Chính Lí Nhất Trích Luận

Phạm: Nyàyabindu. Còn gọi là Chính lí nhất trích, Chính lí trích luận, Chính lí phương ngung. Tác phẩm của ngài Pháp xứng (Phạm: Dharmakìrti) bên Ấn Độ. Là một trong bảy luận Nhân Minh do Phật giáo Tây tạng truyền. Nội dung phát huy học thuyết Nhân Minh của ngài Trần na (Vực long) là tác phẩm tập đại thành Nhân Minh của Phật giáo. Luận này chia làm ba chương, chương thứ nhất dùng hai mươi mốt tụng giải thích rõ tri giác trực tiếp, chương thứ hai bảo sự suy luận có hai thứ: sự 1í giải của chính mình và Sự Lí giải của người khác, rồi nói rõ về sự lý giải của chính mình - chương thứ ba thì luận cứu về Sự Lí giải của người khác. Thể hệ Nhân Minh của ngài Pháp xứng, ngoài Phật giáo ra, đối với các học phái đời sau có ảnh hưởng rất lớn, chẳng hạn như Pháp Thượng (Phạm: Dharmottara) ở cuối thế kỷ thứ tám đã viết Chính lí nhất trích chú, lưu truyền trong Kì na giáo. Tại Trung Quốc và Nhật bản vì ít có người biết đến, trái lại, ở Tây tạng thì rất thịnh hành, bởi thế mới có bản dịch Tây tạng, mà không có bản Hán dịch. Về mặt chỉnh thể, toàn bộ sách vẫn y theo thể hệ Nhân Minh của ngài Trần na, nhưng có mấy điểm bất đồng như sau:
1. Dựa vào ba loại tình huống Bất Khả Đắc, tự tính và quả, đối với Nhân Tam Tướng thuyết minh tỉ mỉ hơn.
2. Chủ trương bỏ bớt chi Dụ, đem Đồng Dụ thể, Dị Dụ thể qui vào trong Nhân.
3. Trong các lỗi về Tông, bỏ bớt những lỗi Tự giáo tương vi, Năng Biệt Bất Cực Thành, Sở Biệt Bất Cực Thành và Câu Bất Cực Thành.
4. Cho rằng sẽ không xảy ra lỗi Tương vi Quyết Định của Nhân, đồng thời, đem ba thứ lỗi của Nhân là Pháp Sai Biệt tương vi, Hữu Pháp tự tướng tương vi và Hữu Pháp Sai Biệt tương vi qui vào trong lỗi Pháp tự tướng tương vi.
5. Đồng Dụ, Dị Dụ đều thêm bốn lỗi, mười lỗi của Dụ bèn trở thành mười tám lỗi.