Bát Bộ

: tức Tám Bộ Chúng trời rồng bảo vệ Phật Pháp, còn gọi là Thiên Long Bát Bộ (天龍八部), gồm Trời (Sanskrit: deva, 天), Rồng (Sanskrit: nāga, 龍), Dạ Xoa (Sanskrit: yakṣa, 夜叉), Càn Thác Bà (Sanskrit: gandharva, 乾闥婆, Hương Thần [香神] hay Nhạc Thần [樂神]), A Tu La (Sanskrit: asura, 阿修羅), Ca Lâu La (Sanskrit: garuḍa, 迦樓羅, Kim Xí Điểu [金翅鳥]), Khẩn Na La (Sanskrit: kiṃnara, 緊那羅, Phi Nhân, ca nhân), Ma Hầu La Già (Sanskrit: mahoraga, 摩睺羅伽, Đại Mãng Thần [大蟒神]). Vì trong Tám Bộ Chúng này, Trời và Rồng đứng đầu, nên có tên là Thiên Long Bát Bộ. Tuy khác nhau về chủng loại, nhưng họ đều quy phục uy đức của Phật và trở thành Quyến Thuộc của Ngài để hộ trì Phật Pháp. Từ xa xưa, tại Trung Quốc cũng như Nhật Bản đã có tạo lập tranh tượng của Tám Bộ Chúng này rồi. Trong bài thơ Tống Thâm Pháp Sư Du Nam Nhạc (送深法師游南岳) của Lưu Vũ Tích (劉禹錫, 772-842) nhà Đường có câu: “Thập Phương truyền Cú Kệ, Bát Bộ hội Đàn Tràng (十方傳句偈、八部會壇塲, mười phương truyền câu kệ, Tám Bộ gặp Đàn Tràng).” Hay trong Bất Không Quyên Sách Thần Biến Chơn Ngôn Kinh (不空罥索神變眞言經, Taishō Vol. 20, No. 1092) quyển 7, Phẩm Hộ Ma Tăng Ích (護摩增益品) thứ 7, lại có đoạn: “Nhược hữu hữu tình Như Pháp tu học, thường sử Tứ Thiên Vương, Nhất Thiết Thiên Long Bát Bộ Quỷ Thần, giai đương hộ hựu (若有有情如法修學、常使四天王天、一切天龍八部鬼神、皆當護祐, nếu có hữu tình Như Pháp tu học, thường khiến cho Tứ Thiên Vương, hết thảy Tám Bộ Trời Rồng Quỷ Thần, đều sẽ giúp đỡ).”