Huệ Nhật, Tuệ Nhật

: mặt trời trí tuệ. Trí tuệ của Phật có thể chiếu sáng những nơi tối tăm, u ám của Thế Gian, cho nên được ví như là mặt trời. Trong Phật Thuyết Vô Lượng Thọ Kinh (佛說無量壽經, Taishō Vol. 12, No. 360) có câu: “Huệ Nhật chiếu Thế Gian, tiêu trừ Sanh Tử vân (慧日照世間、消除生死雲, trời tuệ chiếu Thế Gian, tiêu trừ mây Sanh Tử).” Hay trong Diệu Pháp Liên Hoa Kinh (妙法蓮華經, Taishō Vol. 9, No. 262) quyển 7, Quán Thế Âm Bồ Tát Phổ Môn Phẩm (觀世音菩薩普門品) thứ 25, lại có câu: “Huệ Nhật phá chư ám, năng phục tai phong hỏa (慧日破諸闇、能伏災風火, trời tuệ phá tối tăm, hàng phục tai gió lửa).” Hoặc như trong Vô Dị Nguyên Lai Thiền Sư Quảng Lục (無異元來禪師廣錄, 卍 Tục Tạng Kinh Vol. 72, No. 1435) quyển 31, phần Trùng Khắc Ngũ Đăng Hội Nguyên Tự (重刻五燈會元序), cũng có đoạn: “Toại sử Tông Phong quảng diễn, Huệ Nhật cao huyền, nhiên trường dạ chi đăng, quần hôn đốn hiểu (遂使宗風廣衍、慧日高懸、燃長夜之燈、群昏頓曉, bèn khiến Tông Phong lan khắp, trời tuệ lên cao, đốt đêm dài đuốc soi, tối tăm sáng tỏ).” Như trong Ngũ Đăng Hội Nguyên Mục Lục (五燈會元目錄, 卍 Tục Tạng Kinh Vol. 80, No. 1564) lại có đoạn rằng: “Thích Ca bất xuất thế, Đạt Ma bất Tây lai, Phật Pháp biến đại địa, Đàm Huyền khẩu bất khai; đương thử thời dã, ngữ ngôn văn tự tung tích bất lai, Bổng Hát Cơ Duyên phong mang bất lộ, đãi phù Niêm Hoa Thị Chúng, khiên khởi trần lận Cát Đằng, lập tuyết an tâm, đột xuất Hiện Tiền Công Án, toại sử Tông Phong quảng diễn, Huệ Nhật cao huyền, nhiên trường dạ chi đăng, quần hôn đốn hiểu, niêm Nhất Hành chi thảo, Pháp Giới tề quan; giá xa tu thị đả ngưu, Ma Chuyên khởi năng tác kính, như linh đơn Nhất Lạp điểm Thiết Thành kim, chí lý Nhất Ngôn chuyển phàm thành Thánh (釋迦不出世、達磨不西來、佛法遍大地、譚玄口不開、當此時也、語言文字蹤跡不來、棒喝機緣鋒芒不露、逮夫拈花示眾、牽起陳爛葛藤、立雪安心、突出現前公案、遂使宗風廣衍、慧日高懸、燃長夜之燈、群昏頓曉、拈一莖之草、法界齊觀、駕車須是打牛、磨磚豈能作鏡、如靈丹一粒點鐵成金、至理一言轉凡成聖, Thích Ca không xuất thế, Đạt Ma chẳng Tây đến, Phật Pháp khắp đại địa, đàm đạo miệng chẳng bày; ngay chính lúc này, ngôn ngữ văn tự dấu tích chẳng có, đánh hét Cơ Duyên mũi đâm không hé, đến khi đưa hoa dạy chúng, liền khởi bày đốt dây leo, đứng tuyết an tâm, chợt xuất Hiện Tiền Công Án, bèn khiến Tông Phong rộng mở, trời tuệ lên cao, đốt đêm dài đèn soi, chúng mê hiểu ngộ; đưa một nhành cỏ dại, Pháp Giới cùng xem; cỡi xe nên tập đánh trâu, mài ngói làm sao thành kính; như linh đơn một viên điểm thép thành vàng, chí lý một lời chuyển phàm thành Thánh).” Trong Lễ Sám Văn (禮懺文, Taishō Vol. 85, No. 2854) có câu: “Nhược dục Sám Hối giả, đoan tọa quán Thật Tướng, Chúng Tội Như Sương Lộ, Huệ Nhật năng tiêu trừ; thị cố ưng Chí Tâm, cần sám Lục Căn tội (若欲懺悔者、端坐觀實相、眾罪如霜露、慧日能消徐、是故應至心、懃懺六根罪, nếu muốn hành Sám Hối, ngồi ngay quán Thật Tướng, các tội như sương móc, trời tuệ thể tiêu trừ; cho nên phải Chí Tâm, siêng sám tội Sáu Căn).”