Bộ: Tipiṭaka (Mūla) · Theragāthāpāḷi
Theragāthāpāḷi
Đang xem liên mạch theo sách (105 trang nguồn) · Đang giới hạn hiển thị 25 trang đầu để tránh lag
Pāli
Namo tassa bhagavato arahato samm āsambuddhassa
Khuddakanikāye
Theragāthāpāḷi
Nidānagāthā
Sīhānaṃva nadantānaṃ, dāṭhīnaṃ girigabbhare;
Suṇātha bhāvitattānaṃ, gāthā atthūpanāyikā
[attūpanāyikā (sī. ka.)] .
Yathānāmā yathāgottā, yathādhammavihārino;
Yathādhimuttā sappaññā, vihariṃsu atanditā.
Tattha tattha vipassitvā, phusitvā accutaṃ padaṃ;
Katantaṃ paccavekkhantā, imamatthamabhāsisuṃ.
1. Ekakanipāto
1. Paṭhamavaggo
1. Subhūtittheragāthā
1.
‘‘ Chann ā me ku ṭik ā sukh ā niv ātā, vassa deva yath āsukha ṃ ;
Cittaṃ me susamāhitaṃ vimuttaṃ, ātāpī viharāmi vassa devā’’ti.
Itthaṃ sudaṃ [itthaṃ sumaṃ (ka. aṭṭha.)] āyasmā subhūtitthero gāthaṃ abhāsitthāti.
2. Mahākoṭṭhikattheragāthā
2. ‘‘ Upasanto uparato, mantabh āṇī anuddhato;
Dhunāti pāpake dhamme, dumapattaṃva māluto’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākoṭṭhiko [mahākoṭṭhito (sī. syā.)] thero gāthaṃ abhāsitthāti.
3. Kaṅkhārevatattheragāthā
3 . ‘‘Paññaṃ imaṃ passa tathāgatānaṃ, aggi yathā pajjalito nisīthe;
Ālokadā cakkhudadā bhavanti, ye āgatānaṃ vinayanti kaṅkha’’nti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kaṅkhārevato thero gāthaṃ abhāsitthāti.
4. Puṇṇattheragāthā
4.
‘‘ Sambhireva sam āsetha, pa ṇḍ itehatthadassibhi;
Atthaṃ mahantaṃ gambhīraṃ, duddasaṃ nipuṇaṃ aṇuṃ;
Dhīrā samadhigacchanti, appamattā vicakkhaṇā’’ti.
Ittha ṃ suda ṃ ā yasm ā pu ṇṇ o mant āṇ iputto [mant āniputto (sy ā. ka.)] thero g ātha ṃ abh āsitth āti.
5. Dabbattheragāthā
5. ‘‘ Yo duddamiyo damena danto, dabbo santusito viti ṇṇ aka ṅkho;
Vijitāvī apetabheravo hi, dabbo so parinibbuto ṭhitatto’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā dabbo thero gāthaṃ abhāsitthāti.
6. Sītavaniyattheragāthā
6. ‘‘ Yo sītavana ṃ upag ā bhikkhu, eko santusito sam āhitatto;
Vijitāvī apetalomahaṃso, rakkhaṃ kāyagatāsatiṃ dhitimā’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sītavaniyo thero gāthaṃ abhāsitthāti.
7. Bhalliyattheragāthā
7 . ‘‘Yopānudī maccurājassa senaṃ, naḷasetuṃva sudubbalaṃ mahogho;
Vijitāvī apetabheravo hi, danto so parinibbuto ṭhitatto’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhalliyo thero gāthaṃ abhāsitthāti.
8. Vīrattheragāthā
8.
‘‘ Yo duddamiyo damena danto, v īro santusito viti ṇṇ aka ṅkho;
Vijitāvī apetalomahaṃso, vīro so parinibbuto ṭhitatto’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vīro thero gāthaṃ abhāsitthāti.
9. Pilindavacchattheragāthā
9. ‘‘ Sv āgata ṃ na dur āgata ṃ [nāpagata ṃ (sī. sy ā.)] , nayida ṃ dumantita ṃ mama;
Saṃvibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgami’’nti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pilindavaccho [pilindivaccho (sī.)] thero gāthaṃ abhāsitthāti.
10. Puṇṇamāsattheragāthā
10 . ‘‘Vihari apekkhaṃ idha vā huraṃ vā, yo vedaūū samito yatatto;
Sabbesu dhammesu anūpalitto, lokassa jaññā udayabbayañcā’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā puṇṇamāso thero gāthaṃ abhāsitthāti.
Vaggo paṭhamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Subhūti koṭṭhiko thero, kaṅkhārevatasammato;
Mant āṇ iputto dabbo ca, s ītavaniyo ca bhalliyo;
V īro pilindavaccho ca, pu ṇṇ am āso tamonudoti.
2. Dutiyavaggo
1. Cūḷavacchattheragāthā
11 . ‘‘ Pāmojjabahulo bhikkhu, dhamme buddhappavedite;
Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukha’’nti.
… Cūḷavaccho [cūlagavaccho (sī.)] thero….
2. Mahāvacchattheragāthā
12 . ‘‘Paññābalī sīlavatūpapanno, samāhito jhānarato satīmā;
Yadatthiyaṃ bhojanaṃ bhuñjamāno, kaṅkhetha kālaṃ idha vītarāgo’’ti.
… Mahāvaccho
[mahāgavaccho (sī.)] thero….
3. Vanavacchattheragāthā
13 . ‘‘Nīlabbhavaṇṇā rucirā, sītavārī sucindharā;
Indagopakasañchannā, te selā ramayanti ma’’nti.
… Vanavaccho thero….
4. Sivakasāmaṇeragāthā
14 .
‘‘ Upajjh āyo ma ṃ avaca, ito gacch āma s īvaka;
Gāme me vasati kāyo, araññaṃ me gato mano;
Semānakopi gacchāmi, natthi saṅgo vijānata’’nti.
… Sivako sāmaṇero….
5. Kuṇḍadhānattheragāthā
15 . ‘‘Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye;
Pañcasaṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti.
… Kuṇḍadhāno thero….
6. Belaṭṭhasīsattheragāthā
16 .
‘‘ Yath āpi bhaddo ājañño, na ṅgal āvattan ī sikh ī;
Gacchati appakasirena, evaṃ rattindivā mama;
Gacchanti appakasirena, sukhe laddhe nirāmise’’ti.
… Belaṭṭhasīso thero….
7. D āsakattherag āth ā
17 . ‘‘ Middh ī yad ā hoti mahagghaso ca, nidd āyit ā samparivattas āyī;
Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti.
… Dāsako thero….
8. Siṅgālapituttheragāthā
18 . ‘‘ Ahu buddhassa d āyādo, bhikkhu bhesaka ḷā vane;
Kevalaṃ aṭṭhisaññāya, apharī pathaviṃ [paṭhaviṃ (sī. syā.)] imaṃ;
Maññehaṃ kāmarāgaṃ so, khippameva pahissatī’’ti [pahīyabhi (sabbattha pāḷiyaṃ)] .
… Siṅgālapitā [sīgālapitā (sī.)] thero….
9. Kulattheragāthā
19 . [dha. pa. 80, 145 dhammapadepi] ‘‘Udakaṃ hi nayanti nettikā, usukārā namayanti [damayanti
(ka.)] tejanaṃ;
Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti subbatā’’ti.
… Kulo [kuṇḍalo (sī.), kuḷo (syā. ka.)] thero….
10. Ajitattheragāthā
20 . ‘‘Maraṇe me bhayaṃ natthi, nikanti natthi jīvite;
Sandehaṃ nikkhipissāmi, sampajāno paṭissato’’ti
[patissatoti (sī. syā.)] .
… Ajito thero ….
Vaggo dutiyo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Cūḷavaccho mahāvaccho, vanavaccho ca sīvako;
Kuṇḍadhāno ca belaṭṭhi, dāsako ca tatopari;
Siṅgālapitiko thero, kulo ca ajito dasāti.
3. Tatiyavaggo
1. Nigrodhattheragāthā
21 .
‘‘ N āha ṃ bhayassa bh āyāmi, satth ā no amatassa kovido;
Yattha bhayaṃ nāvatiṭṭhati, tena maggena vajanti bhikkhavo’’ti.
… Nigrodho thero….
2. Cittakattheragāthā
22 . ‘‘ N īlā sug īvā sikhino, mor ā kārambhiya ṃ [kāra ṃ viya ṃ (sī.), kāraviya ṃ (sy ā.)] abhinadanti;
Te sītavātakīḷitā [sītavātakadditakalitā (sī.), sītavātakalitā (syā.)] , suttaṃ jhāyaṃ [jhānaṃ
(syā.), jhāyiṃ (?)] nibodhentī’’ti.
… Cittako thero … .
3. Gosālattheragāthā
23 . ‘‘ Aha ṃ kho ve ḷugumbasmi ṃ , bhutv āna madhup āyasa ṃ ;
Padakkhiṇaṃ sammasanto, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
Sānuṃ paṭigamissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.
… Gosālo thero….
4. Sugandhattheragāthā
24 . ‘‘Anuvassiko pabbajito, passa dhammasudhammata ṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Sugandho thero….
5. Nandiyattheragāthā
25 . ‘‘ Obh āsaj āta ṃ phalaga ṃ , citta ṃ yassa abhi ṇhaso;
Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasī’’ti.
… Nandiyo thero….
6. Abhayattheragāthā
26 . ‘‘Sutvā subhāsitaṃ vācaṃ, buddhassādiccabandhuno;
Paccabyadhiṃ hi nipuṇaṃ, vālaggaṃ usunā yathā’’ti.
… Abhayo thero….
7. Lomasakaṅgiyattheragāthā
27 . ‘‘Dabbaṃ kusaṃ poṭakilaṃ, usīraṃ muñjapabbajaṃ;
Urasā panudissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.
… Lomasakaṅgiyo thero….
8. Jambugāmikaputtattheragāthā
28 .
‘‘ Kacci no vatthapasuto, kacci no bh ūsan ārato;
Kacci sīlamayaṃ gandhaṃ, kiṃ tvaṃ vāyasi [kacci sīlamayaṃ gandhaṃ, tvaṃ vāsi (syā.)]
netarā pajā’’ti.
… Jambugāmikaputto thero….
9. Hāritattheragāthā
29 . ‘‘Samunnamayamattānaṃ, usukārova tejanaṃ;
Citta ṃ uju ṃ karitv āna, avijja ṃ bhinda h ārit ā’’ ti.
… H ārito thero … .
10. Uttiyattheragāthā
30 . ‘‘ Ā bādhe me samuppanne, sati me udapajjatha;
Ābādho me samuppanno, kālo me nappamajjitu’’nti.
… Uttiyo thero….
Vaggo tatiyo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Nigrodho cittako thero, gosālathero sugandho;
Nandiyo abhayo thero, thero lomasakaṅgiyo;
Jambugāmikaputto ca, hārito uttiyo isīti.
4. Catutthavaggo
1. Gahvaratīriyattheragāthā
31 . ‘‘Phuṭṭho ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane;
Nāgo saṃgāmasīseva, sato tatrādhivāsaye’’ti.
… Gahvaratīriyo thero….
2. Suppiyattheragāthā
32 . ‘‘Ajaraṃ jīramānena, tappamānena nibbutiṃ;
Nimiyaṃ
[nimmissaṃ (sī.), nirāmisaṃ (syā.), nimineyyaṃ (?)] paramaṃ santiṃ,
yogakkhemaṃ anuttara’’nti.
… Suppiyo thero….
3. Sopākattheragāthā
33 . ‘‘Yathāpi ekaputtasmiṃ, piyasmiṃ kusalī siyā;
Evaṃ sabbesu pāṇesu, sabbattha kusalo siyā’’ti.
… Sopāko thero….
4. Posiyattheragāthā
34 .
‘‘ An āsannavar ā et ā, niccameva vij ānat ā;
Gāmā araññamāgamma, tato gehaṃ upāvisi [upāvisiṃ (sī.)] ;
Tato uṭṭhāya pakkāmi, anāmantetvā [anāmantiya (sī.)] posiyo’’ti.
… Posiyo thero….
5. S āmaññak ānittherag āth ā
35 . ‘‘ Sukha ṃ sukhattho labhate tad ācara ṃ , kittiñca pappoti yasassa va ḍḍ hati;
Yo ariyamaṭṭhaṅgikamañjasaṃ ujuṃ, bhāveti maggaṃ amatassa pattiyā’’ti.
… Sāmaññakānitthero….
6. Kumāputtattheragāthā
36 . ‘‘ Sādhu suta ṃ sādhu caritaka ṃ , sādhu sad ā aniketavih āro;
Atthapucchanaṃ padakkhiṇakammaṃ, etaṃ sāmaññamakiñcanassā’’ti.
… Kumāputto thero….
7. Kumāputtasahāyakattheragāthā
37 . ‘‘ N ānājanapada ṃ yanti, vicarant ā asaññat ā;
Samādhiñca virādhenti, kiṃsu raṭṭhacariyā karissati;
Tasmā vineyya sārambhaṃ, jhāyeyya apurakkhato’’ti.
… Kumāputtattherassa sahāyako thero….
8. Gavampatittheragāthā
38 .
‘‘ Yo iddhiy ā sarabhu ṃ aṭṭ hapesi, so gavampati asito anejo;
Taṃ sabbasaṅgātigataṃ mahāmuniṃ, devā namassanti bhavassa pāragu’’nti.
… Gavampatitthero….
9. Tissattheragāthā
39 . [saṃ. ni. 1.21, 97] ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova [ḍayhamāneva (sabbattha)] matthake;
Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
… Tisso thero….
10. Vaḍḍhamānattheragāthā
40 . ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;
Bhavarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
… Vaḍḍhamāno thero….
Vaggo catuttho niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Gahvaratīriyo suppiyo, sopāko ceva posiyo;
Sāmaññakāni kumāputto, kumāputtasahāyako;
Gavampati tissatthero, vaḍḍhamāno mahāyasoti.
5. Pañcamavaggo
1. Siriva ḍḍ hattherag āth ā
41 . ‘‘Vivaramanupatanti vijjutā, vebhārassa ca paṇḍavassa ca;
Nagavivaragato ca jhāyati, putto appaṭimassa tādino’’ti.
… Sirivaḍḍho thero….
2. Khadiravaniyattheragāthā
42 .
‘‘ Cāle upac āle s īsūpac āle ( ) [(c ālā upac ālā, sīsūpac ālā) ( ka.)] patissat ā [pa ṭissatik ā (sy ā. ka.)]
nu kho viharatha;
Āgato vo vālaṃ viya vedhī’’ti.
… Khadiravaniyo thero….
3. Sumaṅgalattheragāthā
43 . ‘‘Sumuttiko sumuttiko sāhu, sumuttikomhi tīhi khujjakehi;
Asitāsu mayā naṅgalāsu, mayā khuddakuddālāsu mayā.
Yadipi idhameva idhameva, atha vāpi alameva alameva;
Jhāya sumaṅgala jhāya sumaṅgala, appamatto vihara sumaṅgalā’’ti.
… Sumaṅgalo thero….
4. Sānuttheragāthā
44 .
[saṃ. ni. 1.239] ‘‘Mataṃ vā amma rodanti, yo vā jīvaṃ na dissati;
Jīvantaṃ maṃ amma passantī, kasmā maṃ amma rodasī’’ti.
… Sānutthero….
5. Ramaṇīyavihārittheragāthā
45 . ‘‘ Yath āpi bhaddo ājañño, khalitv ā patiti ṭṭ hati;
Evaṃ dassanasampannaṃ, sammāsambuddhasāvaka’’nti.
… Ramaṇīyavihāritthero….
6. Samiddhittheragāthā
46 . ‘‘ Saddh āyāha ṃ pabbajito, ag ārasm ānag āriya ṃ ;
Sati paññāca me vuḍḍhā, cittañca susamāhitaṃ;
Kāmaṃ karassu rūpāni, neva maṃ byādhayissasī’’ti [bādhayissasīti (sī.), byāthayissasīti (?)] .
… Samiddhitthero….
7. Ujjayattheragāthā
47 . ‘‘ Namo te buddha v īratthu, vippamuttosi sabbadhi;
Tuyh āpad āne vihara ṃ , vihar āmi an āsavo ’’ ti.
… Ujjayo thero … .
8. Sañjayattheragāthā
48 . ‘‘ Yato aha ṃ pabbajito, ag ārasm ānag āriya ṃ ;
Nābhijānāmi saṅkappaṃ, anariyaṃ dosasaṃhita’’nti.
… Sañjayo thero….
9. Rāmaṇeyyakattheragāthā
49 . ‘‘ Cihacih ābhinadite [vihavih ābhinadite (s ī. sy ā.)] , sippik ābhirutehi ca;
Na me taṃ phandati cittaṃ, ekattanirataṃ hi me’’ti.
… Rāmaṇeyyako thero….
10. Vimalattheragāthā
50 . ‘‘Dharaṇī ca siñcati vāti, māluto vijjutā carati nabhe;
Upasamanti vitakkā, cittaṃ susamāhitaṃ mamā’’ti.
… Vimalo thero….
Vaggo pañcamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Sirīvaḍḍho revato thero, sumaṅgalo sānusavhayo;
Ramaṇīyavihārī ca, samiddhiujjayasañjayā;
Rāmaṇeyyo ca so thero, vimalo ca raṇañjahoti.
6. Chaṭṭhavaggo
1. Godhikattheragāthā
51 .
‘‘ Vassati devo yath ā sug īta ṃ , chann ā me ku ṭik ā sukh ā niv ātā;
Cittaṃ susamāhitañca mayhaṃ, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
… Godhiko thero….
2. Subāhuttheragāthā
52 . ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;
Cittaṃ susamāhitañca kāye, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
… Subāhutthero….
3. Valliyattheragāthā
53 . ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;
Tassa ṃ vihar āmi appamatto, atha ce patthayasi pavassa dev ā’’ ti.
… Valliyo thero….
4. Uttiyattheragāthā
54 . ‘‘ Vassati devo yath ā sug īta ṃ , chann ā me ku ṭik ā sukh ā niv ātā;
Tassaṃ viharāmi adutiyo, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
… Uttiyo thero….
5. Añjanavaniyattheragāthā
55 . ‘‘ Ā sandi ṃ ku ṭika ṃ katv ā, ogayha añjana ṃ vana ṃ ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Añjanavaniyo thero….
6. Kuṭivihārittheragāthā
56 . ‘‘Ko kuṭikāyaṃ bhikkhu kuṭikāyaṃ, vītarāgo susamāhitacitto;
Evaṃ jānāhi āvuso, amoghā te kuṭikā katā’’ti.
… Kuṭivihāritthero….
7. Dutiyakuṭivihārittheragāthā
57 .
‘‘ Ayam āhu pur āṇ iy ā ku ṭi, añña ṃ patthayase nava ṃ ku ṭiṃ ;
Āsaṃ kuṭiyā virājaya, dukkhā bhikkhu puna navā kuṭī’’ti.
… Dutiyakuṭivihāritthero….
8. Ramaṇīyakuṭikattheragāthā
58 . ‘‘ Rama ṇī yā me ku ṭik ā, saddh ādeyy ā manoram ā;
Na me attho kumārīhi, yesaṃ attho tahiṃ gacchatha nāriyo’’ti.
… Ramaṇīyakuṭiko thero….
9. Kosalavihārittheragāthā
59 . ‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, araññe me kuṭikā katā;
Appamatto ca ātāpī, sampajāno patissato’’ti
[paṭissatoti (ka.)] .
… Kosalavihāritthero….
10. Sīvalittheragāthā
60 . ‘‘ Te me ijjhi ṃ su sa ṅkapp ā, yadattho p āvisi ṃ ku ṭiṃ ;
Vijj āvimutti ṃ paccesa ṃ , m ānānusayamujjaha ’’ nti.
… Sīvalitthero … .
Vaggo chaṭṭho niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Godhiko ca subāhu ca, valliyo uttiyo isi;
Añjanavaniyo thero, duve kuṭivihārino;
Ramaṇīyakuṭiko ca, kosalavhayasīvalīti.
7. Sattamavaggo
1. Vappattheragāthā
61 .
‘‘ Passati passo passanta ṃ , apassantañca passati;
Apassanto apassantaṃ, passantañca na passatī’’ti.
… Vappo thero….
2. Vajjiputtattheragāthā
62 . ‘‘Ekakā mayaṃ araññe viharāma, apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ;
Tassa me bahukā pihayanti, nerayikā viya saggagāmina’’nti.
… Vajjiputto thero….
3. Pakkhattheragāthā
63 . ‘‘Cutā patanti patitā, giddhā ca punarāgatā;
Kataṃ kiccaṃ rataṃ rammaṃ, sukhenanvāgataṃ sukha’’nti.
… Pakkho thero….
4. Vimalakoṇḍaññattheragāthā
64 .
‘‘ Dumavhay āya uppanno, j āto pa ṇḍ araketun ā;
Ketuhā ketunāyeva, mahāketuṃ padhaṃsayī’’ti.
… Vimalakoṇḍañño thero….
5. Ukkhepakatavacchattheragāthā
65 . ‘‘Ukkhepakatavacchassa, saṅkalitaṃ bahūhi vassehi;
Taṃ bhāsati gahaṭṭhānaṃ, sunisinno uḷārapāmojjo’’ti.
… Ukkhepakatavaccho thero….
6. Meghiyattheragāthā
66 . ‘‘Anusāsi mahāvīro, sabbadhammāna pāragū;
Tass āha ṃ dhamma ṃ sutv āna, vih āsi ṃ santike sato;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Meghiyo thero….
7. Ekadhammasavanīyattheragāthā
67 . ‘‘ Kiles ā jh āpit ā mayha ṃ , bhav ā sabbe sam ūhat ā;
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
… Ekadhammasavanīyo thero….
8. Ekudāniyattheragāthā
68 . [udā. 37; pāci. 153] ‘‘Adhicetaso appamajjato, munino monapathesu sikkhato;
Sokā na bhavanti tādino, upasantassa sadā satīmato’’ti.
… Ekudāniyo thero….
9. Channattheragāthā
69 . ‘‘ Sutv āna dhamma ṃ mahato mah ārasa ṃ , sabbaññutaññ āṇ avarena desita ṃ ;
Maggaṃ papajjiṃ [papajjaṃ (ka.)] amatassa pattiyā, so yogakkhemassa pathassa kovido’’ti.
… Channo thero….
10. Puṇṇattheragāthā
70 . ‘‘Sīlameva idha aggaṃ, paññavā pana uttamo;
Manussesu ca devesu, sīlapaññāṇato jaya’’nti.
… Puṇṇo thero….
Vaggo sattamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Vappo ca vajjiputto ca, pakkho vimalakoṇḍañño;
Ukkhepakatavaccho ca, meghiyo ekadhammiko;
Ekudāniyachannā ca, puṇṇatthero mahabbaloti.
8. Aṭṭhamavaggo
1. Vacchapālattheragāthā
71 .
‘‘ Susukhumanipu ṇatthadassin ā, matikusalena niv ātavuttin ā;
Saṃsevitavuddhasīlinā [saṃsevitabuddhasīlinā (ka.)] , nibbānaṃ na hi tena dullabha’’nti.
… Vacchap ālo thero … .
2. Ātumattherag āth ā
72 . ‘‘Yathā kaḷīro susu vaḍḍhitaggo, dunnikkhamo hoti pasākhajāto;
Evaṃ ahaṃ bhariyāyānitāya, anumaññaṃ maṃ pabbajitomhi dānī’’ti.
… Ātumo thero….
3. Māṇavattheragāthā
73 .
‘‘ Ji ṇṇ añca disv ā dukhitañca by ādhita ṃ , matañca disv ā gatam āyusa ṅkhaya ṃ ;
Tato ahaṃ nikkhamitūna pabbajiṃ, pahāya kāmāni manoramānī’’ti.
… Māṇavo thero….
4. Suyāmanattheragāthā
74 . ‘‘Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhañca [thīnamiddhañca (sī. syā.)] bhikkhuno;
Uddhaccaṃ vicikicchā ca, sabbasova na vijjatī’’ti.
… Suyāmano thero….
5. Susāradattheragāthā
75 . ‘‘Sādhu suvihitāna dassanaṃ, kaṅkhā chijjati buddhi vaḍḍhati;
Bālampi karonti paṇḍitaṃ, tasmā sādhu sataṃ samāgamo’’ti.
… Susārado thero….
6. Piyañjahattheragāthā
76 .
‘‘ Uppatantesu nipate, nipatantesu uppate;
Vase avasamānesu, ramamānesu no rame’’ti.
… Piyañjaho thero….
7. Hatthārohaputtattheragāthā
77 . ‘‘Idaṃ pure cittamacāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ;
Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho’’ti.
… Hatthārohaputto thero….
8. Meṇḍasirattheragāthā
78 . ‘‘Anekajātisaṃsāraṃ, sandhāvissaṃ anibbisaṃ;
Tassa me dukkhajātassa, dukkhakkhandho aparaddho’’ti.
… Meṇḍasiro thero….
9. Rakkhitattherag āth ā
79 . ‘‘ Sabbo r āgo pah īno me, sabbo doso sam ūhato;
Sabbo me vigato moho, sītibhūtosmi nibbuto’’ti.
… Rakkhito thero….
10. Uggattheragāthā
80 . ‘‘ Ya ṃ may ā pakata ṃ kamma ṃ , appa ṃ vā yadi v ā bahu ṃ ;
Sabbametaṃ parikkhīṇaṃ, natthi dāni punabbhavo’’ti.
… Uggo thero….
Vaggo aṭṭhamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Vacchapālo ca yo thero, ātumo māṇavo isi;
Suyāmano susārado, thero yo ca piyañjaho;
Ārohaputto meṇḍasiro, rakkhito uggasavhayoti.
9. Navamavaggo
1. Samitiguttattheragāthā
81 . ‘‘Yaṃ mayā pakataṃ pāpaṃ, pubbe aññāsu jātisu;
Idheva taṃ vedanīyaṃ, vatthu aññaṃ na vijjatī’’ti.
… Samitigutto thero….
2. Kassapattheragāthā
82 . ‘‘Yena yena subhikkhāni, sivāni abhayāni ca;
Tena puttaka gacchassu, mā sokāpahato bhavā’’ti.
… Kassapo thero….
3. Sīhattheragāthā
83 .
‘‘ Sīhappamatto vihara, rattindivamatandito;
Bhāvehi kusalaṃ dhammaṃ, jaha sīghaṃ samussaya’’nti.
… Sīho thero….
4. Nītattheragāthā
84 . ‘‘Sabbarattiṃ supitvāna, divā saṅgaṇike rato;
Kudāssu nāma dummedho, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.
… Nīto thero….
5. Sun āgattherag āth ā
85 . ‘‘Cittanimittassa kovido, pavivekarasaṃ vijāniya;
Jhāyaṃ nipako patissato, adhigaccheyya sukhaṃ nirāmisa’’nti.
… Sunāgo thero….
6. Nāgitattheragāthā
86 .
‘‘ Ito bahiddh ā puthu aññav ādina ṃ , maggo na nibb ānagamo yath ā aya ṃ ;
Itissu saṅghaṃ bhagavānusāsati, satthā sayaṃ pāṇitaleva dassaya’’nti.
… Nāgito thero….
7. Paviṭṭhattheragāthā
87 . ‘‘Khandhā diṭṭhā yathābhūtaṃ, bhavā sabbe padālitā;
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
… Paviṭṭho thero….
8. Ajjunattheragāthā
88 . ‘‘Asakkhiṃ vata attānaṃ, uddhātuṃ udakā thalaṃ;
Vuyhamāno mahogheva, saccāni paṭivijjhaha’’nti.
… Ajjuno thero….
9. (Paṭhama)-devasabhattheragāthā
89 .
‘‘ Utti ṇṇā pa ṅkapalip ā, pātālā parivajjit ā;
Mutto oghā ca ganthā ca, sabbe mānā visaṃhatā’’ti.
… Devasabho thero….
10. Sāmidattattheragāthā
90 . ‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā;
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
… Sāmidatto thero….
Vaggo navamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Thero samitigutto ca, kassapo sīhasavhayo;
Nīto sunāgo nāgito, paviṭṭho ajjuno isi;
Devasabho ca yo thero, sāmidatto mahabbaloti.
10. Dasamavaggo
1. Paripuṇṇakattheragāthā
91 . ‘‘Na tath ā mata ṃ satarasa ṃ, sudhanna ṃ ya ṃ mayajja paribhutta ṃ;
Aparimitadassinā gotamena, buddhena desito dhammo’’ti.
… Paripuṇṇako thero….
2. Vijayattheragāthā
92 . ‘‘Yass āsav ā parikkh īṇā , āhāre ca anissito;
Suññatā animitto ca, vimokkho yassa gocaro;
Ākāseva sakuntānaṃ, padaṃ tassa durannaya’’nti.
… Vijayo thero….
3. Erakattheragāthā
93 .
‘‘Dukkh ā kāmā eraka, na sukh ā kāmā eraka;
Yo kāme kāmayati, dukkhaṃ so kāmayati eraka;
Yo kāme na kāmayati, dukkhaṃ so na kāmayati erakā’’ti.
… Erako thero….
4. Mettajittheragāthā
94 . ‘‘Namo hi tassa bhagavato, sakyaputtassa sirīmato;
Tenāyaṃ aggappattena, aggadhammo
[aggo dhammo (sī.)]sudesito’’ti.
… Mettaji thero….
5. Cakkhupālattheragāthā
95 . ‘‘Andhoha ṃ hatanettosmi, kantāraddh ānapakkhando [pakkhanno (s ī.), pakkanto (sy ā. sī.
aṭṭha.)];
Sayamānopi gacchissaṃ, na sahāyena pāpenā’’ti.
… Cakkhupālo thero….
6. Khaṇḍasumanattheragāthā
96 . ‘‘Ekapupphaṃ cajitvāna, asīti [asītiṃ (sī.)]vassakoṭiyo;
Saggesu paricāretvā, sesakenamhi nibbuto’’ti.
… Khaṇḍasumano thero….
7. Tissattheragāthā
97 . ‘‘Hitv ā satapala ṃ ka ṃsa ṃ, sova ṇṇ aṃ satarājika ṃ;
Aggahiṃ mattik āpatta ṃ, ida ṃ dutiy ābhisecana ’’nti.
… Tisso thero ….
8. Abhayattheragāthā
98 . ‘‘Rūpa ṃ disv ā sati mu ṭṭhā, piya ṃ nimitta ṃ manasikaroto;
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati;
Tassa vaḍḍhanti āsavā, bhavamūlopagāmino’’ti
[bhavamūlā bhavagāminoti (sī. ka.)].
… Abhayo thero….
9. Uttiyattheragāthā
99 . ‘‘Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasikaroto;
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati;
Tassa vaḍḍhanti āsavā, saṃsāraṃ upagāmino’’ti.
… Uttiyo thero….
10. (Dutiya)-devasabhattheragāthā
100 .
‘‘Sammappadh ānasampanno, satipa ṭṭhānagocaro;
Vimuttikusumasañchanno, parinibbissatyanāsavo’’ti.
… Devasabho thero….
Vaggo dasamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Paripuṇṇako ca vijayo, erako mettajī muni;
Cakkhupālo khaṇḍasumano, tisso ca abhayo tathā;
Uttiyo ca mahāpañño, thero devasabhopi cāti.
11. Ekādasamavaggo
1. Belaṭṭhānikattheragāthā
101 .‘‘Hitvā gihittaṃ anavositatto, mukhanaṅgalī odariko kusīto;
Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti.
… Belaṭṭhāniko thero….
2. Setucchattheragāthā
102 .
‘‘Mānena vañcitāse, sa ṅkh āresu sa ṃkilissam ānāse;
Lābhālābhena mathitā, samādhiṃ nādhigacchantī’’ti.
… Setuccho thero….
3. Bandhurattheragāthā
103 .‘‘Nāha ṃ etena atthiko, sukhito dhammarasena tappito;
Pitvā [pītvāna (sī. syā.)]rasaggamuttamaṃ, na ca kāhāmi visena santhava’’nti.
… Bandhuro [bandhano (ka.)] thero….
4. Khitakattheragāthā
104 .‘‘Lahuko vata me k āyo, phu ṭṭho ca p ītisukhena vipulena;
Tūlamiva eritaṃ mālutena, pilavatīva me kāyo’’ti.
… Khitako thero….
5. Malitavambhattheragāthā
105 .‘‘Ukka ṇṭhitopi na vase, ramam ānopi pakkame;
Na tvevānatthasaṃhitaṃ, vase vāsaṃ vicakkhaṇo’’ti.
… Malitavambho thero….
6. Suhemantattheragāthā
106 .‘‘Sataliṅgassa atthassa, satalakkhaṇadhārino;
Ekaṅgadassī dummedho, satadassī ca paṇḍito’’ti.
… Suhemanto thero….
7. Dhammasavattheragāthā
107 .
‘‘Pabbajiṃ tulayitv āna, ag ārasm ānag āriya ṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Dhammasavo thero….
8. Dhammasavapituttheragāthā
108 .‘‘Sa v īsavassasatiko, pabbajiṃ anag āriya ṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Dhammasavapitu thero….
9. Saṅgharakkhitattheragāthā
109 .‘‘Na nūnāyaṃ paramahitānukampino, rahogato anuvigaṇeti sāsanaṃ;
Tathāhayaṃ viharati pākatindriyo, migī yathā taruṇajātikā vane’’ti.
… Saṅgharakkhito thero….
10. Usabhattheragāthā
110 .
‘‘Nag ā nagaggesu susa ṃvirūḷhā, udaggameghena navena sittā;
Vivekak āmassa araññasaññino, janeti bhiyyo usabhassa kalyata ’’nti.
… Usabho thero ….
Vaggo ekādasamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Belaṭṭhāniko setuccho, bandhuro khitako isi;
Malitavambho suhemanto, dhammasavo dhammasavapitā;
Saṅgharakkhitatthero ca, usabho ca mahāmunīti.
12. Dvādasamavaggo
1. Jentattheragāthā
111 .
‘‘Duppabbajja ṃ ve duradhiv āsā geh ā, dhammo gambh īro duradhigam ā bhog ā;
Kicchā vutti no itarītareneva, yuttaṃ cintetuṃ satatamaniccata’’nti.
… Jento thero….
2. Vacchagottattheragāthā
112 .‘‘Tevijjohaṃ mahājhāyī, cetosamathakovido;
Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Vacchagotto thero….
3. Vanavacchattheragāthā
113 .‘‘Acchodikā puthusilā,gonaṅgulamigāyutā;
Ambusevālasañchannā, te selā ramayanti ma’’nti.
… Vanavaccho thero….
4. Adhimuttattheragāthā
114 .
‘‘Kāyadu ṭṭhullagaruno, hiyyam ānamhi [h īyam ānamhi (s ī.)]jīvite;
Sarīrasukhagiddhassa, kuto samaṇasādhutā’’ti.
… Adhimutto thero….
5. Mahānāmattheragāthā
115 .‘‘Esāvahiyyase pabbatena, bahukuṭajasallakikena [sallakitena (sī.), sallarikena (syā.)];
Nesādakena girinā, yasassinā paricchadenā’’ti.
… Mahānāmo thero….
6. Pārāpariyattheragāthā
116 .‘‘Chaphass āyatane hitv ā, guttadv āro susa ṃvuto;
Agham ūla ṃ vamitv āna, patto me āsavakkhayo ’’ti.
… Pārāpariyo [p ārāsariyo (s ī.), pāra ṃpariyo (ka.)] thero ….
7. Yasattheragāthā
117 .‘‘Suvilitto suvasano,sabb ābhara ṇabh ūsito;
Tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Yaso thero….
8. Kimilattheragāthā
118 .‘‘Abhisattova nipatati, vayo rūpa ṃ aññamiva tatheva santa ṃ;
Tasseva sato avippavasato, aññasseva sarāmi attāna’’nti.
… Kimilo [kimbilo (sī. syā.)]thero….
9. Vajjiputtattheragāthā
119 .‘‘Rukkhamūlagahanaṃ pasakkiya, nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya;
Jhāya gotama mā ca pamādo, kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ti.
… Vajjiputto thero….
10. Isidattattheragāthā
120 .‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā;
Dukkhakkhayo anuppatto,patto me āsavakkhayo’’ti.
… Isidatto thero….
Vaggo dvādasamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Jento ca vacchagotto ca, vaccho ca vanasavhayo;
Adhimutto mahānāmo, pārāpariyo yasopi ca;
Kimilo vajjiputto ca, isidatto mahāyasoti.
Ekakanipāto niṭṭhito.
Tatruddānaṃ –
Vīsuttarasataṃ therā, katakiccā anāsavā;
Ekakeva nipātamhi, susaṅgītā mahesibhīti.
2. Dukanipāto
1. Paṭhamavaggo
1. Uttarattheragāthā
121 .‘‘Natthi koci bhavo nicco, sa ṅkh ārā vāpi sassatā;
Uppajjanti ca te khandh ā, cavanti apar āpara ṃ.
122 .‘‘Etamādīnaṃ ñatvā, bhavenamhi anatthiko;
Nissaṭo sabbakāmehi, patto me āsavakkhayo’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā uttaro thero gāthāyo abhāsitthāti.
2. Piṇḍolabhāradvājattheragāthā
123 .
‘‘ Nayida ṃ anayena j īvita ṃ, nāhāro hadayassa santiko;
Āhāraṭṭhitiko samussayo, iti disvāna carāmi esanaṃ.
124 .‘‘ Pa ṅkoti hi na ṃ pavedayu ṃ, yāya ṃ vandanap ūjan ā kulesu;
Sukhumaṃ sallaṃ durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā piṇḍolabhāradvājo thero gāthāyo abhāsitthāti.
3. Valliyattheragāthā
125 .‘‘Makkaṭo pañcadvārāyaṃ, kuṭikāyaṃ pasakkiya;
Dvārena anupariyeti, ghaṭṭayanto muhuṃ muhuṃ.
126 .‘‘Tiṭṭha makkaṭa mā dhāvi, na hi te taṃ yathā pure;
Niggahītosi paññāya, neva dūraṃ gamissatī’’ti.
… Valliyo thero….
4. Gaṅgātīriyattheragāthā
127 .
‘‘ Ti ṇṇ aṃ me t ālapatt āna ṃ, ga ṅgātīre ku ṭī kat ā;
Chavasittova me patto, paṃsukūlañca cīvaraṃ.
128 .‘‘ Dvinna ṃ antaravass āna ṃ, ek ā vācā me bh āsit ā;
Tatiye antaravassamhi, tamokhandho [tamokkhandho (sī. syā.)] padālito’’ti.
… Gaṅgātīriyo thero….
5. Ajinattheragāthā
129 .‘‘Api ce hoti tevijjo, maccuhāyī anāsavo;
Appaññātoti naṃ bālā, avajānanti ajānatā.
130 .‘‘Yo ca kho annapānassa, lābhī hotīdha puggalo;
Pāpadhammopi ce hoti, so nesaṃ hoti sakkato’’ti.
… Ajino thero….
6. Meḷajinattheragāthā
131 .‘‘Yadāhaṃ dhammamassosiṃ, bhāsamānassa satthuno;
Na ka ṅkhamabhij ānāmi, sabbaññ ūapar ājite.
132 .‘‘ Satthav āhe mah āvīre, s ārath īna ṃ varuttame;
Magge paṭipadāyaṃ vā, kaṅkhā mayhaṃ na vijjatī’’ti.
… Meḷajino thero….
7. Rādhattheragāthā
133 .[dha. pa. 13 dhammapade] ‘‘ Yath ā ag āra ṃ ducchanna ṃ, vu ṭṭ hī samativijjhati;
Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati.
134 .[dha. pa. 14 dhammapade] ‘‘ Yath ā ag āra ṃ succhanna ṃ, vu ḍḍ hī na samativijjhati;
Evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ, rāgo na samativijjhatī’’ti.
… Rādho thero….
8. Surādhattheragāthā
135 .‘‘Khīṇā hi mayhaṃ jāti, vusitaṃ jinasāsanaṃ;
Pahīno jālasaṅkhāto, bhavanetti samūhatā.
136 .‘‘Yassatthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.
… Surādho thero….
9. Gotamattheragāthā
137 .‘‘Sukhaṃ supanti munayo, ye itthīsu na bajjhare;
Sadā ve rakkhitabbāsu, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ.
138 .
‘‘ Vadha ṃ carimha te k āma, ana ṇā dāni te maya ṃ;
Gacchāma dāni nibbānaṃ, yattha gantvā na socatī’’ti.
… Gotamo thero….
10. Vasabhattheragāthā
139 .‘‘ Pubbe hanati att āna ṃ, pacch ā hanati so pare;
Suhataṃ hanti attānaṃ, vītaṃseneva pakkhimā.
140 .‘‘Na brāhmaṇo bahivaṇṇo, anto vaṇṇo hi brāhmaṇo;
Yasmiṃ pāpāni kammāni, sa ve kaṇho sujampatī’’ti.
… Vasabho thero….
Vaggo paṭhamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Uttaro ceva piṇḍolo, valliyo tīriyo isi;
Ajino ca meḷajino, rādho surādho gotamo;
Vasabhena ime honti, dasa ther ā mahiddhik āti.
2. Dutiyavaggo
1. Mahācundattheragāthā
141 .‘‘ Suss ūsā sutavaddhan ī, suta ṃ paññ āya vaddhana ṃ;
Paññāya atthaṃ jānāti, ñāto attho sukhāvaho.
142 .‘‘ Sevetha pant āni sen āsan āni, careyya sa ṃyojanavippamokkha ṃ;
Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha, saṅghe vase rakkhitatto satimā’’ti.
… Mahācundo thero….
2. Jotidāsattheragāthā
143 .‘‘Ye kho te veṭhamissena [veghamissena (sī. syā.), ve gamissena, vekhamissena (ka.)] ,
nānattena ca kammunā;
Manusse uparundhanti, pharusūpakkamā janā;
Tepi tattheva kīranti, na hi kammaṃ panassati.
144 .
‘‘ Ya ṃ karoti naro kamma ṃ, kaly āṇ aṃ yadi p āpaka ṃ;
Tassa tasseva dāyādo, yaṃ yaṃ kammaṃ pakubbatī’’ti.
… Jotidāso thero….
3. Heraññakānittheragāthā
145 .‘‘Accayanti ahorattā, jīvitaṃ uparujjhati;
Āyu khīyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odakaṃ.
146 .‘‘Atha pāpāni kammāni, karaṃ bālo na bujjhati;
Pacchāssa kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti.
… Heraññakānitthero….
4. Somamittattheragāthā
147 .
‘‘ Paritta ṃ dārum āruyha, yath ā sīde maha ṇṇ ave;
Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati;
Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ.
148 .‘‘Pavivittehi ariyehi, pahitattehi jhāyibhi;
Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.
… Somamitto thero….
5. Sabbamittattheragāthā
149 .
‘‘ Jano janamhi sambaddho [sambaddho (sy ā. ka.)] , janamevassito jano;
Jano janena heṭhīyati, heṭheti ca [bodhiyati, bādheti ca (ka.)] jano janaṃ.
150 .‘‘ Ko hi tassa janenattho, janena janitena v ā;
Janaṃ ohāya gacchaṃ taṃ, heṭhayitvā [bādhayitvā (ka.)] bahuṃ jana’’nti.
… Sabbamitto thero….
6. Mahākāḷattheragāthā
151 .‘‘ Kāḷī itth ī brahat ī dha ṅkar ūpā, satthiñca bhetv ā aparañca satthi ṃ;
Bāhañca bhetvā aparañca bāhaṃ, sīsañca bhetvā dadhithālakaṃva;
Esā nisinnā abhisandahitvā.
152 .‘‘Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando;
Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, māhaṃ puna bhinnasiro sayissa’’nti
[passissanti (ka.)] .
… Mahākāḷo thero….
7. Tissattheragāthā
153 .‘‘Bahū sapatte labhati, muṇḍo saṅghāṭipāruto;
Lābhī annassa pānassa, vatthassa sayanassa ca.
154 .
‘‘ Etam ādīnava ṃ ñatv ā, sakk āresu mahabbhaya ṃ;
Appalābho anavassuto, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
… Tisso thero….
8. Kimilattheragāthā
155 .‘‘ Pācīnava ṃsad āyamhi , sakyaputt ā sah āyak ā;
Pahāyānappake bhoge, uñchāpattāgate ratā.
156 .‘‘ Āraddhav īriy ā pahitatt ā, nicca ṃ da ḷhaparakkam ā;
Ramanti dhammaratiyā, hitvāna lokiyaṃ rati’’nti.
… Kimilo [kimbilo (sī. syā. pī.)] thero….
9. Nandattheragāthā
157 .‘‘Ayoniso manasikārā, maṇḍanaṃ anuyuñjisaṃ;
Uddhato capalo cāsiṃ, kāmarāgena aṭṭito.
158 .‘‘Upāyakusalenāhaṃ, buddhenādiccabandhunā;
Yoniso paṭipajjitvā, bhave cittaṃ udabbahi’’nti.
… Nando thero….
10. Sirimattheragāthā
159 .
‘‘ Pare ca na ṃ pasa ṃsanti, att ā ce asam āhito;
Mogha ṃ pare pasa ṃsanti, att ā hi asam āhito.
160 .‘‘ Pare ca na ṃ garahanti, att ā ce susam āhito;
Moghaṃ pare garahanti, attā hi susamāhito’’ti.
… Sirimā thero….
Vaggo dutiyo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Cundo ca jotidāso ca, thero heraññakāni ca;
Somamitto sabbamitto, kālo tisso ca kimilo
[kimbilo (sī. syā. pī.), chandalakkhaṇānulomaṃ];
Nando ca sirimā ceva, dasa therā mahiddhikāti.
3. Tatiyavaggo
1. Uttarattheragāthā
161 .‘‘ Khandh ā may ā pariññ ātā, ta ṇhā me susam ūhat ā;
Bhāvitā mama bojjhaṅgā, patto me āsavakkhayo.
162 .‘‘ Soha ṃ khandhe pariññ āya, abbahitv āna [abbuhitv āna (ka.)] j ālini ṃ;
Bhāvayitvāna bojjhaṅge, nibbāyissaṃ anāsavo’’ti.
… Uttaro thero….
2. Bhaddajittheragāthā
163 .‘‘Panādo nāma so rājā, yassa yūpo suvaṇṇayo;
Tiriyaṃ soḷasubbedho
[soḷasapabbedho (sī. aṭṭha.), soḷasabbāṇo (?)] , ubbhamāhu [uddhamāhu
(sī.), uccamāhu (syā.)] sahassadhā.
164 .‘‘ Sahassaka ṇḍ o satage ṇḍ u, dhaj ālu harit āmayo;
Anaccuṃ tattha gandhabbā, chasahassāni sattadhā’’ti.
… Bhaddajitthero….
3. Sobhitattheragāthā
165 .‘‘ Satim ā paññav ābhikkhu, āraddhabalavīriyo;
Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussariṃ.
166 .‘‘Cattāro satipaṭṭhāne, satta aṭṭha ca bhāvayaṃ;
Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussari’’nti.
… Sobhito thero….
4. Valliyattheragāthā
167 .
‘‘ Ya ṃ kicca ṃ da ḷhav īriyena, ya ṃ kicca ṃ boddhumicchat ā;
Karissaṃ nāvarajjhissaṃ [nāvarujjhissaṃ (ka. sī. ka.)] , passa vīriyaṃ parakkama.
Khuddakanikāye
Theragāthāpāḷi
Nidānagāthā
Sīhānaṃva nadantānaṃ, dāṭhīnaṃ girigabbhare;
Suṇātha bhāvitattānaṃ, gāthā atthūpanāyikā
[attūpanāyikā (sī. ka.)] .
Yathānāmā yathāgottā, yathādhammavihārino;
Yathādhimuttā sappaññā, vihariṃsu atanditā.
Tattha tattha vipassitvā, phusitvā accutaṃ padaṃ;
Katantaṃ paccavekkhantā, imamatthamabhāsisuṃ.
1. Ekakanipāto
1. Paṭhamavaggo
1. Subhūtittheragāthā
1.
‘‘ Chann ā me ku ṭik ā sukh ā niv ātā, vassa deva yath āsukha ṃ ;
Cittaṃ me susamāhitaṃ vimuttaṃ, ātāpī viharāmi vassa devā’’ti.
Itthaṃ sudaṃ [itthaṃ sumaṃ (ka. aṭṭha.)] āyasmā subhūtitthero gāthaṃ abhāsitthāti.
2. Mahākoṭṭhikattheragāthā
2. ‘‘ Upasanto uparato, mantabh āṇī anuddhato;
Dhunāti pāpake dhamme, dumapattaṃva māluto’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākoṭṭhiko [mahākoṭṭhito (sī. syā.)] thero gāthaṃ abhāsitthāti.
3. Kaṅkhārevatattheragāthā
3 . ‘‘Paññaṃ imaṃ passa tathāgatānaṃ, aggi yathā pajjalito nisīthe;
Ālokadā cakkhudadā bhavanti, ye āgatānaṃ vinayanti kaṅkha’’nti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kaṅkhārevato thero gāthaṃ abhāsitthāti.
4. Puṇṇattheragāthā
4.
‘‘ Sambhireva sam āsetha, pa ṇḍ itehatthadassibhi;
Atthaṃ mahantaṃ gambhīraṃ, duddasaṃ nipuṇaṃ aṇuṃ;
Dhīrā samadhigacchanti, appamattā vicakkhaṇā’’ti.
Ittha ṃ suda ṃ ā yasm ā pu ṇṇ o mant āṇ iputto [mant āniputto (sy ā. ka.)] thero g ātha ṃ abh āsitth āti.
5. Dabbattheragāthā
5. ‘‘ Yo duddamiyo damena danto, dabbo santusito viti ṇṇ aka ṅkho;
Vijitāvī apetabheravo hi, dabbo so parinibbuto ṭhitatto’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā dabbo thero gāthaṃ abhāsitthāti.
6. Sītavaniyattheragāthā
6. ‘‘ Yo sītavana ṃ upag ā bhikkhu, eko santusito sam āhitatto;
Vijitāvī apetalomahaṃso, rakkhaṃ kāyagatāsatiṃ dhitimā’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sītavaniyo thero gāthaṃ abhāsitthāti.
7. Bhalliyattheragāthā
7 . ‘‘Yopānudī maccurājassa senaṃ, naḷasetuṃva sudubbalaṃ mahogho;
Vijitāvī apetabheravo hi, danto so parinibbuto ṭhitatto’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhalliyo thero gāthaṃ abhāsitthāti.
8. Vīrattheragāthā
8.
‘‘ Yo duddamiyo damena danto, v īro santusito viti ṇṇ aka ṅkho;
Vijitāvī apetalomahaṃso, vīro so parinibbuto ṭhitatto’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vīro thero gāthaṃ abhāsitthāti.
9. Pilindavacchattheragāthā
9. ‘‘ Sv āgata ṃ na dur āgata ṃ [nāpagata ṃ (sī. sy ā.)] , nayida ṃ dumantita ṃ mama;
Saṃvibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgami’’nti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pilindavaccho [pilindivaccho (sī.)] thero gāthaṃ abhāsitthāti.
10. Puṇṇamāsattheragāthā
10 . ‘‘Vihari apekkhaṃ idha vā huraṃ vā, yo vedaūū samito yatatto;
Sabbesu dhammesu anūpalitto, lokassa jaññā udayabbayañcā’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā puṇṇamāso thero gāthaṃ abhāsitthāti.
Vaggo paṭhamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Subhūti koṭṭhiko thero, kaṅkhārevatasammato;
Mant āṇ iputto dabbo ca, s ītavaniyo ca bhalliyo;
V īro pilindavaccho ca, pu ṇṇ am āso tamonudoti.
2. Dutiyavaggo
1. Cūḷavacchattheragāthā
11 . ‘‘ Pāmojjabahulo bhikkhu, dhamme buddhappavedite;
Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukha’’nti.
… Cūḷavaccho [cūlagavaccho (sī.)] thero….
2. Mahāvacchattheragāthā
12 . ‘‘Paññābalī sīlavatūpapanno, samāhito jhānarato satīmā;
Yadatthiyaṃ bhojanaṃ bhuñjamāno, kaṅkhetha kālaṃ idha vītarāgo’’ti.
… Mahāvaccho
[mahāgavaccho (sī.)] thero….
3. Vanavacchattheragāthā
13 . ‘‘Nīlabbhavaṇṇā rucirā, sītavārī sucindharā;
Indagopakasañchannā, te selā ramayanti ma’’nti.
… Vanavaccho thero….
4. Sivakasāmaṇeragāthā
14 .
‘‘ Upajjh āyo ma ṃ avaca, ito gacch āma s īvaka;
Gāme me vasati kāyo, araññaṃ me gato mano;
Semānakopi gacchāmi, natthi saṅgo vijānata’’nti.
… Sivako sāmaṇero….
5. Kuṇḍadhānattheragāthā
15 . ‘‘Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye;
Pañcasaṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti.
… Kuṇḍadhāno thero….
6. Belaṭṭhasīsattheragāthā
16 .
‘‘ Yath āpi bhaddo ājañño, na ṅgal āvattan ī sikh ī;
Gacchati appakasirena, evaṃ rattindivā mama;
Gacchanti appakasirena, sukhe laddhe nirāmise’’ti.
… Belaṭṭhasīso thero….
7. D āsakattherag āth ā
17 . ‘‘ Middh ī yad ā hoti mahagghaso ca, nidd āyit ā samparivattas āyī;
Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti.
… Dāsako thero….
8. Siṅgālapituttheragāthā
18 . ‘‘ Ahu buddhassa d āyādo, bhikkhu bhesaka ḷā vane;
Kevalaṃ aṭṭhisaññāya, apharī pathaviṃ [paṭhaviṃ (sī. syā.)] imaṃ;
Maññehaṃ kāmarāgaṃ so, khippameva pahissatī’’ti [pahīyabhi (sabbattha pāḷiyaṃ)] .
… Siṅgālapitā [sīgālapitā (sī.)] thero….
9. Kulattheragāthā
19 . [dha. pa. 80, 145 dhammapadepi] ‘‘Udakaṃ hi nayanti nettikā, usukārā namayanti [damayanti
(ka.)] tejanaṃ;
Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti subbatā’’ti.
… Kulo [kuṇḍalo (sī.), kuḷo (syā. ka.)] thero….
10. Ajitattheragāthā
20 . ‘‘Maraṇe me bhayaṃ natthi, nikanti natthi jīvite;
Sandehaṃ nikkhipissāmi, sampajāno paṭissato’’ti
[patissatoti (sī. syā.)] .
… Ajito thero ….
Vaggo dutiyo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Cūḷavaccho mahāvaccho, vanavaccho ca sīvako;
Kuṇḍadhāno ca belaṭṭhi, dāsako ca tatopari;
Siṅgālapitiko thero, kulo ca ajito dasāti.
3. Tatiyavaggo
1. Nigrodhattheragāthā
21 .
‘‘ N āha ṃ bhayassa bh āyāmi, satth ā no amatassa kovido;
Yattha bhayaṃ nāvatiṭṭhati, tena maggena vajanti bhikkhavo’’ti.
… Nigrodho thero….
2. Cittakattheragāthā
22 . ‘‘ N īlā sug īvā sikhino, mor ā kārambhiya ṃ [kāra ṃ viya ṃ (sī.), kāraviya ṃ (sy ā.)] abhinadanti;
Te sītavātakīḷitā [sītavātakadditakalitā (sī.), sītavātakalitā (syā.)] , suttaṃ jhāyaṃ [jhānaṃ
(syā.), jhāyiṃ (?)] nibodhentī’’ti.
… Cittako thero … .
3. Gosālattheragāthā
23 . ‘‘ Aha ṃ kho ve ḷugumbasmi ṃ , bhutv āna madhup āyasa ṃ ;
Padakkhiṇaṃ sammasanto, khandhānaṃ udayabbayaṃ;
Sānuṃ paṭigamissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.
… Gosālo thero….
4. Sugandhattheragāthā
24 . ‘‘Anuvassiko pabbajito, passa dhammasudhammata ṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Sugandho thero….
5. Nandiyattheragāthā
25 . ‘‘ Obh āsaj āta ṃ phalaga ṃ , citta ṃ yassa abhi ṇhaso;
Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasī’’ti.
… Nandiyo thero….
6. Abhayattheragāthā
26 . ‘‘Sutvā subhāsitaṃ vācaṃ, buddhassādiccabandhuno;
Paccabyadhiṃ hi nipuṇaṃ, vālaggaṃ usunā yathā’’ti.
… Abhayo thero….
7. Lomasakaṅgiyattheragāthā
27 . ‘‘Dabbaṃ kusaṃ poṭakilaṃ, usīraṃ muñjapabbajaṃ;
Urasā panudissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.
… Lomasakaṅgiyo thero….
8. Jambugāmikaputtattheragāthā
28 .
‘‘ Kacci no vatthapasuto, kacci no bh ūsan ārato;
Kacci sīlamayaṃ gandhaṃ, kiṃ tvaṃ vāyasi [kacci sīlamayaṃ gandhaṃ, tvaṃ vāsi (syā.)]
netarā pajā’’ti.
… Jambugāmikaputto thero….
9. Hāritattheragāthā
29 . ‘‘Samunnamayamattānaṃ, usukārova tejanaṃ;
Citta ṃ uju ṃ karitv āna, avijja ṃ bhinda h ārit ā’’ ti.
… H ārito thero … .
10. Uttiyattheragāthā
30 . ‘‘ Ā bādhe me samuppanne, sati me udapajjatha;
Ābādho me samuppanno, kālo me nappamajjitu’’nti.
… Uttiyo thero….
Vaggo tatiyo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Nigrodho cittako thero, gosālathero sugandho;
Nandiyo abhayo thero, thero lomasakaṅgiyo;
Jambugāmikaputto ca, hārito uttiyo isīti.
4. Catutthavaggo
1. Gahvaratīriyattheragāthā
31 . ‘‘Phuṭṭho ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane;
Nāgo saṃgāmasīseva, sato tatrādhivāsaye’’ti.
… Gahvaratīriyo thero….
2. Suppiyattheragāthā
32 . ‘‘Ajaraṃ jīramānena, tappamānena nibbutiṃ;
Nimiyaṃ
[nimmissaṃ (sī.), nirāmisaṃ (syā.), nimineyyaṃ (?)] paramaṃ santiṃ,
yogakkhemaṃ anuttara’’nti.
… Suppiyo thero….
3. Sopākattheragāthā
33 . ‘‘Yathāpi ekaputtasmiṃ, piyasmiṃ kusalī siyā;
Evaṃ sabbesu pāṇesu, sabbattha kusalo siyā’’ti.
… Sopāko thero….
4. Posiyattheragāthā
34 .
‘‘ An āsannavar ā et ā, niccameva vij ānat ā;
Gāmā araññamāgamma, tato gehaṃ upāvisi [upāvisiṃ (sī.)] ;
Tato uṭṭhāya pakkāmi, anāmantetvā [anāmantiya (sī.)] posiyo’’ti.
… Posiyo thero….
5. S āmaññak ānittherag āth ā
35 . ‘‘ Sukha ṃ sukhattho labhate tad ācara ṃ , kittiñca pappoti yasassa va ḍḍ hati;
Yo ariyamaṭṭhaṅgikamañjasaṃ ujuṃ, bhāveti maggaṃ amatassa pattiyā’’ti.
… Sāmaññakānitthero….
6. Kumāputtattheragāthā
36 . ‘‘ Sādhu suta ṃ sādhu caritaka ṃ , sādhu sad ā aniketavih āro;
Atthapucchanaṃ padakkhiṇakammaṃ, etaṃ sāmaññamakiñcanassā’’ti.
… Kumāputto thero….
7. Kumāputtasahāyakattheragāthā
37 . ‘‘ N ānājanapada ṃ yanti, vicarant ā asaññat ā;
Samādhiñca virādhenti, kiṃsu raṭṭhacariyā karissati;
Tasmā vineyya sārambhaṃ, jhāyeyya apurakkhato’’ti.
… Kumāputtattherassa sahāyako thero….
8. Gavampatittheragāthā
38 .
‘‘ Yo iddhiy ā sarabhu ṃ aṭṭ hapesi, so gavampati asito anejo;
Taṃ sabbasaṅgātigataṃ mahāmuniṃ, devā namassanti bhavassa pāragu’’nti.
… Gavampatitthero….
9. Tissattheragāthā
39 . [saṃ. ni. 1.21, 97] ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova [ḍayhamāneva (sabbattha)] matthake;
Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
… Tisso thero….
10. Vaḍḍhamānattheragāthā
40 . ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;
Bhavarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
… Vaḍḍhamāno thero….
Vaggo catuttho niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Gahvaratīriyo suppiyo, sopāko ceva posiyo;
Sāmaññakāni kumāputto, kumāputtasahāyako;
Gavampati tissatthero, vaḍḍhamāno mahāyasoti.
5. Pañcamavaggo
1. Siriva ḍḍ hattherag āth ā
41 . ‘‘Vivaramanupatanti vijjutā, vebhārassa ca paṇḍavassa ca;
Nagavivaragato ca jhāyati, putto appaṭimassa tādino’’ti.
… Sirivaḍḍho thero….
2. Khadiravaniyattheragāthā
42 .
‘‘ Cāle upac āle s īsūpac āle ( ) [(c ālā upac ālā, sīsūpac ālā) ( ka.)] patissat ā [pa ṭissatik ā (sy ā. ka.)]
nu kho viharatha;
Āgato vo vālaṃ viya vedhī’’ti.
… Khadiravaniyo thero….
3. Sumaṅgalattheragāthā
43 . ‘‘Sumuttiko sumuttiko sāhu, sumuttikomhi tīhi khujjakehi;
Asitāsu mayā naṅgalāsu, mayā khuddakuddālāsu mayā.
Yadipi idhameva idhameva, atha vāpi alameva alameva;
Jhāya sumaṅgala jhāya sumaṅgala, appamatto vihara sumaṅgalā’’ti.
… Sumaṅgalo thero….
4. Sānuttheragāthā
44 .
[saṃ. ni. 1.239] ‘‘Mataṃ vā amma rodanti, yo vā jīvaṃ na dissati;
Jīvantaṃ maṃ amma passantī, kasmā maṃ amma rodasī’’ti.
… Sānutthero….
5. Ramaṇīyavihārittheragāthā
45 . ‘‘ Yath āpi bhaddo ājañño, khalitv ā patiti ṭṭ hati;
Evaṃ dassanasampannaṃ, sammāsambuddhasāvaka’’nti.
… Ramaṇīyavihāritthero….
6. Samiddhittheragāthā
46 . ‘‘ Saddh āyāha ṃ pabbajito, ag ārasm ānag āriya ṃ ;
Sati paññāca me vuḍḍhā, cittañca susamāhitaṃ;
Kāmaṃ karassu rūpāni, neva maṃ byādhayissasī’’ti [bādhayissasīti (sī.), byāthayissasīti (?)] .
… Samiddhitthero….
7. Ujjayattheragāthā
47 . ‘‘ Namo te buddha v īratthu, vippamuttosi sabbadhi;
Tuyh āpad āne vihara ṃ , vihar āmi an āsavo ’’ ti.
… Ujjayo thero … .
8. Sañjayattheragāthā
48 . ‘‘ Yato aha ṃ pabbajito, ag ārasm ānag āriya ṃ ;
Nābhijānāmi saṅkappaṃ, anariyaṃ dosasaṃhita’’nti.
… Sañjayo thero….
9. Rāmaṇeyyakattheragāthā
49 . ‘‘ Cihacih ābhinadite [vihavih ābhinadite (s ī. sy ā.)] , sippik ābhirutehi ca;
Na me taṃ phandati cittaṃ, ekattanirataṃ hi me’’ti.
… Rāmaṇeyyako thero….
10. Vimalattheragāthā
50 . ‘‘Dharaṇī ca siñcati vāti, māluto vijjutā carati nabhe;
Upasamanti vitakkā, cittaṃ susamāhitaṃ mamā’’ti.
… Vimalo thero….
Vaggo pañcamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Sirīvaḍḍho revato thero, sumaṅgalo sānusavhayo;
Ramaṇīyavihārī ca, samiddhiujjayasañjayā;
Rāmaṇeyyo ca so thero, vimalo ca raṇañjahoti.
6. Chaṭṭhavaggo
1. Godhikattheragāthā
51 .
‘‘ Vassati devo yath ā sug īta ṃ , chann ā me ku ṭik ā sukh ā niv ātā;
Cittaṃ susamāhitañca mayhaṃ, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
… Godhiko thero….
2. Subāhuttheragāthā
52 . ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;
Cittaṃ susamāhitañca kāye, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
… Subāhutthero….
3. Valliyattheragāthā
53 . ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;
Tassa ṃ vihar āmi appamatto, atha ce patthayasi pavassa dev ā’’ ti.
… Valliyo thero….
4. Uttiyattheragāthā
54 . ‘‘ Vassati devo yath ā sug īta ṃ , chann ā me ku ṭik ā sukh ā niv ātā;
Tassaṃ viharāmi adutiyo, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
… Uttiyo thero….
5. Añjanavaniyattheragāthā
55 . ‘‘ Ā sandi ṃ ku ṭika ṃ katv ā, ogayha añjana ṃ vana ṃ ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Añjanavaniyo thero….
6. Kuṭivihārittheragāthā
56 . ‘‘Ko kuṭikāyaṃ bhikkhu kuṭikāyaṃ, vītarāgo susamāhitacitto;
Evaṃ jānāhi āvuso, amoghā te kuṭikā katā’’ti.
… Kuṭivihāritthero….
7. Dutiyakuṭivihārittheragāthā
57 .
‘‘ Ayam āhu pur āṇ iy ā ku ṭi, añña ṃ patthayase nava ṃ ku ṭiṃ ;
Āsaṃ kuṭiyā virājaya, dukkhā bhikkhu puna navā kuṭī’’ti.
… Dutiyakuṭivihāritthero….
8. Ramaṇīyakuṭikattheragāthā
58 . ‘‘ Rama ṇī yā me ku ṭik ā, saddh ādeyy ā manoram ā;
Na me attho kumārīhi, yesaṃ attho tahiṃ gacchatha nāriyo’’ti.
… Ramaṇīyakuṭiko thero….
9. Kosalavihārittheragāthā
59 . ‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, araññe me kuṭikā katā;
Appamatto ca ātāpī, sampajāno patissato’’ti
[paṭissatoti (ka.)] .
… Kosalavihāritthero….
10. Sīvalittheragāthā
60 . ‘‘ Te me ijjhi ṃ su sa ṅkapp ā, yadattho p āvisi ṃ ku ṭiṃ ;
Vijj āvimutti ṃ paccesa ṃ , m ānānusayamujjaha ’’ nti.
… Sīvalitthero … .
Vaggo chaṭṭho niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Godhiko ca subāhu ca, valliyo uttiyo isi;
Añjanavaniyo thero, duve kuṭivihārino;
Ramaṇīyakuṭiko ca, kosalavhayasīvalīti.
7. Sattamavaggo
1. Vappattheragāthā
61 .
‘‘ Passati passo passanta ṃ , apassantañca passati;
Apassanto apassantaṃ, passantañca na passatī’’ti.
… Vappo thero….
2. Vajjiputtattheragāthā
62 . ‘‘Ekakā mayaṃ araññe viharāma, apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ;
Tassa me bahukā pihayanti, nerayikā viya saggagāmina’’nti.
… Vajjiputto thero….
3. Pakkhattheragāthā
63 . ‘‘Cutā patanti patitā, giddhā ca punarāgatā;
Kataṃ kiccaṃ rataṃ rammaṃ, sukhenanvāgataṃ sukha’’nti.
… Pakkho thero….
4. Vimalakoṇḍaññattheragāthā
64 .
‘‘ Dumavhay āya uppanno, j āto pa ṇḍ araketun ā;
Ketuhā ketunāyeva, mahāketuṃ padhaṃsayī’’ti.
… Vimalakoṇḍañño thero….
5. Ukkhepakatavacchattheragāthā
65 . ‘‘Ukkhepakatavacchassa, saṅkalitaṃ bahūhi vassehi;
Taṃ bhāsati gahaṭṭhānaṃ, sunisinno uḷārapāmojjo’’ti.
… Ukkhepakatavaccho thero….
6. Meghiyattheragāthā
66 . ‘‘Anusāsi mahāvīro, sabbadhammāna pāragū;
Tass āha ṃ dhamma ṃ sutv āna, vih āsi ṃ santike sato;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Meghiyo thero….
7. Ekadhammasavanīyattheragāthā
67 . ‘‘ Kiles ā jh āpit ā mayha ṃ , bhav ā sabbe sam ūhat ā;
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
… Ekadhammasavanīyo thero….
8. Ekudāniyattheragāthā
68 . [udā. 37; pāci. 153] ‘‘Adhicetaso appamajjato, munino monapathesu sikkhato;
Sokā na bhavanti tādino, upasantassa sadā satīmato’’ti.
… Ekudāniyo thero….
9. Channattheragāthā
69 . ‘‘ Sutv āna dhamma ṃ mahato mah ārasa ṃ , sabbaññutaññ āṇ avarena desita ṃ ;
Maggaṃ papajjiṃ [papajjaṃ (ka.)] amatassa pattiyā, so yogakkhemassa pathassa kovido’’ti.
… Channo thero….
10. Puṇṇattheragāthā
70 . ‘‘Sīlameva idha aggaṃ, paññavā pana uttamo;
Manussesu ca devesu, sīlapaññāṇato jaya’’nti.
… Puṇṇo thero….
Vaggo sattamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Vappo ca vajjiputto ca, pakkho vimalakoṇḍañño;
Ukkhepakatavaccho ca, meghiyo ekadhammiko;
Ekudāniyachannā ca, puṇṇatthero mahabbaloti.
8. Aṭṭhamavaggo
1. Vacchapālattheragāthā
71 .
‘‘ Susukhumanipu ṇatthadassin ā, matikusalena niv ātavuttin ā;
Saṃsevitavuddhasīlinā [saṃsevitabuddhasīlinā (ka.)] , nibbānaṃ na hi tena dullabha’’nti.
… Vacchap ālo thero … .
2. Ātumattherag āth ā
72 . ‘‘Yathā kaḷīro susu vaḍḍhitaggo, dunnikkhamo hoti pasākhajāto;
Evaṃ ahaṃ bhariyāyānitāya, anumaññaṃ maṃ pabbajitomhi dānī’’ti.
… Ātumo thero….
3. Māṇavattheragāthā
73 .
‘‘ Ji ṇṇ añca disv ā dukhitañca by ādhita ṃ , matañca disv ā gatam āyusa ṅkhaya ṃ ;
Tato ahaṃ nikkhamitūna pabbajiṃ, pahāya kāmāni manoramānī’’ti.
… Māṇavo thero….
4. Suyāmanattheragāthā
74 . ‘‘Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhañca [thīnamiddhañca (sī. syā.)] bhikkhuno;
Uddhaccaṃ vicikicchā ca, sabbasova na vijjatī’’ti.
… Suyāmano thero….
5. Susāradattheragāthā
75 . ‘‘Sādhu suvihitāna dassanaṃ, kaṅkhā chijjati buddhi vaḍḍhati;
Bālampi karonti paṇḍitaṃ, tasmā sādhu sataṃ samāgamo’’ti.
… Susārado thero….
6. Piyañjahattheragāthā
76 .
‘‘ Uppatantesu nipate, nipatantesu uppate;
Vase avasamānesu, ramamānesu no rame’’ti.
… Piyañjaho thero….
7. Hatthārohaputtattheragāthā
77 . ‘‘Idaṃ pure cittamacāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ;
Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho’’ti.
… Hatthārohaputto thero….
8. Meṇḍasirattheragāthā
78 . ‘‘Anekajātisaṃsāraṃ, sandhāvissaṃ anibbisaṃ;
Tassa me dukkhajātassa, dukkhakkhandho aparaddho’’ti.
… Meṇḍasiro thero….
9. Rakkhitattherag āth ā
79 . ‘‘ Sabbo r āgo pah īno me, sabbo doso sam ūhato;
Sabbo me vigato moho, sītibhūtosmi nibbuto’’ti.
… Rakkhito thero….
10. Uggattheragāthā
80 . ‘‘ Ya ṃ may ā pakata ṃ kamma ṃ , appa ṃ vā yadi v ā bahu ṃ ;
Sabbametaṃ parikkhīṇaṃ, natthi dāni punabbhavo’’ti.
… Uggo thero….
Vaggo aṭṭhamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Vacchapālo ca yo thero, ātumo māṇavo isi;
Suyāmano susārado, thero yo ca piyañjaho;
Ārohaputto meṇḍasiro, rakkhito uggasavhayoti.
9. Navamavaggo
1. Samitiguttattheragāthā
81 . ‘‘Yaṃ mayā pakataṃ pāpaṃ, pubbe aññāsu jātisu;
Idheva taṃ vedanīyaṃ, vatthu aññaṃ na vijjatī’’ti.
… Samitigutto thero….
2. Kassapattheragāthā
82 . ‘‘Yena yena subhikkhāni, sivāni abhayāni ca;
Tena puttaka gacchassu, mā sokāpahato bhavā’’ti.
… Kassapo thero….
3. Sīhattheragāthā
83 .
‘‘ Sīhappamatto vihara, rattindivamatandito;
Bhāvehi kusalaṃ dhammaṃ, jaha sīghaṃ samussaya’’nti.
… Sīho thero….
4. Nītattheragāthā
84 . ‘‘Sabbarattiṃ supitvāna, divā saṅgaṇike rato;
Kudāssu nāma dummedho, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.
… Nīto thero….
5. Sun āgattherag āth ā
85 . ‘‘Cittanimittassa kovido, pavivekarasaṃ vijāniya;
Jhāyaṃ nipako patissato, adhigaccheyya sukhaṃ nirāmisa’’nti.
… Sunāgo thero….
6. Nāgitattheragāthā
86 .
‘‘ Ito bahiddh ā puthu aññav ādina ṃ , maggo na nibb ānagamo yath ā aya ṃ ;
Itissu saṅghaṃ bhagavānusāsati, satthā sayaṃ pāṇitaleva dassaya’’nti.
… Nāgito thero….
7. Paviṭṭhattheragāthā
87 . ‘‘Khandhā diṭṭhā yathābhūtaṃ, bhavā sabbe padālitā;
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
… Paviṭṭho thero….
8. Ajjunattheragāthā
88 . ‘‘Asakkhiṃ vata attānaṃ, uddhātuṃ udakā thalaṃ;
Vuyhamāno mahogheva, saccāni paṭivijjhaha’’nti.
… Ajjuno thero….
9. (Paṭhama)-devasabhattheragāthā
89 .
‘‘ Utti ṇṇā pa ṅkapalip ā, pātālā parivajjit ā;
Mutto oghā ca ganthā ca, sabbe mānā visaṃhatā’’ti.
… Devasabho thero….
10. Sāmidattattheragāthā
90 . ‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā;
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
… Sāmidatto thero….
Vaggo navamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Thero samitigutto ca, kassapo sīhasavhayo;
Nīto sunāgo nāgito, paviṭṭho ajjuno isi;
Devasabho ca yo thero, sāmidatto mahabbaloti.
10. Dasamavaggo
1. Paripuṇṇakattheragāthā
91 . ‘‘Na tath ā mata ṃ satarasa ṃ, sudhanna ṃ ya ṃ mayajja paribhutta ṃ;
Aparimitadassinā gotamena, buddhena desito dhammo’’ti.
… Paripuṇṇako thero….
2. Vijayattheragāthā
92 . ‘‘Yass āsav ā parikkh īṇā , āhāre ca anissito;
Suññatā animitto ca, vimokkho yassa gocaro;
Ākāseva sakuntānaṃ, padaṃ tassa durannaya’’nti.
… Vijayo thero….
3. Erakattheragāthā
93 .
‘‘Dukkh ā kāmā eraka, na sukh ā kāmā eraka;
Yo kāme kāmayati, dukkhaṃ so kāmayati eraka;
Yo kāme na kāmayati, dukkhaṃ so na kāmayati erakā’’ti.
… Erako thero….
4. Mettajittheragāthā
94 . ‘‘Namo hi tassa bhagavato, sakyaputtassa sirīmato;
Tenāyaṃ aggappattena, aggadhammo
[aggo dhammo (sī.)]sudesito’’ti.
… Mettaji thero….
5. Cakkhupālattheragāthā
95 . ‘‘Andhoha ṃ hatanettosmi, kantāraddh ānapakkhando [pakkhanno (s ī.), pakkanto (sy ā. sī.
aṭṭha.)];
Sayamānopi gacchissaṃ, na sahāyena pāpenā’’ti.
… Cakkhupālo thero….
6. Khaṇḍasumanattheragāthā
96 . ‘‘Ekapupphaṃ cajitvāna, asīti [asītiṃ (sī.)]vassakoṭiyo;
Saggesu paricāretvā, sesakenamhi nibbuto’’ti.
… Khaṇḍasumano thero….
7. Tissattheragāthā
97 . ‘‘Hitv ā satapala ṃ ka ṃsa ṃ, sova ṇṇ aṃ satarājika ṃ;
Aggahiṃ mattik āpatta ṃ, ida ṃ dutiy ābhisecana ’’nti.
… Tisso thero ….
8. Abhayattheragāthā
98 . ‘‘Rūpa ṃ disv ā sati mu ṭṭhā, piya ṃ nimitta ṃ manasikaroto;
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati;
Tassa vaḍḍhanti āsavā, bhavamūlopagāmino’’ti
[bhavamūlā bhavagāminoti (sī. ka.)].
… Abhayo thero….
9. Uttiyattheragāthā
99 . ‘‘Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasikaroto;
Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati;
Tassa vaḍḍhanti āsavā, saṃsāraṃ upagāmino’’ti.
… Uttiyo thero….
10. (Dutiya)-devasabhattheragāthā
100 .
‘‘Sammappadh ānasampanno, satipa ṭṭhānagocaro;
Vimuttikusumasañchanno, parinibbissatyanāsavo’’ti.
… Devasabho thero….
Vaggo dasamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Paripuṇṇako ca vijayo, erako mettajī muni;
Cakkhupālo khaṇḍasumano, tisso ca abhayo tathā;
Uttiyo ca mahāpañño, thero devasabhopi cāti.
11. Ekādasamavaggo
1. Belaṭṭhānikattheragāthā
101 .‘‘Hitvā gihittaṃ anavositatto, mukhanaṅgalī odariko kusīto;
Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti.
… Belaṭṭhāniko thero….
2. Setucchattheragāthā
102 .
‘‘Mānena vañcitāse, sa ṅkh āresu sa ṃkilissam ānāse;
Lābhālābhena mathitā, samādhiṃ nādhigacchantī’’ti.
… Setuccho thero….
3. Bandhurattheragāthā
103 .‘‘Nāha ṃ etena atthiko, sukhito dhammarasena tappito;
Pitvā [pītvāna (sī. syā.)]rasaggamuttamaṃ, na ca kāhāmi visena santhava’’nti.
… Bandhuro [bandhano (ka.)] thero….
4. Khitakattheragāthā
104 .‘‘Lahuko vata me k āyo, phu ṭṭho ca p ītisukhena vipulena;
Tūlamiva eritaṃ mālutena, pilavatīva me kāyo’’ti.
… Khitako thero….
5. Malitavambhattheragāthā
105 .‘‘Ukka ṇṭhitopi na vase, ramam ānopi pakkame;
Na tvevānatthasaṃhitaṃ, vase vāsaṃ vicakkhaṇo’’ti.
… Malitavambho thero….
6. Suhemantattheragāthā
106 .‘‘Sataliṅgassa atthassa, satalakkhaṇadhārino;
Ekaṅgadassī dummedho, satadassī ca paṇḍito’’ti.
… Suhemanto thero….
7. Dhammasavattheragāthā
107 .
‘‘Pabbajiṃ tulayitv āna, ag ārasm ānag āriya ṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Dhammasavo thero….
8. Dhammasavapituttheragāthā
108 .‘‘Sa v īsavassasatiko, pabbajiṃ anag āriya ṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Dhammasavapitu thero….
9. Saṅgharakkhitattheragāthā
109 .‘‘Na nūnāyaṃ paramahitānukampino, rahogato anuvigaṇeti sāsanaṃ;
Tathāhayaṃ viharati pākatindriyo, migī yathā taruṇajātikā vane’’ti.
… Saṅgharakkhito thero….
10. Usabhattheragāthā
110 .
‘‘Nag ā nagaggesu susa ṃvirūḷhā, udaggameghena navena sittā;
Vivekak āmassa araññasaññino, janeti bhiyyo usabhassa kalyata ’’nti.
… Usabho thero ….
Vaggo ekādasamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Belaṭṭhāniko setuccho, bandhuro khitako isi;
Malitavambho suhemanto, dhammasavo dhammasavapitā;
Saṅgharakkhitatthero ca, usabho ca mahāmunīti.
12. Dvādasamavaggo
1. Jentattheragāthā
111 .
‘‘Duppabbajja ṃ ve duradhiv āsā geh ā, dhammo gambh īro duradhigam ā bhog ā;
Kicchā vutti no itarītareneva, yuttaṃ cintetuṃ satatamaniccata’’nti.
… Jento thero….
2. Vacchagottattheragāthā
112 .‘‘Tevijjohaṃ mahājhāyī, cetosamathakovido;
Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Vacchagotto thero….
3. Vanavacchattheragāthā
113 .‘‘Acchodikā puthusilā,gonaṅgulamigāyutā;
Ambusevālasañchannā, te selā ramayanti ma’’nti.
… Vanavaccho thero….
4. Adhimuttattheragāthā
114 .
‘‘Kāyadu ṭṭhullagaruno, hiyyam ānamhi [h īyam ānamhi (s ī.)]jīvite;
Sarīrasukhagiddhassa, kuto samaṇasādhutā’’ti.
… Adhimutto thero….
5. Mahānāmattheragāthā
115 .‘‘Esāvahiyyase pabbatena, bahukuṭajasallakikena [sallakitena (sī.), sallarikena (syā.)];
Nesādakena girinā, yasassinā paricchadenā’’ti.
… Mahānāmo thero….
6. Pārāpariyattheragāthā
116 .‘‘Chaphass āyatane hitv ā, guttadv āro susa ṃvuto;
Agham ūla ṃ vamitv āna, patto me āsavakkhayo ’’ti.
… Pārāpariyo [p ārāsariyo (s ī.), pāra ṃpariyo (ka.)] thero ….
7. Yasattheragāthā
117 .‘‘Suvilitto suvasano,sabb ābhara ṇabh ūsito;
Tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Yaso thero….
8. Kimilattheragāthā
118 .‘‘Abhisattova nipatati, vayo rūpa ṃ aññamiva tatheva santa ṃ;
Tasseva sato avippavasato, aññasseva sarāmi attāna’’nti.
… Kimilo [kimbilo (sī. syā.)]thero….
9. Vajjiputtattheragāthā
119 .‘‘Rukkhamūlagahanaṃ pasakkiya, nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya;
Jhāya gotama mā ca pamādo, kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ti.
… Vajjiputto thero….
10. Isidattattheragāthā
120 .‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā;
Dukkhakkhayo anuppatto,patto me āsavakkhayo’’ti.
… Isidatto thero….
Vaggo dvādasamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Jento ca vacchagotto ca, vaccho ca vanasavhayo;
Adhimutto mahānāmo, pārāpariyo yasopi ca;
Kimilo vajjiputto ca, isidatto mahāyasoti.
Ekakanipāto niṭṭhito.
Tatruddānaṃ –
Vīsuttarasataṃ therā, katakiccā anāsavā;
Ekakeva nipātamhi, susaṅgītā mahesibhīti.
2. Dukanipāto
1. Paṭhamavaggo
1. Uttarattheragāthā
121 .‘‘Natthi koci bhavo nicco, sa ṅkh ārā vāpi sassatā;
Uppajjanti ca te khandh ā, cavanti apar āpara ṃ.
122 .‘‘Etamādīnaṃ ñatvā, bhavenamhi anatthiko;
Nissaṭo sabbakāmehi, patto me āsavakkhayo’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā uttaro thero gāthāyo abhāsitthāti.
2. Piṇḍolabhāradvājattheragāthā
123 .
‘‘ Nayida ṃ anayena j īvita ṃ, nāhāro hadayassa santiko;
Āhāraṭṭhitiko samussayo, iti disvāna carāmi esanaṃ.
124 .‘‘ Pa ṅkoti hi na ṃ pavedayu ṃ, yāya ṃ vandanap ūjan ā kulesu;
Sukhumaṃ sallaṃ durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho’’ti.
Itthaṃ sudaṃ āyasmā piṇḍolabhāradvājo thero gāthāyo abhāsitthāti.
3. Valliyattheragāthā
125 .‘‘Makkaṭo pañcadvārāyaṃ, kuṭikāyaṃ pasakkiya;
Dvārena anupariyeti, ghaṭṭayanto muhuṃ muhuṃ.
126 .‘‘Tiṭṭha makkaṭa mā dhāvi, na hi te taṃ yathā pure;
Niggahītosi paññāya, neva dūraṃ gamissatī’’ti.
… Valliyo thero….
4. Gaṅgātīriyattheragāthā
127 .
‘‘ Ti ṇṇ aṃ me t ālapatt āna ṃ, ga ṅgātīre ku ṭī kat ā;
Chavasittova me patto, paṃsukūlañca cīvaraṃ.
128 .‘‘ Dvinna ṃ antaravass āna ṃ, ek ā vācā me bh āsit ā;
Tatiye antaravassamhi, tamokhandho [tamokkhandho (sī. syā.)] padālito’’ti.
… Gaṅgātīriyo thero….
5. Ajinattheragāthā
129 .‘‘Api ce hoti tevijjo, maccuhāyī anāsavo;
Appaññātoti naṃ bālā, avajānanti ajānatā.
130 .‘‘Yo ca kho annapānassa, lābhī hotīdha puggalo;
Pāpadhammopi ce hoti, so nesaṃ hoti sakkato’’ti.
… Ajino thero….
6. Meḷajinattheragāthā
131 .‘‘Yadāhaṃ dhammamassosiṃ, bhāsamānassa satthuno;
Na ka ṅkhamabhij ānāmi, sabbaññ ūapar ājite.
132 .‘‘ Satthav āhe mah āvīre, s ārath īna ṃ varuttame;
Magge paṭipadāyaṃ vā, kaṅkhā mayhaṃ na vijjatī’’ti.
… Meḷajino thero….
7. Rādhattheragāthā
133 .[dha. pa. 13 dhammapade] ‘‘ Yath ā ag āra ṃ ducchanna ṃ, vu ṭṭ hī samativijjhati;
Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati.
134 .[dha. pa. 14 dhammapade] ‘‘ Yath ā ag āra ṃ succhanna ṃ, vu ḍḍ hī na samativijjhati;
Evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ, rāgo na samativijjhatī’’ti.
… Rādho thero….
8. Surādhattheragāthā
135 .‘‘Khīṇā hi mayhaṃ jāti, vusitaṃ jinasāsanaṃ;
Pahīno jālasaṅkhāto, bhavanetti samūhatā.
136 .‘‘Yassatthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.
… Surādho thero….
9. Gotamattheragāthā
137 .‘‘Sukhaṃ supanti munayo, ye itthīsu na bajjhare;
Sadā ve rakkhitabbāsu, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ.
138 .
‘‘ Vadha ṃ carimha te k āma, ana ṇā dāni te maya ṃ;
Gacchāma dāni nibbānaṃ, yattha gantvā na socatī’’ti.
… Gotamo thero….
10. Vasabhattheragāthā
139 .‘‘ Pubbe hanati att āna ṃ, pacch ā hanati so pare;
Suhataṃ hanti attānaṃ, vītaṃseneva pakkhimā.
140 .‘‘Na brāhmaṇo bahivaṇṇo, anto vaṇṇo hi brāhmaṇo;
Yasmiṃ pāpāni kammāni, sa ve kaṇho sujampatī’’ti.
… Vasabho thero….
Vaggo paṭhamo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Uttaro ceva piṇḍolo, valliyo tīriyo isi;
Ajino ca meḷajino, rādho surādho gotamo;
Vasabhena ime honti, dasa ther ā mahiddhik āti.
2. Dutiyavaggo
1. Mahācundattheragāthā
141 .‘‘ Suss ūsā sutavaddhan ī, suta ṃ paññ āya vaddhana ṃ;
Paññāya atthaṃ jānāti, ñāto attho sukhāvaho.
142 .‘‘ Sevetha pant āni sen āsan āni, careyya sa ṃyojanavippamokkha ṃ;
Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha, saṅghe vase rakkhitatto satimā’’ti.
… Mahācundo thero….
2. Jotidāsattheragāthā
143 .‘‘Ye kho te veṭhamissena [veghamissena (sī. syā.), ve gamissena, vekhamissena (ka.)] ,
nānattena ca kammunā;
Manusse uparundhanti, pharusūpakkamā janā;
Tepi tattheva kīranti, na hi kammaṃ panassati.
144 .
‘‘ Ya ṃ karoti naro kamma ṃ, kaly āṇ aṃ yadi p āpaka ṃ;
Tassa tasseva dāyādo, yaṃ yaṃ kammaṃ pakubbatī’’ti.
… Jotidāso thero….
3. Heraññakānittheragāthā
145 .‘‘Accayanti ahorattā, jīvitaṃ uparujjhati;
Āyu khīyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odakaṃ.
146 .‘‘Atha pāpāni kammāni, karaṃ bālo na bujjhati;
Pacchāssa kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti.
… Heraññakānitthero….
4. Somamittattheragāthā
147 .
‘‘ Paritta ṃ dārum āruyha, yath ā sīde maha ṇṇ ave;
Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati;
Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ.
148 .‘‘Pavivittehi ariyehi, pahitattehi jhāyibhi;
Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.
… Somamitto thero….
5. Sabbamittattheragāthā
149 .
‘‘ Jano janamhi sambaddho [sambaddho (sy ā. ka.)] , janamevassito jano;
Jano janena heṭhīyati, heṭheti ca [bodhiyati, bādheti ca (ka.)] jano janaṃ.
150 .‘‘ Ko hi tassa janenattho, janena janitena v ā;
Janaṃ ohāya gacchaṃ taṃ, heṭhayitvā [bādhayitvā (ka.)] bahuṃ jana’’nti.
… Sabbamitto thero….
6. Mahākāḷattheragāthā
151 .‘‘ Kāḷī itth ī brahat ī dha ṅkar ūpā, satthiñca bhetv ā aparañca satthi ṃ;
Bāhañca bhetvā aparañca bāhaṃ, sīsañca bhetvā dadhithālakaṃva;
Esā nisinnā abhisandahitvā.
152 .‘‘Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando;
Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, māhaṃ puna bhinnasiro sayissa’’nti
[passissanti (ka.)] .
… Mahākāḷo thero….
7. Tissattheragāthā
153 .‘‘Bahū sapatte labhati, muṇḍo saṅghāṭipāruto;
Lābhī annassa pānassa, vatthassa sayanassa ca.
154 .
‘‘ Etam ādīnava ṃ ñatv ā, sakk āresu mahabbhaya ṃ;
Appalābho anavassuto, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
… Tisso thero….
8. Kimilattheragāthā
155 .‘‘ Pācīnava ṃsad āyamhi , sakyaputt ā sah āyak ā;
Pahāyānappake bhoge, uñchāpattāgate ratā.
156 .‘‘ Āraddhav īriy ā pahitatt ā, nicca ṃ da ḷhaparakkam ā;
Ramanti dhammaratiyā, hitvāna lokiyaṃ rati’’nti.
… Kimilo [kimbilo (sī. syā. pī.)] thero….
9. Nandattheragāthā
157 .‘‘Ayoniso manasikārā, maṇḍanaṃ anuyuñjisaṃ;
Uddhato capalo cāsiṃ, kāmarāgena aṭṭito.
158 .‘‘Upāyakusalenāhaṃ, buddhenādiccabandhunā;
Yoniso paṭipajjitvā, bhave cittaṃ udabbahi’’nti.
… Nando thero….
10. Sirimattheragāthā
159 .
‘‘ Pare ca na ṃ pasa ṃsanti, att ā ce asam āhito;
Mogha ṃ pare pasa ṃsanti, att ā hi asam āhito.
160 .‘‘ Pare ca na ṃ garahanti, att ā ce susam āhito;
Moghaṃ pare garahanti, attā hi susamāhito’’ti.
… Sirimā thero….
Vaggo dutiyo niṭṭhito.
Tassuddānaṃ –
Cundo ca jotidāso ca, thero heraññakāni ca;
Somamitto sabbamitto, kālo tisso ca kimilo
[kimbilo (sī. syā. pī.), chandalakkhaṇānulomaṃ];
Nando ca sirimā ceva, dasa therā mahiddhikāti.
3. Tatiyavaggo
1. Uttarattheragāthā
161 .‘‘ Khandh ā may ā pariññ ātā, ta ṇhā me susam ūhat ā;
Bhāvitā mama bojjhaṅgā, patto me āsavakkhayo.
162 .‘‘ Soha ṃ khandhe pariññ āya, abbahitv āna [abbuhitv āna (ka.)] j ālini ṃ;
Bhāvayitvāna bojjhaṅge, nibbāyissaṃ anāsavo’’ti.
… Uttaro thero….
2. Bhaddajittheragāthā
163 .‘‘Panādo nāma so rājā, yassa yūpo suvaṇṇayo;
Tiriyaṃ soḷasubbedho
[soḷasapabbedho (sī. aṭṭha.), soḷasabbāṇo (?)] , ubbhamāhu [uddhamāhu
(sī.), uccamāhu (syā.)] sahassadhā.
164 .‘‘ Sahassaka ṇḍ o satage ṇḍ u, dhaj ālu harit āmayo;
Anaccuṃ tattha gandhabbā, chasahassāni sattadhā’’ti.
… Bhaddajitthero….
3. Sobhitattheragāthā
165 .‘‘ Satim ā paññav ābhikkhu, āraddhabalavīriyo;
Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussariṃ.
166 .‘‘Cattāro satipaṭṭhāne, satta aṭṭha ca bhāvayaṃ;
Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussari’’nti.
… Sobhito thero….
4. Valliyattheragāthā
167 .
‘‘ Ya ṃ kicca ṃ da ḷhav īriyena, ya ṃ kicca ṃ boddhumicchat ā;
Karissaṃ nāvarajjhissaṃ [nāvarujjhissaṃ (ka. sī. ka.)] , passa vīriyaṃ parakkama.
Bản dịch
Chưa có bản dịch đã xuất bản.
Bản dịch được quản trị theo từng trang nguồn; có thể đổi ngôn ngữ bằng các tab phía trên cột dịch (khi hiển thị dịch). «Trang trong sách»: Liền mạch gộp nhiều trang (có giới hạn); Theo từng trang dùng mục lục hoặc nút chuyển trang — áp dụng cho mọi chế độ (Chỉ Pāli, Chỉ dịch, Song song).