Phi Sơ Phi Trung Hậu Tiền Trung Hậu Thủ

Khi bàn về sự Đoạn Hoặc không phải ở 3 thời: Sơ, trung, hậu gọi là Phi sơ phi trung hậu; còn khi nói về 3 thời: Tiền, trung, hậu thì gọi là Tiền trung hậu thủ. Trong Chung Giáo thuộc 5 giáo (Tiểu, Thủy, Chung, Đốn, Viên), ngài Pháp Tạng của tông Hoa nghiêm đã sử dụng nhóm từ này để nói rõ cái tướng Đoạn Hoặc, trong đó Phi sơ phi trung hậu có xuất xứ từ phẩm Thập Địa kinh Hoa nghiêm, còn Tiền trung hậu thủ thì xuất xứ từ Thập Địa Kinh Luận quyển 2. Tuy nhiên, ý nghĩa của Phi sơ phi trung hậu trong kinh Hoa nghiêm và ý nghĩa của Tiền trung hậu thủ trong Thập Địa Kinh Luận có vẻ mâu thuẫn nhau. Do đó mới có sự giải thích chung của các nhà để đả thông, như Thập Địa Kinh Luận của ngài Tuệ viễn thuộc tông Tam Luận cho rằng chỉ có 1 niệm đầu (sơ), hoặc 1 niệm giữa (trung) hoặc 1 niệm sau (hậu), đều không rốt ráo, mà phải thông suốt cả 3 thời mới là rốt ráo. Ngài Trừng quán phê bình thuyết của ngài Tuệ viễn, bảo rằng thuyết này chỉ biết có nghĩa Đoạn Hoặc, chứ không biết nghĩa đoạn mà chẳng phải đoạn, chẳng phải đoạn mà đoạn. Trong Hoa Nghiêm Kinh Sưu Huyền Kí quyển 3, phần đầu, thì Ngài Trí Nghiễm cho rằng tính Duyên Khởi là nghĩa duyên sinh vô tính, tức là Chân Không Diệu Hữu. Từ nghĩa Chân Không vô tính mà nói Phi sơ phi trung hậu, nhưng vì vô tính tức là duyên sinh diệu hữu nên trong luận mới nói Tiền trung hậu thủ. Ngài Pháp Tạng kế thừa ý này mà định nghĩa Đoạn Hoặc trong Hoa Nghiêm Kinh Thám Huyền Kí quyển 10 như sau (Đại 35, 296 hạ): Tướng Đoạn Hoặc thứ 2 Luận và kinh gọi là Phi sơ phi trung hậu, nghĩa là trong 3 thời đều không có nghĩa đoạn mới là đoạn vậy. Đây chính là nghĩa duyên sinh vô tính. Lại đem nghĩa này chia ra 2 môn Tương phiên, Tương tục mà bàn giải rộng ra. Bởi thế những nghĩa nói trong kinh và luận chẳng phải mâu thuẩn nhau. Trong Hoa Nghiêm Kinh Sớ sao, ngài Trừng quán cũng hoàn toàn kế thừa thuyết của 2 môn này, đồng thời giải thích rõ ràng chi tiết hơn. Mà thuyết Đoạn Hoặc của 2 môn Tương phiên và Tương tục chính là bàn nói nghĩa Phi sơ phi trung hậu của kinh Hoa nghiêm và giải Thích Nghĩa Tiền trung hậu thủ của Thập Địa Kinh Luận, tức là nói rõ tướng Đoạn Hoặc của Chung Giáo trong 5 giáo. [X. Hoa Nghiêm Ngũ Giáo Chương Q. 3.; Hoa Nghiêm Ngũ Giáo Chương thính sao Q.hạ; Hoa Nghiêm Kinh Thám Huyền Kí nam kỉ lục Q. 10.].