Cấp Cô Độc Viên

Phạm: Jetavanànàthapiịđa-syàràma, Pàli: Jetavanànàthapiịđi-kàràma. Khu vườn ở mạn nam thành Xá vệ, nước Kiều tát la thuộc trung Ấn Độ, tương đương với Sahet-mahet ở biên giới phía nam của nước Nepal hiện nay, gần nam ngạn sông Rapti. Đây là di tích nổi tiếng nhất trong các di tích Thuyết Pháp của đức Phật. Nói đủ là Kì thụ Cấp Cô Độc Viên. Còn gọi là Kì hoàn a nan bân để a lam, Kì viên a nan bân đê a lam, Thệ đa lâm Cấp Cô Độc Viên, Kì thị chi thụ Cấp Cô Độc tụ. Gọi tắt là Kì hoàn Tinh Xá, Kì viên Tinh Xá (Phạm: Jetavana), Kì đà bà na, Thệ đa phạn na, Kì đà Tinh Xá, Kì đà viên, Kì đà lâm, Kì hoàn tự, Kì thụ, Kì viên. Còn dịch là Tùng Lâm, Thắng lâm. Kì thụ, tức là nói tắt của rừng cây Phạm: Jetavana) của Thái tử Kì đà (Phạm: Jeta) - Cấp Cô Độc Viên, ý nói là vườn Tăng do Trưởng giả Cấp Cô Độc (Phạm: Anàthapiịđada, tức Tu đạt) hiến cúng. Về nguyên do sáng lập vườn Cấp Cô Độc thì, cứ theo kinh Đại ban Niết Bàn (bản Bắc) quyển 29 và luật Ngũ Phần quyển 25 chép, trong thành Xá vệ có trưởng giả Tu đạt (Phạm: Sudatta) hay thương xót những người côi cút độc thân, thường Bố Thí giúp đỡ họ, do đó mà người ta tặng cho ông Danh Hiệu Trưởng giả Cấp Cô Độc. Sau khi qui y đức Phật, ông muốn tìm một nơi để dựng Tinh Xá cúng dường Phật, thấy vườn hoa của Thái tử Kì đà là nơi thanh tịnh, rộng rãi và tĩnh mịch, ông hỏi mua, nhưng Thái tử từ chối khéo léo bằng cách đặt điều kiện là, nếu Tu đạt đem vàng trải khắp vườn hoa thì Thái tử sẽ bán - trưởng giả Tu đạt bèn dùng voi chở vàng đến rải trên mặt đất. Thái tử cảm động vì tấm lòng chí thành của ông, bảo ông thôi đừng rải vàng nữa và giao kết là vườn của ông, rừng cây của Thái tử, hai người cùng dâng cúng đức Phật, vì thế mà mang tên cả hai người là Kì thụ Cấp Cô Độc Viên (cây của Kì đà, vườn của Cấp Cô Độc). Lại Thái tử là con vua Ba tư nặc nước Kiều tát la, vào ngày sinh của Thái tử, trong một trận đánh nhà vua đã đại Thắng Quân địch, cho nên đặt tên Thái tử là Thắng để kỉ niệm, vì rừng cây của Thái tử Thắng cho nên Kì viên còn được gọi là Thắng lâm, Thắng tử lâm, Thắng tử thụ. Sau khi tịnh xá được hoàn thành, đức Phật đã từng ở đây qua nhiều mùa mưa, đại đa số Kinh Điển cũng nói về việc này. Cùng với Tinh Xá Trúc lâm ở thành Vương xá, gọi chung là hai Tinh Xá lớn nhất của Phật giáo. Lối kiến trúc Tinh Xá, chính giữa là điện Phật, chung quanh dựng tám mươi căn nhà nhỏ, có ba mươi sáu phòng ngồi Thiền, nhà bếp, nhà tiêu, nhà tắm, phòng bệnh, nơi rửa chân v.v... đều đầy đủ, vả lại rất đẹp, tiếc rằng lối kiến trúc nguyên sơ của Tinh Xá đã mất từ lâu. Những di tích Tinh Xá hiện còn được thấy đến nay, là những Tinh Xá được kiến thiết sau này, qui mô không sánh kịp với Tinh Xá mà trưởng giả Cấp Cô Độc đã kiến trúc. [X. kinh Tạp a hàm Q. 23. - kinh Trung a hàm Q. 43. - kinh Tăng nhất a hàm Q. 49. - kinh Pháp cú Thí Dụ Q. 1. - kinh Trung bản khởi Q.hạ - kinh Hiền ngu Q. 10. - luật Tứ phần Q. 50. - luật Thập tụng Q. 34. - luận Đại trí độ Q. 3. - Thích Thị Yếu Lãm Q.hạ - Đại Đường Tây Vực Kí Q. 6. mục Thất la phạt tất để quốc - Huyền Ứng Âm Nghĩa Q. 9.]. (xt. Kì Thụ Cấp Cô Độc Viên).