhiên Đăng Hội(hội thắp đèn), Sám Pháp Phổ Hiền, Pháp hoa. Đến các đời Nguyên, Minh thì có Pháp Hội Vô Già, hội Long Hoa, hội Hoa nghiêm và các Sám Pháp Di đà, Pháp hoa, Đại Bi, Lăng nghiêm…...
3. Nhật bản: Nghi lễ Phật giáo Nhật bản trước Thời Đại Bình An phần lớn chịu ảnh hưởng của nghi lễ Phật giáo Trung Quốc trước đời Tùy, Đường. Các Pháp Hội được cử hành gồm có: Pháp hoa, Dược Sư, Quan âm, Địa Tạng, Thích Ca, Di đà...… Trong các Pháp Hội này thường tụng kinh, niệm Danh Hiệu Phật để Sám Hối tội lỗi và cầu nguyện cho đất nước thái bình, nhân dân An Lạc. Còn các Pháp Hội giảng kinh do Thiên hoàng ban sắc tổ chức thì thường là các Pháp Hội Duy Ma, Pháp hoa, Hoa nghiêm, Nhân Vương Bát Nhã...… Ngoài ra, các Pháp Hội có khuynh hướng dân gian là Báo ân giảng, Vu lan bồn, Đại Niệm Phật...… là những Pháp Hội được tổ chức trên toàn quốc để dân chúng tham gia và có giá trị cũng như hiệu quả giáo dục rất cao. Những nghi lễ cầu siêu, cầu an cũng rất phổ cập.