Phật Đạo

: có mấy nghĩa. (1) Con đường của Phật Pháp. Đạo, Phạn ngữ bodhi, ý dịch là Bồ Đề (菩提); Tân Dịch là giác (覺), Cựu Dịch là đạo (道). Đạo (con đường) nghĩa là thông suốt; Phật Trí tròn đầy thông suốt, không bị ngưng trệ, nên gọi là đạo. Đạo có 3 loại: (a) đạo do Thanh Văn Chứng Đắc, (b) đạo do Duyên Giác Chứng Đắc, (c) đạo do Phật Chứng Đắc. Đạo do Phật Chứng Đắc là Vô Thượng Bồ Đề (無上菩提), nên gọi là Phật Đạo. Trong phẩm Tựa của Diệu Pháp Liên Hoa Kinh (妙法蓮華經, Taishō Vol. 9, No. 262) quyển 1 có đoạn: “Ngã Kiến bỉ độ, hằng sa Bồ Tát, chủng chủng Nhân Duyên, nhi cầu Phật Đạo (我見彼土、恆沙菩薩、種種因緣、而求佛道, ta thấy cõi kia, hằng sa Bồ Tát, các loại Nhân Duyên, mà cầu Phật Đạo).” Cũng trong phẩm Tựa của kinh trên lại có đoạn: “Hựu kiến Bồ Tát, dũng mãnh tinh tấn, nhập ư thâm sơn, tư duy Phật Đạo (又見菩薩、勇猛精進、入於深山、思惟佛道, lại thấy Bồ Tát, dũng mãnh tinh tấn, vào trong rừng sâu, suy nghĩ Phật Đạo).” (2) Chỉ con đường Thành Phật, tức con đường đạt đến quả vị Phật vô thượng Bồ Đề. Như trong Vô Dị Nguyên Lai Thiền Sư Quảng Lục (無異元來禪師廣錄, 卍Tục Tạng Kinh Vol. 72, No. 1435) quyển 22, phần Tông Giáo Đáp Hưởng (宗敎答響) 2, Phẩm Nguyện Lực (願力品) thứ 6, có đoạn: “Phát Tứ Hoằng Thệ Nguyện, vị Chúng Sanh vô biên Thệ Nguyện độ, Phiền Não vô tận Thệ Nguyện đoạn, Pháp Môn vô lượng Thệ Nguyện học, Phật Đạo Vô Thượng Thệ Nguyện Thành (發四弘誓願、謂眾生無邊誓願度、煩惱無盡誓願斷、法門無量誓願學、佛道無上誓願成, Phát Khởi Bốn Thệ Nguyện Rộng, nghĩa là Chúng Sanh vô biên Thệ Nguyện độ, Phiền Não vô tận Thệ Nguyện dứt, Pháp Môn vô lượng Thệ Nguyện học, Phật Đạo Vô Thượng Thệ Nguyện Thành).” Hay trong Phật Thuyết Kim Quang Vương Đồng Tử Kinh (佛說金光王童子經, Taishō Vol. 14, No. 548) lại có đoạn: “Thế Tôn vãng tích, vi kiến Tam Giới Luân Hồi khổ não, xả Luân Vương vị, Xuất Gia Khổ Hạnh, Phật Đạo viên mãn (世尊往昔、爲見三界輪迴苦惱、捨輪王位、出家苦行、佛道圓滿, đức Thế Tôn xưa kia, vì thấy Ba Cõi Luân Hồi khổ não, bèn bỏ ngôi vị Chuyển Luân Thánh Vương, Xuất Gia Khổ Hạnh, Phật Đạo tròn đầy).” (3) Tên gọi chung của Phật Giáo và Đạo Giáo. Như trong tập bút ký Xuân Chử Kỷ Văn (春渚紀聞) quyển 2, phần Nhị Phú Thất Sớ Tài (二富室疏財) của Hà Vĩ (何薳, 1077-1145) nhà Bắc Tống, có đoạn: “Tán thí bần dân cập trợ tu Phật Đạo quán vũ, nhất tiền bất lưu ư gia (散施貧民及助修佛道觀宇、一錢不留於家, Bố Thí cùng khắp dân nghèo và giúp tu sửa các đền thờ Phật Giáo, Đạo Giáo, một tiền cũng không giữ ở nhà).”