Biệt Lí Tuỳ Duyên
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Là thuyết Duyên Khởi của Biệt Giáo thuộc tông Thiên thai do ngài Tri lễ đời Bắc Tống ở núi Tứ minh thành lập. Cũng gọi Đãn lí Tùy Duyên, Nhất Lí Tùy Duyên. Nghĩa căn bản của Biệt Giáo là giáo thuyết ba đế (Không, Giả, Trung) theo thứ tự, cho nên khi bàn về Duyên Khởi, Biệt Giáo chủ trương nguồn gốc của Duyên Khởi là lí Chân Như Bình Đẳng, vượt ra ngoài những Hiện Tượng, nghĩa là những Hiện Tượng Sai Biệt do Vô Minh tạo ra, chứ không phải đã có sẵn trong lí Chân Như. Tức lí Chân Như của Biệt Giáo là Trung Đạo đế trong ba đế, đã xa lìa hai bên Không, Giả. Chân Như Bình Đẳng của Biệt Giáo vượt ngoài các Hiện Tượng Sai Biệt, là lí cách biệt, nên gọi là Biệt lí; lí này là lí thiên đãn (chỉ lệch về một bên) nên gọi là Đãn lí; trái với Hiện Tượng Sai Biệt, lí này là thuần nhất, nên gọi là Nhất Lí. Đây là đặc trưng của thuyết Duyên Khởi của Biệt Giáo.Nghĩa Chân Như Tùy Duyên vốn đã được thuyết minh trong luận Đại Thừa Khởi tín, khi ngài Hiền thủ của tông Hoa nghiêm chú sớ luận Khởi tín mới lấy Chân Như Tùy Duyên này làm giới hạn của ba giáo Tiệm, Đốn, Viên trong năm giáo của tông mình, lấy chân Như Không Tùy Duyên làm Thủy Giáo, lấy sự Tùy Duyên và không Tùy Duyên của Chân Như mà phán Quyền giáo, Thực giáo của Đại Thừa. Người đã đem thuyết Duyên Khởi ứng dụng vào Thiên thai giáo là ngài Trạm nhiên ở Kinh khê, vị tổ thứ 6 của tông Thiên thai. Ngài Trạm nhiên dựa theo thuyết bất biến Tùy Duyên trong luận Khởi tín mà phán quyết sự khu biệt Tùy Duyên giữa Biệt Giáo và Viên giáo. Về sau, các nhà học giả Thiên thai ứng dụng khuynh hướng luận Khởi tín ngày càng thịnh, nhưng họ không biết sự sai khác giữa Biệt Giáo Tùy Duyên và Viên giáo Tùy Duyên, mà đều xem cùng là Viên giáo. Nhưng ngài Tứ Minh Tri Lễ đã từ thuyết Duyên Khởi, nói rõ sự sai khác giữa Biệt Giáo và Viên giáo, đặc biệt gọi những điều mà Biệt Giáo bàn đến là Biệt Giáo Tùy Duyên. Còn đối với Chân Như của Viên giáo, tính nó vốn đủ các pháp và tạo ra hết thảy pháp, thì gọi là Lí cụ Tùy Duyên. [X. Thập Bất Nhị Môn Chỉ Yếu Sao Q.hạ; Tứ minh tôn giả giáo hành lục Q. 2., Q. 3.].