Câu Xá Luận Sớ
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
I. Câu Xá Luận Sớ. Do sư Thần Thái đời Đường soạn. Thu vào Vạn tục tạng tập 83. Nói tắt là Thái sớ. Nguyên bản đã không còn, mà số uyển của nguyên bản cũng có thuyết cho là ba mươi quyển, có thuyết bảo là hai mươi quyển, mà nay chỉ còn sót lại có bảy quyển, tức là các quyển 1, 2, 4, 5, 6, 7, và
17. Tiểu Sử của sư Thần Thái không được rõ, chỉ biết sư là một cao đệ của ngài Huyền Trang, là Sư Huynh của sư Phổ Quang. Lời văn của sư đơn giản sáng sủa, nghĩa lí thấu đáo, Câu xá luận quang kí (nói tắt là Quang kí) của sư Phổ Quang noi theo thuyết của sư Thần Thái rất nhiều, như Câu xá luận nhất bộ đại khoa hoàn toàn thừa kế thuyết của Thần Thái. Đời gọi Thần Thái sớ và hai bộ kí của Quang, Bảo (Phổ Quang và Pháp Bảo) là ba bộ sách chú thích lớn của luận Câu xá. [X. A Tì Đạt Ma Câu Xá Luận pháp nghĩa Q. 1. - Đông vực Truyền Đăng Mục Lục].
II. Câu Xá Luận Sớ. Gồm ba mươi quyển. Do sư Pháp Bảo đời Đường soạn. Thu vào Đại chính tạng tập 41. Nói tắt là Bảo sớ. Sách này cùng với Quang kí đều là những tư liệu cần thiết cho người học luận Câu xá. Được chia làm năm môn: thứ nhất, lúc bắt đầu Chuyển Pháp Luân - thứ hai, thứ tự của sự học hành, thứ ba - nhân Duyên Khởi giáo, thứ tư, bộ chấp trước sau - thứ năm, y theo văn mà giải thích. Một Học Tăng người Nhật bản ở thế kỉ XVIII là Đạo khoái, khi bàn về bản sớ này, đã nói: Pháp Bảo phần nhiều dùng một hiểu biết mà quyết đoán, đồng thời, thường chê Thái sớ và Quang kí. Sở dĩ như thế là vì Pháp Bảo tôn sùng Niết Bàn, tin một tính đều Thành Phật, không ưa nghĩa năm tính các biệt của Pháp tướng. Pháp Bảo vì cảm thấy sự giải thích trong Quang kí quá phiền tỏa, nên bài xích, rồi tự làm ra giải thích của riêng mình, đời sau cũng có người tôn sùng Bảo sớ, cho nên việc hiện nay mới có sự tranh luận về hai học phái Quang, Bảo vậy. [X. Tống Cao Tăng Truyện Q. 4. - Trí chứng đại sư Thỉnh Lai Mục Lục - Tân Biên Chư Tông Giáo Tạng Tổng Lục Q. 3.].
17. Tiểu Sử của sư Thần Thái không được rõ, chỉ biết sư là một cao đệ của ngài Huyền Trang, là Sư Huynh của sư Phổ Quang. Lời văn của sư đơn giản sáng sủa, nghĩa lí thấu đáo, Câu xá luận quang kí (nói tắt là Quang kí) của sư Phổ Quang noi theo thuyết của sư Thần Thái rất nhiều, như Câu xá luận nhất bộ đại khoa hoàn toàn thừa kế thuyết của Thần Thái. Đời gọi Thần Thái sớ và hai bộ kí của Quang, Bảo (Phổ Quang và Pháp Bảo) là ba bộ sách chú thích lớn của luận Câu xá. [X. A Tì Đạt Ma Câu Xá Luận pháp nghĩa Q. 1. - Đông vực Truyền Đăng Mục Lục].
II. Câu Xá Luận Sớ. Gồm ba mươi quyển. Do sư Pháp Bảo đời Đường soạn. Thu vào Đại chính tạng tập 41. Nói tắt là Bảo sớ. Sách này cùng với Quang kí đều là những tư liệu cần thiết cho người học luận Câu xá. Được chia làm năm môn: thứ nhất, lúc bắt đầu Chuyển Pháp Luân - thứ hai, thứ tự của sự học hành, thứ ba - nhân Duyên Khởi giáo, thứ tư, bộ chấp trước sau - thứ năm, y theo văn mà giải thích. Một Học Tăng người Nhật bản ở thế kỉ XVIII là Đạo khoái, khi bàn về bản sớ này, đã nói: Pháp Bảo phần nhiều dùng một hiểu biết mà quyết đoán, đồng thời, thường chê Thái sớ và Quang kí. Sở dĩ như thế là vì Pháp Bảo tôn sùng Niết Bàn, tin một tính đều Thành Phật, không ưa nghĩa năm tính các biệt của Pháp tướng. Pháp Bảo vì cảm thấy sự giải thích trong Quang kí quá phiền tỏa, nên bài xích, rồi tự làm ra giải thích của riêng mình, đời sau cũng có người tôn sùng Bảo sớ, cho nên việc hiện nay mới có sự tranh luận về hai học phái Quang, Bảo vậy. [X. Tống Cao Tăng Truyện Q. 4. - Trí chứng đại sư Thỉnh Lai Mục Lục - Tân Biên Chư Tông Giáo Tạng Tổng Lục Q. 3.].