Phạm Bản

Cũng gọi Phạm Giáp, Phạm Kinh, Phạm Điển.Chỉ cho những bản Kinh Điển tiếng Phạm được viết trên lá bối, vỏ cây hoa, giấy v.v... Ở Ấn Độ, tiếng Phạm được bắt đầu sử dụng từ khoảng thế kỉ VI trước Tây lịch, tất cả sách vở về Tông Giáo, học thuật nói chung đều được ghi chép bằng tiếng Phạm. Kinh Điển bằng tiếng Phạm bắt đầu xuất hiện vào lúc nào thì vẫn chưa được xác định. Thời Đông Hán, song song với sự truyền bá Phật giáo, Phạm Bản cũng liên tục được truyền vào Trung Quốc, nhưng vì chỉ chú trọng đến bản dịch của các kinh, hơn nữa, do chiến tranh liên miên nên nguyên bản đều đã bị thất lạc. Còn ở Ấn Độ thì vì sự xâm lăng và tàn phá của Tín Đồ Hồi giáo vào thế kỉ XII nên Chính Pháp bị hủy hoại, Phạm Bản cũng hư nát gần hết! Năm 1890, Thượng úy Bower người Anh có tìm được Bản Kinh Khổng tước vương chú viết tay trên vỏ cây hoa ở Khố xa tại Tân cương. Về sau, các ông A. Stein, P. Pelliot... lại phát hiện các Phạm Bản viết tay xưa ở các vùng Tân cương, Đôn hoàng... Kinh Điển Phật bằng tiếng Phạm hiện nay có khoảng hơn 500 loại. Các thứ ngôn ngữ được sử dụng trong Phạm Bản Không hoàn toàn giống nhau, trong đó, kinh Kim Cương Bát Nhã, kinh A di đà, Du Già Sư Địa Luận Bồ Tát Địa và các chú thích về Luận bộ đại khái đều được viết bằng tiếng Phạm Cổ Điển chính thức. Nhưng, các bài kệ tụng trong các kinh Pháp hoa, Vô lượng thọ, Thập Địa và Phổ Hiền Bồ Tát hành tán v.v... thì, về mặt văn pháp, có rất nhiều điểm khác với tiếng Phạm thuần túy và được gọi là Già đà phương ngôn (Gàthàdialect), Phật Giáo Phạm Ngữ (Buddhist Sanscrit) hoặc là 1 trong các loại Chuyển ngoa ngữ (Phạm: Apabhraôza). Phần Trường hàng (văn xuôi) trong kinh Phật Bản Hạnh tập dị bản (Phạm: Mahàvastu) cũng sử dụng Già đà phương ngôn, còn phần Trường hàng trong các kinh Bát Nhã, Pháp hoa thì ngôn ngữ gần giống với tiếng Phạm thuần túy. [X. Phạm văn Phật điển nghiên cứu đích nhị phương diện (Sơn điền Long thành, Long Cốc Đại Học luận tùng 287); Sanskrit Buddhist Literature of Nepal, preface, by R.Mitra; Catalogue of the Buddhist Sanskrit Manuscripts, historical introduction, by C. Bendall; Geschichte der indischen Literatur, Bd. II, by M.Winternitz]. (xt. Phạm Giáp).