Lão Tử

Phạm, Pàli: Jarà-maraịa. Cũng gọi Lão Tử chi. Già và chết, chỉ chung cho sự suy biến hoại diệt của Chúng Sinh, là 1 trong 12 Nhân Duyên. Theo thuyết Tam Thế lưỡng trùng Nhân Quả, trong 12 chi Nhân Duyên, thì chi sinh và chi Lão Tử là 2 quả vị lai; sau khi xả bỏ thân mệnh đời hiện tại, thì ngay trong 1 Sát Na đầu tiên 5 uẩn tu tập để hình thành sự sống mới, gọi là sinh; trái lại, những Sát Na sau khi thức Sinh Khởi, Danh Sắc, lục nhập, thụ, ái dần dần tăng trưởng cho đến dị diệt, gọi là Lão Tử. Trong đó, lão là sự suy biến của sắc và tâm, tử là sự hoại diệt của thọ mệnh. Ngoài ra, các nhà Duy Thức đem phối hợp Nhị Thế nhất trùng Nhân Quả với 12 Nhân Duyên, cho rằng sinh và Lão Tử thuộc về chi sinh, còn sự suy biến của 5 uẩn Dị Thục do 3 chi ái, thủ, hữu sinh ra, cho đến thân hoại mệnh chung mới là chi Lão Tử. Lại theo luận Thành Duy Thức quyển 8, thì trong 4 thứ sinh, lão, bệnh, tử, lập riêng sinh làm 1 chi; còn lão và tử hợp chung lại làm 1 chi; bệnh thì không thể lập làm 1 chi, bởi vì bệnh chẳng phải tất cả Chúng Sinh nhất định đều có, còn lão tuy chẳng phải nhất định đều có, nhưng mà phổ biến tất cả, nên lập làm 1 chi. [X. kinh Tạp a hàm Q. 12.; kinh Đại nhân trong kinh Trung a hàm Q. 24.; kinh Đại duyên Phương Tiện trong Trường a hàm Q. 10.; luận Đại tì Bà Sa Q. 23.; luận Câu xá Q. 9.; luận Thuận chính lí Q. 25., 26]. (xt. Thập Nhị Nhân Duyên).