Dẫn Nghiệp
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Nghiệp kéo Chúng Sinh chịu Quả Báo trong năm đường bốn loài. Cũng gọi Dẫn Nhân, Khiên Dẫn Nghiệp, Tổng báo nghiệp. Đối lại với Mãn Nghiệp. Sự giải thích về Dẫn Nghiệp giữa Đại Thừa và Tiểu Thừa có nhiều thuyết khác nhau.
I. Tiểu Thừa: Luận Câu xá quyển 17 nói, nghiệp có khả năng dẫn chúng đồng phận là Dẫn Nghiệp; nghiệp viên mãn Trang Nghiêm chúng đồng phận là Mãn Nghiệp. Tức giải thích Dẫn Nghiệp là nhân, Mãn Nghiệp là quả, đây là nghiệp và quả đối nhau. Vả lại, nghiệp còn có 4 loại: Thuận hiện nghiệp, Thuận sinh nghiệp, Thuận hậu nghiệp, Thuận Bất Định Nghiệp v.v... Luận Đại tì Bà Sa quyển 140 căn cứ vào bốn nghiệp kể trên đem phối với Dẫn Nghiệp và Mãn Nghiệp mà nêu ra ba thuyết như sau:
1. Thuận Thứ Sinh Thụ Nghiệp và Thuận Hậu Thứ Thụ Nghiệp đều có thể dẫn đến quả chúng đồng phận, cũng có khả năng làm tròn đủ quả chúng đồng phận. Còn Thuận hiện pháp thụ nghiệp và Thuận Bất Định Thụ Nghiệp thì có thể làm cho quả chúng đồng phận tròn đủ, nhưng không có khả năng dẫn đến quả chúng đồng phận.
2. Thuận hiện pháp thụ nghiệp có thể làm cho quả chúng đồng phận tròn đủ, nhưng không thể dẫn đến quả chúng đồng phận. Ba nghiệp còn lại đều có khả năng dẫn đến quả chúng đồng phận và cũng có thể làm viên Mãn Quả chúng đồng phận.
3. Bốn nghiệp đều có thể dẫn đến quả chúng đồng phận, mà cũng có thể làm viên Mãn Quả chúng đồng phận. Trong ba thuyết kể trên, luận Câu xá quyển 15 chấp nhận thuyết thứ hai.
II. Đại Thừa: Thành Duy Thức Luận Thuật Kí quyển 2 và Duy Thức Luận tuyền sao nêu ra hai cách giải thích:
1. Tổng báo Nghiệp Cảm tổng báo quả, đồng thời, giúp đỡ những nghiệp yếu kém khác, khiến chúng cũng có thể cảm biệt báo, gọi là Dẫn Nghiệp. Biệt báo nghiệp của thức thứ sáu viên mãn Trang Nghiêm, quả thể tổng báo của thức thứ tám, gọi là Mãn Nghiệp. Đây là nghiệp với nghiệp đối nhau.
2. Khi quả tổng báo dấy lên, quả ấy có thể làm duyên Tăng Thượng dẫn sinh ra các quả biệt báo khác, gọi là Dẫn Nghiệp.Quả biệt báo này có khả năng làm cho quả tổng báo viên mãn, thì gọi là Mãn Nghiệp. Đây là quả với quả đối nhau. Ngoài ra, về vấn đề Dẫn Nghiệp chỉ giới hạn ở một nghiệp hay gồm nhiều nghiệp, dẫn đến một đời hay nhiều đời, giữa Tiểu Thừa và Đại Thừa cũng có quan điểm khác nhau. Tiểu Thừa chủ trương Dẫn Nghiệp chỉ giới hạn ở một nghiệp và dẫn đến một đời. Còn Đại Thừa thì cho rằng một đời hay nhiều đời đắp đổi không nhất định. Nhưng phái Kinh Lượng Bộ trong Tiểu Thừa chủ trương một nghiệp dẫn đến nhiều đời, đại khái cũng đồng quan điểm với Đại Thừa. [X. luận Đại tì Bà Sa Q. 19.; luận Thành Duy Thức Q. 2.; luận Đại Thừa A Tì Đạt Ma tạp tập Q. 7.; Câu xá luận bảo sớ Q. 17.].
I. Tiểu Thừa: Luận Câu xá quyển 17 nói, nghiệp có khả năng dẫn chúng đồng phận là Dẫn Nghiệp; nghiệp viên mãn Trang Nghiêm chúng đồng phận là Mãn Nghiệp. Tức giải thích Dẫn Nghiệp là nhân, Mãn Nghiệp là quả, đây là nghiệp và quả đối nhau. Vả lại, nghiệp còn có 4 loại: Thuận hiện nghiệp, Thuận sinh nghiệp, Thuận hậu nghiệp, Thuận Bất Định Nghiệp v.v... Luận Đại tì Bà Sa quyển 140 căn cứ vào bốn nghiệp kể trên đem phối với Dẫn Nghiệp và Mãn Nghiệp mà nêu ra ba thuyết như sau:
1. Thuận Thứ Sinh Thụ Nghiệp và Thuận Hậu Thứ Thụ Nghiệp đều có thể dẫn đến quả chúng đồng phận, cũng có khả năng làm tròn đủ quả chúng đồng phận. Còn Thuận hiện pháp thụ nghiệp và Thuận Bất Định Thụ Nghiệp thì có thể làm cho quả chúng đồng phận tròn đủ, nhưng không có khả năng dẫn đến quả chúng đồng phận.
2. Thuận hiện pháp thụ nghiệp có thể làm cho quả chúng đồng phận tròn đủ, nhưng không thể dẫn đến quả chúng đồng phận. Ba nghiệp còn lại đều có khả năng dẫn đến quả chúng đồng phận và cũng có thể làm viên Mãn Quả chúng đồng phận.
3. Bốn nghiệp đều có thể dẫn đến quả chúng đồng phận, mà cũng có thể làm viên Mãn Quả chúng đồng phận. Trong ba thuyết kể trên, luận Câu xá quyển 15 chấp nhận thuyết thứ hai.
II. Đại Thừa: Thành Duy Thức Luận Thuật Kí quyển 2 và Duy Thức Luận tuyền sao nêu ra hai cách giải thích:
1. Tổng báo Nghiệp Cảm tổng báo quả, đồng thời, giúp đỡ những nghiệp yếu kém khác, khiến chúng cũng có thể cảm biệt báo, gọi là Dẫn Nghiệp. Biệt báo nghiệp của thức thứ sáu viên mãn Trang Nghiêm, quả thể tổng báo của thức thứ tám, gọi là Mãn Nghiệp. Đây là nghiệp với nghiệp đối nhau.
2. Khi quả tổng báo dấy lên, quả ấy có thể làm duyên Tăng Thượng dẫn sinh ra các quả biệt báo khác, gọi là Dẫn Nghiệp.Quả biệt báo này có khả năng làm cho quả tổng báo viên mãn, thì gọi là Mãn Nghiệp. Đây là quả với quả đối nhau. Ngoài ra, về vấn đề Dẫn Nghiệp chỉ giới hạn ở một nghiệp hay gồm nhiều nghiệp, dẫn đến một đời hay nhiều đời, giữa Tiểu Thừa và Đại Thừa cũng có quan điểm khác nhau. Tiểu Thừa chủ trương Dẫn Nghiệp chỉ giới hạn ở một nghiệp và dẫn đến một đời. Còn Đại Thừa thì cho rằng một đời hay nhiều đời đắp đổi không nhất định. Nhưng phái Kinh Lượng Bộ trong Tiểu Thừa chủ trương một nghiệp dẫn đến nhiều đời, đại khái cũng đồng quan điểm với Đại Thừa. [X. luận Đại tì Bà Sa Q. 19.; luận Thành Duy Thức Q. 2.; luận Đại Thừa A Tì Đạt Ma tạp tập Q. 7.; Câu xá luận bảo sớ Q. 17.].