Tự Xã Phụng Hành

《寺社奉行》 sì shè fèng xíng

Điển cứ gốc: Tự Điển Phật Học Đạo Uyển

Định nghĩa thuật ngữ

Jishabugyō: Cơ Quan hành chính tôn giáo của chính quyền Võ Gia từ Thời Đại Thất Đinh (, Muromachi, 1292-1573) đến Giang Hộ (, Edo, 1600-1867). Dưới thời Mạc Phủ Liêm Thương, Trung Nguyên Quý Thời (, Nakahara Suetoki) là người đầu tiên được bổ nhiệm làm chức Đảm Đương tố tụng của các tự viện và đền thờ Thần Xã. Chức quan này được hoàn chỉnh thành hệ thống dưới thời Hoằng An Đức Chính (), được phối trí ở những ngôi tự viện Phật Giáo và đền thờ Thần Xã có thế lực đặc biệt. Dưới thời Mạc Phủ Thất Đinh, có vài vị quan Phụng Hành là Tăng sĩ cũng như Thần Chức, chịu trách nhiệm xử lý tố tụng. Đến thời Mạc Phủ Giang Hộ, đây là một trong 3 chức quan Phụng Hành, gồm Khám Định Phụng Hành (, Kanjōbugyō), Đinh Phụng Hành (, Machibugyō)Tự Xã Phụng Hành; trở thành Cơ Quan có địa vị cũng như quyền năng cao nhất. Chế độ chức quyền của Cơ Quan này được quy định rõ vào năm 1635 (Khoan Vĩnh [] 12), khi Tùng Bình Thắng Long (), An Đằng Trọng Trường (), Quật Lợi Trọng () được bổ nhiệm làm quan Phụng Hành Tố Tụng. Ban đầu, Cơ Quan này thuộc sự quản lý của Lão Trung (), nhưng đến năm 1662 (Khoan Văn [] 2) thì trực thuộc Tướng Quân. Họ thống khoát toàn bộ các tự viện Phật Giáo cũng như đền thờ Thần Xã trên khắp toàn quốc, thậm chí luôn cả Tăng lữ, Thần Chức, Tín Đồ, v.v. Người nhậm chức quan Tự Xã Phụng Hành cuối cùng là Nội Đằng Chánh Thành ().

Tự Xã Phụng Hành. Từ Điển Phật Học Vibudra. https://www.vibudra.org/glossary/thuatngu/tu-xa-phung-hanh. Truy cập 07/04/2026.