Vimānavatthupāḷi

Namo tassa bhagavato arahato samm āsambuddhassa
Khuddakanikāye
Vim ānavatthupāḷi
1. Itthivimānaṃ
1. Pīṭhavaggo
1. Paṭhamapīṭhavimānavatthu
1. ‘‘Pīṭhaṃ te sovaṇṇamayaṃ uḷāraṃ, manojavaṃ gacchati yenakāmaṃ;
Alaṅkate malyadhare
[mālyadhare (syā.)] suvatthe, obhāsasi vijjurivabbhakūṭaṃ.
2. ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
3. ‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
4. Sā devatā attamanā, moggallānena
[moggalānena (ka.) evamuparipi] pucchitā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
5. ‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, abbhāgatānāsanakaṃ adāsiṃ;
Abhivādayiṃ añjalikaṃ akāsiṃ, yathānubhāvañca adāsi dānaṃ.
6.
‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
7. ‘‘ Akkh āmi te bhikkhu mah ānubh āva, manussabh ūtā yamak āsi puñña ṃ ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Paṭhamapīṭhavimānaṃ paṭhamaṃ.
2. Dutiyapīṭhavimānavatthu
8. ‘‘Pīṭhaṃ te veḷuriyamayaṃ uḷāraṃ, manojavaṃ gacchati yenakāmaṃ;
Alaṅkate malyadhare suvatthe, obhāsasi vijjurivabbhakūṭaṃ.
9. ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
10 . ‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
11 . Sā devatā attamanā, moggallānena pucchitā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.

12 . ‘‘ Aha ṃ manussesu manussabh ūtā, abbh āgat ānāsanaka ṃ ad āsi ṃ ;
Abhivādayiṃ añjalikaṃ akāsiṃ, yathānubhāvañca adāsi dānaṃ.
13 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
14 . ‘‘Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, manussabhūtā yamakāsi puññaṃ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Dutiyapīṭhavimānaṃ dutiyaṃ.
3. Tatiyapīṭhavimānavatthu
15 .
‘‘ Pīṭ ha ṃ te sova ṇṇ amaya ṃ uḷā ra ṃ , manojava ṃ gacchati yenak āma ṃ ;
Alaṅkate malyadhare suvatthe, obhāsasi vijjurivabbhakūṭaṃ.
16 . ‘‘ Kena tet ādiso va ṇṇ o, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
17 . ‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
18 . Sā devatā attamanā, moggallānena pucchitā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
19 . ‘‘Appassa kammassa phalaṃ mamedaṃ
[mametaṃ (ka.)] , yenamhi [tenamhi (ka.)] evaṃ
jalitānubhāvā;
Ahaṃ manussesu manussabhūtā, purimāya jātiyā manussaloke.
20 .
‘‘ Addasa ṃ viraja ṃ bhikkhu ṃ , vippasannaman āvila ṃ ;
Tassa adāsahaṃ pīṭhaṃ, pasannā sehi pāṇibhi.
21 . ‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
22 . ‘‘ Akkh āmi te bhikkhu mah ānubh āva, manussabh ūtā yamak āsi puñña ṃ ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Tatiyapīṭhavimānaṃ tatiyaṃ.
4. Catutthapīṭhavimānavatthu
23 . ‘‘Pīṭhaṃ te veḷuriyamayaṃ uḷāraṃ, manojavaṃ gacchati yenakāmaṃ;
Alaṅkate malyadhare suvatthe, obhāsasi vijjurivabbhakūṭaṃ.
24 . ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
25 . ‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;
Ken āsi eva ṃ jalit ānubh āvā, va ṇṇ o ca te sabbadis ā pabh āsat ī’’ ti.

26 . Sā devat ā attaman ā, moggall ānena pucchit ā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
27 . ‘‘Appassa kammassa phalaṃ mamedaṃ, yenamhi evaṃ jalitānubhāvā;
Ahaṃ manussesu manussabhūtā, purimāya jātiyā manussaloke.
28 . ‘‘Addasaṃ virajaṃ bhikkhuṃ, vippasannamanāvilaṃ;
Tassa adāsahaṃ pīṭhaṃ, pasannā sehi pāṇibhi.
29 .
‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
30 . ‘‘ Akkh āmi te bhikkhu mah ānubh āva, manussabh ūtā yamak āsi puñña ṃ ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Catutthapīṭhavimānaṃ catutthaṃ.
5. Kuñjaravimānavatthu
31 . ‘‘Kuñjaro te varāroho, nānāratanakappano;
Ruciro thāmavā javasampanno, ākāsamhi samīhati.
32 . ‘‘Padumi padma
[paduma… (sī. syā.) evamuparipi] pattakkhi, padmuppalajutindharo;
Padmacuṇṇābhikiṇṇaṅgo, soṇṇapokkharamāladhā [… mālavā (sī. syā.)] .
33 . ‘‘Padumānusaṭaṃ maggaṃ, padmapattavibhūsitaṃ.
Ṭhitaṃ vaggumanugghātī, mitaṃ gacchati vāraṇo.
34 . ‘‘Tassa pakkamamānassa, soṇṇakaṃsā ratissarā;
Tesaṃ suyyati nigghoso, turiye pañcaṅgike yathā.
35 . ‘‘Tassa nāgassa khandhamhi, sucivatthā alaṅkatā;
Mahantaṃ accharāsaṅghaṃ, vaṇṇena atirocasi.
36 . ‘‘Dānassa te idaṃ phalaṃ, atho sīlassa vā pana;
Atho añjalikammassa, taṃ me akkhāhi pucchitā’’ti;
37 .
Sā devat ā attaman ā, moggall ānena pucchit ā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
38 . ‘‘ Disv āna gu ṇasampanna ṃ , jh āyi ṃ jh ānarata ṃ sata ṃ ;
Adāsiṃ pupphābhikiṇṇaṃ, āsanaṃ dussasanthataṃ.
39 . ‘‘ Upa ḍḍ ha ṃ padmam ālāha ṃ , āsanassa samantato;
Abbhokirissaṃ pattehi, pasannā sehi pāṇibhi.
40 . ‘‘ Tassa kammakusalassa [kammassa kusalassa (s ī. pī.)] , ida ṃ me īdisa ṃ phala ṃ ;
Sakkāro garukāro ca, devānaṃ apacitā ahaṃ.
41 . ‘‘ Yo ve samm āvimutt āna ṃ , sant āna ṃ brahmac ārina ṃ ;
Pasanno āsana ṃ dajj ā, eva ṃ nande yath ā aha ṃ .

42 . ‘‘ Tasm ā hi attak āmena [atthak āmena (ka.)] , mahattamabhika ṅkhat ā;
Āsanaṃ dātabbaṃ hoti, sarīrantimadhārina’’nti.
Kuñjaravimānaṃ pañcamaṃ.
6. Paṭhamanāvāvimānavatthu
43 . ‘‘ Suva ṇṇ acchadana ṃ nāva ṃ , nāri āruyha ti ṭṭ hasi;
Ogāhasi pokkharaṇiṃ, padmaṃ [padumaṃ (sī. syā.)] chindasi pāṇinā.
44 . ‘‘ Kena tet ādiso va ṇṇ o, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
45 . ‘‘ Pucch āmi ta ṃ devi mah ānubh āve, manussabh ūtā kimak āsi puñña ṃ ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
46 . Sā devat ā attaman ā, moggall ānena pucchit ā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
47 . ‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, purimāya jātiyā manussaloke;
Disvāna bhikkhū tasite kilante, uṭṭhāya pātuṃ udakaṃ adāsiṃ.
48 . ‘‘Yo ve kilantāna pipāsitānaṃ, uṭṭhāya pātuṃ udakaṃ dadāti;
Sītodakā
[sītodikā (sī.)] tassa bhavanti najjo, pahūtamalyā bahupuṇḍarīkā.
49 . ‘‘Taṃ āpagā [tamāpagā (sī. ka.)] anupariyanti sabbadā, sītodakā vālukasanthatā nadī;
Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, uddālakā pāṭaliyo ca phullā.
50 . ‘‘Taṃ bhūmibhāgehi upetarūpaṃ, vimānaseṭṭhaṃ bhusasobhamānaṃ;
Tassīdha
[tasseva (syā.)] kammassa ayaṃ vipāko, etādisaṃ puññakatā [katapuññā (sī.)]
labhanti.
51 . ‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
52 . ‘‘ Akkh āmi te bhikkhu mah ānubh āva, manussabh ūtā yamak āsi puñña ṃ ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Paṭhamanāvāvimānaṃ chaṭṭhaṃ.
7. Dutiyanāvāvimānavatthu
53 . ‘‘Suvaṇṇacchadanaṃ nāvaṃ, nāri āruyha tiṭṭhasi;
Ogāhasi pokkharaṇiṃ, padmaṃ chindasi pāṇinā.
54 . ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
55 . ‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhutā kimakāsi puññaṃ;
Ken āsi eva ṃ jalit ānubh āvā, va ṇṇ o ca te sabbadis ā pabh āsat ī’’ ti.

56 . Sā devat ā attaman ā, moggall ānena pucchit ā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
57 . ‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, purimāya jātiyā manussaloke;
Disvāna bhikkhuṃ tasitaṃ kilantaṃ, uṭṭhāya pātuṃ udakaṃ adāsiṃ.
58 . ‘‘Yo ve kilantassa pipāsitassa, uṭṭhāya pātuṃ udakaṃ dadāti;
Sītodakā tassa bhavanti najjo, pahūtamalyā bahupuṇḍarīkā.
59 .
‘‘ Ta ṃ ā pag ā anupariyanti sabbad ā, sītodak ā vālukasanthat ā nad ī;
Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, uddālakā pāṭaliyo ca phullā.
60 . ‘‘ Ta ṃ bh ūmibh āgehi upetar ūpa ṃ , vim ānase ṭṭ ha ṃ bhusasobham āna ṃ ;
Tassīdha kammassa ayaṃ vipāko, etādisaṃ puññakatā labhanti.
61 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
62 .
‘‘ Akkh āmi te bhikkhu mah ānubh āva, manussabh ūtā yamak āsi puñña ṃ ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Dutiyanāvāvimānaṃ sattamaṃ.
8. Tatiyanāvāvimānavatthu
63 . ‘‘Suvaṇṇacchadanaṃ nāvaṃ, nāri āruyha tiṭṭhasi;
Ogāhasi pokkharaṇiṃ, padmaṃ chindasi pāṇinā.
64 . ‘‘Kūṭāgārā nivesā te, vibhattā bhāgaso mitā;
Daddallamānā
[daddaḷhamānā (ka.)] ābhanti, samantā caturo disā.
65 . ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
66 . ‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
67 .
Sā devat ā attaman ā, sambuddheneva pucchit ā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
68 . ‘‘ Aha ṃ manussesu manussabh ūtā, purim āya j ātiy ā manussaloke;
Disvāna bhikkhū tasite kilante, uṭṭhāya pātuṃ udakaṃ adāsiṃ.
69 . ‘‘ Yo ve kilant āna pip āsit āna ṃ , uṭṭ hāya p ātu ṃ udaka ṃ dad āti;
Sītodakā tassa bhavanti najjo, pahūtamalyā bahupuṇḍarīkā.
70 . ‘‘ Ta ṃ āpag ā anupariyanti sabbad ā, sītodak ā vālukasanthat ā nad ī;
Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, uddālakā pāṭaliyo ca phullā.
71 . ‘‘ Ta ṃ bh ūmibh āgehi upetar ūpa ṃ , vim ānase ṭṭ ha ṃ bhusasobham āna ṃ ;
Tass īdha kammassa aya ṃ vip āko, et ādisa ṃ puññakat ā labhanti.

72 . ‘‘ Kūṭā gārā nives ā me, vibhatt ā bh āgaso mit ā;
Daddallamānā ābhanti, samantā caturo disā.
73 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
74 . ‘‘Akkhāmi te buddha mahānubhāva, manussabhūtā yamakāsi puññaṃ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsati;
Etassa kammassa phalaṃ mamedaṃ, atthāya buddho udakaṃ apāyī’’ti
[apāsīti (sī. syā. pī.)] .
Tatiyanāvāvimānaṃ aṭṭhamaṃ.
9. Dīpavimānavatthu
75 . ‘‘Abhikkantena vaṇṇena, yā tvaṃ tiṭṭhasi devate;
Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.
76 . ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
77 . ‘‘Kena tvaṃ vimalobhāsā, atirocasi devatā
[devate (bahūsu) 83 vissajjanagāthāya
saṃsandetabbaṃ];
Kena te sabbagattehi, sabbā obhāsate disā.
78 . ‘‘ Pucch āmi ta ṃ devi mah ānubh āve, manussabh ūtā kimak āsi puñña ṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
79 . Sā devat ā attaman ā, moggall ānena pucchit ā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
80 . ‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, purimāya jātiyā manussaloke;
Tamandhakāramhi timīsikāyaṃ, padīpakālamhi adāsi dīpaṃ
[adaṃ padīpaṃ (sī. syā. pī.)] .
81 . ‘‘Yo andhakāramhi timīsikāyaṃ, padīpakālamhi dadāti dīpaṃ;
Uppajjati jotirasaṃ vimānaṃ, pahūtamalyaṃ bahupuṇḍarīkaṃ.
82 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
83 . ‘‘Tenāhaṃ vimalobhāsā, atirocāmi devatā;
Tena me sabbagattehi, sabbā obhāsate disā.
84 . ‘‘Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, manussabhūtā yamakāsi puññaṃ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Dīpavimānaṃ navamaṃ.
10. Tiladakkhiṇavimānavatthu
85 .
‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena, y ā tva ṃ ti ṭṭ hasi devate;
Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.

86 . ‘‘ Kena tet ādiso va ṇṇ o, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
87 . ‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
88 . Sā devatā attamanā, moggallānena pucchitā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
89 .
‘Aha ṃ manussesu manussabh ūtā, purim āya j ātiy ā manussaloke.
90 . ‘‘ Addasa ṃ viraja ṃ buddha ṃ, vippasannaman āvila ṃ;
Āsajja dānaṃ adāsiṃ, akāmā tiladakkhiṇaṃ;
Dakkhiṇeyyassa buddhassa, pasannā sehi pāṇibhi.
91 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
92 . ‘‘Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, manussabhūtā yamakāsi puññaṃ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Tiladakkhiṇavimānaṃ dasamaṃ.
11. Paṭhamapatibbatāvimānavatthu
93 . ‘‘Koñcā mayūrā diviyā ca haṃsā, vaggussarā kokilā sampatanti;
Pupphābhikiṇṇaṃ rammamidaṃ vimānaṃ, anekacittaṃ naranārisevitaṃ
[naranārībhi sevitaṃ
(ka.)] .
94 . ‘‘ Tatthacchasi devi mah ānubh āve, iddh ī vikubbanti anekar ūpā;
Imā ca te accharāyo samantato, naccanti gāyanti pamodayanti ca.
95 . ‘‘Deviddhipattāsi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
96 . Sā devatā attamanā, moggallānena pucchitā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
97 . ‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, patibbatānaññamanā ahosiṃ;
Mātāva puttaṃ anurakkhamānā, kuddhāpihaṃ
[kuddhāpahaṃ (sī.)] nappharusaṃ avocaṃ.
98 . ‘‘Sacce ṭhitā mosavajjaṃ pahāya, dāne ratā saṅgahitattabhāvā;
Annañca pānañca pasannacittā, sakkacca dānaṃ vipulaṃ adāsiṃ.
99 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
100 .
‘‘ Akkh āmi te bhikkhu mah ānubh āva, manussabh ūtā yamak āsi puñña ṃ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Paṭhamapatibbatāvimānaṃ ekādasamaṃ.
12. Dutiyapatibbatāvimānavatthu

101 .‘‘ Ve ḷuriyathambha ṃ rucira ṃ pabhassara ṃ, vim ānam āruyha anekacitta ṃ;
Tatthacchasi devi mahānubhāve, uccāvacā iddhi vikubbamānā;
Imā ca te accharāyo samantato, naccanti gāyanti pamodayanti ca.
102 .
‘‘ Deviddhipatt āsi mah ānubh āve, manussabh ūtā kimak āsi puñña ṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
103 .Sā devat ā attaman ā, moggall ānena pucchit ā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
104 .‘‘ Aha ṃ manussesu manussabh ūtā, up āsik ā cakkhumato ahosi ṃ;
Pāṇātipātā viratā ahosiṃ, loke adinnaṃ parivajjayissaṃ.
105 .‘‘Amajjapā no ca [nāpi (syā.)] musā abhāṇiṃ [abhāsiṃ (ka.)] , sakena sāminā [sāmināva (sī.)]
ahosiṃ tuṭṭhā;
Annañca pānañca pasannacittā, sakkacca dānaṃ vipulaṃ adāsiṃ.
106 .‘‘Tena metādiso vaṇṇo, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
107 .
‘‘ Akkh āmi te bhikkhu mah ānubh āva, manussabh ūtā yamak āsi puñña ṃ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Dutiyapatibbatāvimānaṃ dvādasamaṃ.
13. Paṭhamasuṇisāvimānavatthu
108 .‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena, y ā tva ṃ ti ṭṭ hasi devate;
Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.
109 .‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
110 .‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
111 .Sā devatā attamanā, moggallānena pucchitā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
112 .‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, suṇisā ahosiṃ sasurassa gehe
[ghare (syā. ka.)] .
113 .‘‘Addasaṃ virajaṃ bhikkhuṃ, vippasannamanāvilaṃ;
Tassa adāsahaṃ pūvaṃ, pasannā sehi pāṇibhi;
Bhāgaḍḍhabhāgaṃ datvāna, modāmi nandane vane.
114 .
‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
115 .‘‘ Akkh āmi te bhikkhu mah ānubh āva, manussabh ūtā yamak āsi puñña ṃ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Pa ṭhamasu ṇis āvim āna ṃ terasama ṃ.

14. Dutiyasu ṇis āvim ānavatthu
116 .‘‘Abhikkantena vaṇṇena, yā tvaṃ tiṭṭhasi devate;
Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.
117 .
‘‘ Kena tet ādiso va ṇṇ o, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
118 .‘‘ Pucch āmi ta ṃ devi mah ānubh āve, manussabh ūtā kimak āsi puñña ṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
119 .Sā devat ā attaman ā, moggall ānena pucchit ā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
120 .‘‘ Aha ṃ manussesu manussabh ūtā, su ṇis ā ahosi ṃ sasurassa gehe.
121 .‘‘ Addasa ṃ viraja ṃ bhikkhu ṃ, vippasannaman āvila ṃ;
Tassa adāsahaṃ bhāgaṃ, pasannā sehi pāṇibhi;
Kummāsapiṇḍaṃ datvāna, modāmi nandane vane.
122 .‘‘Tena metādiso vaṇṇo, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
123 .‘‘Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, manussabhūtā yamakāsi puññaṃ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Dutiyasuṇisāvimānaṃ cuddasamaṃ.
15. Uttarāvimānavatthu
124 .
‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena, y ā tva ṃ ti ṭṭ hasi devate;
Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.
125 .‘‘ Kena tet ādiso va ṇṇ o, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
126 .‘‘ Pucch āmi ta ṃ devi mah ānubh āve, manussabh ūtā kimak āsi puñña ṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
127 .Sā devatā attamanā, moggallānena pucchitā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
128 .‘‘Issā ca maccheramatho
[macchariyamatho ca (ka.)] paḷāso, nāhosi mayhaṃ
gharamāvasantiyā;
Akkodhanā bhattuvasānuvattinī, uposathe niccahamappamattā.
129 .
‘‘ Cātuddasi ṃ pañcadasi ṃ, yā ca [y āva (s ī. aṭṭ ha., ka. a ṭṭ ha.) ther īgāth āaṭṭ hakath ā passitabb ā]
pakkhassa aṭṭhamī;
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ.
130 .‘‘Uposathaṃ upavasissaṃ, sadā sīlesu saṃvutā;
Saññamā saṃvibhāgā ca, vimānaṃ āvasāmahaṃ
[āvasāmimaṃ (sī. aṭṭha., ka.) parato pana
sabbatthapi ‘‘ āvas āmaha ṃ’’ icceva dissati] .

131 .‘‘ Pāṇā tip ātā virat ā, mus āvādā ca saññat ā;
Theyyā ca aticārā ca, majjapānā ca ārakā [āratā (?)] .
132 .‘‘Pañcasikkhāpade ratā, ariyasaccāna kovidā;
Upāsikā cakkhumato, gotamassa yasassino.
133 .‘‘Sāhaṃ sakena sīlena, yasasā ca yasassinī;
Anubhomi sakaṃ puññaṃ, sukhitā camhināmayā.
134 .
‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
135 .‘‘ Akkh āmi te bhikkhu mah ānubh āva, manussabh ūtā yamaha ṃ ak āsi ṃ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatīti.
136 . ‘‘Mama ca, bhante, vacanena bhagavato pāde sirasā vandeyyāsi – ‘uttarā nāma, bhante,
upāsikā bhagavato pāde sirasā vandatī’ti. Anacchariyaṃ kho panetaṃ, bhante, yaṃ maṃ bhagavā
aññatarasmiṃ sāmaññaphale byākareyya [byākareyyāti (?)] , taṃ bhagavā sakadāgāmiphale byākāsī’’ti.
Uttarāvimānaṃ pannarasamaṃ.
16. Sirimāvimānavatthu
137 .‘‘ Yutt ā ca te paramaala ṅkat ā hay ā, adhomukh ā aghasigam ā bal ī jav ā;
Abhinimmitā pañcarathāsatā ca te, anventi taṃ sārathicoditā hayā.
138 .‘‘ Sā ti ṭṭ hasi rathavare ala ṅkat ā, obh āsaya ṃ jalamiva joti p āvako;
Pucchāmi taṃ varatanu [varacāru (katthaci)] anomadassane, kasmā nu kāyā anadhivaraṃ
upāgami.
139 .‘‘Kāmaggapattānaṃ yamāhunuttaraṃ [… nuttarā (ka.), anuttarā (syā.)] , nimmāya nimmāya
ramanti devatā;
Tasmā kāyā accharā kāmavaṇṇinī, idhāgatā anadhivaraṃ namassituṃ.
140 .
‘‘ Ki ṃ tva ṃ pure sucaritam ācar īdha [sucarita ṃ ac āridha (p ī.)] ,
Kenacchasi tvaṃ amitayasā sukhedhitā;
Iddhī ca te anadhivarā vihaṅgamā,
Vaṇṇo ca te dasa disā virocati.
141 .
‘‘ Devehi tva ṃ parivut ā sakkat ā casi,
Kuto cutā sugatigatāsi devate;
Kassa vā tvaṃ vacanakarānusāsaniṃ,
Ācikkha me tvaṃ yadi buddhasāvikā’’ti.
142 .
‘‘ Nagantare nagaravare sum āpite, paric ārik ā rājavarassa sirimato;
Nacce gīte paramasusikkhitā ahuṃ, sirimāti maṃ rājagahe avediṃsu [avedisuṃ (?)] .
143 .‘‘ Buddho ca me isinisabho vin āyako, adesay ī samudayadukkhaniccata ṃ;
Asaṅkhataṃ dukkhanirodhasassataṃ, maggañcimaṃ akuṭilamañjasaṃ sivaṃ.
144 .‘‘ Sutv ānaha ṃ amatapada ṃ asa ṅkhata ṃ, tath āgatassanadhivarassa s āsana ṃ;
Sīlesvahaṃ paramasusaṃvutā ahuṃ, dhamme ṭhitā naravarabuddhadesite [bhāsite (sī.)] .

145 .‘‘ Ñatv ānaha ṃ virajapada ṃ asa ṅkhata ṃ, tath āgatenanadhivarena desita ṃ;
Tatthevahaṃ samathasamādhimāphusiṃ, sāyeva me paramaniyāmatā ahu.
146 .‘‘Laddhānahaṃ amatavaraṃ visesanaṃ, ekaṃsikā abhisamaye visesiya;
Asaṃsayā bahujanapūjitā ahaṃ, khiḍḍāratiṃ
[khiḍḍaṃ ratiṃ (syā. pī.)]
paccanubhomanappakaṃ.
147 .‘‘ Eva ṃ aha ṃ amatadasamhi [amatarasamhi (ka.)] devat ā, tath āgatassanadhivarassa s āvik ā;
Dhammaddasā paṭhamaphale patiṭṭhitā, sotāpannā na ca pana matthi duggati.
148 .‘‘ Sā vanditu ṃ anadhivara ṃ up āgami ṃ, pāsādike kusalarate ca bhikkhavo;
Namassituṃ samaṇasamāgamaṃ sivaṃ, sagāravā sirimato dhammarājino.
149 .‘‘Disvā muniṃ muditamanamhi pīṇitā, tathāgataṃ naravaradammasārathiṃ;
Taṇhacchidaṃ kusalarataṃ vināyakaṃ, vandāmahaṃ paramahitānukampaka’’nti.
Sirimāvimānaṃ soḷasamaṃ.
17. Kesakārīvimānavatthu
150 .‘‘Idaṃ vimānaṃ ruciraṃ pabhassaraṃ, veḷuriyathambhaṃ satataṃ sunimmitaṃ;
Suvaṇṇarukkhehi samantamotthataṃ, ṭhānaṃ mamaṃ kammavipākasambhavaṃ.
151 .‘‘Tatrūpapannā purimaccharā imā, sataṃ sahassāni sakena kammunā;
Tuvaṃsi ajjhupagatā yasassinī, obhāsayaṃ tiṭṭhasi pubbadevatā.
152 .
‘‘ Sas ī adhiggayha yath ā virocati, nakkhattar ājāriva t ārak āga ṇaṃ;
Tatheva tvaṃ accharāsaṅgaṇaṃ [accharāsaṅgamaṃ (sī.)] imaṃ, daddallamānā yasasā virocasi.
153 .‘‘ Kuto nu āgamma anomadassane, upapann ā tva ṃ bhavana ṃ mama ṃ ida ṃ;
Brahmaṃva devā tidasā sahindakā, sabbe na tappāmase dassanena ta’’nti.
154 .‘‘ Yameta ṃ sakka anupucchase mama ṃ, ‘kuto cut ā tva ṃ idha āgat ā’ti [kuto cut ā idha āgat ā
tuvaṃ (syā.), kuto cutāya āgati tava (pī.)] ;
Bārāṇasī nāma puratthi kāsinaṃ, tattha ahosiṃ pure kesakārikā.
155 .‘‘Buddhe ca dhamme ca pasannamānasā, saṅghe ca ekantagatā asaṃsayā;
Akhaṇḍasikkhāpadā āgatapphalā, sambodhidhamme niyatā anāmayā’’ti.
156 .‘‘Tantyābhinandāmase svāgatañca
[sāgatañca (sī.)] te, dhammena ca tvaṃ yasasā virocasi;
Buddhe ca dhamme ca pasannamānase, saṅghe ca ekantagate asaṃsaye;
Akhaṇḍasikkhāpade āgatapphale, sambodhidhamme niyate anāmaye’’ti.
Kesakārīvimānaṃ sattarasamaṃ.
Pīṭhavaggo paṭhamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Pañca pīṭhā tayo nāvā, dīpatiladakkhiṇā dve;
Pati dve su ṇis ā uttar ā, sirim ā kesak ārik ā;

Vaggo tena pavuccat īti.
2. Cittalatāvaggo
1. Dāsivimānavatthu
157 .‘‘ Api sakkova devindo, ramme cittalat āvane;
Samantā anupariyāsi, nārīgaṇapurakkhatā;
Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.
158 .‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
159 .‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
160 .Sā devatā attamanā, moggallānena pucchitā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
161 .‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, dāsī ahosiṃ parapessiyā
[parapesiyā (ka.)] kule.
162 .‘‘Upāsikā cakkhumato, gotamassa yasassino;
Tassā me nikkamo āsi, sāsane tassa tādino.
163 .
‘‘ Kāma ṃ bhijjatuya ṃ kāyo, neva atthettha sa ṇṭ hana ṃ [santhana ṃ (sī. sy ā. pī.)] ;
Sikkhāpadānaṃ pañcannaṃ, maggo sovatthiko sivo.
164 .‘‘ Aka ṇṭ ako agahano, uju sabbhi pavedito;
Nikkamassa phalaṃ passa, yathidaṃ pāpuṇitthikā.
165 .‘‘ Āmantanik ā raññomhi, sakkassa vasavattino;
Saṭṭhi turiya [turiya (sī. syā. pī.)] sahassāni, paṭibodhaṃ karonti me.
166 .‘‘ Ālambo gaggaro [gaggamo (sy ā.), bhaggaro (ka.)] bh īmo [bhimmo (ka.)] , s ādhuv ādī ca
saṃsayo;
Pokkharo ca suphasso ca, viṇāmokkhā
[vilāmokkhā (ka.)] ca nāriyo.
167 .‘‘Nandā ceva sunandā ca, soṇadinnā sucimhitā [sucimbhikā (syā.)] ;
Alambusā missakesī ca, puṇḍarīkāti dāruṇī.
168 .‘‘Eṇīphassā suphassā ca, subhaddā muduvādinī;
Etā caññā ca seyyāse, accharānaṃ pabodhikā.
169 .‘‘Tā maṃ kālenupāgantvā, abhibhāsanti devatā;
Handa naccāma gāyāma, handa taṃ ramayāmase.
170 .
‘‘ Nayida ṃ akatapuññ āna ṃ, katapuññ ānamevida ṃ;
Asokaṃ nandanaṃ rammaṃ, tidasānaṃ mahāvanaṃ.
171 .‘‘ Sukha ṃ akatapuññ āna ṃ, idha natthi parattha ca;
Sukhañca katapuññānaṃ, idha ceva parattha ca.
172 .‘‘ Tesa ṃ sahabyak āmāna ṃ, kattabba ṃ kusala ṃ bahu ṃ;

Katapuññ ā hi modanti, sagge bhogasama ṅgino ’’ ti.
Dāsivimānaṃ paṭhamaṃ.
2. Lakhumāvimānavatthu
173 .‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena, y ā tva ṃ ti ṭṭ hasi devate;
Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.
174 .‘‘ Kena tet ādiso va ṇṇ o, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
175 .‘‘ Pucch āmi ta ṃ devi mah ānubh āve, manussabh ūtā kimak āsi puñña ṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
176 .Sā devat ā attaman ā, moggall ānena pucchit ā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
177 .‘‘Kevaṭṭadvārā nikkhamma, ahu mayhaṃ nivesanaṃ;
Tattha sañcaramānānaṃ, sāvakānaṃ mahesinaṃ.
178 .‘‘Odanaṃ kummāsaṃ
[sākaṃ (sī.)] ḍākaṃ, loṇasovīrakañcahaṃ;
Adāsiṃ ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
179 .‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ.
180 .‘‘Uposathaṃ upavasissaṃ, sadā sīlesu saṃvutā;
Saññamā saṃvibhāgā ca, vimānaṃ āvasāmahaṃ.
181 .‘‘Pāṇātipātā viratā, musāvādā ca saññatā;
Theyyā ca aticārā ca, majjapānā ca ārakā.
182 .‘‘Pañcasikkhāpade ratā, ariyasaccāna kovidā;
Upāsikā cakkhumato, gotamassa yasassino.
183 .
‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o…pe … va ṇṇ o ca me sabbadis ā pabh āsat īti.
‘‘Mama ca, bhante, vacanena bhagavato pāde sirasā vandeyyāsi – ‘lakhumā nāma,bhante,upāsikā
bhagavato pāde sirasā vandatī’ti. Anacchariyaṃ kho panetaṃ, bhante, yaṃ maṃ bhagavā aññatarasmiṃ
sāmaññaphale byākareyya [byākareyyāti (?)] . Taṃ bhagavā sakadāgāmiphale byākāsī’’ti.
Lakhumāvimānaṃ dutiyaṃ.
3. Ācāmadāyikāvimānavatthu
185 .‘‘ Pi ṇḍā ya te carantassa, tu ṇhībh ūtassa ti ṭṭ hato;
Daliddā kapaṇā nārī, parāgāraṃ apassitā [avassitā (sī.)] .
186 .‘‘ Yā te ad āsi ācāma ṃ, pasann ā sehi p āṇ ibhi;
Sā hitvā mānusaṃ dehaṃ, kaṃ nu sā disataṃ gatā’’ti.

187 .‘‘ Pi ṇḍā ya me carantassa, tu ṇhībh ūtassa ti ṭṭ hato;
Daliddā kapaṇā nārī, parāgāraṃ apassitā.
188 .‘‘Yā me adāsi ācāmaṃ, pasannā sehi pāṇibhi;
Sā hitvā mānusaṃ dehaṃ, vippamuttā ito cutā.
189 .‘‘Nimmānaratino nāma, santi devā mahiddhikā;
Tattha sā sukhitā nārī, modatācāmadāyikā’’ti.
190 .
‘‘ Aho dāna ṃ var ākiy ā, kassape suppati ṭṭ hita ṃ;
Parābhatena dānena, ijjhittha vata dakkhiṇā.
191 .‘‘ Yā mahesitta ṃ kāreyya, cakkavattissa r ājino;
Nārī sabbaṅgakalyāṇī, bhattu cānomadassikā;
Etassācāmadānassa, kalaṃ nāgghati soḷasiṃ.
192 .‘‘Sataṃ nikkhā sataṃ assā, sataṃ assatarīrathā;
Sataṃ kaññāsahassāni, āmuttamaṇikuṇḍalā;
Etassācāmadānassa, kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ.
193 .
‘‘ Sata ṃ hemavat ā nāgā, īsādant ā ur ūḷ hav ā;
Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā [hemakappanivāsasā (syā. ka.)] ;
Etassācāmadānassa, kalaṃ nāgghati soḷasiṃ.
194 .‘‘Catunnamapi dīpānaṃ, issaraṃ yodha kāraye;
Etassācāmadānassa, kalaṃ nāgghati soḷasi’’nti.
Ācāmadāyikāvimānaṃ tatiyaṃ.
4. Caṇḍālivimānavatthu
195 .‘‘Caṇḍāli vanda pādāni, gotamassa yasassino;
Tameva
[taveva (sī.)] anukampāya, aṭṭhāsi isisattamo [isisuttamo (sī.)] .
196 .‘‘ Abhippas ādehi mana ṃ, arahantamhi t ādini [t ādine (sy ā. ka.)] ;
Khippaṃ pañjalikā vanda, parittaṃ tava jīvita’’nti.
197 .Codit ā bh āvitattena, sar īrantimadh ārin ā;
Caṇḍālī vandi pādāni, gotamassa yasassino.
198 .Tamena ṃ avadh ī gāvī, ca ṇḍā li ṃ pañjali ṃ ṭ hita ṃ;
Namassamānaṃ sambuddhaṃ, andhakāre pabhaṅkaranti.
199 .‘‘ Kh īṇā sava ṃ vigataraja ṃ aneja ṃ, eka ṃ araññamhi raho nisinna ṃ;
Deviddhipattā upasaṅkamitvā, vandāmi taṃ vīra mahānubhāva’’nti.
200 .‘‘ Suva ṇṇ ava ṇṇā jalit ā mah āyas ā, vim ānamoruyha anekacitt ā;
Parivāritā accharāsaṅgaṇena [accharānaṃ gaṇena (sī.)] , kā tvaṃ subhe devate vandase
mama’’nti.
201 .‘‘Ahaṃ bhaddante caṇḍālī, tayā vīrena [therena (ka.)] pesitā;
Vandi ṃ arahato p āde, gotamassa yasassino.

202 .‘‘ Sāha ṃ vanditv ā [vanditva (s ī.)] pādāni, cut ā ca ṇḍā layoniy ā;
Vimānaṃ sabbato bhaddaṃ, upapannamhi nandane.
203 .‘‘Accharānaṃ satasahassaṃ, purakkhatvāna [purakkhitvā maṃ (syā. ka.)] tiṭṭhati;
Tāsāhaṃ pavarā seṭṭhā, vaṇṇena yasasāyunā.
204 .‘‘Pahūtakatakalyāṇā, sampajānā paṭissatā [patissatā (sī. syā.)] ;
Muniṃ kāruṇikaṃ loke, taṃ bhante vanditumāgatā’’ti.
205 .Ida ṃ vatv āna ca ṇḍā lī, kataññ ū katavedin ī;
Vanditvā arahato pāde, tatthevantaradhāyathāti [tatthevantaradhāyatīti (syā. ka.)] .
Caṇḍālivimānaṃ catutthaṃ.
5. Bhadditthivimānavatthu
206 .‘‘ Nīlā pītā ca k āḷā ca, mañji ṭṭ hā [mañje ṭṭ hā (sī.), mañja ṭṭ hā (pī.)] atha lohit ā;
Uccāvacānaṃ vaṇṇānaṃ, kiñjakkhaparivāritā.
207 .‘‘Mandāravānaṃ pupphānaṃ, mālaṃ dhāresi muddhani;
Nayime aññesu kāyesu, rukkhā santi sumedhase.
208 .‘‘Kena kāyaṃ upapannā, tāvatiṃsaṃ yasassinī;
Devate pucchitācikkha, kissa kammassidaṃ phala’’nti.
209 .‘‘Bhadditthikāti
[bhadditthīti (sī.)] maṃ aññaṃsu, kimilāyaṃ upāsikā;
Saddhā sīlena sampannā, saṃvibhāgaratā sadā.
210 .‘‘Acchādanañca bhattañca, senāsanaṃ padīpiyaṃ;
Adāsiṃ ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
211 .‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ.
212 .‘‘Uposathaṃ upavasissaṃ, sadā sīlesu saṃvutā;
Saññamā saṃvibhāgā ca, vimānaṃ āvasāmahaṃ.
213 .
‘‘ Pāṇā tip ātā virat ā, mus āvādā ca saññat ā;
Theyyā ca aticārā ca, majjapānā ca ārakā.
214 .‘‘ Pañcasikkh āpade rat ā, ariyasacc āna kovid ā;
Upāsikā cakkhumato, appamādavihārinī.
Katāvāsā katakusalā tato cutā
[katāvakāsā katakusalā (ka.)] ,
Sayaṃ pabhā anuvicarāmi nandanaṃ.
215 .‘‘Bhikkhū cāhaṃ paramahitānukampake, abhojayiṃ tapassiyugaṃ mahāmuniṃ;
Katāvāsā katakusalā tato cutā
[katāvakāsā katakusalā (ka.)] , sayaṃ pabhā anuvicarāmi
nandanaṃ.
216 .‘‘ Aṭṭ ha ṅgika ṃ aparimita ṃ sukh āvaha ṃ, uposatha ṃ satatamup āvasi ṃ aha ṃ;
Kat āvāsā katakusal ā tato cut ā [kat āvak āsā katakusal ā (ka.)] , saya ṃ pabh ā anuvicar āmi

nandana ’’ nti.
Bhadditthivimānaṃ [bhadditthikāvimānaṃ (syā.)] pañcamaṃ.
6. Soṇadinnāvimānavatthu
217 . ‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena, y ā tva ṃ ti ṭṭ hasi devate;
Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.
218 . ‘‘ Kena tet ādiso va ṇṇ o, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
219 . ‘‘ Pucch āmi ta ṃ devi mah ānubh āve, manussabh ūtā kimak āsi puñña ṃ ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
220 . Sā devat ā attaman ā, moggall ānena pucchit ā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
221 . ‘‘Soṇadinnāti maṃ aññaṃsu, nāḷandāyaṃ upāsikā;
Saddhā sīlena sampannā, saṃvibhāgaratā sadā.
222 . ‘‘Acchādanañca bhattañca, senāsanaṃ padīpiyaṃ;
Adāsiṃ ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
223 . ‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ.
224 . ‘‘Uposathaṃ upavasissaṃ, sadā sīlesu saṃvutā;
Saññamā saṃvibhāgā ca, vimānaṃ āvasāmahaṃ.
225 . ‘‘Pāṇātipātā viratā, musāvādā ca saññatā;
Theyyā ca aticārā ca, majjapānā ca ārakā.
226 . ‘‘Pañcasikkhāpade ratā, ariyasaccāna kovidā;
Upāsikā cakkhumato, gotamassa yasassino.
227 .
‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o… pe …
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Soṇadinnāvimānaṃ chaṭṭhaṃ.
7. Uposathāvimānavatthu
229 . ‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena, y ā tva ṃ ti ṭṭ hasi devate;
Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.
230 . ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo…pe…
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
232 . Sā devatā attamanā…pe… yassa kammassidaṃ phalaṃ.
233 . ‘‘Uposathāti maṃ aññaṃsu, sāketāyaṃ upāsikā;

Saddh ā sīlena sampann ā, sa ṃ vibh āgarat ā sad ā.
234 . ‘‘Acchādanañca bhattañca, senāsanaṃ padīpiyaṃ;
Adāsiṃ ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
235 . ‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ.
236 .
‘‘ Uposatha ṃ upavasissa ṃ , sad ā sīlesu sa ṃ vut ā;
Saññamā saṃvibhāgā ca, vimānaṃ āvasāmahaṃ.
237 . ‘‘ Pāṇā tip ātā virat ā, mus āvādā ca saññat ā;
Theyyā ca aticārā ca, majjapānā ca ārakā.
238 . ‘‘Pañcasikkhāpade ratā, ariyasaccāna kovidā;
Upāsikā cakkhumato, gotamassa yasassino.
239 .
‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o… pe …
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
241 . ‘‘ Abhikkha ṇaṃ nandana ṃ sutv ā, chando me udapajjatha [upapajjatha (bah ūsu)] ;
Tattha cittaṃ paṇidhāya, upapannamhi nandanaṃ.
242 . ‘‘Nākāsiṃ satthu vacanaṃ, buddhassādiccabandhuno;
Hīne cittaṃ paṇidhāya, sāmhi pacchānutāpinī’’ti.
243 . ‘‘Kīva ciraṃ vimānamhi, idha vacchasuposathe
[vassasuposathe (sī.)] ;
Devate pucchitācikkha, yadi jānāsi āyuno’’ti.
244 . ‘‘Saṭṭhivassasahassāni [saṭṭhi satasahassāni (?)] , tisso ca vassakoṭiyo;
Idha ṭhatvā mahāmuni, ito cutā gamissāmi;
Manussānaṃ sahabyata’’nti.
245 .
‘‘ M ā tva ṃ uposathe bh āyi, sambuddhen āsi by ākat ā;
Sotāpannā visesayi, pahīnā tava duggatī’’ti.
Uposathāvimānaṃ sattamaṃ.
8. Niddāvimānavatthu
246 . ‘‘Abhikkantena vaṇṇena, yā tvaṃ tiṭṭhasi devate;
Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.
247 . ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo…pe…
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
249 . Sā devatā attamanā…pe… yassa kammassidaṃ phalaṃ.
250 . ‘‘Niddāti
[saddhāti (sī.)] mamaṃ aññaṃsu, rājagahasmiṃ upāsikā;
Saddhā sīlena sampannā, saṃvibhāgaratā sadā.
251 . ‘‘Acchādanañca bhattañca, senāsanaṃ padīpiyaṃ;
Adāsiṃ ujubhūtesu, vippasannena cetasā.

252 . ‘‘ Cātuddasi ṃ pañcadasi ṃ , yā ca pakkhassa a ṭṭ ham ī;
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ.
253 . ‘‘Uposathaṃ upavasissaṃ, sadā sīlesu saṃvutā;
Saññamā saṃvibhāgā ca, vimānaṃ āvasāmahaṃ.
254 . ‘‘Pāṇātipātā viratā, musāvādā ca saññatā;
Theyyā ca aticārā ca, majjapānā ca ārakā.
255 .
‘‘ Pañcasikkh āpade rat ā, ariyasacc āna kovid ā;
Upāsikā cakkhumato, gotamassa yasassino.
256 . ‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o… pe … va ṇṇ o ca me sabbadis ā pabh āsat ī’’ ti.
Niddāvimānaṃ [saddhāvimānaṃ (sī.)] aṭṭhamaṃ.
9. Suniddāvimānavatthu
258 . ‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena … pe … osadh ī viya t ārak ā.
259 . ‘‘ Kena tet ādiso va ṇṇ o… pe … va ṇṇ o ca te sabbadis ā pabh āsat ī’’ ti.
261 . Sā devat ā attaman ā… pe … yassa kammassida ṃ phala ṃ .
262 . ‘‘ Sunidd āti [sunand āti (s ī.)] ma ṃ añña ṃ su, r ājagahasmi ṃ up āsik ā;
Saddhā sīlena sampannā, saṃvibhāgaratā sadā.
266 . (Yathā niddāvimānaṃ tathā vitthāretabbaṃ.)
267 . ‘‘Pañcasikkhāpade ratā, ariyasaccāna kovidā;
Upāsikā cakkhumato, gotamassa yasassino.
268 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo…pe… vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Suniddāvimānaṃ navamaṃ.
10. Paṭhamabhikkhādāyikāvimānavatthu
270 . ‘‘Abhikkantena vaṇṇena, yā tvaṃ tiṭṭhasi devate;
Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.
271 . ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo…pe…vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
273 . Sā devatā attamanā…pe… yassa kammassidaṃ phalaṃ.
274 . ‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, purimāya jātiyā manussaloke.
275 . ‘‘Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, vippasannamanāvilaṃ;
Tassa adāsahaṃ bhikkhaṃ, pasannā sehi pāṇibhi.
276 .
‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o… pe …
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Paṭhamabhikkhādāyikāvimānaṃ dasamaṃ.
11. Dutiyabhikkhādāyikāvimānavatthu
278 . ‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena, y ā tva ṃ ti ṭṭ hasi devate;
Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.
279 . ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo…pe… vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.

281 . Sā devat ā attaman ā… pe … yassa kammassida ṃ phala ṃ .
282 . ‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, purimāya jātiyā manussaloke.
283 . ‘‘Addasaṃ virajaṃ bhikkhuṃ, vippasannamanāvilaṃ;
Tassa adāsahaṃ bhikkhaṃ, pasannā sehi pāṇibhi.
284 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo…pe. … vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
Dutiyabhikkhādāyikāvimānaṃ ekādasamaṃ.
Cittalatāvaggo dutiyo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Dāsī ceva lakhumā ca, atha ācāmadāyikā;
Caṇḍālī bhadditthī ceva
[bhadditthikā ca (syā.)] , soṇadinnā uposathā;
Niddā ceva suniddā ca [nandā ceva sunandā ca (sī.)] , dve ca bhikkhāya dāyikā;
Vaggo tena pavuccatīti.
Bhāṇavāraṃ paṭhamaṃ niṭṭhitaṃ.
3. Pāricchattakavaggo
1. Uḷāravimānavatthu
286 . ‘‘Uḷāro te yaso vaṇṇo, sabbā obhāsate disā;
Nāriyo naccanti gāyanti, devaputtā alaṅkatā.
287 . ‘‘Modenti parivārenti, tava pūjāya devate;
Sovaṇṇāni vimānāni, tavimāni sudassane.
288 . ‘‘Tuvaṃsi issarā tesaṃ, sabbakāmasamiddhinī;
Abhijātā mahantāsi, devakāye pamodasi;
Devate pucchitācikkha, kissa kammassidaṃ phala’’nti.
289 .
‘‘ Aha ṃ manussesu manussabh ūtā, purim āya j ātiy ā manussaloke;
Dussīlakule suṇisā ahosiṃ, assaddhesu kadariyesu ahaṃ.
290 . ‘‘Saddhā sīlena sampannā, saṃvibhāgaratā sadā;
Piṇḍāya caramānassa, apūvaṃ te adāsahaṃ.
291 . ‘‘Tadāhaṃ sassuyācikkhiṃ, samaṇo āgato idha;
Tassa adāsahaṃ pūvaṃ, pasannā sehi pāṇibhi.
292 . ‘‘Itissā sassu paribhāsi, avinītāsi tvaṃ
[avinītā tuvaṃ (sī.)] vadhu;
Na maṃ sampucchituṃ icchi, samaṇassa dadāmahaṃ.
293 . ‘‘Tato me sassu kupitā, pahāsi musalena maṃ;
Kūṭaṅgacchi avadhi maṃ, nāsakkhiṃ jīvituṃ ciraṃ.
294 . ‘‘Sā ahaṃ kāyassa bhedā, vippamuttā tato cutā;
Dev āna ṃ tāvati ṃ sāna ṃ , upapann ā sahabyata ṃ .

295 . ‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o… pe … va ṇṇ o ca me sabbadis ā pabh āsat ī’’ ti.
Uḷāravimānaṃ paṭhamaṃ.
2. Ucchudāyikāvimānavatthu
296 . ‘‘ Obh āsayitv ā pathavi ṃ [pa ṭhavi ṃ (sī. sy ā.)] sadevaka ṃ , atirocasi candimas ūriy ā viya;
Siriyā ca vaṇṇena yasena tejasā, brahmāva deve tidase sahindake [saindake (sī.)] .
297 . ‘‘ Pucch āmi ta ṃ uppalam āladh ārin ī, āve ḷin ī kañcanasannibhattace;
Alaṅkate uttamavatthadhārinī, kā tvaṃ subhe devate vandase mamaṃ.
298 . ‘‘ Ki ṃ tva ṃ pure kammamak āsi attan ā, manussabh ūtā purim āya j ātiy ā;
Dānaṃ suciṇṇaṃ atha sīlasaṃyamaṃ [saññamaṃ (sī.)] , kenūpapannā sugatiṃ yasassinī;
Devate pucchitācikkha, kissa kammassidaṃ phala’’nti.
299 . ‘‘Idāni bhante imameva gāmaṃ [gāme (syā. ka.)] , piṇḍāya amhākaṃ gharaṃ upāgami;
Tato te ucchussa adāsi khaṇḍikaṃ, pasannacittā atulāya pītiyā.
300 . ‘‘Sassu ca pacchā anuyuñjate mamaṃ, kahaṃ [kahaṃ me (pī.)] nu ucchuṃ vadhuke avākiri
[avākari (syā. ka.)] ;
Na chaḍḍitaṃ no pana khāditaṃ mayā, santassa bhikkhussa sayaṃ adāsahaṃ.
301 . ‘‘Tuyhaṃnvidaṃ [tuyhaṃ nu idaṃ (syā.)] issariyaṃ atho mama, itissā sassu paribhāsate
mamaṃ;
Pīṭhaṃ gahetvā pahāraṃ adāsi me, tato cutā kālakatāmhi devatā.
302 . ‘‘Tadeva kammaṃ kusalaṃ kataṃ mayā, sukhañca kammaṃ anubhomi attanā;
Devehi saddhiṃ paricārayāmahaṃ, modāmahaṃ kāmaguṇehi pañcahi.
303 . ‘‘Tadeva kammaṃ kusalaṃ kataṃ mayā, sukhañca kammaṃ anubhomi attanā;
Devindaguttā tidasehi rakkhitā, samappitā kāmaguṇehi pañcahi.
304 . ‘‘Etādisaṃ puññaphalaṃ anappakaṃ, mahāvipākā mama ucchudakkhiṇā;
Devehi saddhiṃ paricārayāmahaṃ, modāmahaṃ kāmaguṇehi pañcahi.
305 .
‘‘ Et ādisa ṃ puññaphala ṃ anappaka ṃ , mah ājutik ā mama ucchudakkhi ṇā ;
Devindaguttā tidasehi rakkhitā, sahassanettoriva nandane vane.
306 . ‘‘ Tuvañca bhante anukampaka ṃ vidu ṃ , upecca vandi ṃ kusalañca pucchisa ṃ ;
Tato te ucchussa adāsi khaṇḍikaṃ, pasannacitā atulāya pītiyā’’ti.
Ucchudāyikāvimānaṃ dutiyaṃ.
3. Pallaṅkavimānavatthu
307 . ‘‘ Palla ṅkase ṭṭ he ma ṇiso ṇṇ acitte, pupph ābhiki ṇṇ e sayane u ḷā re;
Tatthacchasi devi mahānubhāve, uccāvacā iddhi vikubbamānā.
308 . ‘‘Imā ca te accharāyo samantato, naccanti gāyanti pamodayanti;
Deviddhipattāsi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;
Ken āsi eva ṃ jalit ānubh āvā, va ṇṇ o ca te sabbadis ā pabh āsat ī’’ ti.

309 . ‘‘ Aha ṃ manussesu manussabh ūtā, aḍḍ he kule su ṇis ā ahosi ṃ;
Akkodhanā bhattuvasānuvattinī, uposathe appamattā ahosiṃ [appamattā uposathe (syā. ka.)] .
310 . ‘‘Manussabhūtā daharā apāpikā [daharāsa’pāpikā (sī.)] , pasannacittā patimābhirādhayiṃ;
Divā ca ratto ca manāpacārinī, ahaṃ pure sīlavatī ahosiṃ.
311 . ‘‘Pāṇātipātā viratā acorikā, saṃsuddhakāyā sucibrahmacārinī;
Amajjapā no ca musā abhāṇiṃ, sikkhāpadesu paripūrakārinī.
312 .
‘‘ C ātuddasi ṃ pañcadasi ṃ, yā ca pakkhassa a ṭṭ ham ī;
Pāṭihāriyapakkhañca, pasannamānasā ahaṃ [atipasannamānasā (ka.)] .
313 . ‘‘ Aṭṭ ha ṅgupeta ṃ anudhammac ārin ī, uposatha ṃ pītiman ā up āvasi ṃ;
Imañca ariyaṃ aṭṭhaṅgavarehupetaṃ, samādiyitvā kusalaṃ sukhudrayaṃ;
Patimhi kalyāṇī vasānuvattinī, ahosiṃ pubbe sugatassa sāvikā.
314 . ‘‘Etādisaṃ kusalaṃ jīvaloke, kammaṃ karitvāna visesabhāginī;
Kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ, deviddhipattā sugatimhi āgatā.
315 . ‘‘Vimānapāsādavare manorame, parivāritā accharāsaṅgaṇena;
Sayaṃpabhā devagaṇā ramenti maṃ, dīghāyukiṃ devavimānamāgata’’nti;
Pallaṅkavimānaṃ tatiyaṃ.
4. Latāvimānavatthu
316 .
Lat ā ca sajj ā pavar ā ca devat ā, accimat ī [accimukh ī (sī.), acchimat ī (pī. ka.) acchimut ī (sy ā.)]
rājavarassa sirīmato;
Sutā ca rañño vessavaṇassa dhītā, rājīmatī dhammaguṇehi sobhatha.
317 . Pañcettha nāriyo āgamaṃsu nhāyituṃ, sītodakaṃ uppaliniṃ sivaṃ nadiṃ;
Tā tattha nhāyitvā rametvā devatā, naccitvā gāyitvā sutā lataṃ bravi
[bruvī (sī.)] .
318 . ‘‘Pucchāmi taṃ uppalamāladhārini, āveḷini kañcanasannibhattace;
Timiratambakkhi nabheva sobhane, dīghāyukī kena kato yaso tava.
319 . ‘‘Kenāsi bhadde patino piyatarā, visiṭṭhakalyāṇitarassu rūpato;
Padakkhiṇā naccagītavādite, ācikkha no tvaṃ naranāripucchitā’’ti.
320 . ‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūtā, uḷārabhoge kule suṇisā ahosiṃ;
Akkodhanā bhattuvasānuvattinī, uposathe appamattā ahosiṃ.
321 . ‘‘Manussabhūtā daharā apāpikā
[daharāsa’pāpikā (sī.)] , pasannacittā patimābhirādhayiṃ;
Sadevaraṃ sassasuraṃ sadāsakaṃ, abhirādhayiṃ tamhi kato yaso mama.
322 . ‘‘ Sāha ṃ tena kusalena kammun ā, catubbhi ṭhānehi visesamajjhag ā;
Āyuñca vaṇṇañca sukhaṃ balañca, khiḍḍāratiṃ paccanubhomanappakaṃ.
323 . ‘‘ Suta ṃ nu ta ṃ bh āsati ya ṃ aya ṃ lat ā, ya ṃ no apucchimha akittay ī no;
Patino kiramhākaṃ visiṭṭha nārīnaṃ, gatī ca tāsaṃ pavarā ca devatā.
324 . ‘‘ Pat īsu dhamma ṃ pacar āma sabb ā, patibbat ā yattha bhavanti itthiyo;

Pat īsu dhamma ṃ pacaritva [pacaritv āna (ka.)] sabb ā, lacch āmase bh āsati ya ṃ aya ṃ lat ā.
325 . ‘‘Sīho yathā pabbatasānugocaro, mahindharaṃ pabbatamāvasitvā;
Pasayha hantvā itare catuppade, khudde mige khādati maṃsabhojano.
326 . ‘‘Tatheva saddhā idha ariyasāvikā, bhattāraṃ nissāya patiṃ anubbatā;
Kodhaṃ vadhitvā abhibhuyya maccharaṃ, saggamhi sā modati dhammacārinī’’ti.
Latāvimānaṃ catutthaṃ.
5. Guttilavimānaṃ
1. Vatthuttamadāyikāvimānavatthu
327 .
‘‘ Sattatanti ṃ sumadhura ṃ, rāma ṇeyya ṃ av ācayi ṃ;
So maṃ raṅgamhi avheti, ‘saraṇaṃ me hohi kosiyā’ti.
328 . ‘‘ Aha ṃ te sara ṇaṃ homi, aham ācariyap ūjako;
Na taṃ jayissati sisso, sissamācariya jessasī’’ti.
329 . ‘‘Abhikkantena vaṇṇena, yā tvaṃ tiṭṭhasi devate;
Obhāsentī disā sabbā, osadhī viya tārakā.
330 . ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo, kena te idha mijjhati;
Uppajjanti ca te bhogā, ye keci manaso piyā.
331 . ‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve, manussabhūtā kimakāsi puññaṃ;
Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
332 . Sā devatā attamanā, moggallānena pucchitā;
Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi, yassa kammassidaṃ phalaṃ.
333 . ‘‘Vatthuttamadāyikā nārī, pavarā hoti naresu nārīsu;
Evaṃ piyarūpadāyikā manāpaṃ, dibbaṃ sā labhate upecca ṭhānaṃ.
334 .
‘‘ Tass ā me passa vim āna ṃ, acchar ā kāmava ṇṇ in īhamasmi;
Accharāsahassassāhaṃ, pavarā [accharāsahassassāhaṃ pavarā, (syā.)] passa puññānaṃ
vipākaṃ.
335 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo, tena me idha mijjhati;
Uppajjanti ca me bhogā, ye keci manaso piyā.
336 . ‘‘Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva, manussabhūtā yamakāsi puññaṃ;
Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā, vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
(Anantaraṃ caturavimānaṃ yathā vatthudāyikāvimānaṃ tathā vitthāretabbaṃ
[( ) natthi sī.
potthake] )
2. Pupphuttamadāyikāvimānavatthu (1)
337 . ‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena … pe … osadh ī viya t ārak ā.

338 . ‘‘ Kena tet ādiso va ṇṇ o… pe … ye keci manaso piy ā.
339 . ‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve…pe…
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
340 . Sā devatā attamanā…pe… yassa kammassidaṃ phalaṃ.
341 . ‘‘Pupphuttamadāyikā nārī, pavarā hoti naresu nārīsu;
Evaṃ piyarūpadāyikā manāpaṃ, dibbaṃ sā labhate upecca ṭhānaṃ.
342 . ‘‘Tassā me passa vimānaṃ, accharā kāmavaṇṇinīhamasmi;
Accharāsahassassāhaṃ, pavarā passa puññānaṃ vipākaṃ.
343 .
‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o… pe …
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
3. Gandhuttamadāyikāvimānavatthu (2)
345 . ‘‘Abhikkantena vaṇṇena…pe… osadhī viya tārakā.
346 . ‘‘ Kena tet ādiso va ṇṇ o… pe … ye keci manaso piy ā.
347 . ‘‘ Pucch āmi ta ṃ devi mah ānubh āve … pe …
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
348 . ‘‘ Sā devat ā attaman ā… pe … yassa kammassida ṃ phala ṃ.
349 . ‘‘ Gandhuttamad āyik ā nārī, pavar ā hoti naresu n ārīsu;
Evaṃ piyarūpadāyikā manāpaṃ, dibbaṃ sā labhate upecca ṭhānaṃ.
350 . ‘‘ Tass ā me passa vim āna ṃ, acchar ā kāmava ṇṇ in īhamasmi;
Accharāsahassassāhaṃ, pavarā passa puññānaṃ vipākaṃ.
351 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo…pe…
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
4. Phaluttamadāyikāvimānavatthu (3)
353 . ‘‘Abhikkantena vaṇṇena…pe… osadhī viya tārakā.
354 . ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo…pe… ye keci manaso piyā.
355 . ‘‘Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve…pe…
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
356 . Sā devatā attamanā…pe… yassa kammassidaṃ phalaṃ.
357 . ‘‘Phaluttamadāyikā nārī, pavarā hoti naresu nārīsu;
Evaṃ piyarūpadāyikā manāpaṃ, dibbaṃ sā labhate upecca ṭhānaṃ.
358 . ‘‘Tassā me passa vimānaṃ, accharā kāmavaṇṇinīhamasmi;
Accharāsahassassāhaṃ, pavarā passa puññānaṃ vipākaṃ.
359 .
‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o… pe … va ṇṇ o ca me sabbadis ā pabh āsat ī’’ ti.
5. Rasuttamadāyikāvimānavatthu (4)
361 . ‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena … pe … osadh ī viya t ārak ā.
362 . ‘‘ Kena tet ādiso va ṇṇ o… pe … ye keci manaso piy ā.
363 . ‘‘ Pucch āmi ta ṃ devi mah ānubh āve … pe …
Va ṇṇ o ca te sabbadis ā pabh āsat ī’’ ti.

364 . Sā devat ā attaman ā… pe … yassa kammassida ṃ phala ṃ.
365 . ‘‘Rasuttamadāyikā nārī, pavarā hoti naresu nārīsu;
Evaṃ piyarūpadāyikā manāpaṃ, dibbaṃ sā labhate upecca ṭhānaṃ.
366 . ‘‘Tassā me passa vimānaṃ, accharā kāmavaṇṇinīhamasmi;
Accharāsahassassāhaṃ, pavarā passa puññānaṃ vipākaṃ.
367 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo…pe…
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
6. Gandhapañcaṅgulikadāyikāvimānavatthu
369 .
‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena … pe … osadh ī viya t ārak ā.
370 . ‘‘ Kena tet ādiso va ṇṇ o… pe …
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
372 . Sā devatā attamanā…pe… yassa kammassidaṃ phalaṃ.
373 . ‘‘ Gandhapañca ṅgulika ṃ ahamad āsi ṃ, kassapassa bhagavato th ūpamhi;
Evaṃ piyarūpadāyikā manāpaṃ, dibbaṃ sā labhate upecca ṭhānaṃ.
374 . ‘‘ Tass ā me passa vim āna ṃ, acchar ā kāmava ṇṇ in īhamasmi;
Accharāsahassassāhaṃ, pavarā passa puññānaṃ vipākaṃ.
375 . ‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o… pe … va ṇṇ o ca me sabbadis ā pabh āsat ī’’ ti.
(Anantaraṃ caturavimānaṃ yathā gandhapañcaṅgulikadāyikāvimānaṃ tathā vitthāretabbaṃ
[( ) natthi sī. potthake] )
7. Ekūposathavimānavatthu (1)
377 . ‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena … pe … va ṇṇ o ca te sabbadis ā pabh āsat ī’’ ti.
380 . Sā devat ā attaman ā… pe … yassa kammassida ṃ phala ṃ.
381 . ‘‘ Bhikkh ū ca aha ṃ bhikkhuniyo ca, addas āsi ṃ panthapa ṭipanne;
Tesāhaṃ dhammaṃ sutvāna, ekūposathaṃ upavasissaṃ.
382 . ‘‘ Tass ā me passa vim āna ṃ, acchar ā kāmava ṇṇ in īhamasmi;
Accharāsahassassāhaṃ, pavarā passa puññānaṃ vipākaṃ.
383 . ‘‘ Tena met ādiso va ṇṇ o… pe … va ṇṇ o ca me sabbadis ā pabh āsat ī’’ ti.
8. Udakadāyikāvimānavatthu (2)
385 . ‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena … pe … va ṇṇ o ca te sabbadis ā pabh āsat ī’’ ti.
388 . Sā devat ā attaman ā… pe … yassa kammassida ṃ phala ṃ.
389 . ‘‘ Udake ṭhit ā udakamad āsi ṃ, bhikkhuno cittena vippasannena;
Evaṃ piyarūpadāyikā manāpaṃ, dibbaṃ sā labhate upecca ṭhānaṃ.
390 . ‘‘ Tass ā me passa vim āna ṃ, acchar ā kāmava ṇṇ in īhamasmi;
Accharāsahassassāhaṃ, pavarā passa puññānaṃ vipākaṃ.
391 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo…pe… vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
9. Upaṭṭhānavimānavatthu (3)
393 . ‘‘Abhikkantena vaṇṇena…pe… vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.

396 . Sā devat ā attaman ā… pe … yassa kammassida ṃ phala ṃ.
397 . ‘‘Sassuñcāhaṃ sasurañca, caṇḍike kodhane ca pharuse ca;
Anusūyikā upaṭṭhāsiṃ
[sūpaṭṭhāsiṃ (sī.)] , appamattā sakena sīlena.
398 . ‘‘Tassā me passa vimānaṃ, accharā kāmavaṇṇinīhamasmi;
Accharāsahassassāhaṃ, pavarā passa puññānaṃ vipākaṃ.
399 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo…pe… vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
10. Aparakammakārinīvimānavatthu (4)
401 .
‘‘ Abhikkantena va ṇṇ ena … pe … va ṇṇ o ca te sabbadis ā pabh āsat ī’’ ti.
404 . Sā devat ā attaman ā… pe … yassa kammassida ṃ phala ṃ.
405 . ‘‘ Parakammakar ī [parakammak ārin ī (sy ā.) parakammak ārī (pī.) aparakammak ārin ī (ka.)] āsi ṃ,
atthenātanditā dāsī;
Akkodhanānatimāninī
[anatimānī (sī. syā.)] , saṃvibhāginī sakassa bhāgassa.
406 . ‘‘Tassā me passa vimānaṃ, accharā kāmavaṇṇinīhamasmi;
Accharāsahassassāhaṃ, pavarā passa puññānaṃ vipākaṃ.
407 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo…pe…vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
11. Khīrodanadāyikāvimānavatthu
409 . ‘‘Abhikkantena vaṇṇena…pe… osadhī viya tārakā.
410 . ‘‘Kena tetādiso vaṇṇo…pe…vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti.
412 . Sā devatā attamanā…pe… yassa kammassidaṃ phalaṃ.
413 . ‘‘Khīrodanaṃ ahamadāsiṃ, bhikkhuno piṇḍāya carantassa;
Evaṃ karitvā kammaṃ, sugatiṃ upapajja modāmi.
414 . ‘‘Tassā me passa vimānaṃ, accharā kāmavaṇṇinīhamasmi;
Accharāsahassassāhaṃ, pavarā passa puññānaṃ vipākaṃ.
415 . ‘‘Tena metādiso vaṇṇo…pe…vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti.
(Anantaraṃ pañcavīsativimānaṃ yathā khīrodanadāyikāvimānaṃ tathā vitthāretabbaṃ)
[( ) natthi
sī. potthake]
12. Phāṇitadāyikāvimānavatthu (1)
417 . ‘‘Abhikkantena vaṇṇena…pe… sabbadisā pabhāsatī’’ti.
420 . Sā devatā attamanā…pe… yassa kammassidaṃ phalaṃ.
421 . ‘‘Phāṇitaṃ ahamadāsiṃ, bhikkhuno piṇḍāya carantassa…pe…’’.
13. Ucchukhaṇḍikadāyikāvatthu (2)
429 . Ucchukhaṇḍikaṃ ahamadāsiṃ, bhikkhuno piṇḍāya carantassa…pe….
14. Timbarusakadāyikāvimānavatthu (3)
437 . Timbarusakaṃ ahamadāsiṃ, bhikkhuno piṇḍāya carantassa…pe….
15. Kakkārikadāyikāvimānavatthu (4)
445 . Kakkārikaṃ ahamadāsiṃ, bhikkhuno piṇḍāya carantassa…pe….
16. Eḷālukadāyikāvimānavatthu (5)
453 . Eḷālukaṃ ahamadāsiṃ, bhikkhuno piṇḍāya carantassa…pe….