Bát Đại Nhân Giác
Điển cứ gốc: Phật Quang Đại Từ Điển
Định nghĩa thuật ngữ
Tám thứ giáo pháp của bậc đại nhân. Cũng gọi Đại Nhân Bát Niệm, Bát Sinh Pháp. Là tám thứ giáo pháp vào đạo Bồ Đề mà các bậc thánh (đại nhân) Thanh Văn, Duyên Giác và Bồ Tát phải tỉnh biết và ghi nhớ. Cứ theo kinh Bát Niệm trong Trung a hàm quyển 18, thì Bát Đại Nhân Giác là:
1. Ít muốn, người tu đạo không tham cầu nhiều thứ.
2. Biết đủ, lòng luôn thỏa mãn với cái mình đã có.
3. Xa lìa, thân lìa khỏi sự trói buộc của Thế Gian, tâm thoát ly mọi Phiền Não.
4. Tinh Tiến, làm chính cần, tu thiện Pháp Không biếng nhác.
5. Giữ ý niệm ngay thẳng, đối với thân, thụ, tâm, pháp, thường tu Chính Niệm.
6. Định Tâm Chân chính, tu tập thiền định, dẹp hết Loạn Tưởng.
7. Trí tuệ chân chính, dùng mắt trí tuệ mà nhìn Phật Pháp, tỉnh biết Chính Đạo.
8. Không bàn phiếm, xa lìa sự bàn nói lông bông, trụ nơi Chính Ngữ. Còn theo kinh Bát Đại Nhân Giác nói, thì tám điều tỉnh biết là: biết cõi đời là vô thường, biết tham muốn nhiều là đau khồ, biết tâm luôn mong cầu, biết lười biếng là rơi rụng, biết sống chết là ngu dại, biết nghèo khổ nhiều oán, biết năm dục là tai họa, biết sống chết bốc cháy là khổ não. [X. luận Thành thực Q. 5. phẩm vô tương ứng; Di Giáo Kinh Luận ký Q.trung]. (xt. Đại Nhân Bát Niệm).
1. Ít muốn, người tu đạo không tham cầu nhiều thứ.
2. Biết đủ, lòng luôn thỏa mãn với cái mình đã có.
3. Xa lìa, thân lìa khỏi sự trói buộc của Thế Gian, tâm thoát ly mọi Phiền Não.
4. Tinh Tiến, làm chính cần, tu thiện Pháp Không biếng nhác.
5. Giữ ý niệm ngay thẳng, đối với thân, thụ, tâm, pháp, thường tu Chính Niệm.
6. Định Tâm Chân chính, tu tập thiền định, dẹp hết Loạn Tưởng.
7. Trí tuệ chân chính, dùng mắt trí tuệ mà nhìn Phật Pháp, tỉnh biết Chính Đạo.
8. Không bàn phiếm, xa lìa sự bàn nói lông bông, trụ nơi Chính Ngữ. Còn theo kinh Bát Đại Nhân Giác nói, thì tám điều tỉnh biết là: biết cõi đời là vô thường, biết tham muốn nhiều là đau khồ, biết tâm luôn mong cầu, biết lười biếng là rơi rụng, biết sống chết là ngu dại, biết nghèo khổ nhiều oán, biết năm dục là tai họa, biết sống chết bốc cháy là khổ não. [X. luận Thành thực Q. 5. phẩm vô tương ứng; Di Giáo Kinh Luận ký Q.trung]. (xt. Đại Nhân Bát Niệm).