Toạ Thiền Tứ Tức
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Bốn thứ hơi thở khi tọa thiền. Cứ theo Tu tập Chỉ Quán tọa thiền Pháp Yếu, nếu người tọa thiền muốn thu Nhiếp Tâm để Nhập Định thì trước hết phải thực hành phương pháp Sổ tức. Sổ là đếm, Tức là hơi thở, nghĩa là đếm hơi thở ra vào ở nơi mũi. Hơi thở này được chia làm bốn thứ sau đây:
1. Phong:Hơi thở trong mũi ra vào có tiếng gọi là Phong(gió), nếu người tọa thiền dựa theo đó mà đếm số thì tâm Tán Loạn, khó Điều Phục, nên phải loại trừ.
2. Suyễn: Hơi thở trong mũi tuy không thành tiếng nhưng khò khè(suyễn) không thông, gọi là Suyễn; nếu người tọa thiền nương theo đó mà đếm số thì tâm rối rắm khó định, vì thế phải loại trừ.
3. Khí: Hơi thở trong mũi tuy không có tiếng gió, tiếng khò khè nhưng ra vào không tinh tế, gọi là Khí; nếu người tọa thiền nương vào đó mà đếm số thì tâm mệt nhọc khó định, cho nên phải loại trừ.
4. Tức:Hơi thở không có 3 tướng thô động nói trên, mà ra vào êm nhẹ, như còn như mất, gọi là Tức; nếu người tọa thiền nương theo đó mà đếm số thì thần tháian ổn, trong lòng thư thới dễ định, cho nên phải giữ, không được bỏ.
1. Phong:Hơi thở trong mũi ra vào có tiếng gọi là Phong(gió), nếu người tọa thiền dựa theo đó mà đếm số thì tâm Tán Loạn, khó Điều Phục, nên phải loại trừ.
2. Suyễn: Hơi thở trong mũi tuy không thành tiếng nhưng khò khè(suyễn) không thông, gọi là Suyễn; nếu người tọa thiền nương theo đó mà đếm số thì tâm rối rắm khó định, vì thế phải loại trừ.
3. Khí: Hơi thở trong mũi tuy không có tiếng gió, tiếng khò khè nhưng ra vào không tinh tế, gọi là Khí; nếu người tọa thiền nương vào đó mà đếm số thì tâm mệt nhọc khó định, cho nên phải loại trừ.
4. Tức:Hơi thở không có 3 tướng thô động nói trên, mà ra vào êm nhẹ, như còn như mất, gọi là Tức; nếu người tọa thiền nương theo đó mà đếm số thì thần tháian ổn, trong lòng thư thới dễ định, cho nên phải giữ, không được bỏ.