Đốn Ngộ Tiệm Ngộ

Tiến ngay vào cảnh giới giác ngộ chỉ trong khoảnh khắc gọi là Đốn Ngộ, còn tiến tới dần dần theo thứ lớp thì gọi là Tiệm Ngộ. Tại Trung Quốc vào khoảng thế kỷ V, đã phát sinh cuộc tranh luận về thuyết Đốn Ngộ Thành Phật và Tiệm Ngộ Thành Phật. Về sau, nhờ kinh Niết Bàn 40 quyển dịch ra Hán văn mà thuyết Đốn Ngộ Thành Phật của ngài Đạo Sinh được công nhận. Thiền Tông Trung Quốc, do ứng dụng giáo nghĩa khác nhau mà sản sinh ra Tông Phong bất đồng: Hệ thống Tổ Tuệ năng ở miền Nam gọi là Nam đốn, hệ thống ngài Thần Tú ở miền bắc gọi là Bắc tiệm. Theo Tông Pháp tướng thì hàng Bồ Tát bất Định Tính phải trải qua quá trình tu hành của Thanh Văn, Duyên Giác mới có thể Hồi Tâm tiến vào đạo Bồ Tát, gọi là Bồ Tát Tiệm Ngộ hay Bồ Tát Hồi Tâm. Nhưng hàng Bồ Tát Định Tính thì không cần trải qua quá trình tu tập Thanh Văn, Duyên Giác mà tiến thẳng ngay tức khắc vào giai vị Bồ Tát, gọi là Bồ Tát trực vãng, hay Bồ Tát Đốn Đại. [X. luận Thành Duy Thức Q. 9.; Hoa Nghiêm Kinh Thám Huyền Kí Q. 1.; Thành Duy Thức Luận Thuật Kí Q. 1. phần cuối, Q. 9. phần cuối].