Bộ: Tipiṭaka (Mūla) · Therāpadānapāḷi_1
Therāpadānapāḷi_1
Đang xem liên mạch theo sách (309 trang nguồn) · Đang giới hạn hiển thị 25 trang đầu để tránh lag
Pāli
Namo tassa bhagavato arahato samm āsambuddhassa
Khuddakanikāye
Therāpadānapāḷi
(Paṭhamo bhāgo)
1. Buddhavaggo
1. Buddhaapadānaṃ
1. Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo;
‘‘Sabbaññubuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’’.
2. Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena;
‘‘Ye pubbabuddhesu
[sabbabuddhesu (syā.)] katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu.
3. ‘‘Teneva sambodhimukhena dhīrā, ajjhāsayenāpi mahābalena;
Paññāya tejena sutikkhapaññā, sabbaññubhāvaṃ anupāpuṇanti.
4. ‘‘Ahampi pubbabuddhesu, buddhattamabhipatthayiṃ,
Manasāyeva hutvāna, dhammarājā asaṅkhiyā.
5. ‘‘Atha buddhāpadānāni, suṇātha suddhamānasā;
Tiṃsapāramisampuṇṇā, dhammarājā asaṅkhiyā.
6.
‘‘ Sambodhi ṃ buddhase ṭṭ hāna ṃ, sasa ṅghe lokan āyake;
Dasaṅgulī namassitvā, sirasā abhivādayiṃ [abhivādaye (syā.)] .
7. ‘‘ Yāvat ā buddhakhettesu, ratan ā vijjantisa ṅkhiy ā;
Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā [bhummaṭṭhā (sī. syā.)] , manasā sabbamāhariṃ.
8. ‘‘ Tattha r ūpiyabh ūmiya ṃ, pāsāda ṃ māpayi ṃ aha ṃ;
Nekabhummaṃ ratanamayaṃ, ubbiddhaṃ nabhamuggataṃ.
9. ‘‘ Vicittathambha ṃ sukata ṃ, suvibhatta ṃ mah āraha ṃ;
Kanakamayasaṅghāṭaṃ, kontacchattehi maṇḍitaṃ.
10 . ‘‘ Pa ṭham ā ve ḷuriy ā bh ūmi, vimalabbhasam ā subh ā;
Naḷinajalajākiṇṇā, varakañcanabhūmiyā.
11 . ‘‘Pavāḷaṃsā pavāḷavaṇṇā, kāci lohitakā subhā;
Indagopakavaṇṇābhā, bhūmi obhāsatī disā.
12 . ‘‘Suvibhattā gharamukhā, niyyūhā sīhapañjarā;
Caturo vedikā jālā, gandhāveḷā manoramā.
13 . ‘‘Nīlā pītā lohitakā, odātā suddhakāḷakā;
Kūṭā gāravar ūpet ā, sattaratanabh ūsit ā.
14 . ‘‘Olokamayā padumā, vāḷavihaṅgasobhitā;
Nakkhattatārakākiṇṇā, candasūrehi
[candasuriyehi (sī. syā.)] maṇḍitā.
15 . ‘‘Hemajālena sañchannā, soṇṇakiṅkiṇikāyutā;
Vātavegena kūjanti, soṇṇamālā manoramā.
16 .
‘‘ Mañje ṭṭ haka ṃ lohitaka ṃ, pītaka ṃ haripiñjara ṃ;
Nānāraṅgehi sampītaṃ [saṃcittaṃ (syā.)] , ussitaddhajamālinī [māliniṃ (sī.)] .
17 . ‘‘ Na na ṃ [nānā (sī. sy ā.)] bah ūnekasat ā, phalik ā rajat āmay ā;
Maṇimayā lohitaṅgā, masāragallamayā tathā;
Nānāsayanavicittā, saṇhakāsikasanthatā.
18 . ‘‘Kampalā dukūlā cīnā, paṭṭuṇṇā paṇḍupāvurā;
Vividhattharaṇaṃ sabbaṃ, manasā paññapesahaṃ.
19 . ‘‘Tāsu tāsveva bhūmīsu, ratanakūṭalaṅkataṃ;
Maṇiverocanā ukkā, dhārayantā sutiṭṭhare.
20 . ‘‘Sobhanti esikā thambhā, subhā kañcanatoraṇā;
Jambonadā sāramayā, atho rajatamayāpi ca.
21 . ‘‘Nekā sandhī suvibhattā, kavāṭaggaḷacittitā;
Ubhato puṇṇaghaṭānekā, padumuppalasaṃyutā.
22 .
‘‘ At īte sabbabuddhe ca, sasa ṅghe lokan āyake;
Pakativaṇṇarūpena, nimminitvā sasāvake.
23 . ‘‘ Tena dv ārena pavisitv ā, sabbe buddh ā sas āvak ā;
Sabbasoṇṇamaye pīṭhe, nisinnā ariyamaṇḍalā.
24 . ‘‘ Ye ca etarahi atthi, buddh ā loke anuttar ā;
Atīte vattamānā ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ.
25 . ‘‘ Paccekabuddhenekasate, sayambh ū apar ājite;
Atīte vattamāne ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ.
26 . ‘‘ Kapparukkh ā bah ū atthi, ye dibb ā ye ca m ānus ā;
Sabbaṃ dussaṃ samāhantā, acchādemi ticīvaraṃ.
27 . ‘‘Khajjaṃ bhojjaṃ sāyanīyaṃ, sampannaṃ pānabhojanaṃ;
Maṇimaye subhe patte, saṃpūretvā adāsahaṃ.
28 . ‘‘Dibbavatthasamā hutvā, maṭṭhā
[maṭṭā (sī.)] cīvarasaṃyutā;
Madhurā sakkharā ceva, telā ca madhuphāṇitā.
29 . ‘‘Tappitā paramannena, sabbe te ariyamaṇḍalā;
Ratanagabbhaṃ pavisitvā, kesarīva guhāsayā.
30 . ‘‘Mahārahamhi sayane, sīhaseyyamakappayuṃ;
Sampaj ānā samu ṭṭ hāya, sayane [seyye (sy ā.)] palla ṅkam ābhuju ṃ.
31 . ‘‘Gocaraṃ sabbabuddhānaṃ, jhānaratisamappitā;
Aññe dhammāni desenti, aññe kīḷanti iddhiyā.
32 . ‘‘Aññe abhiññā appenti, abhiññā vasibhāvitā;
Vikubbanā vikubbanti, aññenekasahassiyo.
33 .
‘‘ Buddh āpi buddhe pucchanti, visaya ṃ sabbaññum ālaya ṃ;
Gambhīraṃ nipuṇaṃ ṭhānaṃ, paññāya vinibujjhare.
34 . ‘‘ Sāvak ā buddhe pucchanti, buddh ā pucchanti s āvake;
Aññamaññañca pucchitvā [pucchanti (sī. syā.)] , aññoññaṃ byākaronti te.
35 . ‘‘Buddhā paccekabuddhā ca, sāvakā paricārakā;
Evaṃ sakāya ratiyā, pāsādebhiramanti te.
36 .
‘‘ Chatt ā ti ṭṭ hantu ratan ā, kañcan āve ḷapantik ā;
Muttājālaparikkhittā, sabbe dhārentu [dhārenti (ka.)] matthake.
37 . ‘‘ Bhavantu ce ḷavit ānā, so ṇṇ at ārakacittit ā;
Vicittamalyavitatā, sabbe dhārentu matthake.
38 . ‘‘Vitatā malyadāmehi, gandhadāmehi sobhitā;
Dussadāmaparikiṇṇā, ratanadāmabhūsitā.
39 . ‘‘Pupphābhikiṇṇā sucittā, surabhigandhabhūsitā;
Gandhapañcaṅgulikatā
[gandhapañcaṅgulaṃ katā (aṭṭha.)] , hemacchadanachāditā.
40 . ‘‘Catuddisā pokkharañño, padumuppalasanthatā;
Sovaṇṇarūpā khāyantu, padmaṃreṇurajuggatā.
41 . ‘‘Pupphantu pādapā sabbe, pāsādassa samantato;
Sayañca pupphā muñcitvā, gantvā bhavanamokiruṃ.
42 . ‘‘Sikhino tattha naccantu, dibbahaṃsā pakūjare;
Karavīkā ca gāyantu, dijasaṅghā samantato.
43 .
‘‘ Bheriyo sabb ā vajjantu, v īṇā sabb ā rasantu [ravantu (s ī. sy ā.)] tā;
Sabbā saṅgīti vattantu, pāsādassa samantato.
44 . ‘‘ Yāvat ā buddhakhettamhi, cakkav āḷ e tato pare;
Mahantā jotisampannā, acchinnā ratanāmayā.
45 . ‘‘ Ti ṭṭ hantu so ṇṇ apalla ṅkā, dīparukkh ā jalantu te;
Bhavantu ekapajjotā, dasasahassiparamparā.
46 . ‘‘ Ga ṇik ā lāsik ā ceva, naccantu acchar āga ṇā ;
Nānāraṅgā padissantu, pāsādassa samantato.
47 . ‘‘ Dumagge pabbatagge v ā, sinerugirimuddhani;
Uss āpemi dhaja ṃ sabba ṃ, vicitta ṃ pañcava ṇṇ ika ṃ.
48 . ‘‘ Nar ā nāgā ca gandhabb ā, sabbe dev ā upentu te;
Namassantā pañjalikā, pāsādaṃ parivārayuṃ.
49 . ‘‘Yaṃ kiñci kusalaṃ kammaṃ, kattabbaṃ kiriyaṃ mama;
Kāyena vācā manasā, tidase sukataṃ kataṃ.
50 . ‘‘Ye sattā saññino atthi, ye ca sattā asaññino;
Kataṃ puññaphalaṃ mayhaṃ, sabbe bhāgī bhavantu te.
51 .
‘‘ Yesa ṃ kata ṃ suvidita ṃ, dinna ṃ puññaphala ṃ may ā;
Ye ca tattha [tasmiṃ (sī. ka.)] na jānanti, devā gantvā nivedayuṃ.
52 . ‘‘ Sabbalokamhi [sabbe lokamhi (sy ā. ka.)] ye satt ā, jīvant āhārahetuk ā;
Manuññaṃ bhojanaṃ sabbaṃ [sabbe (syā.)] , labhantu mama cetasā.
53 . ‘‘Manasā dānaṃ mayā dinnaṃ, manasā pasādamāvahiṃ;
Pūjitā sabbasambuddhā, paccekā jinasāvakā.
54 .
‘‘ Tena kammena sukatena, cetan āpa ṇidh īhi ca;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
55 . ‘‘ Duve bhave paj ānāmi, devatte atha m ānuse;
Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, manasā patthanāphalaṃ.
56 . ‘‘Devānaṃ adhiko homi, bhavāmi manujādhipo;
Rūpalakkhaṇasampanno, paññāya asamo bhave.
57 . ‘‘Bhojanaṃ vividhaṃ seṭṭhaṃ, ratanañca anappakaṃ;
Vividhāni ca vatthāni, nabhā
[nabhasā (syā.)] khippaṃ upenti maṃ.
58 . ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, dibbā bhakkhā upenti maṃ.
59 . ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, ratanā sabbe upenti maṃ.
60 . ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe gandhā upenti maṃ.
61 .
‘‘ Pathaby ā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ [yattha (syā.), yaññaṃ (ka.)] hatthaṃ pasāremi, sabbe yānā upenti maṃ.
62 . ‘‘ Pathaby ā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe mālā upenti maṃ.
63 . ‘‘ Pathaby ā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, alaṅkārā upenti maṃ.
64 . ‘‘ Pathaby ā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbā kaññā upenti maṃ.
65 . ‘‘ Pathaby ā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Ya ṃ ya ṃ hattha ṃ pas āremi, madhusakkhar ā upenti ma ṃ.
66 . ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe khajjā upenti maṃ.
67 . ‘‘Adhane addhika
[addhike (syā.)] jane, yācake ca pathāvino;
Dadāmihaṃ [dadāmiha (sī.) dadāmi taṃ (syā.)] dānavaraṃ, sambodhivarapattiyā.
68 . ‘‘ Nādento pabbata ṃ sela ṃ, gajjento bahala ṃ giri ṃ;
Sadevakaṃ hāsayanto, buddho loke bhavāmahaṃ.
69 . ‘‘ Dis ā dasavidh ā loke, y āyato natthi antaka ṃ;
Tasmiñca disābhāgamhi, buddhakhettā asaṅkhiyā.
70 . ‘‘Pabhā pakittitā mayhaṃ, yamakā raṃsivāhanā;
Etthantare raṃsijālaṃ, āloko vipulo bhave.
71 .
‘‘ Ettake lokadh ātumhi, sabbe passantu ma ṃ jan ā;
Sabbe maṃ anuvattantu, yāva brahmanivesanaṃ [sabbeva sumanā hontu, sabbe maṃ
anuvattare (sī. syā.)] .
72 . ‘‘Visiṭṭhamadhunādena, amatabherimāhaniṃ;
Etthantare janā sabbe, suṇantu madhuraṃ giraṃ.
73 . ‘‘Dhammameghena vassante, sabbe hontu anāsavā;
Yettha pacchimakā sattā, sotāpannā bhavantu te.
74 .
‘‘ Datv ā dātabbaka ṃ dāna ṃ, sīla ṃ pūretv ā asesato;
Nekkhammapāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
75 . ‘‘ Pa ṇḍ ite paripucchitv ā, katv ā vīriyamuttama ṃ;
Khantiyā pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
76 . ‘‘ Katv ā da ḷhamadhi ṭṭ hāna ṃ, saccap ārami p ūriya;
Mettāya pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
77 . ‘‘ Lābh ālābhe sukhe dukkhe, samm āne c āvam ānane [samm āne ca vim ānane (ka.) samm ānane
vimānane (syā.)] ;
Sabbattha samako hutvā, patto sambodhimuttamaṃ.
78 . ‘‘Kosajjaṃ bhayato disvā, vīriyaṃ cāpi khemato;
Āraddhavīriyā hotha, esā buddhānusāsanī.
79 . ‘‘Vivādaṃ bhayato disvā, avivādañca khemato;
Samaggā sakhilā hotha, esā buddhānusāsanī.
80 . ‘‘Pamādaṃ bhayato disvā, appamādañca khemato;
Bhāvethaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, esā buddhānusāsanī.
81 .
‘‘ Sam āgat ā bah ū buddh ā, arahant ā [arahanto (sy ā.)] ca sabbaso;
Sambuddhe arahante ca, vandamānā namassatha.
82 . ‘‘ Eva ṃ acintiy ā buddh ā, buddhadhamm ā acintiy ā;
Acintiye pasannānaṃ, vipāko hoti acintiyo’’’.
Itthaṃ sudaṃ bhagavā attano buddhacariyaṃ sambhāvayamāno buddhāpadāniyaṃ [buddhacariyaṃ
(sī.) buddhacaritaṃ (syā.)] nāma dhammapariyāyaṃ abhāsitthāti.
Buddhāpadānaṃ samattaṃ.
2. Paccekabuddhaapadānaṃ
Atha paccekabuddhāpadānaṃ suṇātha –
83 . ‘‘Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo;
‘Paccekabuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’
[dhīra (sī.) dhīrā (syā.)] .
84 . ‘‘Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena;
‘Ye pubbabuddhesu
[sabbabuddhesu (syā. ka.)] katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu.
85 . ‘‘‘Teneva saṃvegamukhena dhīrā, vināpi buddhehi sutikkhapaññā;
Ārammaṇenāpi parittakena, paccekabodhiṃ anupāpuṇanti.
86 . ‘‘‘Sabbamhi lokamhi mamaṃ ṭhapetvā, paccekabuddhehi samova natthi;
Tesaṃ imaṃ vaṇṇapadesamattaṃ, vakkhāmahaṃ sādhu mahāmunīnaṃ.
87 .
‘‘‘ Sayameva buddh āna ṃ mah āis īna ṃ, sādh ūni v āky āni madh ūva [madhu ṃva (s ī.)] khudda ṃ;
Anuttaraṃ bhesajaṃ patthayantā, suṇātha sabbesu pasannacittā.
88 . ‘‘‘ Paccekabuddh āna ṃ sam āgat āna ṃ, parampara ṃ by ākara ṇā ni y āni;
Ādīnavo yañca virāgavatthuṃ, yathā ca bodhiṃ anupāpuṇiṃsu.
89 . ‘‘‘ Sar āgavatth ūsu vir āgasaññ ī, rattamhi lokamhi virattacitt ā;
Hitvā papañce jitaphanditāni [vidiya phanditāni (sī.) jitabandhitāni (ka.)] , tatheva bodhiṃ
anupāpuṇiṃsu.
90 . ‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
Mettena cittena hitānukampī, eko care khaggavisāṇakappo.
91 . ‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
Na puttamiccheyya kuto sahāyaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
92 . ‘‘‘Saṃsaggajātassa bhavanti snehā, snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahoti;
Ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
93 .
‘‘‘ Mitte suhajje anukampam āno, h āpeti attha ṃ pa ṭibaddhacitto;
Etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
94 . ‘‘‘ Va ṃso vis ālova yath ā visatto, puttesu d āresu ca y ā apekkh ā;
Vaṃse kaḷīrova asajjamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
95 . ‘‘‘ Migo araññamhi yath ā abaddho, yenicchaka ṃ gacchati gocar āya;
Viññ ū naro serita ṃ pekkham āno, eko care khaggavis āṇ akappo.
96 . ‘‘‘ Āmantan ā hoti sah āyamajjhe, v āse ca [v āse (s ī. sy ā.) suttanip ātepi ‘‘ ca ‘‘ kāro natthi] ṭhāne
gamane cārikāya;
Anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
97 .
‘‘‘ Khi ḍḍā rat ī hoti sah āyamajjhe, puttesu pema ṃ vipulañca hoti;
Piyavippayogaṃ vijigucchamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
98 . ‘‘‘ Cātuddiso appa ṭigho ca hoti, santussam āno itar ītarena;
Parissayānaṃ sahitā achambhī, eko care khaggavisāṇakappo.
99 . ‘‘‘ Dussa ṅgah ā pabbajit āpi eke, atho gaha ṭṭ hā gharam āvasant ā;
Appossukko paraputtesu hutvā, eko care khaggavisāṇakappo.
100 .‘‘‘Oropayitvā gihibyañjanāni, sañchinnapatto yathā koviḷāro;
Chetvāna vīro gihibandhanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
101 .‘‘‘Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā.
102 .‘‘‘No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
103 .‘‘‘Addhā pasaṃsāma sahāyasampadaṃ, seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā;
Ete aladdhā anavajjabhojī, eko care khaggavisāṇakappo.
104 .‘‘‘Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni, kammāraputtena suniṭṭhitāni;
Saṅghaṭṭamānāni duve bhujasmiṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
105 .
‘‘‘ Eva ṃ dut īyena sah ā mamassa, v ācābhil āpo abhisajjan ā vā;
Etaṃ bhayaṃ āyatiṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
106 .‘‘‘ Kāmā hi citr ā madhur ā manoram ā, vir ūpar ūpena mathenti citta ṃ;
Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
107 .‘‘‘ Ītī ca ga ṇḍ o ca upaddavo ca, rogo ca sallañca bhayañca meta ṃ;
Etaṃ bhayaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
108 .‘‘‘ Sītañca u ṇhañca khuda ṃ pip āsa ṃ, vātātape ḍaṃsasar īsape [ḍaṃsasiri ṃsape (s ī. sy ā.)] ca;
Sabbānipetāni abhibbhavitvā [abhisaṃbhavitvā (suttanipāte)] , eko care khaggavisāṇakappo.
109 .‘‘‘ Nāgova y ūth āni vivajjayitv ā, sañj ātakhandho padum ī uḷā ro;
Yathābhirantaṃ viharaṃ araññe, eko care khaggavisāṇakappo.
110 .‘‘‘Aṭṭhānataṃ saṅgaṇikāratassa, yaṃ phassaye [phussaye (syā.)] sāmayikaṃ vimuttiṃ;
Ādiccabandhussa vaco nisamma, eko care khaggavisāṇakappo.
111 .‘‘‘Diṭṭhīvisūkāni upātivatto, patto niyāmaṃ paṭiladdhamaggo;
Uppannañāṇomhi anaññaneyyo, eko care khaggavisāṇakappo.
112 .‘‘‘Nillolupo nikkuho nippipāso, nimmakkha
[nimmakkho (syā.)] niddhantakasāvamoho;
Nir āsayo [nir āsāso (ka.)] sabbaloke bhavitv ā, eko care khaggavis āṇ akappo.
113 .‘‘‘ Pāpa ṃ sah āya ṃ parivajjayetha, anatthadassi ṃ visame nivi ṭṭ ha ṃ;
Sayaṃ na seve pasutaṃ pamattaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
114 .‘‘‘Bahussutaṃ dhammadharaṃ bhajetha, mittaṃ uḷāraṃ paṭibhānavantaṃ;
Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
115 .‘‘‘Khiḍḍaṃ ratiṃ kāmasukhañca loke, analaṅkaritvā anapekkhamāno;
Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī, eko care khaggavisāṇakappo.
116 .
‘‘‘ Puttañca d āra ṃ pitarañca m ātara ṃ, dhan āni dhaññ āni ca bandhav āni;
Hitvāna kāmāni yathodhikāni, eko care khaggavisāṇakappo.
117 .‘‘‘ Sa ṅgo eso parittamettha sokhya ṃ, appass ādo dukkhamevettha bhiyyo;
Gaḷo [gāho (sī.) kaṇḍo (syā.) gāḷho (ka.)] eso iti ñatvā matimā, eko care khaggavisāṇakappo.
118 .‘‘‘Sandālayitvāna saṃyojanāni, jālaṃva bhetvā salilambucārī;
Aggīva daḍḍhaṃ anivattamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
119 .
‘‘‘ Okkhittacakkh ū na ca p ādalolo, guttindriyo rakkhitam ānas āno;
Anavassuto apariḍayhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
120 .‘‘‘ Oh ārayitv ā gihibyañjan āni, sañchannapatto yath ā pārichatto;
Kāsāyavattho abhinikkhamitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
121 .‘‘‘Rasesu gedhaṃ akaraṃ alolo, anaññaposī sapadānacārī;
Kule kule appaṭibaddhacitto, eko care khaggavisāṇakappo.
122 .‘‘‘Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso, upakkilese byapanujja sabbe;
Anissito chejja sinehadosaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
123 .‘‘‘Vipiṭṭhikatvāna sukhañca dukkhaṃ, pubbeva somanassadomanassaṃ;
Laddhānupekkhaṃ samathaṃ visuddhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
124 .‘‘‘Āraddhavīriyo paramatthapattiyā, alīnacitto akusītavutti;
Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno, eko care khaggavisāṇakappo.
125 .‘‘‘Paṭisallānaṃ jhānamariñcamāno, dhammesu niccaṃ anudhammacārī;
Ādīnavaṃ sammasitā bhavesu, eko care khaggavisāṇakappo.
126 .
‘‘‘ Ta ṇhakkhaya ṃ patthayamappamatto, ane ḷam ūgo sutav ā sat īmā;
Saṅkhātadhammo niyato padhānavā, eko care khaggavisāṇakappo.
127 .‘‘‘ Sīhova saddesu asantasanto, v ātova j ālamhi asajjam āno;
Padumaṃva toyena alimpamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
128 .‘‘‘ Sīho yath ā dāṭ habal ī pasayha, r ājā mig āna ṃ abhibhuyya c ārī;
Sevetha pantāni senāsanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
129 .‘‘‘ Metta ṃ upekkha ṃ karu ṇaṃ vimutti ṃ, āsevam āno muditañca k āle;
Sabbena lokena avirujjhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
130 .‘‘‘ Rāgañca dosañca pah āya moha ṃ, sand ālayitv āna sa ṃyojan āni;
Asantasa ṃ jīvitasa ṅkhayamhi, eko care khaggavis āṇ akappo.
131 .‘‘‘Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā, nikkāraṇā dullabhā ajja mittā;
Attatthapaññā asucīmanussā, eko care khaggavisāṇakappo.
132 .‘‘‘Visuddhasīlā suvisuddhapaññā, samāhitā jāgariyānuyuttā;
Vipassakā dhammavisesadassī, maggaṅgabojjhaṅgagate vijaññā.
133 .
‘‘‘ Suññappa ṇidhiñca tath ānimitta ṃ [suññatappa ṇī hitañc ānimitta ṃ (sī.)] , āsevayitv ā
jinasāsanamhi;
Ye sāvakattaṃ na vajanti dhīrā, bhavanti paccekajinā sayambhū.
134 .‘‘‘Mahantadhammā bahudhammakāyā, cittissarā sabbadukkhoghatiṇṇā;
Udaggacittā paramatthadassī, sīhopamā khaggavisāṇakappā.
135 .‘‘‘Santindriyā santamanā samādhī, paccantasattesu patippacārā
[paccattagambhīramatappacārā
(sī.)] ;
Dīpā parattha idha vijjalantā, paccekabuddhā satataṃ hitāme.
136 .‘‘‘ Pah īnasabb āvara ṇā janind ā, lokappad īpā ghanakañcan ābh ā;
Nissaṃsayaṃ lokasudakkhiṇeyyā, paccekabuddhā satatappitāme.
137 .‘‘‘ Paccekabuddh āna ṃ subh āsit āni, caranti lokamhi sadevakamhi;
Sutvā tathā ye na karonti bālā, caranti dukkhesu punappunaṃ te.
138 .‘‘‘ Paccekabuddh āna ṃ subh āsit āni, madhu ṃ yath ā khuddamavassavanta ṃ;
Sutvā tathā ye paṭipattiyuttā, bhavanti te saccadasā sapaññā’.
139 .‘‘ Paccekabuddhehi jinehi bh āsit ā, kath ā [gāth ā (sī. sy ā.)] uḷā rā abhinikkhamitv ā;
Tā sakyasīhena naruttamena, pakāsitā dhammavijānanatthaṃ.
140 .‘‘ Lok ānukamp āya im āni tesa ṃ, paccekabuddh āna vikubbit āni;
Saṃvegasaṅgamativaḍḍhanatthaṃ, sayambhusīhena pakāsitānī’’ti.
Paccekabuddhāpadānaṃ samattaṃ.
3-1. Sāriputtattheraapadānaṃ
Atha therāpadānaṃ suṇātha –
141 .‘‘Himavantassa avidūre, lambako nāma pabbato;
Assamo sukato mayhaṃ, paṇṇasālā sumāpitā.
142 .
‘‘ Utt ānak ūlā nadik ā, supatitth ā manoram ā;
Susuddhapuḷinākiṇṇā, avidūre mamassamaṃ.
143 .‘‘ Asakkhar ā apabbh ārā, sādu appa ṭigandhik ā;
Sandatī nadikā tattha, sobhayantā mamassamaṃ.
144 .‘‘ Kumbh īlā makar ā cettha, susum ārā [su ṃsum ārā (sī. sy ā. )] ca kacchap ā;
Caranti nadiy ā tattha, sobhayant ā mamassama ṃ.
145 .‘‘ Pāṭ hīnā pāvus ā macch ā, balaj ā [vajal ā (sī. sy ā.) jalaj ā (pī.)] muñjarohit ā;
Vaggaḷā [vaggulā (sī.) vagguḷā (syā.) maggurā (theragāthā)] papatāyantā, sobhayanti
[papatāyanti, sobhayantā (ka.)] mamassamaṃ.
146 .‘‘ Ubho kūlesu nadiy ā, pupphino phalino dum ā;
Ubhato abhilambantā, sobhayanti [abhilambanti sobhayantā (ka.)] mamassamaṃ.
147 .‘‘ Amb ā sālā ca tilak ā, pāṭ al ī sinduv ārak ā [sinduv ārik ā (bah ūsu)] ;
Dibbagandhā sampavanti, pupphitā mama assame.
148 .‘‘ Campak ā sa ḷal ā nīpā [nimb ā (ka.)] , n āgapunn āgaketak ā;
Dibbagandhā sampavanti, pupphitā mama assame.
149 .‘‘Atimuttā asokā ca, bhaginīmālā ca pupphitā;
Aṅkolā bimbijālā
[bimbajālā (ka.)] ca, pupphitā mama assame.
150 .‘‘Ketakā kandali [kadalī (syā.)] ceva, godhukā tiṇasūlikā;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
151 .‘‘Kaṇikārā kaṇṇikā ca, asanā ajjunā bahū;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
152 .‘‘Punnāgā giripunnāgā, koviḷārā ca pupphitā;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
153 .‘‘Uddhālakā ca kuṭajā, kadambā vakulā bahū;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
154 .
‘‘ Āḷ ak ā isimugg ā ca, kadalim ātulu ṅgiyo;
Gandhodakena saṃvaḍḍhā, phalāni dhārayanti te.
155 .‘‘ Aññe pupphanti padum ā, aññe j āyanti kesar ī;
Aññe opupphā padumā, pupphitā taḷāke tadā.
156 .‘‘ Gabbha ṃ ga ṇhanti padum ā, niddh āvanti mul āḷ iyo;
Siṃghāṭipattamākiṇṇā, sobhanti taḷāke tadā.
157 .‘‘ Nayit ā ambagandh ī ca, uttal ī bandhuj īvak ā;
Dibbagandhā sampavanti, pupphitā taḷāke tadā.
158 .‘‘ Pāṭ hīnā pāvus ā macch ā, balaj ā muñjarohit ā;
Saṃgulā maggurā [maṅgurā (sī. ka.)] ceva, vasanti taḷāke tadā.
159 .‘‘Kumbhīlā susumārā ca, tantigāhā ca rakkhasā;
Oguhā
[ogāhā (syā.)] ajagarā ca, vasanti taḷāke tadā.
160 .‘‘Pārevatā ravihaṃsā, cakkavākā nadīcarā;
Kokilā sukasāḷikā, upajīvanti taṃ saraṃ.
161 .‘‘Kukkutthakā kuḷīrakā, vane pokkharasātakā;
Dindibh ā suvapot ā ca, upaj īvanti ta ṃ sara ṃ.
162 .‘‘ Ha ṃsā koñc ā may ūrā ca, kokil ā tambac ūḷ ak ā [tambac ūḷ ik ā (sī.)] ;
Pampakā jīvaṃjīvā ca, upajīvanti taṃ saraṃ.
163 .‘‘Kosikā poṭṭhasīsā ca, kurarā senakā bahū;
Mahākāḷā ca sakuṇā, upajīvanti taṃ saraṃ.
164 .‘‘Pasadā ca varāhā ca, camarā gaṇḍakā bahū
[vakā bheraṇḍakā bahū (sī. syā.)] ;
Rohiccā sukapotā [suttapotā (syā.)] ca, upajīvanti taṃ saraṃ.
165 .‘‘ Sīhabyaggh ā ca d īpī ca, acchakokataracchak ā;
Tidhā pabhinnamātaṅgā, upajīvanti taṃ saraṃ.
166 .‘‘ Kinnar ā vānar ā ceva, athopi vanakammik ā;
Cetā ca luddakā ceva, upajīvanti taṃ saraṃ.
167 .‘‘Tindukāni piyālāni, madhukā kāsumārayo [kāsamāriyo (syā.)] ;
Dhuvaṃ phalāni dhārenti, avidūre mamassamaṃ.
168 .‘‘ Kosamb ā [kosumbh ā (sī. sy ā.)] sa ḷal ā nimb ā [sa ḷal ā nīpā (sī. sy ā.) panas ā amb ā (?)] ,
sāduphalasamāyutā;
Dhuvaṃ phalāni dhārenti, avidūre mamassamaṃ.
169 .‘‘Harītakā āmalakā, ambajambuvibhītakā;
Kolā bhallātakā billā, phalāni dhārayanti te.
170 .‘‘Āluvā ca kaḷambā ca, biḷālītakkaḷāni ca;
Jīvakā sutakā ceva, bahukā mama assame.
171 .
‘‘ Assamass āvid ūramhi, ta ḷā kāsu ṃ sunimmit ā;
Acchodakā sītajalā, supatitthā manoramā.
172 .‘‘ Padumuppalasañchann ā, pu ṇḍ ar īkasam āyut ā;
Mandālakehi sañchannā, dibbagandho pavāyati.
173 .‘‘ Eva ṃ sabba ṅgasampanne, pupphite phalite vane;
Sukate assame ramme, viharāmi ahaṃ tadā.
174 .‘‘ Sīlav ā vatasampanno [vattasampanno (sy ā.)] , jh āyī jh ānarato sad ā;
Pañcābhiññābalappatto, suruci nāma tāpaso.
175 .‘‘ Catuv īsasahass āni, siss ā mayha ṃ upa ṭṭ hahu;
Sabbeva brāhmaṇā ete, jātimanto yasassino.
176 .‘‘Lakkhaṇe itihāse ca, sanighaṇṭusakeṭubhe;
Padakā veyyākaraṇā, sadhamme pāramiṃ gatā.
177 .‘‘Uppātesu nimittesu, lakkhaṇesu ca kovidā;
Pathabyā bhūmantalikkhe, mama sissā susikkhitā.
178 .‘‘Appicchā nipakā ete, appāhārā alolupā;
Lābh ālābhena santu ṭṭ hā, pariv ārenti ma ṃ sad ā.
179 .‘‘ Jh āyī jh ānarat ā dh īrā, santacitt ā sam āhit ā;
Ākiñcaññaṃ patthayantā, parivārenti maṃ sadā.
180 .‘‘Abhiññāpāramippattā, pettike gocare ratā;
Antalikkhacarā dhīrā, parivārenti maṃ sadā.
181 .‘‘Saṃvutā chasu dvāresu, anejā rakkhitindriyā;
Asaṃsaṭṭhā ca te dhīrā, mama sissā durāsadā.
182 .
‘‘ Palla ṅkena nisajj āya, ṭhānaca ṅkamanena ca;
Vītināmenti te rattiṃ, mama sissā durāsadā.
183 .‘‘ Rajan īye na rajjanti, dussan īye na dussare;
Mohanīye na muyhanti, mama sissā durāsadā.
184 .‘‘Iddhiṃ vīmaṃsamānā te, vattanti niccakālikaṃ;
Pathaviṃ
[paṭhaviṃ (sī. syā.)] te pakampenti, sārambhena durāsadā.
185 .‘‘ Kīḷ am ānā ca te siss ā, kīḷ anti jh ānak īḷ ita ṃ;
Jambuto phalamānenti, mama sissā durāsadā.
186 .‘‘ Aññe gacchanti goy āna ṃ, aññe pubbavidehaka ṃ [pubbavidehana ṃ (sy ā. ka.)] ;
Aññe ca uttarakuruṃ, esanāya durāsadā.
187 .‘‘Purato pesenti khāriṃ, pacchato ca vajanti te;
Catuvīsasahassehi, chāditaṃ hoti ambaraṃ.
188 .‘‘Aggipākī anaggī ca, dantodukkhalikāpi ca;
Asmena koṭṭitā keci, pavattaphalabhojanā.
189 .‘‘Udakorohaṇā keci, sāyaṃ pāto sucīratā;
Toyābhisecanakarā, mama sissā durāsadā.
190 .‘‘Parūḷhakacchanakhalomā, paṅkadantā rajassirā;
Gandhitā sīlagandhena, mama sissā durāsadā.
191 .‘‘Pātova sannipatitvā, jaṭilā uggatāpanā;
Lābhālābhaṃ pakittetvā, gacchanti ambare tadā.
192 .
‘‘ Etesa ṃ pakkamant āna ṃ, mah āsaddo pavattati;
Ajinacammasaddena, muditā honti devatā.
193 .‘‘ Disodisa ṃ pakkamanti, antalikkhacar ā is ī;
Sake balenupatthaddhā, te gacchanti yadicchakaṃ.
194 .‘‘ Pathav īkampak ā ete, sabbeva nabhac ārino;
Uggatejā duppasahā, sāgarova akhobhiyā.
195 .‘‘ Ṭhānaca ṅkamino keci, keci nesajjik ā is ī;
Pavattabhojanā keci, mama sissā durāsadā.
196 .‘‘ Mett āvih ārino ete, hites ī sabbap āṇ ina ṃ;
Anattukka ṃsak ā sabbe, na te vambhenti kassaci.
197 .‘‘Sīharājāvasambhītā, gajarājāva thāmavā;
Durāsadā byagghāriva, āgacchanti mamantike.
198 .‘‘Vijjādharā devatā ca, nāgagandhabbarakkhasā;
Kumbhaṇḍā dānavā garuḷā, upajīvanti taṃ saraṃ.
199 .
‘‘ Te ja ṭā kh āribharit ā, ajinuttarav āsan ā;
Antalikkhacarā sabbe, upajīvanti taṃ saraṃ.
200 .‘‘ Sad ānucchavik ā [tad ānucchavik ā (sy ā. ka.)] ete, aññamañña ṃ sag ārav ā;
Catubbīsasahassānaṃ, khipitasaddo na vijjati.
201 .‘‘Pāde pādaṃ nikkhipantā, appasaddā susaṃvutā;
Upasaṅkamma sabbeva
[sabbe te (syā.)] , sirasā vandare mamaṃ.
202 .‘‘ Tehi sissehi parivuto, santehi ca tapassibhi;
Vasāmi assame tattha, jhāyī jhānarato ahaṃ.
203 .‘‘ Is īna ṃ sīlagandhena, pupphagandhena c ūbhaya ṃ;
Phalīnaṃ phalagandhena, gandhito hoti assamo.
204 .‘‘Rattindivaṃ na jānāmi, arati me na vijjati;
Sake sisse ovadanto, bhiyyo hāsaṃ labhāmahaṃ.
205 .‘‘Pupphānaṃ pupphamānānaṃ, phalānañca vipaccataṃ;
Dibbagandhā pavāyanti, sobhayantā mamassamaṃ.
206 .‘‘Samādhimhā vuṭṭhahitvā, ātāpī nipako ahaṃ;
Khāribhāraṃ gahetvāna, vanaṃ ajjhogahiṃ ahaṃ.
207 .‘‘Uppāte supine cāpi, lakkhaṇesu susikkhito;
Pavattamānaṃ
[vattamānaṃ (ka.)] mantapadaṃ, dhārayāmi ahaṃ tadā.
208 .‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
Vivekakāmo sambuddho, himavantamupāgami.
209 .
‘‘ Ajjhog āhetv ā himavanta ṃ, aggo k āru ṇiko muni;
Pallaṅkaṃ ābhujitvāna, nisīdi purisuttamo.
210 .‘‘ Tamaddas āha ṃ sambuddha ṃ, sappabh āsa ṃ manorama ṃ;
Indīvaraṃva jalitaṃ, ādittaṃva hutāsanaṃ.
211 .‘‘ Jalanta ṃ dīparukkha ṃva, vijjuta ṃ gaga ṇe yath ā;
Suphullaṃ sālarājaṃva, addasaṃ lokanāyakaṃ.
212 .‘‘ Aya ṃ nāgo mah āvīro, dukkhassantakaro muni;
Imaṃ dassanamāgamma, sabbadukkhā pamuccare.
213 .‘‘ Disv ānāha ṃ devadeva ṃ, lakkha ṇaṃ upadh ārayi ṃ;
Buddho nu kho na v ā buddho, handa pass āmi cakkhuma ṃ.
214 .‘‘ Sahass ārāni cakk āni, dissanti cara ṇuttame;
Lakkhaṇānissa disvāna, niṭṭhaṃ gacchiṃ tathāgate.
215 .‘‘Sammajjaniṃ gahetvāna, sammajjitvānahaṃ tadā;
Atha pupphe samānetvā, buddhaseṭṭhaṃ apūjayiṃ.
216 .‘‘Pūjayitvāna taṃ buddhaṃ, oghatiṇṇamanāsavaṃ;
Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, namassiṃ lokanāyakaṃ.
217 .
‘‘ Yena ñ āṇ ena sambuddho, viharati [viharittha (s ī.), vihareti (ka.)] an āsavo;
Taṃ ñāṇaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
218 .‘‘‘ Samuddharasima ṃ [samuddharayima ṃ (sy ā.)] loka ṃ, sayambh ū amitodaya;
Tava dassanamāgamma, kaṅkhāsotaṃ taranti te.
219 .‘‘‘Tuvaṃ satthā ca ketu ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ;
Parāyaṇo
[parāyano (syā. ka.)] patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo.
220 .‘‘‘ Sakk ā samudde udaka ṃ, pametu ṃ āḷ hakena v ā;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
221 .‘‘‘ Dh āretu ṃ pathavi ṃ sakk ā, ṭhapetv ā tulama ṇḍ ale;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā dharetave.
222 .‘‘‘Ākāso minituṃ sakkā, rajjuyā aṅgulena vā;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
223 .‘‘‘Mahāsamudde udakaṃ, pathavī cākhilā jaṭaṃ
[pathaviṃ cākhilañjahe (syā.)] ;
Buddhañāṇaṃ upādāya, upamāto na yujjare.
224 .‘‘‘Sadevakassa lokassa, cittaṃ yesaṃ pavattati;
Antojālīkatā
[antojālagatā (pī.)] ete, tava ñāṇamhi cakkhuma.
225 .‘‘‘Yena ñāṇena pattosi, kevalaṃ bodhimuttamaṃ;
Tena ñāṇena sabbaññu, maddasī paratitthiye’.
226 .‘‘Imā gāthā thavitvāna, suruci nāma tāpaso;
Ajinaṃ pattharitvāna, pathaviyaṃ nisīdi so.
227 .
‘‘ Cull āsītisahass āni, ajjhog āḷ ho maha ṇṇ ave;
Accugato tāvadeva, girirājā pavuccati.
228 .‘‘ Tāva accuggato neru, āyato vitthato ca so;
Cuṇṇito aṇubhedena, koṭisatasahassaso [sahassiyo (syā. ka.)] .
229 .‘‘ Lakkhe ṭhapiyam ānamhi, parikkhayamagacchatha;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
230 .‘‘ Sukhumacchikena j ālena, udaka ṃ yo parikkhipe;
Ye keci udake pāṇā, antojālīkatā siyuṃ.
231 .‘‘ Tatheva hi mah āvīra, ye keci puthutitthiy ā;
Di ṭṭ higahanapakkhand ā [pakkhant ā (sī. sy ā.)] , par āmāsena mohit ā.
232 .‘‘Tava suddhena ñāṇena, anāvaraṇadassinā;
Antojālīkatā ete, ñāṇaṃ te nātivattare.
233 .‘‘Bhagavā tamhi samaye, anomadassī mahāyaso;
Vuṭṭhahitvā samādhimhā, disaṃ olokayī jino.
234 .
‘‘ Anomadassimunino, nisabho n āma s āvako;
Parivuto satasahassehi, santacittehi tādibhi.
235 .‘‘ Kh īṇā savehi suddhehi, cha ḷabhiññehi jh āyibhi;
Cittamaññāya buddhassa, upesi lokanāyakaṃ.
236 .‘‘Antalikkhe ṭhitā tattha, padakkhiṇamakaṃsu te;
Namassantā pañjalikā, otaruṃ
[oruhuṃ (syā.)] buddhasantike.
237 .‘‘ Anomadass ī bhagav ā, lokaje ṭṭ ho nar āsabho;
Bhikkhusaṅghe nisiditvā, sitaṃ pātukarī jino.
238 .‘‘ Varu ṇo nāmupa ṭṭ hāko, anomadassissa satthuno;
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, apucchi lokanāyakaṃ.
239 .‘‘‘Ko nu kho bhagavā hetu, sitakammassa satthuno;
Na hi buddhā ahetūhi, sitaṃ pātukaronti te’.
240 .‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
Bhikkhumajjhe nisīditvā, imaṃ gāthaṃ abhāsatha.
241 .‘‘‘Yo maṃ pupphena pūjesi, ñāṇañcāpi anutthavi;
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇotha mama bhāsato.
242 .‘‘‘Buddhassa giramaññāya, sabbe devā samāgatā;
Saddhammaṃ sotukāmā te, sambuddhamupasaṅkamuṃ.
243 .‘‘‘Dasasu lokadhātūsu, devakāyā mahiddhikā;
Saddhammaṃ sotukāmā te, sambuddhamupasaṅkamuṃ.
244 .
‘‘‘ Hatth ī ass ā rath ā patt ī, sen ā ca catura ṅgin ī;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
245 .‘‘‘ Sa ṭṭ hit ūriyasahass āni, bheriyo samala ṅkat ā;
Upaṭṭhissantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
246 .‘‘‘ So ḷasitthisahass āni, n āriyo samala ṅkat ā;
Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā.
247 .‘‘‘ Aḷā rapamh ā hasul ā, susaññ ā tanumajjhim ā;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
248 .‘‘‘ Kappasatasahass āni, devaloke ramissati;
Sahassakkhattu ṃ cakkavatt ī, rājā ra ṭṭ he bhavissati.
249 .‘‘‘ Sahassakkhattu ṃ devindo, devarajja ṃ karissati;
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ [asaṅkhayaṃ (syā. ka.) evamuparipi] .
250 .‘‘‘Pacchime bhavasampatte [pacchimabhave sampatte (sī.)] , manussattaṃ gamissati;
Brāhmaṇī sāriyā nāma, dhārayissati kucchinā.
251 .‘‘‘Mātuyā nāmagottena, paññāyissatiyaṃ naro;
Sāriputtoti nāmena, tikkhapañño bhavissati.
252 .
‘‘‘ As ītiko ṭī cha ḍḍ etv ā, pabbajissatikiñcano;
Gavesanto santipadaṃ, carissati mahiṃ imaṃ.
253 .‘‘‘ Apparimeyye ito kappe, okk ākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
254 .‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
Sāriputtoti nāmena, hessati aggasāvako.
255 .
‘‘‘ Aya ṃ bh āgīrath ī [bh āgīras ī (sy ā. ka.)] ga ṅgā, himavant ā pabh āvit ā;
Mahāsamuddamappeti, tappayantī mahodadhiṃ [mahodadhī (?) gaṅgādimahānadiyoti attho] .
256 .‘‘‘ Tathev āya ṃ sāriputto, sake t īsu vis ārado;
Paññāya pāramiṃ gantvā, tappayissati pāṇine [pāṇino (sī. syā.)] .
257 .‘‘‘Himavantamupādāya, sāgarañca mahodadhiṃ;
Etthantare yaṃ pulinaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
258 .‘‘‘Tampi sakkā asesena, saṅkhātuṃ gaṇanā yathā;
Na tveva sāriputtassa, paññāyanto bhavissati.
259 .‘‘‘Lakkhe ṭhapiyamānamhi, khīye gaṅgāya vālukā;
Na tveva sāriputtassa, paññāyanto bhavissati.
260 .‘‘‘Mahāsamudde ūmiyo, gaṇanāto asaṅkhiyā;
Tatheva sāriputtassa, paññāyanto na hessati.
261 .‘‘‘Ārādhayitvā sambuddhaṃ, gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ;
Paññāya pāramiṃ gantvā, hessati aggasāvako.
262 .
‘‘‘ Pavattita ṃ dhammacakka ṃ, sakyaputtena t ādin ā;
Anuvattessati sammā, vassento dhammavuṭṭhiyo.
263 .‘‘‘ Sabbameta ṃ abhiññ āya, gotamo sakyapu ṅgavo;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, aggaṭṭhāne ṭhapessati’.
264 .‘‘ Aho me sukata ṃ kamma ṃ, anomadassissa satthuno;
Yassāhaṃ kāraṃ [yassādhikāraṃ (syā.)] katvāna, sabbattha pāramiṃ gato.
265 .‘‘ Aparimeyye kata ṃ kamma ṃ, phala ṃ dassesi me idha;
Sumutto saravegova, kilese jhāpayiṃ ahaṃ.
266 .‘‘ Asa ṅkhata ṃ gavesanto, nibb āna ṃ acala ṃ pada ṃ;
Vicina ṃ titthiye sabbe, es āha ṃ sa ṃsari ṃ bhave.
267 .‘‘Yathāpi byādhito poso, pariyeseyya osadhaṃ;
Vicineyya vanaṃ
[dhanaṃ (syā. ka.)] sabbaṃ, byādhito parimuttiyā.
268 .‘‘Asaṅkhataṃ gavesanto, nibbānaṃ amataṃ padaṃ;
Abbokiṇṇaṃ
[abbocchinnaṃ (aṭṭha.)] pañcasataṃ, pabbajiṃ isipabbajaṃ.
269 .‘‘ Ja ṭā bh ārena bharito, ajinuttaraniv āsano;
Abhiññāpāramiṃ gantvā, brahmalokaṃ agacchihaṃ.
270 .‘‘ Natthi bāhirake suddhi, ṭhapetv ā jinas āsana ṃ;
Ye keci buddhimā sattā, sujjhanti jinasāsane.
271 .‘‘Attakāramayaṃ [atthakāramayaṃ (ka.)] etaṃ, nayidaṃ itihītihaṃ;
Asaṅkhataṃ gavesanto, kutitthe [kutitthaṃ (sī. syā.)] sañcariṃ ahaṃ.
272 .‘‘ Yath ā sāratthiko poso, kadali ṃ chetv āna ph ālaye;
Na tattha sāraṃ vindeyya, sārena rittako hi so.
273 .‘‘ Tatheva titthiy ā loke, n ānādi ṭṭ hī bahujjan ā;
Asaṅkhatena rittāse, sārena kadalī yathā.
274 .‘‘Pacchime bhavasampatte, brahmabandhu ahosahaṃ;
Mahābhogaṃ chaḍḍetvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
Paṭhamabhāṇavāraṃ.
275 .‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;
Brāhmaṇo sañcayo
[sañjayo (sī. syā. pī.)] nāma, tassa mūle vasāmahaṃ.
276 .‘‘Sāvako te mahāvīra, assaji nāma brāhmaṇo;
Durāsado uggatejo, piṇḍāya caratī tadā.
277 .‘‘Tamaddasāsiṃ sappaññaṃ, muniṃ mone samāhitaṃ;
Santacittaṃ mahānāgaṃ, suphullaṃ padumaṃ yathā.
278 .
‘‘ Disv ā me cittamuppajji, sudanta ṃ suddham ānasa ṃ;
Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ, arahāyaṃ bhavissati.
279 .‘‘ Pāsādiko iriyati, abhir ūpo susa ṃvuto;
Uttame damathe danto, amatadassī bhavissati.
280 .‘‘ Ya ṃnūnāha ṃ uttamattha ṃ, puccheyya ṃ tu ṭṭ ham ānasa ṃ;
So me puṭṭho kathessati, paṭipucchāmahaṃ tadā.
281 .‘‘ Pi ṇḍ ap āta ṃ [pi ṇḍ ac āra ṃ (sy ā.)] carantassa, pacchato agam āsaha ṃ;
Okāsaṃ paṭimānento, pucchituṃ amataṃ padaṃ.
282 .‘‘ Vīthintare anuppatta ṃ, upagantv āna pucchaha ṃ;
‘Katha ṃ gottosi tva ṃ vīra, kassa sissosi m ārisa ’.
283 .‘‘ So me pu ṭṭ ho viy ākāsi, asambh ītova kesar ī;
‘Buddho loke samuppanno, tassa sissomhi āvuso’.
284 .‘‘‘Kīdisaṃ te mahāvīra, anujāta mahāyasa;
Buddhassa sāsanaṃ dhammaṃ, sādhu me kathayassu bho’.
285 .‘‘So me puṭṭho kathī sabbaṃ, gambhīraṃ nipuṇaṃ padaṃ;
Taṇhāsallassa hantāraṃ, sabbadukkhāpanūdanaṃ.
286 .
‘‘‘ Ye dhamm ā hetuppabhav ā, tesa ṃ hetu ṃ tath āgato āha;
Tesañca yo nirodho, evaṃ vādī mahāsamaṇo’.
287 .‘‘ Soha ṃ vissajjite pañhe, pa ṭhama ṃ phalamajjhaga ṃ;
Virajo vimalo āsiṃ, sutvāna jinasāsanaṃ.
288 .‘‘Sutvāna munino vākyaṃ, passitvā dhammamuttamaṃ;
Pariyogāḷhasaddhammo, imaṃ gāthamabhāsahaṃ.
289 .
‘‘‘ Eseva dhammo yadi t āvadeva, paccabyathapadamasoka ṃ;
Adiṭṭhaṃ abbhatītaṃ, bahukehi kappanahutehi’.
290 .‘‘ Sv āha ṃ dhamma ṃ gavesanto, kutitthe sañcari ṃ aha ṃ;
So me attho anuppatto, kālo me nappamajjituṃ.
291 .‘‘Tositohaṃ assajinā, patvāna acalaṃ padaṃ;
Sahāyakaṃ gavesanto, assamaṃ agamāsahaṃ.
292 .‘‘Dūratova mamaṃ disvā, sahāyo me susikkhito;
Iriyāpathasampanno
[iriyāpathaṃ mamaṃ disvā (ka.)] , idaṃ vacanamabravi.
293 .‘‘‘Pasannamukhanettosi, munibhāvova dissati;
Amatādhigato kacci, nibbānamaccutaṃ padaṃ.
294 .‘‘‘Subhānurūpo āyāsi, āneñjakārito viya;
Dantova dantadamatho
[dantovuttamadamatho (sī.) dantova danta damathe (syā.)] , upasantosi
brāhmaṇa.
295 .‘‘‘ Amata ṃ may ādhigata ṃ, sokasall āpan ūdana ṃ;
Tvampi taṃ adhigacchesi [adhigacchāhi (sī.), adhigacchehi (syā.), adhigatosi (?)] , gacchāma
buddhasantikaṃ’.
296 .‘‘Sādhūti so paṭissutvā, sahāyo me susikkhito;
Hatthena hatthaṃ gaṇhitvā, upagamma
[upāgami (sī.), upāgamma (syā.)] tavantikaṃ.
297 .‘‘Ubhopi pabbajissāma, sakyaputta tavantike;
Tava sāsanamāgamma, viharāma anāsavā.
298 .‘‘Kolito iddhiyā seṭṭho, ahaṃ paññāya pārago;
Ubhova ekato hutvā, sāsanaṃ sobhayāmase.
299 .
‘‘ Apariyositasa ṅkappo , kutitthe sañcari ṃ aha ṃ;
Tava dassanamāgamma, saṅkappo pūrito mama.
300 .‘‘ Pathaviya ṃ pati ṭṭ hāya, pupphanti samaye dum ā;
Dibbagandhā sampavanti, tosenti sabbapāṇinaṃ.
301 .‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, sakyaputta mahāyasa;
Sāsane te patiṭṭhāya, samayesāmi pupphituṃ.
302 .‘‘Vimuttipupphaṃ esanto, bhavasaṃsāramocanaṃ;
Vimuttipupphalābhena, tosemi sabbapāṇinaṃ.
303 .
‘‘ Yāvat ā buddhakhettamhi, ṭhapetv āna mah āmuni ṃ;
Paññāya sadiso natthi, tava puttassa cakkhuma.
304 .‘‘ Suvin ītā ca te siss ā, paris ā ca susikkhit ā;
Uttame damathe dantā, parivārenti taṃ sadā.
305 .‘‘Jhāyī jhānaratā dhīrā, santacittā samāhitā;
Munī moneyyasampannā, parivārenti taṃ sadā.
306 .
‘‘ Appicch ā nipak ā dh īrā, app āhārā alolup ā;
Lābhālābhena santuṭṭhā, parivārenti taṃ sadā.
307 .‘‘ Āraññik ā dhutarat ā, jh āyino l ūkhac īvar ā;
Vivekābhiratā dhīrā, parivārenti taṃ sadā.
308 .‘‘Paṭipannā phalaṭṭhā ca, sekhā phalasamaṅgino;
Āsīsakā
[āsiṃsakā (sī. syā.)] uttamatthaṃ, parivārenti taṃ sadā.
309 .‘‘Sotāpannā ca vimalā, sakadāgāmino ca ye;
Anāgāmī ca arahā, parivārenti taṃ sadā.
310 .‘‘Satipaṭṭhānakusalā, bojjhaṅgabhāvanāratā;
Sāvakā te bahū sabbe, parivārenti taṃ sadā.
311 .‘‘Iddhipādesu kusalā, samādhibhāvanāratā;
Sammappadhānānuyuttā, parivārenti taṃ sadā.
312 .‘‘Tevijjā chaḷabhiññā ca, iddhiyā pāramiṃ gatā;
Paññāya pāramiṃ pattā, parivārenti taṃ sadā.
313 .
‘‘ Edis ā te mah āvīra, tava siss ā susikkhit ā;
Durāsadā uggatejā, parivārenti taṃ sadā.
314 .‘‘ Tehi sissehi parivuto, saññatehi tapassibhi;
Migarājāvasambhīto, uḷurājāva sobhasi.
315 .‘‘ Pathaviya ṃ pati ṭṭ hāya, ruhanti dhara ṇī ruh ā;
Vepullataṃ pāpuṇanti, phalañca dassayanti te.
316 .‘‘ Pathav īsadiso tva ṃsi, sakyaputta mah āyasa;
Sāsane te patiṭṭhāya, labhanti amataṃ phalaṃ.
317 .‘‘ Sindhu sarassat ī ceva, nadiyo candabh āgik ā;
Ga ṅgā ca yamun ā ceva, sarabh ū ca atho mah ī.
318 .‘‘Etāsaṃ sandamānānaṃ, sāgaro sampaṭicchati;
Jahanti purimaṃ nāmaṃ, sāgaroteva ñāyati.
319 .‘‘Tathevime catubbaṇṇā, pabbajitvā tavantike;
Jahanti purimaṃ nāmaṃ, buddhaputtāti ñāyare.
320 .
‘‘ Yath āpi cando vimalo, gaccha ṃ ā kāsadh ātuy ā;
Sabbe tāragaṇe loke, ābhāya atirocati.
321 .‘‘ Tatheva tva ṃ mah āvīra, parivuto devam ānuse;
Ete sabbe atikkamma, jalasi sabbadā tuvaṃ.
322 .‘‘Gambhīre uṭṭhitā ūmī, na velamativattare;
Sabbā velaṃva phusanti
[sabbāva velaṃ phusanti (sī.), sabbā velaṃ paphussanti (syā.)] ,
sañcuṇṇā vikiranti tā.
323 .‘‘Tatheva titthiyā loke, nānādiṭṭhī bahujjanā;
Dhammaṃ vāditukāmā te, nātivattanti taṃ muniṃ.
324 .‘‘Sace ca taṃ pāpuṇanti, paṭivādehi cakkhuma;
Tavantikaṃ upāgantvā, sañcuṇṇāva bhavanti te.
325 .‘‘Yathāpi udake jātā, kumudā mandālakā bahū;
Upalimpanti
[upalippanti (?)] toyena, kaddamakalalena ca.
326 .‘‘ Tatheva bahuk ā satt ā, loke j ātā vir ūhare;
Aṭṭitā rāgadosena, kaddame kumudaṃ yathā.
327 .‘‘ Yath āpi paduma ṃ jalaja ṃ, jalamajjhe vir ūhati;
Na so limpati toyena, parisuddho hi kesarī.
328 .‘‘ Tatheva tva ṃ mah āvīra, loke j āto mah āmuni;
Nopalimpasi lokena, toyena padumaṃ yathā.
329 .‘‘ Yath āpi rammake m āse, bah ū pupphanti v ārij ā;
Nātikkamanti taṃ māsaṃ, samayo pupphanāya so.
330 .‘‘ Tatheva tva ṃ mah āvīra, pupphito te vimuttiy ā;
Sāsanaṃ nātivattanti, padumaṃ vārijaṃ yathā.
331 .‘‘Supupphito sālarājā, dibbagandhaṃ pavāyati;
Aññasālehi parivuto, sālarājāva sobhati.
332 .‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, buddhañāṇena pupphito;
Bhikkhusaṅghaparivuto, sālarājāva sobhasi.
333 .‘‘Yathāpi selo himavā, osadho sabbapāṇinaṃ;
Nāgānaṃ asurānañca, devatānañca ālayo.
334 .‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, osadho viya pāṇinaṃ;
Tevijj ā cha ḷabhiññ ā ca, iddhiy ā pārami ṃ gat ā.
335 .‘‘Anusiṭṭhā mahāvīra, tayā kāruṇikena te;
Ramanti dhammaratiyā, vasanti tava sāsane.
336 .‘‘Migarājā yathā sīho, abhinikkhamma āsayā;
Catuddisānuviloketvā
[viloketvā (sī. syā.), nuloketvā (ka.)] ,
Tikkhattuṃ abhinādati.
337 .
‘‘ Sabbe mig ā uttasanti, migar ājassa gajjato;
Tathā hi jātimā eso, pasū tāseti sabbadā.
338 .‘‘Gajjato te mahāvīra, vasudhā sampakampati;
Bodhaneyyāvabujjhanti, tasanti mārakāyikā.
339 .
‘‘ Tasanti titthiy ā sabbe, nadato te mah āmuni;
Kākā senāva vibbhantā, migaraññā yathā migā.
340 .‘‘ Ye keci ga ṇino loke, satth āroti pavuccare;
Paramparāgataṃ dhammaṃ, desenti parisāya te.
341 .‘‘Na hevaṃ tvaṃ mahāvīra, dhammaṃ desesi pāṇinaṃ;
Sāmaṃ saccāni bujjhitvā, kevalaṃ bodhipakkhiyaṃ.
342 .‘‘Āsayānusayaṃ ñatvā, indriyānaṃ balābalaṃ;
Bhabbābhabbe viditvāna, mahāmeghova gajjasi.
343 .‘‘Cakkavāḷapariyantā, nisinnā parisā bhave;
Nānādiṭṭhī vicinantā
[vicintenti (syā.), vicinantaṃ (ka.)] , vimaticchedanāya taṃ.
344 .‘‘Sabbesaṃ cittamaññāya, opammakusalo muni;
Ekaṃ pañhaṃ kathentova, vimatiṃ chindasi
[chindi (syā. ka.)] pāṇinaṃ.
345 .‘‘Upatissasadiseheva, vasudhā pūritā bhave;
Sabbeva te pañjalikā, kittayuṃ lokanāyakaṃ.
346 .
‘‘ Kappa ṃ vā te kittayant ā, nānāva ṇṇ ehi kittayu ṃ;
Parimetuṃ na sakkeyyuṃ [na kappeyyuṃ (syā.), na pappeyyuṃ (ka.)] , appameyyo tathāgato.
347 .‘‘ Yath āsakena th āmena, kittito hi may ā jino;
Kappakoṭīpi kittentā, evameva pakittayuṃ.
348 .‘‘ Sace hi koci devo v ā, manusso v ā susikkhito;
Pametuṃ parikappeyya, vighātaṃva labheyya so.
349 .‘‘ Sāsane te pati ṭṭ hāya, sakyaputta mah āyasa;
Paññāya pāramiṃ gantvā, viharāmi anāsavo.
350 .‘‘ Titthiye sampamadd āmi, vattemi jinas āsana ṃ;
Dhammasen āpati ajja, sakyaputtassa s āsane.
351 .‘‘ Aparimeyye kata ṃ kamma ṃ, phala ṃ dassesi me idha;
Sukhitto saravegova, kilese jhāpayī mama [jhāpayiṃ mama (syā.), jhāpayiṃ ahaṃ (ka.)] .
352 .‘‘Yo koci manujo bhāraṃ, dhāreyya matthake sadā;
Bhārena dukkhito assa, bhārehi bharito tathā.
353 .‘‘Ḍayhamāno tīhaggīhi, bhavesu saṃsariṃ ahaṃ;
Bharito bhavabhārena, giriṃ uccārito yathā.
354 .
‘‘ Oropito ca me bh āro, bhav ā uggh āṭ it ā may ā;
Karaṇīyaṃ kataṃ sabbaṃ, sakyaputtassa sāsane.
355 .‘‘ Yāvat ā buddhakhettamhi, ṭhapetv ā sakyapu ṅgava ṃ;
Ahaṃ aggomhi paññāya, sadiso me na vijjati.
356 .‘‘Samādhimhi sukusalo, iddhiyā pāramiṃ gato;
Icchamāno cahaṃ ajja, sahassaṃ abhinimmine.
357 .
‘‘ Anupubbavih ārassa , vas ībh ūto mah āmuni;
Kathesi sāsanaṃ mayhaṃ, nirodho sayanaṃ mama.
358 .‘‘ Dibbacakkhu visuddha ṃ me, sam ādhikusalo aha ṃ;
Sammappadhānānuyutto, bojjhaṅgabhāvanārato.
359 .‘‘Sāvakena hi pattabbaṃ, sabbameva kataṃ mayā;
Lokanāthaṃ ṭhapetvāna, sadiso me na vijjati.
360 .‘‘Samāpattīnaṃ kusalo
[samāpattinayakusalo (sī.)] , jhānavimokkhāna khippapaṭilābhī;
Bojjhaṅgabhāvanārato, sāvakaguṇapāramigatosmi.
361 .‘‘Sāvakaguṇenapi phussena [sāvakaguṇaphussena (syā.)] , buddhiyā parisuttamabhāravā
[purisuttamagāravā (syā.), purisuttamabhāravā (ka.)] ;
Yaṃ saddhāsaṅgahitaṃ [saddhāya saṅgahitaṃ (sī.), saddāsaṅgahitaṃ (syā.)] cittaṃ, sadā
sabrahmacārīsu.
362 .‘‘Uddhatavisova sappo, chinnavisāṇova usabho;
Nikkhittamānadappova
[dabbova (ka.)] , upemi garugāravena gaṇaṃ.
363 .‘‘Yadi rūpinī bhaveyya, paññā me vasumatīpi [vasumatī (sī. ka.) vasupatīnaṃ (syā.)] na
sameyya;
Anomadassissa
[anomadassi (?)] bhagavato, phalametaṃ ñāṇathavanāya.
364 .‘‘ Pavattita ṃ dhammacakka ṃ, sakyaputtena t ādin ā;
Anuvattemahaṃ sammā, ñāṇathavanāyidaṃ phalaṃ.
365 .‘‘ Mā me kad āci p āpiccho, kus īto h īnav īriyo;
Appassuto anādaro [anācāro (sabbattha) theragā. 987 passitabbā], sameto ahu katthaci.
366 .‘‘ Bahussuto ca medh āvī, sīlesu susam āhito;
Cetosamathānuyutto, api muddhani tiṭṭhatu.
367 .‘‘ Ta ṃ vo vad āmi bhaddante, y āvantettha sam āgat ā;
Appicch ā hotha santu ṭṭ hā, jh āyī jh ānarat ā sad ā.
368 .‘‘Yamahaṃ paṭhamaṃ disvā, virajo vimalo ahuṃ;
So me ācariyo dhīro, assaji nāma sāvako.
369 .‘‘Tassāhaṃ vāhasā ajja, dhammasenāpatī ahuṃ;
Sabbattha pāramiṃ patvā, viharāmi anāsavo.
370 .
‘‘ Yo me ācariyo āsi, assaji n āma s āvako;
Yassaṃ disāyaṃ vasati, ussīsamhi karomahaṃ.
371 .‘‘ Mama kamma ṃ saritv āna, gotamo sakyapu ṅgavo;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, aggaṭṭhāne ṭhapesi maṃ.
372 .[imā dve gāthāyo syāmapotthake na santi]
Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā.
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
373 .‘‘ Sv āgata ṃ vata me āsi, buddhase ṭṭ hassa santike;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ [imā dve gāthāro syāmapotthake na santi] .
374 .‘‘Paṭisambhidā catasso [catasso ca (sī.)] , vimokkhāpi ca aṭṭhime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sāriputto thero imā gāthāyo
Abhāsitthāti.
Sāriputtattherassāpadānaṃ paṭhamaṃ.
3-2. Mahāmoggallānattheraapadānaṃ
375 .
‘‘ Anomadass ī bhagav ā, lokaje ṭṭ ho nar āsabho;
Vihāsi himavantamhi, devasaṅghapurakkhato.
376 .‘‘ Varu ṇo n āma n āmena, n āgar ājā aha ṃ tad ā;
Kāmarūpī vikubbāmi, mahodadhinivāsahaṃ.
377 .‘‘ Sa ṅga ṇiya ṃ ga ṇaṃ hitv ā, tūriya ṃ pa ṭṭ hapesaha ṃ;
Sambuddhaṃ parivāretvā, vādesuṃ accharā tadā.
378 .‘‘ Vajjam ānesu tūresu, dev ā tūrāni [turiyesu, dev ā turiy āni (s ī. sy ā.)] vajjayu ṃ;
Ubhinnaṃ saddaṃ sutvāna, buddhopi sampabujjhatha.
379 .‘‘ Nimantetv āna sambuddha ṃ, saka ṃ bhavanup āgami ṃ;
Āsanaṃ paññapetvāna, kālamārocayiṃ ahaṃ.
380 .‘‘Khīṇāsavasahassehi, parivuto lokanāyako;
Obhāsento disā sabbā, bhavanaṃ me upāgami.
381 .‘‘ Upavi ṭṭ ha ṃ mah āvīra ṃ, devadeva ṃ nar āsabha ṃ;
Sabhikkhusaṅghaṃ tappesiṃ [santappesiṃ (syā.), tappemi (ka.)] , annapānenahaṃ tadā.
382 .‘‘Anumodi mahāvīro, sayambhū aggapuggalo;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
383 .‘‘‘Yo so
[yaṃ so (ka.)] saṅghaṃ apūjesi, buddhañca lokanāyakaṃ;
Tena cittappasādena, devalokaṃ gamissati.
384 .‘‘‘ Sattasattatikkhattuñca, devarajja ṃ karissati;
Pathabyā rajjaṃ aṭṭhasataṃ, vasudhaṃ āvasissati.
385 .‘‘‘ Pañcapaññ āsakkhattuñca, cakkavatt ī bhavissati;
Bhogā asaṅkhiyā tassa, uppajjissanti tāvade.
386 .‘‘‘Aparimeyye ito kappe, okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena
[nāmena (sī.)] , satthā loke bhavissati.
387 .‘‘‘ Niray ā so cavitv āna, manussata ṃ gamissati;
Kolito nāma nāmena, brahmabandhu bhavissati.
388 .‘‘‘ So pacch ā pabbajitv āna, kusalam ūlena codito;
Gotamassa bhagavato, dutiyo hessati sāvako.
389 .‘‘‘Āraddhavīriyo pahitatto, iddhiyā pāramiṃ gato;
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo’.
390 .‘‘Pāpamittopanissāya, kāmarāgavasaṃ gato;
Mātaraṃ pitarañcāpi, ghātayiṃ duṭṭhamānaso.
391 .‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, nirayaṃ atha mānusaṃ;
Pāpakammasamaṅgitā, bhinnasīso marāmahaṃ.
392 .‘‘Idaṃ pacchimakaṃ mayhaṃ, carimo vattate bhavo;
Idhāpi ediso mayhaṃ, maraṇakāle bhavissati.
393 .‘‘Pavivekamanuyutto, samādhibhāvanārato;
Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.
394 .
‘‘ Dhara ṇimpi sugambh īra ṃ, bahala ṃ duppadha ṃsiya ṃ;
Vāmaṅguṭṭhena khobheyyaṃ, iddhiyā pāramiṃ gato.
395 .‘‘ Asmim āna ṃ na pass āmi, m āno mayha ṃ na vijjati;
Sāmaṇere upādāya, garucittaṃ karomahaṃ.
396 .‘‘ Aparimeyye ito kappe, ya ṃ kammamabhin īhari ṃ;
Tāhaṃ bhūmimanuppatto, pattomhi āsavakkhayaṃ.
397 .‘‘ Pa ṭisambhid ā catasso, vimokkh āpi ca a ṭṭ hime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Ittha ṃ suda ṃ ā yasm ā mah āmoggall āno thero im ā gāth āyo abh āsitth āti.
Mah āmoggall ānattherass āpad āna ṃ dutiya ṃ.
3-3. Mahākassapattheraapadānaṃ
398 .‘‘ Padumuttarassa bhagavato, lokaje ṭṭ hassa t ādino;
Nibbute lokanāthamhi, pūjaṃ kubbanti satthuno.
399 .‘‘ Udaggacitt ā janat ā, āmoditapamodit ā;
Tesu saṃvegajātesu, pīti me udapajjatha.
400 .‘‘ Ñātimitte sam ānetv ā, ida ṃ vacanamabravi ṃ;
Parinibbuto mahāvīro, handa pūjaṃ karomase.
401 .‘‘ Sādh ūti te pa ṭissutv ā, bhiyyo h āsa ṃ jani ṃsu me;
Buddhasmiṃ lokanāthamhi, kāhāma puññasañcayaṃ.
402 .‘‘ Agghiya ṃ sukata ṃ katv ā, satahatthasamuggata ṃ;
Diyaḍḍhahatthapatthaṭaṃ, vimānaṃ nabhamuggataṃ.
403 .‘‘Katvāna hammiyaṃ tattha, tālapantīhi cittitaṃ;
Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, cetiyaṃ pūjayuttamaṃ.
404 .‘‘Aggikkhandhova jalito, kiṃsuko iva
[sālarājāva (sī.)] phullito;
Indalaṭṭhīva ākāse, obhāseti catuddisā.
405 .‘‘Tattha cittaṃ pasādetvā, katvāna kusalaṃ bahuṃ;
Pubbakammaṃ saritvāna, tidasaṃ upapajjahaṃ.
406 .‘‘Sahassayuttaṃ hayavāhiṃ, dibbayānamadhiṭṭhito;
Ubbiddhaṃ bhavanaṃ mayhaṃ, sattabhūmaṃ samuggataṃ.
407 .‘‘Kūṭāgārasahassāni, sabbasoṇṇamayā ahuṃ;
Jalanti sakatejena, disā sabbā pabhāsayaṃ.
408 .‘‘Santi aññepi niyyūhā, lohitaṅgamayā tadā;
Tepi jotanti ābhāya, samantā caturo disā.
409 .
‘‘ Puññakamm ābhinibbatt ā, kūṭā gārā sunimmit ā;
Maṇimayāpi jotanti, disā dasa [disodisaṃ (syā.)] samantato.
410 .‘‘ Tesa ṃ ujjotam ānāna ṃ, obh āso vipulo ahu;
Sabbe deve abhibhomi, puññakammassidaṃ phalaṃ.
411 .‘‘ Sa ṭṭ hikappasahassamhi , ubbiddho n āma khattiyo;
Cāturanto vijitāvī, pathaviṃ āvasiṃ ahaṃ.
412 .‘‘ Tatheva bhaddake kappe, ti ṃsakkhattu ṃ ahosaha ṃ;
Sakakammābhiraddhomhi, cakkavattī mahabbalo.
413 .‘‘ Sattaratanasampanno, catud īpamhi issaro;
Tatth āpi bhavana ṃ mayha ṃ, indala ṭṭ hīva uggata ṃ.
Khuddakanikāye
Therāpadānapāḷi
(Paṭhamo bhāgo)
1. Buddhavaggo
1. Buddhaapadānaṃ
1. Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo;
‘‘Sabbaññubuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’’.
2. Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena;
‘‘Ye pubbabuddhesu
[sabbabuddhesu (syā.)] katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu.
3. ‘‘Teneva sambodhimukhena dhīrā, ajjhāsayenāpi mahābalena;
Paññāya tejena sutikkhapaññā, sabbaññubhāvaṃ anupāpuṇanti.
4. ‘‘Ahampi pubbabuddhesu, buddhattamabhipatthayiṃ,
Manasāyeva hutvāna, dhammarājā asaṅkhiyā.
5. ‘‘Atha buddhāpadānāni, suṇātha suddhamānasā;
Tiṃsapāramisampuṇṇā, dhammarājā asaṅkhiyā.
6.
‘‘ Sambodhi ṃ buddhase ṭṭ hāna ṃ, sasa ṅghe lokan āyake;
Dasaṅgulī namassitvā, sirasā abhivādayiṃ [abhivādaye (syā.)] .
7. ‘‘ Yāvat ā buddhakhettesu, ratan ā vijjantisa ṅkhiy ā;
Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā [bhummaṭṭhā (sī. syā.)] , manasā sabbamāhariṃ.
8. ‘‘ Tattha r ūpiyabh ūmiya ṃ, pāsāda ṃ māpayi ṃ aha ṃ;
Nekabhummaṃ ratanamayaṃ, ubbiddhaṃ nabhamuggataṃ.
9. ‘‘ Vicittathambha ṃ sukata ṃ, suvibhatta ṃ mah āraha ṃ;
Kanakamayasaṅghāṭaṃ, kontacchattehi maṇḍitaṃ.
10 . ‘‘ Pa ṭham ā ve ḷuriy ā bh ūmi, vimalabbhasam ā subh ā;
Naḷinajalajākiṇṇā, varakañcanabhūmiyā.
11 . ‘‘Pavāḷaṃsā pavāḷavaṇṇā, kāci lohitakā subhā;
Indagopakavaṇṇābhā, bhūmi obhāsatī disā.
12 . ‘‘Suvibhattā gharamukhā, niyyūhā sīhapañjarā;
Caturo vedikā jālā, gandhāveḷā manoramā.
13 . ‘‘Nīlā pītā lohitakā, odātā suddhakāḷakā;
Kūṭā gāravar ūpet ā, sattaratanabh ūsit ā.
14 . ‘‘Olokamayā padumā, vāḷavihaṅgasobhitā;
Nakkhattatārakākiṇṇā, candasūrehi
[candasuriyehi (sī. syā.)] maṇḍitā.
15 . ‘‘Hemajālena sañchannā, soṇṇakiṅkiṇikāyutā;
Vātavegena kūjanti, soṇṇamālā manoramā.
16 .
‘‘ Mañje ṭṭ haka ṃ lohitaka ṃ, pītaka ṃ haripiñjara ṃ;
Nānāraṅgehi sampītaṃ [saṃcittaṃ (syā.)] , ussitaddhajamālinī [māliniṃ (sī.)] .
17 . ‘‘ Na na ṃ [nānā (sī. sy ā.)] bah ūnekasat ā, phalik ā rajat āmay ā;
Maṇimayā lohitaṅgā, masāragallamayā tathā;
Nānāsayanavicittā, saṇhakāsikasanthatā.
18 . ‘‘Kampalā dukūlā cīnā, paṭṭuṇṇā paṇḍupāvurā;
Vividhattharaṇaṃ sabbaṃ, manasā paññapesahaṃ.
19 . ‘‘Tāsu tāsveva bhūmīsu, ratanakūṭalaṅkataṃ;
Maṇiverocanā ukkā, dhārayantā sutiṭṭhare.
20 . ‘‘Sobhanti esikā thambhā, subhā kañcanatoraṇā;
Jambonadā sāramayā, atho rajatamayāpi ca.
21 . ‘‘Nekā sandhī suvibhattā, kavāṭaggaḷacittitā;
Ubhato puṇṇaghaṭānekā, padumuppalasaṃyutā.
22 .
‘‘ At īte sabbabuddhe ca, sasa ṅghe lokan āyake;
Pakativaṇṇarūpena, nimminitvā sasāvake.
23 . ‘‘ Tena dv ārena pavisitv ā, sabbe buddh ā sas āvak ā;
Sabbasoṇṇamaye pīṭhe, nisinnā ariyamaṇḍalā.
24 . ‘‘ Ye ca etarahi atthi, buddh ā loke anuttar ā;
Atīte vattamānā ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ.
25 . ‘‘ Paccekabuddhenekasate, sayambh ū apar ājite;
Atīte vattamāne ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ.
26 . ‘‘ Kapparukkh ā bah ū atthi, ye dibb ā ye ca m ānus ā;
Sabbaṃ dussaṃ samāhantā, acchādemi ticīvaraṃ.
27 . ‘‘Khajjaṃ bhojjaṃ sāyanīyaṃ, sampannaṃ pānabhojanaṃ;
Maṇimaye subhe patte, saṃpūretvā adāsahaṃ.
28 . ‘‘Dibbavatthasamā hutvā, maṭṭhā
[maṭṭā (sī.)] cīvarasaṃyutā;
Madhurā sakkharā ceva, telā ca madhuphāṇitā.
29 . ‘‘Tappitā paramannena, sabbe te ariyamaṇḍalā;
Ratanagabbhaṃ pavisitvā, kesarīva guhāsayā.
30 . ‘‘Mahārahamhi sayane, sīhaseyyamakappayuṃ;
Sampaj ānā samu ṭṭ hāya, sayane [seyye (sy ā.)] palla ṅkam ābhuju ṃ.
31 . ‘‘Gocaraṃ sabbabuddhānaṃ, jhānaratisamappitā;
Aññe dhammāni desenti, aññe kīḷanti iddhiyā.
32 . ‘‘Aññe abhiññā appenti, abhiññā vasibhāvitā;
Vikubbanā vikubbanti, aññenekasahassiyo.
33 .
‘‘ Buddh āpi buddhe pucchanti, visaya ṃ sabbaññum ālaya ṃ;
Gambhīraṃ nipuṇaṃ ṭhānaṃ, paññāya vinibujjhare.
34 . ‘‘ Sāvak ā buddhe pucchanti, buddh ā pucchanti s āvake;
Aññamaññañca pucchitvā [pucchanti (sī. syā.)] , aññoññaṃ byākaronti te.
35 . ‘‘Buddhā paccekabuddhā ca, sāvakā paricārakā;
Evaṃ sakāya ratiyā, pāsādebhiramanti te.
36 .
‘‘ Chatt ā ti ṭṭ hantu ratan ā, kañcan āve ḷapantik ā;
Muttājālaparikkhittā, sabbe dhārentu [dhārenti (ka.)] matthake.
37 . ‘‘ Bhavantu ce ḷavit ānā, so ṇṇ at ārakacittit ā;
Vicittamalyavitatā, sabbe dhārentu matthake.
38 . ‘‘Vitatā malyadāmehi, gandhadāmehi sobhitā;
Dussadāmaparikiṇṇā, ratanadāmabhūsitā.
39 . ‘‘Pupphābhikiṇṇā sucittā, surabhigandhabhūsitā;
Gandhapañcaṅgulikatā
[gandhapañcaṅgulaṃ katā (aṭṭha.)] , hemacchadanachāditā.
40 . ‘‘Catuddisā pokkharañño, padumuppalasanthatā;
Sovaṇṇarūpā khāyantu, padmaṃreṇurajuggatā.
41 . ‘‘Pupphantu pādapā sabbe, pāsādassa samantato;
Sayañca pupphā muñcitvā, gantvā bhavanamokiruṃ.
42 . ‘‘Sikhino tattha naccantu, dibbahaṃsā pakūjare;
Karavīkā ca gāyantu, dijasaṅghā samantato.
43 .
‘‘ Bheriyo sabb ā vajjantu, v īṇā sabb ā rasantu [ravantu (s ī. sy ā.)] tā;
Sabbā saṅgīti vattantu, pāsādassa samantato.
44 . ‘‘ Yāvat ā buddhakhettamhi, cakkav āḷ e tato pare;
Mahantā jotisampannā, acchinnā ratanāmayā.
45 . ‘‘ Ti ṭṭ hantu so ṇṇ apalla ṅkā, dīparukkh ā jalantu te;
Bhavantu ekapajjotā, dasasahassiparamparā.
46 . ‘‘ Ga ṇik ā lāsik ā ceva, naccantu acchar āga ṇā ;
Nānāraṅgā padissantu, pāsādassa samantato.
47 . ‘‘ Dumagge pabbatagge v ā, sinerugirimuddhani;
Uss āpemi dhaja ṃ sabba ṃ, vicitta ṃ pañcava ṇṇ ika ṃ.
48 . ‘‘ Nar ā nāgā ca gandhabb ā, sabbe dev ā upentu te;
Namassantā pañjalikā, pāsādaṃ parivārayuṃ.
49 . ‘‘Yaṃ kiñci kusalaṃ kammaṃ, kattabbaṃ kiriyaṃ mama;
Kāyena vācā manasā, tidase sukataṃ kataṃ.
50 . ‘‘Ye sattā saññino atthi, ye ca sattā asaññino;
Kataṃ puññaphalaṃ mayhaṃ, sabbe bhāgī bhavantu te.
51 .
‘‘ Yesa ṃ kata ṃ suvidita ṃ, dinna ṃ puññaphala ṃ may ā;
Ye ca tattha [tasmiṃ (sī. ka.)] na jānanti, devā gantvā nivedayuṃ.
52 . ‘‘ Sabbalokamhi [sabbe lokamhi (sy ā. ka.)] ye satt ā, jīvant āhārahetuk ā;
Manuññaṃ bhojanaṃ sabbaṃ [sabbe (syā.)] , labhantu mama cetasā.
53 . ‘‘Manasā dānaṃ mayā dinnaṃ, manasā pasādamāvahiṃ;
Pūjitā sabbasambuddhā, paccekā jinasāvakā.
54 .
‘‘ Tena kammena sukatena, cetan āpa ṇidh īhi ca;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
55 . ‘‘ Duve bhave paj ānāmi, devatte atha m ānuse;
Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, manasā patthanāphalaṃ.
56 . ‘‘Devānaṃ adhiko homi, bhavāmi manujādhipo;
Rūpalakkhaṇasampanno, paññāya asamo bhave.
57 . ‘‘Bhojanaṃ vividhaṃ seṭṭhaṃ, ratanañca anappakaṃ;
Vividhāni ca vatthāni, nabhā
[nabhasā (syā.)] khippaṃ upenti maṃ.
58 . ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, dibbā bhakkhā upenti maṃ.
59 . ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, ratanā sabbe upenti maṃ.
60 . ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe gandhā upenti maṃ.
61 .
‘‘ Pathaby ā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ [yattha (syā.), yaññaṃ (ka.)] hatthaṃ pasāremi, sabbe yānā upenti maṃ.
62 . ‘‘ Pathaby ā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe mālā upenti maṃ.
63 . ‘‘ Pathaby ā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, alaṅkārā upenti maṃ.
64 . ‘‘ Pathaby ā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbā kaññā upenti maṃ.
65 . ‘‘ Pathaby ā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Ya ṃ ya ṃ hattha ṃ pas āremi, madhusakkhar ā upenti ma ṃ.
66 . ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane;
Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe khajjā upenti maṃ.
67 . ‘‘Adhane addhika
[addhike (syā.)] jane, yācake ca pathāvino;
Dadāmihaṃ [dadāmiha (sī.) dadāmi taṃ (syā.)] dānavaraṃ, sambodhivarapattiyā.
68 . ‘‘ Nādento pabbata ṃ sela ṃ, gajjento bahala ṃ giri ṃ;
Sadevakaṃ hāsayanto, buddho loke bhavāmahaṃ.
69 . ‘‘ Dis ā dasavidh ā loke, y āyato natthi antaka ṃ;
Tasmiñca disābhāgamhi, buddhakhettā asaṅkhiyā.
70 . ‘‘Pabhā pakittitā mayhaṃ, yamakā raṃsivāhanā;
Etthantare raṃsijālaṃ, āloko vipulo bhave.
71 .
‘‘ Ettake lokadh ātumhi, sabbe passantu ma ṃ jan ā;
Sabbe maṃ anuvattantu, yāva brahmanivesanaṃ [sabbeva sumanā hontu, sabbe maṃ
anuvattare (sī. syā.)] .
72 . ‘‘Visiṭṭhamadhunādena, amatabherimāhaniṃ;
Etthantare janā sabbe, suṇantu madhuraṃ giraṃ.
73 . ‘‘Dhammameghena vassante, sabbe hontu anāsavā;
Yettha pacchimakā sattā, sotāpannā bhavantu te.
74 .
‘‘ Datv ā dātabbaka ṃ dāna ṃ, sīla ṃ pūretv ā asesato;
Nekkhammapāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
75 . ‘‘ Pa ṇḍ ite paripucchitv ā, katv ā vīriyamuttama ṃ;
Khantiyā pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
76 . ‘‘ Katv ā da ḷhamadhi ṭṭ hāna ṃ, saccap ārami p ūriya;
Mettāya pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
77 . ‘‘ Lābh ālābhe sukhe dukkhe, samm āne c āvam ānane [samm āne ca vim ānane (ka.) samm ānane
vimānane (syā.)] ;
Sabbattha samako hutvā, patto sambodhimuttamaṃ.
78 . ‘‘Kosajjaṃ bhayato disvā, vīriyaṃ cāpi khemato;
Āraddhavīriyā hotha, esā buddhānusāsanī.
79 . ‘‘Vivādaṃ bhayato disvā, avivādañca khemato;
Samaggā sakhilā hotha, esā buddhānusāsanī.
80 . ‘‘Pamādaṃ bhayato disvā, appamādañca khemato;
Bhāvethaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, esā buddhānusāsanī.
81 .
‘‘ Sam āgat ā bah ū buddh ā, arahant ā [arahanto (sy ā.)] ca sabbaso;
Sambuddhe arahante ca, vandamānā namassatha.
82 . ‘‘ Eva ṃ acintiy ā buddh ā, buddhadhamm ā acintiy ā;
Acintiye pasannānaṃ, vipāko hoti acintiyo’’’.
Itthaṃ sudaṃ bhagavā attano buddhacariyaṃ sambhāvayamāno buddhāpadāniyaṃ [buddhacariyaṃ
(sī.) buddhacaritaṃ (syā.)] nāma dhammapariyāyaṃ abhāsitthāti.
Buddhāpadānaṃ samattaṃ.
2. Paccekabuddhaapadānaṃ
Atha paccekabuddhāpadānaṃ suṇātha –
83 . ‘‘Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo;
‘Paccekabuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’
[dhīra (sī.) dhīrā (syā.)] .
84 . ‘‘Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena;
‘Ye pubbabuddhesu
[sabbabuddhesu (syā. ka.)] katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu.
85 . ‘‘‘Teneva saṃvegamukhena dhīrā, vināpi buddhehi sutikkhapaññā;
Ārammaṇenāpi parittakena, paccekabodhiṃ anupāpuṇanti.
86 . ‘‘‘Sabbamhi lokamhi mamaṃ ṭhapetvā, paccekabuddhehi samova natthi;
Tesaṃ imaṃ vaṇṇapadesamattaṃ, vakkhāmahaṃ sādhu mahāmunīnaṃ.
87 .
‘‘‘ Sayameva buddh āna ṃ mah āis īna ṃ, sādh ūni v āky āni madh ūva [madhu ṃva (s ī.)] khudda ṃ;
Anuttaraṃ bhesajaṃ patthayantā, suṇātha sabbesu pasannacittā.
88 . ‘‘‘ Paccekabuddh āna ṃ sam āgat āna ṃ, parampara ṃ by ākara ṇā ni y āni;
Ādīnavo yañca virāgavatthuṃ, yathā ca bodhiṃ anupāpuṇiṃsu.
89 . ‘‘‘ Sar āgavatth ūsu vir āgasaññ ī, rattamhi lokamhi virattacitt ā;
Hitvā papañce jitaphanditāni [vidiya phanditāni (sī.) jitabandhitāni (ka.)] , tatheva bodhiṃ
anupāpuṇiṃsu.
90 . ‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
Mettena cittena hitānukampī, eko care khaggavisāṇakappo.
91 . ‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ;
Na puttamiccheyya kuto sahāyaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
92 . ‘‘‘Saṃsaggajātassa bhavanti snehā, snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahoti;
Ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
93 .
‘‘‘ Mitte suhajje anukampam āno, h āpeti attha ṃ pa ṭibaddhacitto;
Etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
94 . ‘‘‘ Va ṃso vis ālova yath ā visatto, puttesu d āresu ca y ā apekkh ā;
Vaṃse kaḷīrova asajjamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
95 . ‘‘‘ Migo araññamhi yath ā abaddho, yenicchaka ṃ gacchati gocar āya;
Viññ ū naro serita ṃ pekkham āno, eko care khaggavis āṇ akappo.
96 . ‘‘‘ Āmantan ā hoti sah āyamajjhe, v āse ca [v āse (s ī. sy ā.) suttanip ātepi ‘‘ ca ‘‘ kāro natthi] ṭhāne
gamane cārikāya;
Anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
97 .
‘‘‘ Khi ḍḍā rat ī hoti sah āyamajjhe, puttesu pema ṃ vipulañca hoti;
Piyavippayogaṃ vijigucchamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
98 . ‘‘‘ Cātuddiso appa ṭigho ca hoti, santussam āno itar ītarena;
Parissayānaṃ sahitā achambhī, eko care khaggavisāṇakappo.
99 . ‘‘‘ Dussa ṅgah ā pabbajit āpi eke, atho gaha ṭṭ hā gharam āvasant ā;
Appossukko paraputtesu hutvā, eko care khaggavisāṇakappo.
100 .‘‘‘Oropayitvā gihibyañjanāni, sañchinnapatto yathā koviḷāro;
Chetvāna vīro gihibandhanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
101 .‘‘‘Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā.
102 .‘‘‘No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;
Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
103 .‘‘‘Addhā pasaṃsāma sahāyasampadaṃ, seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā;
Ete aladdhā anavajjabhojī, eko care khaggavisāṇakappo.
104 .‘‘‘Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni, kammāraputtena suniṭṭhitāni;
Saṅghaṭṭamānāni duve bhujasmiṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
105 .
‘‘‘ Eva ṃ dut īyena sah ā mamassa, v ācābhil āpo abhisajjan ā vā;
Etaṃ bhayaṃ āyatiṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
106 .‘‘‘ Kāmā hi citr ā madhur ā manoram ā, vir ūpar ūpena mathenti citta ṃ;
Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
107 .‘‘‘ Ītī ca ga ṇḍ o ca upaddavo ca, rogo ca sallañca bhayañca meta ṃ;
Etaṃ bhayaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
108 .‘‘‘ Sītañca u ṇhañca khuda ṃ pip āsa ṃ, vātātape ḍaṃsasar īsape [ḍaṃsasiri ṃsape (s ī. sy ā.)] ca;
Sabbānipetāni abhibbhavitvā [abhisaṃbhavitvā (suttanipāte)] , eko care khaggavisāṇakappo.
109 .‘‘‘ Nāgova y ūth āni vivajjayitv ā, sañj ātakhandho padum ī uḷā ro;
Yathābhirantaṃ viharaṃ araññe, eko care khaggavisāṇakappo.
110 .‘‘‘Aṭṭhānataṃ saṅgaṇikāratassa, yaṃ phassaye [phussaye (syā.)] sāmayikaṃ vimuttiṃ;
Ādiccabandhussa vaco nisamma, eko care khaggavisāṇakappo.
111 .‘‘‘Diṭṭhīvisūkāni upātivatto, patto niyāmaṃ paṭiladdhamaggo;
Uppannañāṇomhi anaññaneyyo, eko care khaggavisāṇakappo.
112 .‘‘‘Nillolupo nikkuho nippipāso, nimmakkha
[nimmakkho (syā.)] niddhantakasāvamoho;
Nir āsayo [nir āsāso (ka.)] sabbaloke bhavitv ā, eko care khaggavis āṇ akappo.
113 .‘‘‘ Pāpa ṃ sah āya ṃ parivajjayetha, anatthadassi ṃ visame nivi ṭṭ ha ṃ;
Sayaṃ na seve pasutaṃ pamattaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
114 .‘‘‘Bahussutaṃ dhammadharaṃ bhajetha, mittaṃ uḷāraṃ paṭibhānavantaṃ;
Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
115 .‘‘‘Khiḍḍaṃ ratiṃ kāmasukhañca loke, analaṅkaritvā anapekkhamāno;
Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī, eko care khaggavisāṇakappo.
116 .
‘‘‘ Puttañca d āra ṃ pitarañca m ātara ṃ, dhan āni dhaññ āni ca bandhav āni;
Hitvāna kāmāni yathodhikāni, eko care khaggavisāṇakappo.
117 .‘‘‘ Sa ṅgo eso parittamettha sokhya ṃ, appass ādo dukkhamevettha bhiyyo;
Gaḷo [gāho (sī.) kaṇḍo (syā.) gāḷho (ka.)] eso iti ñatvā matimā, eko care khaggavisāṇakappo.
118 .‘‘‘Sandālayitvāna saṃyojanāni, jālaṃva bhetvā salilambucārī;
Aggīva daḍḍhaṃ anivattamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
119 .
‘‘‘ Okkhittacakkh ū na ca p ādalolo, guttindriyo rakkhitam ānas āno;
Anavassuto apariḍayhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
120 .‘‘‘ Oh ārayitv ā gihibyañjan āni, sañchannapatto yath ā pārichatto;
Kāsāyavattho abhinikkhamitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
121 .‘‘‘Rasesu gedhaṃ akaraṃ alolo, anaññaposī sapadānacārī;
Kule kule appaṭibaddhacitto, eko care khaggavisāṇakappo.
122 .‘‘‘Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso, upakkilese byapanujja sabbe;
Anissito chejja sinehadosaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
123 .‘‘‘Vipiṭṭhikatvāna sukhañca dukkhaṃ, pubbeva somanassadomanassaṃ;
Laddhānupekkhaṃ samathaṃ visuddhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo.
124 .‘‘‘Āraddhavīriyo paramatthapattiyā, alīnacitto akusītavutti;
Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno, eko care khaggavisāṇakappo.
125 .‘‘‘Paṭisallānaṃ jhānamariñcamāno, dhammesu niccaṃ anudhammacārī;
Ādīnavaṃ sammasitā bhavesu, eko care khaggavisāṇakappo.
126 .
‘‘‘ Ta ṇhakkhaya ṃ patthayamappamatto, ane ḷam ūgo sutav ā sat īmā;
Saṅkhātadhammo niyato padhānavā, eko care khaggavisāṇakappo.
127 .‘‘‘ Sīhova saddesu asantasanto, v ātova j ālamhi asajjam āno;
Padumaṃva toyena alimpamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
128 .‘‘‘ Sīho yath ā dāṭ habal ī pasayha, r ājā mig āna ṃ abhibhuyya c ārī;
Sevetha pantāni senāsanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
129 .‘‘‘ Metta ṃ upekkha ṃ karu ṇaṃ vimutti ṃ, āsevam āno muditañca k āle;
Sabbena lokena avirujjhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
130 .‘‘‘ Rāgañca dosañca pah āya moha ṃ, sand ālayitv āna sa ṃyojan āni;
Asantasa ṃ jīvitasa ṅkhayamhi, eko care khaggavis āṇ akappo.
131 .‘‘‘Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā, nikkāraṇā dullabhā ajja mittā;
Attatthapaññā asucīmanussā, eko care khaggavisāṇakappo.
132 .‘‘‘Visuddhasīlā suvisuddhapaññā, samāhitā jāgariyānuyuttā;
Vipassakā dhammavisesadassī, maggaṅgabojjhaṅgagate vijaññā.
133 .
‘‘‘ Suññappa ṇidhiñca tath ānimitta ṃ [suññatappa ṇī hitañc ānimitta ṃ (sī.)] , āsevayitv ā
jinasāsanamhi;
Ye sāvakattaṃ na vajanti dhīrā, bhavanti paccekajinā sayambhū.
134 .‘‘‘Mahantadhammā bahudhammakāyā, cittissarā sabbadukkhoghatiṇṇā;
Udaggacittā paramatthadassī, sīhopamā khaggavisāṇakappā.
135 .‘‘‘Santindriyā santamanā samādhī, paccantasattesu patippacārā
[paccattagambhīramatappacārā
(sī.)] ;
Dīpā parattha idha vijjalantā, paccekabuddhā satataṃ hitāme.
136 .‘‘‘ Pah īnasabb āvara ṇā janind ā, lokappad īpā ghanakañcan ābh ā;
Nissaṃsayaṃ lokasudakkhiṇeyyā, paccekabuddhā satatappitāme.
137 .‘‘‘ Paccekabuddh āna ṃ subh āsit āni, caranti lokamhi sadevakamhi;
Sutvā tathā ye na karonti bālā, caranti dukkhesu punappunaṃ te.
138 .‘‘‘ Paccekabuddh āna ṃ subh āsit āni, madhu ṃ yath ā khuddamavassavanta ṃ;
Sutvā tathā ye paṭipattiyuttā, bhavanti te saccadasā sapaññā’.
139 .‘‘ Paccekabuddhehi jinehi bh āsit ā, kath ā [gāth ā (sī. sy ā.)] uḷā rā abhinikkhamitv ā;
Tā sakyasīhena naruttamena, pakāsitā dhammavijānanatthaṃ.
140 .‘‘ Lok ānukamp āya im āni tesa ṃ, paccekabuddh āna vikubbit āni;
Saṃvegasaṅgamativaḍḍhanatthaṃ, sayambhusīhena pakāsitānī’’ti.
Paccekabuddhāpadānaṃ samattaṃ.
3-1. Sāriputtattheraapadānaṃ
Atha therāpadānaṃ suṇātha –
141 .‘‘Himavantassa avidūre, lambako nāma pabbato;
Assamo sukato mayhaṃ, paṇṇasālā sumāpitā.
142 .
‘‘ Utt ānak ūlā nadik ā, supatitth ā manoram ā;
Susuddhapuḷinākiṇṇā, avidūre mamassamaṃ.
143 .‘‘ Asakkhar ā apabbh ārā, sādu appa ṭigandhik ā;
Sandatī nadikā tattha, sobhayantā mamassamaṃ.
144 .‘‘ Kumbh īlā makar ā cettha, susum ārā [su ṃsum ārā (sī. sy ā. )] ca kacchap ā;
Caranti nadiy ā tattha, sobhayant ā mamassama ṃ.
145 .‘‘ Pāṭ hīnā pāvus ā macch ā, balaj ā [vajal ā (sī. sy ā.) jalaj ā (pī.)] muñjarohit ā;
Vaggaḷā [vaggulā (sī.) vagguḷā (syā.) maggurā (theragāthā)] papatāyantā, sobhayanti
[papatāyanti, sobhayantā (ka.)] mamassamaṃ.
146 .‘‘ Ubho kūlesu nadiy ā, pupphino phalino dum ā;
Ubhato abhilambantā, sobhayanti [abhilambanti sobhayantā (ka.)] mamassamaṃ.
147 .‘‘ Amb ā sālā ca tilak ā, pāṭ al ī sinduv ārak ā [sinduv ārik ā (bah ūsu)] ;
Dibbagandhā sampavanti, pupphitā mama assame.
148 .‘‘ Campak ā sa ḷal ā nīpā [nimb ā (ka.)] , n āgapunn āgaketak ā;
Dibbagandhā sampavanti, pupphitā mama assame.
149 .‘‘Atimuttā asokā ca, bhaginīmālā ca pupphitā;
Aṅkolā bimbijālā
[bimbajālā (ka.)] ca, pupphitā mama assame.
150 .‘‘Ketakā kandali [kadalī (syā.)] ceva, godhukā tiṇasūlikā;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
151 .‘‘Kaṇikārā kaṇṇikā ca, asanā ajjunā bahū;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
152 .‘‘Punnāgā giripunnāgā, koviḷārā ca pupphitā;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
153 .‘‘Uddhālakā ca kuṭajā, kadambā vakulā bahū;
Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ.
154 .
‘‘ Āḷ ak ā isimugg ā ca, kadalim ātulu ṅgiyo;
Gandhodakena saṃvaḍḍhā, phalāni dhārayanti te.
155 .‘‘ Aññe pupphanti padum ā, aññe j āyanti kesar ī;
Aññe opupphā padumā, pupphitā taḷāke tadā.
156 .‘‘ Gabbha ṃ ga ṇhanti padum ā, niddh āvanti mul āḷ iyo;
Siṃghāṭipattamākiṇṇā, sobhanti taḷāke tadā.
157 .‘‘ Nayit ā ambagandh ī ca, uttal ī bandhuj īvak ā;
Dibbagandhā sampavanti, pupphitā taḷāke tadā.
158 .‘‘ Pāṭ hīnā pāvus ā macch ā, balaj ā muñjarohit ā;
Saṃgulā maggurā [maṅgurā (sī. ka.)] ceva, vasanti taḷāke tadā.
159 .‘‘Kumbhīlā susumārā ca, tantigāhā ca rakkhasā;
Oguhā
[ogāhā (syā.)] ajagarā ca, vasanti taḷāke tadā.
160 .‘‘Pārevatā ravihaṃsā, cakkavākā nadīcarā;
Kokilā sukasāḷikā, upajīvanti taṃ saraṃ.
161 .‘‘Kukkutthakā kuḷīrakā, vane pokkharasātakā;
Dindibh ā suvapot ā ca, upaj īvanti ta ṃ sara ṃ.
162 .‘‘ Ha ṃsā koñc ā may ūrā ca, kokil ā tambac ūḷ ak ā [tambac ūḷ ik ā (sī.)] ;
Pampakā jīvaṃjīvā ca, upajīvanti taṃ saraṃ.
163 .‘‘Kosikā poṭṭhasīsā ca, kurarā senakā bahū;
Mahākāḷā ca sakuṇā, upajīvanti taṃ saraṃ.
164 .‘‘Pasadā ca varāhā ca, camarā gaṇḍakā bahū
[vakā bheraṇḍakā bahū (sī. syā.)] ;
Rohiccā sukapotā [suttapotā (syā.)] ca, upajīvanti taṃ saraṃ.
165 .‘‘ Sīhabyaggh ā ca d īpī ca, acchakokataracchak ā;
Tidhā pabhinnamātaṅgā, upajīvanti taṃ saraṃ.
166 .‘‘ Kinnar ā vānar ā ceva, athopi vanakammik ā;
Cetā ca luddakā ceva, upajīvanti taṃ saraṃ.
167 .‘‘Tindukāni piyālāni, madhukā kāsumārayo [kāsamāriyo (syā.)] ;
Dhuvaṃ phalāni dhārenti, avidūre mamassamaṃ.
168 .‘‘ Kosamb ā [kosumbh ā (sī. sy ā.)] sa ḷal ā nimb ā [sa ḷal ā nīpā (sī. sy ā.) panas ā amb ā (?)] ,
sāduphalasamāyutā;
Dhuvaṃ phalāni dhārenti, avidūre mamassamaṃ.
169 .‘‘Harītakā āmalakā, ambajambuvibhītakā;
Kolā bhallātakā billā, phalāni dhārayanti te.
170 .‘‘Āluvā ca kaḷambā ca, biḷālītakkaḷāni ca;
Jīvakā sutakā ceva, bahukā mama assame.
171 .
‘‘ Assamass āvid ūramhi, ta ḷā kāsu ṃ sunimmit ā;
Acchodakā sītajalā, supatitthā manoramā.
172 .‘‘ Padumuppalasañchann ā, pu ṇḍ ar īkasam āyut ā;
Mandālakehi sañchannā, dibbagandho pavāyati.
173 .‘‘ Eva ṃ sabba ṅgasampanne, pupphite phalite vane;
Sukate assame ramme, viharāmi ahaṃ tadā.
174 .‘‘ Sīlav ā vatasampanno [vattasampanno (sy ā.)] , jh āyī jh ānarato sad ā;
Pañcābhiññābalappatto, suruci nāma tāpaso.
175 .‘‘ Catuv īsasahass āni, siss ā mayha ṃ upa ṭṭ hahu;
Sabbeva brāhmaṇā ete, jātimanto yasassino.
176 .‘‘Lakkhaṇe itihāse ca, sanighaṇṭusakeṭubhe;
Padakā veyyākaraṇā, sadhamme pāramiṃ gatā.
177 .‘‘Uppātesu nimittesu, lakkhaṇesu ca kovidā;
Pathabyā bhūmantalikkhe, mama sissā susikkhitā.
178 .‘‘Appicchā nipakā ete, appāhārā alolupā;
Lābh ālābhena santu ṭṭ hā, pariv ārenti ma ṃ sad ā.
179 .‘‘ Jh āyī jh ānarat ā dh īrā, santacitt ā sam āhit ā;
Ākiñcaññaṃ patthayantā, parivārenti maṃ sadā.
180 .‘‘Abhiññāpāramippattā, pettike gocare ratā;
Antalikkhacarā dhīrā, parivārenti maṃ sadā.
181 .‘‘Saṃvutā chasu dvāresu, anejā rakkhitindriyā;
Asaṃsaṭṭhā ca te dhīrā, mama sissā durāsadā.
182 .
‘‘ Palla ṅkena nisajj āya, ṭhānaca ṅkamanena ca;
Vītināmenti te rattiṃ, mama sissā durāsadā.
183 .‘‘ Rajan īye na rajjanti, dussan īye na dussare;
Mohanīye na muyhanti, mama sissā durāsadā.
184 .‘‘Iddhiṃ vīmaṃsamānā te, vattanti niccakālikaṃ;
Pathaviṃ
[paṭhaviṃ (sī. syā.)] te pakampenti, sārambhena durāsadā.
185 .‘‘ Kīḷ am ānā ca te siss ā, kīḷ anti jh ānak īḷ ita ṃ;
Jambuto phalamānenti, mama sissā durāsadā.
186 .‘‘ Aññe gacchanti goy āna ṃ, aññe pubbavidehaka ṃ [pubbavidehana ṃ (sy ā. ka.)] ;
Aññe ca uttarakuruṃ, esanāya durāsadā.
187 .‘‘Purato pesenti khāriṃ, pacchato ca vajanti te;
Catuvīsasahassehi, chāditaṃ hoti ambaraṃ.
188 .‘‘Aggipākī anaggī ca, dantodukkhalikāpi ca;
Asmena koṭṭitā keci, pavattaphalabhojanā.
189 .‘‘Udakorohaṇā keci, sāyaṃ pāto sucīratā;
Toyābhisecanakarā, mama sissā durāsadā.
190 .‘‘Parūḷhakacchanakhalomā, paṅkadantā rajassirā;
Gandhitā sīlagandhena, mama sissā durāsadā.
191 .‘‘Pātova sannipatitvā, jaṭilā uggatāpanā;
Lābhālābhaṃ pakittetvā, gacchanti ambare tadā.
192 .
‘‘ Etesa ṃ pakkamant āna ṃ, mah āsaddo pavattati;
Ajinacammasaddena, muditā honti devatā.
193 .‘‘ Disodisa ṃ pakkamanti, antalikkhacar ā is ī;
Sake balenupatthaddhā, te gacchanti yadicchakaṃ.
194 .‘‘ Pathav īkampak ā ete, sabbeva nabhac ārino;
Uggatejā duppasahā, sāgarova akhobhiyā.
195 .‘‘ Ṭhānaca ṅkamino keci, keci nesajjik ā is ī;
Pavattabhojanā keci, mama sissā durāsadā.
196 .‘‘ Mett āvih ārino ete, hites ī sabbap āṇ ina ṃ;
Anattukka ṃsak ā sabbe, na te vambhenti kassaci.
197 .‘‘Sīharājāvasambhītā, gajarājāva thāmavā;
Durāsadā byagghāriva, āgacchanti mamantike.
198 .‘‘Vijjādharā devatā ca, nāgagandhabbarakkhasā;
Kumbhaṇḍā dānavā garuḷā, upajīvanti taṃ saraṃ.
199 .
‘‘ Te ja ṭā kh āribharit ā, ajinuttarav āsan ā;
Antalikkhacarā sabbe, upajīvanti taṃ saraṃ.
200 .‘‘ Sad ānucchavik ā [tad ānucchavik ā (sy ā. ka.)] ete, aññamañña ṃ sag ārav ā;
Catubbīsasahassānaṃ, khipitasaddo na vijjati.
201 .‘‘Pāde pādaṃ nikkhipantā, appasaddā susaṃvutā;
Upasaṅkamma sabbeva
[sabbe te (syā.)] , sirasā vandare mamaṃ.
202 .‘‘ Tehi sissehi parivuto, santehi ca tapassibhi;
Vasāmi assame tattha, jhāyī jhānarato ahaṃ.
203 .‘‘ Is īna ṃ sīlagandhena, pupphagandhena c ūbhaya ṃ;
Phalīnaṃ phalagandhena, gandhito hoti assamo.
204 .‘‘Rattindivaṃ na jānāmi, arati me na vijjati;
Sake sisse ovadanto, bhiyyo hāsaṃ labhāmahaṃ.
205 .‘‘Pupphānaṃ pupphamānānaṃ, phalānañca vipaccataṃ;
Dibbagandhā pavāyanti, sobhayantā mamassamaṃ.
206 .‘‘Samādhimhā vuṭṭhahitvā, ātāpī nipako ahaṃ;
Khāribhāraṃ gahetvāna, vanaṃ ajjhogahiṃ ahaṃ.
207 .‘‘Uppāte supine cāpi, lakkhaṇesu susikkhito;
Pavattamānaṃ
[vattamānaṃ (ka.)] mantapadaṃ, dhārayāmi ahaṃ tadā.
208 .‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
Vivekakāmo sambuddho, himavantamupāgami.
209 .
‘‘ Ajjhog āhetv ā himavanta ṃ, aggo k āru ṇiko muni;
Pallaṅkaṃ ābhujitvāna, nisīdi purisuttamo.
210 .‘‘ Tamaddas āha ṃ sambuddha ṃ, sappabh āsa ṃ manorama ṃ;
Indīvaraṃva jalitaṃ, ādittaṃva hutāsanaṃ.
211 .‘‘ Jalanta ṃ dīparukkha ṃva, vijjuta ṃ gaga ṇe yath ā;
Suphullaṃ sālarājaṃva, addasaṃ lokanāyakaṃ.
212 .‘‘ Aya ṃ nāgo mah āvīro, dukkhassantakaro muni;
Imaṃ dassanamāgamma, sabbadukkhā pamuccare.
213 .‘‘ Disv ānāha ṃ devadeva ṃ, lakkha ṇaṃ upadh ārayi ṃ;
Buddho nu kho na v ā buddho, handa pass āmi cakkhuma ṃ.
214 .‘‘ Sahass ārāni cakk āni, dissanti cara ṇuttame;
Lakkhaṇānissa disvāna, niṭṭhaṃ gacchiṃ tathāgate.
215 .‘‘Sammajjaniṃ gahetvāna, sammajjitvānahaṃ tadā;
Atha pupphe samānetvā, buddhaseṭṭhaṃ apūjayiṃ.
216 .‘‘Pūjayitvāna taṃ buddhaṃ, oghatiṇṇamanāsavaṃ;
Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, namassiṃ lokanāyakaṃ.
217 .
‘‘ Yena ñ āṇ ena sambuddho, viharati [viharittha (s ī.), vihareti (ka.)] an āsavo;
Taṃ ñāṇaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
218 .‘‘‘ Samuddharasima ṃ [samuddharayima ṃ (sy ā.)] loka ṃ, sayambh ū amitodaya;
Tava dassanamāgamma, kaṅkhāsotaṃ taranti te.
219 .‘‘‘Tuvaṃ satthā ca ketu ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ;
Parāyaṇo
[parāyano (syā. ka.)] patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo.
220 .‘‘‘ Sakk ā samudde udaka ṃ, pametu ṃ āḷ hakena v ā;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
221 .‘‘‘ Dh āretu ṃ pathavi ṃ sakk ā, ṭhapetv ā tulama ṇḍ ale;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā dharetave.
222 .‘‘‘Ākāso minituṃ sakkā, rajjuyā aṅgulena vā;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
223 .‘‘‘Mahāsamudde udakaṃ, pathavī cākhilā jaṭaṃ
[pathaviṃ cākhilañjahe (syā.)] ;
Buddhañāṇaṃ upādāya, upamāto na yujjare.
224 .‘‘‘Sadevakassa lokassa, cittaṃ yesaṃ pavattati;
Antojālīkatā
[antojālagatā (pī.)] ete, tava ñāṇamhi cakkhuma.
225 .‘‘‘Yena ñāṇena pattosi, kevalaṃ bodhimuttamaṃ;
Tena ñāṇena sabbaññu, maddasī paratitthiye’.
226 .‘‘Imā gāthā thavitvāna, suruci nāma tāpaso;
Ajinaṃ pattharitvāna, pathaviyaṃ nisīdi so.
227 .
‘‘ Cull āsītisahass āni, ajjhog āḷ ho maha ṇṇ ave;
Accugato tāvadeva, girirājā pavuccati.
228 .‘‘ Tāva accuggato neru, āyato vitthato ca so;
Cuṇṇito aṇubhedena, koṭisatasahassaso [sahassiyo (syā. ka.)] .
229 .‘‘ Lakkhe ṭhapiyam ānamhi, parikkhayamagacchatha;
Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave.
230 .‘‘ Sukhumacchikena j ālena, udaka ṃ yo parikkhipe;
Ye keci udake pāṇā, antojālīkatā siyuṃ.
231 .‘‘ Tatheva hi mah āvīra, ye keci puthutitthiy ā;
Di ṭṭ higahanapakkhand ā [pakkhant ā (sī. sy ā.)] , par āmāsena mohit ā.
232 .‘‘Tava suddhena ñāṇena, anāvaraṇadassinā;
Antojālīkatā ete, ñāṇaṃ te nātivattare.
233 .‘‘Bhagavā tamhi samaye, anomadassī mahāyaso;
Vuṭṭhahitvā samādhimhā, disaṃ olokayī jino.
234 .
‘‘ Anomadassimunino, nisabho n āma s āvako;
Parivuto satasahassehi, santacittehi tādibhi.
235 .‘‘ Kh īṇā savehi suddhehi, cha ḷabhiññehi jh āyibhi;
Cittamaññāya buddhassa, upesi lokanāyakaṃ.
236 .‘‘Antalikkhe ṭhitā tattha, padakkhiṇamakaṃsu te;
Namassantā pañjalikā, otaruṃ
[oruhuṃ (syā.)] buddhasantike.
237 .‘‘ Anomadass ī bhagav ā, lokaje ṭṭ ho nar āsabho;
Bhikkhusaṅghe nisiditvā, sitaṃ pātukarī jino.
238 .‘‘ Varu ṇo nāmupa ṭṭ hāko, anomadassissa satthuno;
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, apucchi lokanāyakaṃ.
239 .‘‘‘Ko nu kho bhagavā hetu, sitakammassa satthuno;
Na hi buddhā ahetūhi, sitaṃ pātukaronti te’.
240 .‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
Bhikkhumajjhe nisīditvā, imaṃ gāthaṃ abhāsatha.
241 .‘‘‘Yo maṃ pupphena pūjesi, ñāṇañcāpi anutthavi;
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇotha mama bhāsato.
242 .‘‘‘Buddhassa giramaññāya, sabbe devā samāgatā;
Saddhammaṃ sotukāmā te, sambuddhamupasaṅkamuṃ.
243 .‘‘‘Dasasu lokadhātūsu, devakāyā mahiddhikā;
Saddhammaṃ sotukāmā te, sambuddhamupasaṅkamuṃ.
244 .
‘‘‘ Hatth ī ass ā rath ā patt ī, sen ā ca catura ṅgin ī;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
245 .‘‘‘ Sa ṭṭ hit ūriyasahass āni, bheriyo samala ṅkat ā;
Upaṭṭhissantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
246 .‘‘‘ So ḷasitthisahass āni, n āriyo samala ṅkat ā;
Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā.
247 .‘‘‘ Aḷā rapamh ā hasul ā, susaññ ā tanumajjhim ā;
Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
248 .‘‘‘ Kappasatasahass āni, devaloke ramissati;
Sahassakkhattu ṃ cakkavatt ī, rājā ra ṭṭ he bhavissati.
249 .‘‘‘ Sahassakkhattu ṃ devindo, devarajja ṃ karissati;
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ [asaṅkhayaṃ (syā. ka.) evamuparipi] .
250 .‘‘‘Pacchime bhavasampatte [pacchimabhave sampatte (sī.)] , manussattaṃ gamissati;
Brāhmaṇī sāriyā nāma, dhārayissati kucchinā.
251 .‘‘‘Mātuyā nāmagottena, paññāyissatiyaṃ naro;
Sāriputtoti nāmena, tikkhapañño bhavissati.
252 .
‘‘‘ As ītiko ṭī cha ḍḍ etv ā, pabbajissatikiñcano;
Gavesanto santipadaṃ, carissati mahiṃ imaṃ.
253 .‘‘‘ Apparimeyye ito kappe, okk ākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
254 .‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;
Sāriputtoti nāmena, hessati aggasāvako.
255 .
‘‘‘ Aya ṃ bh āgīrath ī [bh āgīras ī (sy ā. ka.)] ga ṅgā, himavant ā pabh āvit ā;
Mahāsamuddamappeti, tappayantī mahodadhiṃ [mahodadhī (?) gaṅgādimahānadiyoti attho] .
256 .‘‘‘ Tathev āya ṃ sāriputto, sake t īsu vis ārado;
Paññāya pāramiṃ gantvā, tappayissati pāṇine [pāṇino (sī. syā.)] .
257 .‘‘‘Himavantamupādāya, sāgarañca mahodadhiṃ;
Etthantare yaṃ pulinaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
258 .‘‘‘Tampi sakkā asesena, saṅkhātuṃ gaṇanā yathā;
Na tveva sāriputtassa, paññāyanto bhavissati.
259 .‘‘‘Lakkhe ṭhapiyamānamhi, khīye gaṅgāya vālukā;
Na tveva sāriputtassa, paññāyanto bhavissati.
260 .‘‘‘Mahāsamudde ūmiyo, gaṇanāto asaṅkhiyā;
Tatheva sāriputtassa, paññāyanto na hessati.
261 .‘‘‘Ārādhayitvā sambuddhaṃ, gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ;
Paññāya pāramiṃ gantvā, hessati aggasāvako.
262 .
‘‘‘ Pavattita ṃ dhammacakka ṃ, sakyaputtena t ādin ā;
Anuvattessati sammā, vassento dhammavuṭṭhiyo.
263 .‘‘‘ Sabbameta ṃ abhiññ āya, gotamo sakyapu ṅgavo;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, aggaṭṭhāne ṭhapessati’.
264 .‘‘ Aho me sukata ṃ kamma ṃ, anomadassissa satthuno;
Yassāhaṃ kāraṃ [yassādhikāraṃ (syā.)] katvāna, sabbattha pāramiṃ gato.
265 .‘‘ Aparimeyye kata ṃ kamma ṃ, phala ṃ dassesi me idha;
Sumutto saravegova, kilese jhāpayiṃ ahaṃ.
266 .‘‘ Asa ṅkhata ṃ gavesanto, nibb āna ṃ acala ṃ pada ṃ;
Vicina ṃ titthiye sabbe, es āha ṃ sa ṃsari ṃ bhave.
267 .‘‘Yathāpi byādhito poso, pariyeseyya osadhaṃ;
Vicineyya vanaṃ
[dhanaṃ (syā. ka.)] sabbaṃ, byādhito parimuttiyā.
268 .‘‘Asaṅkhataṃ gavesanto, nibbānaṃ amataṃ padaṃ;
Abbokiṇṇaṃ
[abbocchinnaṃ (aṭṭha.)] pañcasataṃ, pabbajiṃ isipabbajaṃ.
269 .‘‘ Ja ṭā bh ārena bharito, ajinuttaraniv āsano;
Abhiññāpāramiṃ gantvā, brahmalokaṃ agacchihaṃ.
270 .‘‘ Natthi bāhirake suddhi, ṭhapetv ā jinas āsana ṃ;
Ye keci buddhimā sattā, sujjhanti jinasāsane.
271 .‘‘Attakāramayaṃ [atthakāramayaṃ (ka.)] etaṃ, nayidaṃ itihītihaṃ;
Asaṅkhataṃ gavesanto, kutitthe [kutitthaṃ (sī. syā.)] sañcariṃ ahaṃ.
272 .‘‘ Yath ā sāratthiko poso, kadali ṃ chetv āna ph ālaye;
Na tattha sāraṃ vindeyya, sārena rittako hi so.
273 .‘‘ Tatheva titthiy ā loke, n ānādi ṭṭ hī bahujjan ā;
Asaṅkhatena rittāse, sārena kadalī yathā.
274 .‘‘Pacchime bhavasampatte, brahmabandhu ahosahaṃ;
Mahābhogaṃ chaḍḍetvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
Paṭhamabhāṇavāraṃ.
275 .‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;
Brāhmaṇo sañcayo
[sañjayo (sī. syā. pī.)] nāma, tassa mūle vasāmahaṃ.
276 .‘‘Sāvako te mahāvīra, assaji nāma brāhmaṇo;
Durāsado uggatejo, piṇḍāya caratī tadā.
277 .‘‘Tamaddasāsiṃ sappaññaṃ, muniṃ mone samāhitaṃ;
Santacittaṃ mahānāgaṃ, suphullaṃ padumaṃ yathā.
278 .
‘‘ Disv ā me cittamuppajji, sudanta ṃ suddham ānasa ṃ;
Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ, arahāyaṃ bhavissati.
279 .‘‘ Pāsādiko iriyati, abhir ūpo susa ṃvuto;
Uttame damathe danto, amatadassī bhavissati.
280 .‘‘ Ya ṃnūnāha ṃ uttamattha ṃ, puccheyya ṃ tu ṭṭ ham ānasa ṃ;
So me puṭṭho kathessati, paṭipucchāmahaṃ tadā.
281 .‘‘ Pi ṇḍ ap āta ṃ [pi ṇḍ ac āra ṃ (sy ā.)] carantassa, pacchato agam āsaha ṃ;
Okāsaṃ paṭimānento, pucchituṃ amataṃ padaṃ.
282 .‘‘ Vīthintare anuppatta ṃ, upagantv āna pucchaha ṃ;
‘Katha ṃ gottosi tva ṃ vīra, kassa sissosi m ārisa ’.
283 .‘‘ So me pu ṭṭ ho viy ākāsi, asambh ītova kesar ī;
‘Buddho loke samuppanno, tassa sissomhi āvuso’.
284 .‘‘‘Kīdisaṃ te mahāvīra, anujāta mahāyasa;
Buddhassa sāsanaṃ dhammaṃ, sādhu me kathayassu bho’.
285 .‘‘So me puṭṭho kathī sabbaṃ, gambhīraṃ nipuṇaṃ padaṃ;
Taṇhāsallassa hantāraṃ, sabbadukkhāpanūdanaṃ.
286 .
‘‘‘ Ye dhamm ā hetuppabhav ā, tesa ṃ hetu ṃ tath āgato āha;
Tesañca yo nirodho, evaṃ vādī mahāsamaṇo’.
287 .‘‘ Soha ṃ vissajjite pañhe, pa ṭhama ṃ phalamajjhaga ṃ;
Virajo vimalo āsiṃ, sutvāna jinasāsanaṃ.
288 .‘‘Sutvāna munino vākyaṃ, passitvā dhammamuttamaṃ;
Pariyogāḷhasaddhammo, imaṃ gāthamabhāsahaṃ.
289 .
‘‘‘ Eseva dhammo yadi t āvadeva, paccabyathapadamasoka ṃ;
Adiṭṭhaṃ abbhatītaṃ, bahukehi kappanahutehi’.
290 .‘‘ Sv āha ṃ dhamma ṃ gavesanto, kutitthe sañcari ṃ aha ṃ;
So me attho anuppatto, kālo me nappamajjituṃ.
291 .‘‘Tositohaṃ assajinā, patvāna acalaṃ padaṃ;
Sahāyakaṃ gavesanto, assamaṃ agamāsahaṃ.
292 .‘‘Dūratova mamaṃ disvā, sahāyo me susikkhito;
Iriyāpathasampanno
[iriyāpathaṃ mamaṃ disvā (ka.)] , idaṃ vacanamabravi.
293 .‘‘‘Pasannamukhanettosi, munibhāvova dissati;
Amatādhigato kacci, nibbānamaccutaṃ padaṃ.
294 .‘‘‘Subhānurūpo āyāsi, āneñjakārito viya;
Dantova dantadamatho
[dantovuttamadamatho (sī.) dantova danta damathe (syā.)] , upasantosi
brāhmaṇa.
295 .‘‘‘ Amata ṃ may ādhigata ṃ, sokasall āpan ūdana ṃ;
Tvampi taṃ adhigacchesi [adhigacchāhi (sī.), adhigacchehi (syā.), adhigatosi (?)] , gacchāma
buddhasantikaṃ’.
296 .‘‘Sādhūti so paṭissutvā, sahāyo me susikkhito;
Hatthena hatthaṃ gaṇhitvā, upagamma
[upāgami (sī.), upāgamma (syā.)] tavantikaṃ.
297 .‘‘Ubhopi pabbajissāma, sakyaputta tavantike;
Tava sāsanamāgamma, viharāma anāsavā.
298 .‘‘Kolito iddhiyā seṭṭho, ahaṃ paññāya pārago;
Ubhova ekato hutvā, sāsanaṃ sobhayāmase.
299 .
‘‘ Apariyositasa ṅkappo , kutitthe sañcari ṃ aha ṃ;
Tava dassanamāgamma, saṅkappo pūrito mama.
300 .‘‘ Pathaviya ṃ pati ṭṭ hāya, pupphanti samaye dum ā;
Dibbagandhā sampavanti, tosenti sabbapāṇinaṃ.
301 .‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, sakyaputta mahāyasa;
Sāsane te patiṭṭhāya, samayesāmi pupphituṃ.
302 .‘‘Vimuttipupphaṃ esanto, bhavasaṃsāramocanaṃ;
Vimuttipupphalābhena, tosemi sabbapāṇinaṃ.
303 .
‘‘ Yāvat ā buddhakhettamhi, ṭhapetv āna mah āmuni ṃ;
Paññāya sadiso natthi, tava puttassa cakkhuma.
304 .‘‘ Suvin ītā ca te siss ā, paris ā ca susikkhit ā;
Uttame damathe dantā, parivārenti taṃ sadā.
305 .‘‘Jhāyī jhānaratā dhīrā, santacittā samāhitā;
Munī moneyyasampannā, parivārenti taṃ sadā.
306 .
‘‘ Appicch ā nipak ā dh īrā, app āhārā alolup ā;
Lābhālābhena santuṭṭhā, parivārenti taṃ sadā.
307 .‘‘ Āraññik ā dhutarat ā, jh āyino l ūkhac īvar ā;
Vivekābhiratā dhīrā, parivārenti taṃ sadā.
308 .‘‘Paṭipannā phalaṭṭhā ca, sekhā phalasamaṅgino;
Āsīsakā
[āsiṃsakā (sī. syā.)] uttamatthaṃ, parivārenti taṃ sadā.
309 .‘‘Sotāpannā ca vimalā, sakadāgāmino ca ye;
Anāgāmī ca arahā, parivārenti taṃ sadā.
310 .‘‘Satipaṭṭhānakusalā, bojjhaṅgabhāvanāratā;
Sāvakā te bahū sabbe, parivārenti taṃ sadā.
311 .‘‘Iddhipādesu kusalā, samādhibhāvanāratā;
Sammappadhānānuyuttā, parivārenti taṃ sadā.
312 .‘‘Tevijjā chaḷabhiññā ca, iddhiyā pāramiṃ gatā;
Paññāya pāramiṃ pattā, parivārenti taṃ sadā.
313 .
‘‘ Edis ā te mah āvīra, tava siss ā susikkhit ā;
Durāsadā uggatejā, parivārenti taṃ sadā.
314 .‘‘ Tehi sissehi parivuto, saññatehi tapassibhi;
Migarājāvasambhīto, uḷurājāva sobhasi.
315 .‘‘ Pathaviya ṃ pati ṭṭ hāya, ruhanti dhara ṇī ruh ā;
Vepullataṃ pāpuṇanti, phalañca dassayanti te.
316 .‘‘ Pathav īsadiso tva ṃsi, sakyaputta mah āyasa;
Sāsane te patiṭṭhāya, labhanti amataṃ phalaṃ.
317 .‘‘ Sindhu sarassat ī ceva, nadiyo candabh āgik ā;
Ga ṅgā ca yamun ā ceva, sarabh ū ca atho mah ī.
318 .‘‘Etāsaṃ sandamānānaṃ, sāgaro sampaṭicchati;
Jahanti purimaṃ nāmaṃ, sāgaroteva ñāyati.
319 .‘‘Tathevime catubbaṇṇā, pabbajitvā tavantike;
Jahanti purimaṃ nāmaṃ, buddhaputtāti ñāyare.
320 .
‘‘ Yath āpi cando vimalo, gaccha ṃ ā kāsadh ātuy ā;
Sabbe tāragaṇe loke, ābhāya atirocati.
321 .‘‘ Tatheva tva ṃ mah āvīra, parivuto devam ānuse;
Ete sabbe atikkamma, jalasi sabbadā tuvaṃ.
322 .‘‘Gambhīre uṭṭhitā ūmī, na velamativattare;
Sabbā velaṃva phusanti
[sabbāva velaṃ phusanti (sī.), sabbā velaṃ paphussanti (syā.)] ,
sañcuṇṇā vikiranti tā.
323 .‘‘Tatheva titthiyā loke, nānādiṭṭhī bahujjanā;
Dhammaṃ vāditukāmā te, nātivattanti taṃ muniṃ.
324 .‘‘Sace ca taṃ pāpuṇanti, paṭivādehi cakkhuma;
Tavantikaṃ upāgantvā, sañcuṇṇāva bhavanti te.
325 .‘‘Yathāpi udake jātā, kumudā mandālakā bahū;
Upalimpanti
[upalippanti (?)] toyena, kaddamakalalena ca.
326 .‘‘ Tatheva bahuk ā satt ā, loke j ātā vir ūhare;
Aṭṭitā rāgadosena, kaddame kumudaṃ yathā.
327 .‘‘ Yath āpi paduma ṃ jalaja ṃ, jalamajjhe vir ūhati;
Na so limpati toyena, parisuddho hi kesarī.
328 .‘‘ Tatheva tva ṃ mah āvīra, loke j āto mah āmuni;
Nopalimpasi lokena, toyena padumaṃ yathā.
329 .‘‘ Yath āpi rammake m āse, bah ū pupphanti v ārij ā;
Nātikkamanti taṃ māsaṃ, samayo pupphanāya so.
330 .‘‘ Tatheva tva ṃ mah āvīra, pupphito te vimuttiy ā;
Sāsanaṃ nātivattanti, padumaṃ vārijaṃ yathā.
331 .‘‘Supupphito sālarājā, dibbagandhaṃ pavāyati;
Aññasālehi parivuto, sālarājāva sobhati.
332 .‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, buddhañāṇena pupphito;
Bhikkhusaṅghaparivuto, sālarājāva sobhasi.
333 .‘‘Yathāpi selo himavā, osadho sabbapāṇinaṃ;
Nāgānaṃ asurānañca, devatānañca ālayo.
334 .‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, osadho viya pāṇinaṃ;
Tevijj ā cha ḷabhiññ ā ca, iddhiy ā pārami ṃ gat ā.
335 .‘‘Anusiṭṭhā mahāvīra, tayā kāruṇikena te;
Ramanti dhammaratiyā, vasanti tava sāsane.
336 .‘‘Migarājā yathā sīho, abhinikkhamma āsayā;
Catuddisānuviloketvā
[viloketvā (sī. syā.), nuloketvā (ka.)] ,
Tikkhattuṃ abhinādati.
337 .
‘‘ Sabbe mig ā uttasanti, migar ājassa gajjato;
Tathā hi jātimā eso, pasū tāseti sabbadā.
338 .‘‘Gajjato te mahāvīra, vasudhā sampakampati;
Bodhaneyyāvabujjhanti, tasanti mārakāyikā.
339 .
‘‘ Tasanti titthiy ā sabbe, nadato te mah āmuni;
Kākā senāva vibbhantā, migaraññā yathā migā.
340 .‘‘ Ye keci ga ṇino loke, satth āroti pavuccare;
Paramparāgataṃ dhammaṃ, desenti parisāya te.
341 .‘‘Na hevaṃ tvaṃ mahāvīra, dhammaṃ desesi pāṇinaṃ;
Sāmaṃ saccāni bujjhitvā, kevalaṃ bodhipakkhiyaṃ.
342 .‘‘Āsayānusayaṃ ñatvā, indriyānaṃ balābalaṃ;
Bhabbābhabbe viditvāna, mahāmeghova gajjasi.
343 .‘‘Cakkavāḷapariyantā, nisinnā parisā bhave;
Nānādiṭṭhī vicinantā
[vicintenti (syā.), vicinantaṃ (ka.)] , vimaticchedanāya taṃ.
344 .‘‘Sabbesaṃ cittamaññāya, opammakusalo muni;
Ekaṃ pañhaṃ kathentova, vimatiṃ chindasi
[chindi (syā. ka.)] pāṇinaṃ.
345 .‘‘Upatissasadiseheva, vasudhā pūritā bhave;
Sabbeva te pañjalikā, kittayuṃ lokanāyakaṃ.
346 .
‘‘ Kappa ṃ vā te kittayant ā, nānāva ṇṇ ehi kittayu ṃ;
Parimetuṃ na sakkeyyuṃ [na kappeyyuṃ (syā.), na pappeyyuṃ (ka.)] , appameyyo tathāgato.
347 .‘‘ Yath āsakena th āmena, kittito hi may ā jino;
Kappakoṭīpi kittentā, evameva pakittayuṃ.
348 .‘‘ Sace hi koci devo v ā, manusso v ā susikkhito;
Pametuṃ parikappeyya, vighātaṃva labheyya so.
349 .‘‘ Sāsane te pati ṭṭ hāya, sakyaputta mah āyasa;
Paññāya pāramiṃ gantvā, viharāmi anāsavo.
350 .‘‘ Titthiye sampamadd āmi, vattemi jinas āsana ṃ;
Dhammasen āpati ajja, sakyaputtassa s āsane.
351 .‘‘ Aparimeyye kata ṃ kamma ṃ, phala ṃ dassesi me idha;
Sukhitto saravegova, kilese jhāpayī mama [jhāpayiṃ mama (syā.), jhāpayiṃ ahaṃ (ka.)] .
352 .‘‘Yo koci manujo bhāraṃ, dhāreyya matthake sadā;
Bhārena dukkhito assa, bhārehi bharito tathā.
353 .‘‘Ḍayhamāno tīhaggīhi, bhavesu saṃsariṃ ahaṃ;
Bharito bhavabhārena, giriṃ uccārito yathā.
354 .
‘‘ Oropito ca me bh āro, bhav ā uggh āṭ it ā may ā;
Karaṇīyaṃ kataṃ sabbaṃ, sakyaputtassa sāsane.
355 .‘‘ Yāvat ā buddhakhettamhi, ṭhapetv ā sakyapu ṅgava ṃ;
Ahaṃ aggomhi paññāya, sadiso me na vijjati.
356 .‘‘Samādhimhi sukusalo, iddhiyā pāramiṃ gato;
Icchamāno cahaṃ ajja, sahassaṃ abhinimmine.
357 .
‘‘ Anupubbavih ārassa , vas ībh ūto mah āmuni;
Kathesi sāsanaṃ mayhaṃ, nirodho sayanaṃ mama.
358 .‘‘ Dibbacakkhu visuddha ṃ me, sam ādhikusalo aha ṃ;
Sammappadhānānuyutto, bojjhaṅgabhāvanārato.
359 .‘‘Sāvakena hi pattabbaṃ, sabbameva kataṃ mayā;
Lokanāthaṃ ṭhapetvāna, sadiso me na vijjati.
360 .‘‘Samāpattīnaṃ kusalo
[samāpattinayakusalo (sī.)] , jhānavimokkhāna khippapaṭilābhī;
Bojjhaṅgabhāvanārato, sāvakaguṇapāramigatosmi.
361 .‘‘Sāvakaguṇenapi phussena [sāvakaguṇaphussena (syā.)] , buddhiyā parisuttamabhāravā
[purisuttamagāravā (syā.), purisuttamabhāravā (ka.)] ;
Yaṃ saddhāsaṅgahitaṃ [saddhāya saṅgahitaṃ (sī.), saddāsaṅgahitaṃ (syā.)] cittaṃ, sadā
sabrahmacārīsu.
362 .‘‘Uddhatavisova sappo, chinnavisāṇova usabho;
Nikkhittamānadappova
[dabbova (ka.)] , upemi garugāravena gaṇaṃ.
363 .‘‘Yadi rūpinī bhaveyya, paññā me vasumatīpi [vasumatī (sī. ka.) vasupatīnaṃ (syā.)] na
sameyya;
Anomadassissa
[anomadassi (?)] bhagavato, phalametaṃ ñāṇathavanāya.
364 .‘‘ Pavattita ṃ dhammacakka ṃ, sakyaputtena t ādin ā;
Anuvattemahaṃ sammā, ñāṇathavanāyidaṃ phalaṃ.
365 .‘‘ Mā me kad āci p āpiccho, kus īto h īnav īriyo;
Appassuto anādaro [anācāro (sabbattha) theragā. 987 passitabbā], sameto ahu katthaci.
366 .‘‘ Bahussuto ca medh āvī, sīlesu susam āhito;
Cetosamathānuyutto, api muddhani tiṭṭhatu.
367 .‘‘ Ta ṃ vo vad āmi bhaddante, y āvantettha sam āgat ā;
Appicch ā hotha santu ṭṭ hā, jh āyī jh ānarat ā sad ā.
368 .‘‘Yamahaṃ paṭhamaṃ disvā, virajo vimalo ahuṃ;
So me ācariyo dhīro, assaji nāma sāvako.
369 .‘‘Tassāhaṃ vāhasā ajja, dhammasenāpatī ahuṃ;
Sabbattha pāramiṃ patvā, viharāmi anāsavo.
370 .
‘‘ Yo me ācariyo āsi, assaji n āma s āvako;
Yassaṃ disāyaṃ vasati, ussīsamhi karomahaṃ.
371 .‘‘ Mama kamma ṃ saritv āna, gotamo sakyapu ṅgavo;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, aggaṭṭhāne ṭhapesi maṃ.
372 .[imā dve gāthāyo syāmapotthake na santi]
Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā.
Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
373 .‘‘ Sv āgata ṃ vata me āsi, buddhase ṭṭ hassa santike;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ [imā dve gāthāro syāmapotthake na santi] .
374 .‘‘Paṭisambhidā catasso [catasso ca (sī.)] , vimokkhāpi ca aṭṭhime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sāriputto thero imā gāthāyo
Abhāsitthāti.
Sāriputtattherassāpadānaṃ paṭhamaṃ.
3-2. Mahāmoggallānattheraapadānaṃ
375 .
‘‘ Anomadass ī bhagav ā, lokaje ṭṭ ho nar āsabho;
Vihāsi himavantamhi, devasaṅghapurakkhato.
376 .‘‘ Varu ṇo n āma n āmena, n āgar ājā aha ṃ tad ā;
Kāmarūpī vikubbāmi, mahodadhinivāsahaṃ.
377 .‘‘ Sa ṅga ṇiya ṃ ga ṇaṃ hitv ā, tūriya ṃ pa ṭṭ hapesaha ṃ;
Sambuddhaṃ parivāretvā, vādesuṃ accharā tadā.
378 .‘‘ Vajjam ānesu tūresu, dev ā tūrāni [turiyesu, dev ā turiy āni (s ī. sy ā.)] vajjayu ṃ;
Ubhinnaṃ saddaṃ sutvāna, buddhopi sampabujjhatha.
379 .‘‘ Nimantetv āna sambuddha ṃ, saka ṃ bhavanup āgami ṃ;
Āsanaṃ paññapetvāna, kālamārocayiṃ ahaṃ.
380 .‘‘Khīṇāsavasahassehi, parivuto lokanāyako;
Obhāsento disā sabbā, bhavanaṃ me upāgami.
381 .‘‘ Upavi ṭṭ ha ṃ mah āvīra ṃ, devadeva ṃ nar āsabha ṃ;
Sabhikkhusaṅghaṃ tappesiṃ [santappesiṃ (syā.), tappemi (ka.)] , annapānenahaṃ tadā.
382 .‘‘Anumodi mahāvīro, sayambhū aggapuggalo;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
383 .‘‘‘Yo so
[yaṃ so (ka.)] saṅghaṃ apūjesi, buddhañca lokanāyakaṃ;
Tena cittappasādena, devalokaṃ gamissati.
384 .‘‘‘ Sattasattatikkhattuñca, devarajja ṃ karissati;
Pathabyā rajjaṃ aṭṭhasataṃ, vasudhaṃ āvasissati.
385 .‘‘‘ Pañcapaññ āsakkhattuñca, cakkavatt ī bhavissati;
Bhogā asaṅkhiyā tassa, uppajjissanti tāvade.
386 .‘‘‘Aparimeyye ito kappe, okkākakulasambhavo;
Gotamo nāma gottena
[nāmena (sī.)] , satthā loke bhavissati.
387 .‘‘‘ Niray ā so cavitv āna, manussata ṃ gamissati;
Kolito nāma nāmena, brahmabandhu bhavissati.
388 .‘‘‘ So pacch ā pabbajitv āna, kusalam ūlena codito;
Gotamassa bhagavato, dutiyo hessati sāvako.
389 .‘‘‘Āraddhavīriyo pahitatto, iddhiyā pāramiṃ gato;
Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo’.
390 .‘‘Pāpamittopanissāya, kāmarāgavasaṃ gato;
Mātaraṃ pitarañcāpi, ghātayiṃ duṭṭhamānaso.
391 .‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, nirayaṃ atha mānusaṃ;
Pāpakammasamaṅgitā, bhinnasīso marāmahaṃ.
392 .‘‘Idaṃ pacchimakaṃ mayhaṃ, carimo vattate bhavo;
Idhāpi ediso mayhaṃ, maraṇakāle bhavissati.
393 .‘‘Pavivekamanuyutto, samādhibhāvanārato;
Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.
394 .
‘‘ Dhara ṇimpi sugambh īra ṃ, bahala ṃ duppadha ṃsiya ṃ;
Vāmaṅguṭṭhena khobheyyaṃ, iddhiyā pāramiṃ gato.
395 .‘‘ Asmim āna ṃ na pass āmi, m āno mayha ṃ na vijjati;
Sāmaṇere upādāya, garucittaṃ karomahaṃ.
396 .‘‘ Aparimeyye ito kappe, ya ṃ kammamabhin īhari ṃ;
Tāhaṃ bhūmimanuppatto, pattomhi āsavakkhayaṃ.
397 .‘‘ Pa ṭisambhid ā catasso, vimokkh āpi ca a ṭṭ hime;
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
Ittha ṃ suda ṃ ā yasm ā mah āmoggall āno thero im ā gāth āyo abh āsitth āti.
Mah āmoggall ānattherass āpad āna ṃ dutiya ṃ.
3-3. Mahākassapattheraapadānaṃ
398 .‘‘ Padumuttarassa bhagavato, lokaje ṭṭ hassa t ādino;
Nibbute lokanāthamhi, pūjaṃ kubbanti satthuno.
399 .‘‘ Udaggacitt ā janat ā, āmoditapamodit ā;
Tesu saṃvegajātesu, pīti me udapajjatha.
400 .‘‘ Ñātimitte sam ānetv ā, ida ṃ vacanamabravi ṃ;
Parinibbuto mahāvīro, handa pūjaṃ karomase.
401 .‘‘ Sādh ūti te pa ṭissutv ā, bhiyyo h āsa ṃ jani ṃsu me;
Buddhasmiṃ lokanāthamhi, kāhāma puññasañcayaṃ.
402 .‘‘ Agghiya ṃ sukata ṃ katv ā, satahatthasamuggata ṃ;
Diyaḍḍhahatthapatthaṭaṃ, vimānaṃ nabhamuggataṃ.
403 .‘‘Katvāna hammiyaṃ tattha, tālapantīhi cittitaṃ;
Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, cetiyaṃ pūjayuttamaṃ.
404 .‘‘Aggikkhandhova jalito, kiṃsuko iva
[sālarājāva (sī.)] phullito;
Indalaṭṭhīva ākāse, obhāseti catuddisā.
405 .‘‘Tattha cittaṃ pasādetvā, katvāna kusalaṃ bahuṃ;
Pubbakammaṃ saritvāna, tidasaṃ upapajjahaṃ.
406 .‘‘Sahassayuttaṃ hayavāhiṃ, dibbayānamadhiṭṭhito;
Ubbiddhaṃ bhavanaṃ mayhaṃ, sattabhūmaṃ samuggataṃ.
407 .‘‘Kūṭāgārasahassāni, sabbasoṇṇamayā ahuṃ;
Jalanti sakatejena, disā sabbā pabhāsayaṃ.
408 .‘‘Santi aññepi niyyūhā, lohitaṅgamayā tadā;
Tepi jotanti ābhāya, samantā caturo disā.
409 .
‘‘ Puññakamm ābhinibbatt ā, kūṭā gārā sunimmit ā;
Maṇimayāpi jotanti, disā dasa [disodisaṃ (syā.)] samantato.
410 .‘‘ Tesa ṃ ujjotam ānāna ṃ, obh āso vipulo ahu;
Sabbe deve abhibhomi, puññakammassidaṃ phalaṃ.
411 .‘‘ Sa ṭṭ hikappasahassamhi , ubbiddho n āma khattiyo;
Cāturanto vijitāvī, pathaviṃ āvasiṃ ahaṃ.
412 .‘‘ Tatheva bhaddake kappe, ti ṃsakkhattu ṃ ahosaha ṃ;
Sakakammābhiraddhomhi, cakkavattī mahabbalo.
413 .‘‘ Sattaratanasampanno, catud īpamhi issaro;
Tatth āpi bhavana ṃ mayha ṃ, indala ṭṭ hīva uggata ṃ.
Bản dịch
Chưa có bản dịch đã xuất bản.
Bản dịch được quản trị theo từng trang nguồn; có thể đổi ngôn ngữ bằng các tab phía trên cột dịch (khi hiển thị dịch). «Trang trong sách»: Liền mạch gộp nhiều trang (có giới hạn); Theo từng trang dùng mục lục hoặc nút chuyển trang — áp dụng cho mọi chế độ (Chỉ Pāli, Chỉ dịch, Song song).