Tam Huyền Tam Yếu

《三玄三要》 sān xuán sān yào

Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển

Định nghĩa thuật ngữ

Tiếng dùng trongThiền lâm. Phương pháp Tiếp Dẫn người học của Thiền Sư Lâm tế Nghĩa huyền. Tam Huyền là:
1. Thể trung huyền: Chỉ cho câu nói hoàn toàn không trau chuốt văn hoa, chỉ y cứ vào chân tướng là Đạo Lí của mọi sự vật mà biểu hiện.
2. Cú trung huyền: Chỉ cho lời nói chân thực, không hề liên quan đến tình thức Phân Biệt, tức không câu nê vào ngôn ngữ mà chỉ nhằm tỏ ngộ ý nghĩa sâu kín của lời nói.
3. Huyền trung huyền (cũng gọi Dụng trung huyền): Chỉ cho câu nói sâu xa mầu nhiệm, xa lìa tất cả lí luận tương đãi và sự trói buộc củangữ cú... Trong 3 Huyền Môn, mỗi Huyền Môn lại có 3 yếu tố quan trọng gọi là Tam Yếu. Theo Thiền Sư Phần Dương Thiện Chiêu thì Tam Yếu là:
1. Yếu thứ nhất: Trong lời nói không có Phân Biệt tạo tác.
2. Yếu thứ hai: Nghìn Thánh vào thẳng nghĩa sâu xa mầu nhiệm.
3. Yếu thứ ba: Dứt bặt nói năng. [X. bài tựa trong Lâm tế Nghĩa huyền Thiền Sư Ngữ Lục; Ngũ Gia Huyền Chỉ toản yếu Q.thượng; Thiền Học đích hoàng kim thời đại (Ngô kinh hùng); Nhân Thiên Nhãn Mục Q. 1.]. (xt. Lâm Tế Tam Cú).

Tam Huyền Tam Yếu. Từ Điển Phật Học Vibudra. https://www.vibudra.org/glossary/thuatngu/tam-huyen-tam-yeu. Truy cập 06/04/2026.