Tam Chủng Tác Ý
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Ba loại tác ý. Tác ý là làm cho Tâm Chú ý để dẫn tới hoạt động. Ba loại tác ý là:
1. Tự tướng tác ý: Tức quán xét tự tướng của các pháp như sự biến đổi và Chất Ngại của sắc, sự Phân Biệt và rõ biết của thức... gọi là Tự tướng quán; còn sự chú ý do tương ứng với Tự tướng quán này mà Sinh Khởi thì gọi là Tự tướng tác ý, cũng tức là Tác Dụng tinh thần Sinh Khởi do tương ứng với trí tuệ của Tự tướng quán.
2. Cộng Tướng tác ý: Tác ý Sinh Khởi do tương ứng với 16 hành tướng (16 hành tướng là cộng tướngchung của các pháp sắc và tâm) như khổ, không, vô thường, Vô Ngã... từ Tứ Đế trở lên, cũng tức là Tác Dụng tinh thần Sinh Khởi do tương ứng với trí tuệ của Cộng Tướng quán.
3. Thắng Giải Tác Ý: Tác ý Sinh Khởi do tương ứng với Bất Tịnh Quán, Tứ vô lượng tâm, Hữu sắc giải thoát, Bát Thắng Xứ, Thập Biến Xứ..., cũng tức là Tác Dụng tinh thần Sinh Khởi do tương ứng với Giả tưởng quán. Bất Tịnh Quán là Quán Tưởng sự nhớp nhúa của các pháp để xa lìa Tham Dục, như Quán Tưởng xác chết của 1 người đẹp đã chương sình, hôi thối, và bị dòi bọ rút rỉa, đó là Giả tưởng quán; cảnh sở quán của Giả tưởng quán không bị ràng buộc mà tự do quán giải, cho nên gọi là Thắng Giải. [X. luận Câu xá Q. 7.; luận Đại tì Bà Sa Q. 11.].
1. Tự tướng tác ý: Tức quán xét tự tướng của các pháp như sự biến đổi và Chất Ngại của sắc, sự Phân Biệt và rõ biết của thức... gọi là Tự tướng quán; còn sự chú ý do tương ứng với Tự tướng quán này mà Sinh Khởi thì gọi là Tự tướng tác ý, cũng tức là Tác Dụng tinh thần Sinh Khởi do tương ứng với trí tuệ của Tự tướng quán.
2. Cộng Tướng tác ý: Tác ý Sinh Khởi do tương ứng với 16 hành tướng (16 hành tướng là cộng tướngchung của các pháp sắc và tâm) như khổ, không, vô thường, Vô Ngã... từ Tứ Đế trở lên, cũng tức là Tác Dụng tinh thần Sinh Khởi do tương ứng với trí tuệ của Cộng Tướng quán.
3. Thắng Giải Tác Ý: Tác ý Sinh Khởi do tương ứng với Bất Tịnh Quán, Tứ vô lượng tâm, Hữu sắc giải thoát, Bát Thắng Xứ, Thập Biến Xứ..., cũng tức là Tác Dụng tinh thần Sinh Khởi do tương ứng với Giả tưởng quán. Bất Tịnh Quán là Quán Tưởng sự nhớp nhúa của các pháp để xa lìa Tham Dục, như Quán Tưởng xác chết của 1 người đẹp đã chương sình, hôi thối, và bị dòi bọ rút rỉa, đó là Giả tưởng quán; cảnh sở quán của Giả tưởng quán không bị ràng buộc mà tự do quán giải, cho nên gọi là Thắng Giải. [X. luận Câu xá Q. 7.; luận Đại tì Bà Sa Q. 11.].