Lai Duy

Lévi, Sylvain; 1863-1935. Cũng gọi Liệt duy. Nhà Đông phương học và Ấn Độ Học người Pháp, sinh ở Paris. Năm 1884, ông là hội viên của Hiệp hội Á châu, phụ trách việc điều tra về các bản sách cổ viết tay được tàng trữ ở Ấn Độ. Năm 1889, ông nhận chức giáo sư tại Đại học Paris, dạy các môn tiếng Phạm, Ấn Độ Học, Ngôn ngữ học. Ông đã tìm được rất nhiều bản viết tay bằng tiếng Phạm ở Nepal, sau đó ông dốc sức vào công việc so sánh đối chiếu các Phạm Thư, Tự sự thi, Lịch sử giao lưu văn hóa giữa Ấn Độ và Hi lạp, văn học tiếng Phạm cho đến các văn hiến Phật giáo bằng tiếng Phạm, Tây tạng và Hán văn. Đặc biệt đối với việc nghiên cứu về tiếng Đột quyết, ông là người cống hiến rất lớn cho môn Tỉ giảo văn pháp học Ấn Âu. Sau năm 1913, ông được phái đến các nước Nga, Pakistan, Mĩ, v.v... để thực hiện công tác nghiên cứu. Vào những năm 1921-1922, nhận lời mời của ông Thái Qua Nhĩ (Rabindranath Tagore), ông lại đến Ấn Độ diễn giảng. Sau khi từ Ấn Độ trở về nước, ông nhận chức chủ nhiệm Học viện Cao đẳng nghiên cứu Tông Giáo học, lần lượt hiệu đính xuất bản các kinh Phật bằng tiếng Phạm. Ông cũng đã từng là Hội trưởng Hiệp hội Á châu, Hội trưởng Nhật Phật Hội quán. Ông đã sang Nhật bản 3 lần để cùng với bác sĩ Cao Nam Thuận Thứ Lang biên soạn từ điển Phật giáo bằng tiếng Pháp. Những năm cuối đời, ông làm chủ nhiệm Sở nghiên cứu Văn hóa Ấn Độ (Iustitut de Civilisation Indienne) thuộc Đại học Paris. Năm 1935 ông qua đời, thọ 73 tuổi. Ông để lại các tác phẩm: Ấn Độ diễn kịch, Mã Minh chi nghiên cứu, Phạm Thư chi tế tự giáo nghĩa, Đột quyết ngữ văn thư chi nghiên cứu, Dạ Xoa chi địa lí Mục Lục (trong kinh Đại khổng tước vương chú), Duy Thức Luận thể hệ nghiên cứu tư liệu... Về các tác phẩm bằng tiếng Phạm được ông hiệu đính và xuất bản thì có: Đại Thừa Trang Nghiêm Kinh Luận, Đôn hoàng Phạm Bản, Câu xá luận thích (Xứng hữu), Duy Thức Nhị Thập Luận, Duy Thức tam thập luận (ngài An tuệ chú thích). Ngoài ra, ông còn dịch và giải thích Kinh Phân Biệt Thiện Ác Báo Ứng.