Tam Thập Lục Vật
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Ba mươi sáu vật. Tức chỉ cho 36 yếu tố cấu tạo thành thân người. Tuy nhiên, về số mục thì có nhiều thuyết khác nhau. Cứ theo Đại Minh Tam Tạng Pháp Số quyển 48 thì 36 vật được chia làm 3 loại là Ngoại tướng, Thân Khí và Nội hàm.
1. Ngoại tướng, gồm 12 vật: Tóc, lông, móng, răng, nhử mắt, nước mắt, nước miếng, nước dãi, phân, nước tiểu, ghét gúa, mồ hôi.
2. Thân Khí, gồm 12 vật: Da dày, da mỏng, máu, thịt, gân, mạch, xương, tủy, mỡ lá, mỡ nước, não, màng.
3. Nội hàm, gồm 12 vật: Gan, mật, ruột, dạ dày(bao tử), lá lách, thận, tim, phổi, sinh tạng, thục tạng, đàm đỏ, đàm trắng. Theo kinh Tạp a hàm quyển 43 thì 36 vật là: Tóc, lông, móng, răng, ghét, nước miếng, dạ dày, thịt, xương, gân, mạch, tim, gan, phổi, lá lách, thận, ruột, bao tử, sinh tạng, thục tạng, cái nhau, nước mắt, mồ hôi, nước mũi, nước bọt, mỡ lá, mỡ nước, tủy, đàm, ấm, mủ, máu, não, chất nhờn, phân, nước tiểu. Kinh Niết Bàn (bản Nam) quyển 22 (Đại 12, 749 trung) nói: Thấy thân Phàm Phu đầy dẫy 36 vật nhơ nhớp. Cho nên Bất Tịnh Quán chính là quán xét 36 vật nhơ nhớp này(nhơ nhớp từ tự thể). [X. kinh Tăng nhất a hàm Q. 25.; kinh Đại phẩm Bát Nhã Q. 5.; kinh Tọa Thiền Tam Muội Q.thượng].
1. Ngoại tướng, gồm 12 vật: Tóc, lông, móng, răng, nhử mắt, nước mắt, nước miếng, nước dãi, phân, nước tiểu, ghét gúa, mồ hôi.
2. Thân Khí, gồm 12 vật: Da dày, da mỏng, máu, thịt, gân, mạch, xương, tủy, mỡ lá, mỡ nước, não, màng.
3. Nội hàm, gồm 12 vật: Gan, mật, ruột, dạ dày(bao tử), lá lách, thận, tim, phổi, sinh tạng, thục tạng, đàm đỏ, đàm trắng. Theo kinh Tạp a hàm quyển 43 thì 36 vật là: Tóc, lông, móng, răng, ghét, nước miếng, dạ dày, thịt, xương, gân, mạch, tim, gan, phổi, lá lách, thận, ruột, bao tử, sinh tạng, thục tạng, cái nhau, nước mắt, mồ hôi, nước mũi, nước bọt, mỡ lá, mỡ nước, tủy, đàm, ấm, mủ, máu, não, chất nhờn, phân, nước tiểu. Kinh Niết Bàn (bản Nam) quyển 22 (Đại 12, 749 trung) nói: Thấy thân Phàm Phu đầy dẫy 36 vật nhơ nhớp. Cho nên Bất Tịnh Quán chính là quán xét 36 vật nhơ nhớp này(nhơ nhớp từ tự thể). [X. kinh Tăng nhất a hàm Q. 25.; kinh Đại phẩm Bát Nhã Q. 5.; kinh Tọa Thiền Tam Muội Q.thượng].