Ngũ Chủng Tán Loạn
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Tán Loạn, Phạm: Vikwepa. Năm thứ Tán Loạn. Tức là:
1. Tự tính Tán Loạn: Năm thức không giữ được tự tính của chúng, cứ chạy theo cảnh vật bên ngoài, thay đổi từng niệm.
2. Ngoại Tán Loạn: Ý thức rong ruổi theo ngoại cảnh, Sinh Khởi các thứ Phân Biệt.
3. Nội Tán Loạn: Tâm chợt sinh chợt diệt, Niệm Niệm trôi chảy không dừng.
4. Thô trọng Tán Loạn: Vì chấp trước các pháp thô trọng như ngã, Ngã Sở (ta, của ta) nên không được giải thoát.
5. Tư duy Tán Loạn: Tâm thấp kém, tức xả bỏ Đại Thừa mà nhớ nghĩ Tiểu Thừa. Luận Lục môn giáo thụ tập định cũng nêu ra 5 thứ Tán Loạn:
1. Tâm ngoài Tán Loạn.
2. Tâm trong Tán Loạn.
3. Tâm tà duyên Tán Loạn.
4. Tâm thô trọng Tán Loạn.
5. Tâm tác ý Tán Loạn. (xt. Tán Loạn).
1. Tự tính Tán Loạn: Năm thức không giữ được tự tính của chúng, cứ chạy theo cảnh vật bên ngoài, thay đổi từng niệm.
2. Ngoại Tán Loạn: Ý thức rong ruổi theo ngoại cảnh, Sinh Khởi các thứ Phân Biệt.
3. Nội Tán Loạn: Tâm chợt sinh chợt diệt, Niệm Niệm trôi chảy không dừng.
4. Thô trọng Tán Loạn: Vì chấp trước các pháp thô trọng như ngã, Ngã Sở (ta, của ta) nên không được giải thoát.
5. Tư duy Tán Loạn: Tâm thấp kém, tức xả bỏ Đại Thừa mà nhớ nghĩ Tiểu Thừa. Luận Lục môn giáo thụ tập định cũng nêu ra 5 thứ Tán Loạn:
1. Tâm ngoài Tán Loạn.
2. Tâm trong Tán Loạn.
3. Tâm tà duyên Tán Loạn.
4. Tâm thô trọng Tán Loạn.
5. Tâm tác ý Tán Loạn. (xt. Tán Loạn).