Bộ: Tipiṭaka (Mūla) · Cariyāpiṭakapāḷi

Cariyāpiṭakapāḷi

Đang xem liên mạch theo sách (26 trang nguồn) · Đang giới hạn hiển thị 25 trang đầu để tránh lag

Ngôn ngữ gốc
Pāli
Bản dịch hiển thị
Tiếng Việt
Trạng thái dịch
Chưa có / nháp
Chế độ đọc
Song song — Liền mạch
Chế độ
Pāli
Namo tassa bhagavato arahato samm āsambuddhassa
Khuddakanikāye
Cariyāpiṭakapāḷi
1. Akittivaggo
1. Akitticariyā
1. ‘‘ Kappe ca satasahasse, caturo ca asa ṅkhiye;
Etthantare yaṃ caritaṃ, sabbaṃ taṃ bodhipācanaṃ.
2. ‘‘Atītakappe caritaṃ, ṭhapayitvā bhavābhave;
Imamhi kappe caritaṃ, pavakkhissaṃ suṇohi me.
3. ‘‘Yadā ahaṃ brahāraññe, suññe vipinakānane;
Ajjhogāhetvā
[ajjhogahetvā (sī. syā.)] viharāmi, akitti nāma tāpaso.
4. ‘‘Tadā maṃ tapatejena, santatto tidivābhibhū;
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, bhikkhāya maṃ upāgami.
5. ‘‘Pavanā ābhataṃ paṇṇaṃ, atelañca aloṇikaṃ;
Mama dvāre ṭhitaṃ disvā, sakaṭāhena ākiriṃ.
6. ‘‘Tassa datvānahaṃ paṇṇaṃ, nikkujjitvāna bhājanaṃ;
Punesanaṃ jahitvāna, pāvisiṃ paṇṇasālakaṃ.
7.
‘‘ Dutiyampi tatiyampi, upagañchi mamantika ṃ ;
Akampito anolaggo, evamevamadāsahaṃ.
8. ‘‘ Na me tappaccay ā atthi, sar īrasmi ṃ viva ṇṇ iya ṃ ;
Pītisukhena ratiyā, vītināmemi taṃ divaṃ.
9. ‘‘ Yadi m āsampi dvem āsa ṃ , dakkhi ṇeyyavaralabhe;
Akampito anolīno, dadeyyaṃ dānamuttamaṃ.
10 . ‘‘ Na tassa d ānadadam āno, yasa ṃ lābhañca patthayi ṃ ;
Sabbaññutaṃ patthayāno, tāni kammāni ācari’’nti.
Akitticariyaṃ paṭhamaṃ.
2. Saṅkhacariyā
11 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, brāhmaṇo saṅkhasavhayo;
Mahāsamuddaṃ taritukāmo, upagacchāmi paṭṭanaṃ.
12 . ‘‘Tatthaddasaṃ paṭipathe, sayambhuṃ aparājitaṃ;
Kant āraddh āna ṃ pa ṭipanna ṃ [kant āraddh ānapa ṭipanna ṃ (sī. sy ā.)] , tatt āya ka ṭhinabh ūmiy ā.

13 . ‘‘ Tamaha ṃ pa ṭipathe disv ā, imamattha ṃ vicintayi ṃ ;
Idaṃ khettaṃ anuppattaṃ, puññakāmassa jantuno.
14 . ‘‘‘Yathā kassako puriso, khettaṃ disvā mahāgamaṃ;
Tattha bījaṃ na ropeti, na so dhaññena atthiko.
15 . ‘‘‘Evamevāhaṃ puññakāmo, disvā khettavaruttamaṃ;
Yadi tattha kāraṃ na karomi, nāhaṃ puññena atthiko.
16 .
‘‘‘ Yath ā amacco muddik āmo, rañño antepure jane;
Na deti tesaṃ dhanadhaññaṃ, muddito parihāyati.
17 . ‘‘‘ Evamev āha ṃ puññak āmo, vipula ṃ disv āna dakkhi ṇaṃ ;
Yadi tassa dānaṃ na dadāmi, parihāyissāmi puññato’.
18 . ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, orohitvā upāhanā;
Tassa pādāni vanditvā, adāsiṃ chattupāhanaṃ.
19 .
‘‘ Tenev āha ṃ satagu ṇato, sukhum ālo sukhedhito;
Api ca dānaṃ paripūrento, evaṃ tassa adāsaha’’nti.
Saṅkhacariyaṃ dutiyaṃ.
3. Kururājacariyā
20 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, indapatthe [indapatte (sī. ka.)] puruttame;
Rājā dhanañcayo nāma, kusale dasahupāgato.
21 . ‘‘Kaliṅgaraṭṭhavisayā, brāhmaṇā upagañchu maṃ;
Āyācuṃ maṃ hatthināgaṃ, dhaññaṃ maṅgalasammataṃ.
22 . ‘‘‘Avuṭṭhiko janapado, dubbhikkho chātako mahā;
Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, nīlaṃ añjanasavhayaṃ.
23 . ‘‘‘Na me yācakamanuppatte, paṭikkhepo anucchavo;
Mā me bhijji samādānaṃ, dassāmi vipulaṃ gajaṃ’.
24 .
‘‘ N āga ṃ gahetv ā so ṇḍā ya, bhi ṅgāre [bhi ṅkāre (s ī.)] ratan āmaye;
Jalaṃ hatthe ākiritvā, brāhmaṇānaṃ adaṃ gajaṃ.
25 . ‘‘ Tassa n āge padinnamhi, amacc ā etadabravu ṃ ;
‘Kiṃ nu tuyhaṃ varaṃ nāgaṃ, yācakānaṃ padassasi.
26 . ‘‘‘ Dhañña ṃ ma ṅgalasampanna ṃ , sa ṅgāmavijayuttama ṃ ;
Tasmiṃ nāge padinnamhi, kiṃ te rajjaṃ karissati.
27 . ‘‘‘ Rajjampi me dade sabba ṃ , sar īra ṃ dajjamattano;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā nāgaṃ adāsaha’’’nti.
Kurur ājacariya ṃ tatiya ṃ .

4. Mah āsudassanacariy ā
28 . ‘‘Kusāvatimhi nagare, yadā āsiṃ mahīpati;
Mahāsudassano nāma, cakkavattī mahabbalo.
29 .
‘‘ Tatth āha ṃ divase tikkhattu ṃ , ghos āpemi tahitahi ṃ ;
‘Ko kiṃ icchati pattheti, kassa kiṃ dīyatū dhanaṃ.
30 . ‘‘‘ Ko ch ātako ko tasito, ko m āla ṃ ko vilepana ṃ ;
Nānārattāni vatthāni, ko naggo paridahissati.
31 . ‘‘‘ Ko pathe chattam ādeti, kop āhan ā mud ū subh ā’;
Iti sāyañca pāto ca, ghosāpemi tahiṃ tahiṃ.
32 . ‘‘ Na ta ṃ dasasu ṭhānesu, napi ṭhānasatesu v ā;
Anekasataṭhānesu, paṭiyattaṃ yācake dhanaṃ.
33 . ‘‘ Div ā vā yadi v ā ratti ṃ , yadi eti vanibbako;
Laddhā yadicchakaṃ bhogaṃ, pūrahatthova gacchati.
34 . ‘‘Evarūpaṃ mahādānaṃ, adāsiṃ yāvajīvikaṃ;
Napāhaṃ dessaṃ dhanaṃ dammi, napi natthi nicayo mayi.
35 . ‘‘Yathāpi āturo nāma, rogato parimuttiyā;
Dhanena vejjaṃ tappetvā, rogato parimuccati.
36 . ‘‘Tathevāhaṃ jānamāno, paripūretumasesato;
Ūnamanaṃ pūrayituṃ, demi dānaṃ vanibbake;
Nirālayo apaccāso, sambodhimanupattiyā’’ti.
Mahāsudassanacariyaṃ catutthaṃ.
5. Mahāgovindacariyā
37 .
‘‘ Pun āparayad ā homi, sattar ājapurohito;
Pūjito naradevehi, mahāgovindabrāhmaṇo.
38 . ‘‘Tadāhaṃ sattarajjesu, yaṃ me āsi upāyanaṃ;
Tena demi mahādānaṃ, akkhobbhaṃ
[akkhobhaṃ (syā. kaṃ.)] sāgarūpamaṃ.
39 . ‘‘Na me dessaṃ dhanaṃ dhaññaṃ, napi natthi nicayo mayi;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā demi varaṃ dhana’’nti.
Mahāgovindacariyaṃ pañcamaṃ.
6. Nimirājacariyā
40 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, mithilāyaṃ puruttame;
Nimi nāma mahārājā, paṇḍito kusalatthiko.
41 .
‘‘ Tad āha ṃ m āpayitv āna, catuss āla ṃ catummukha ṃ ;

Tattha d ānapavattesi ṃ , migapakkhinar ādina ṃ .
42 . ‘‘Acchādanañca sayanaṃ, annaṃ pānañca bhojanaṃ;
Abbocchinnaṃ karitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.
43 . ‘‘Yathāpi sevako sāmiṃ, dhanahetumupāgato;
Kāyena vācā manasā, ārādhanīyamesati.
44 .
‘‘ Tathev āha ṃ sabbabhave, pariyesiss āmi bodhija ṃ ;
Dānena satte tappetvā, icchāmi bodhimuttama’’nti.
Nimirājacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
7. Candakumāracariyā
45 . ‘‘ Pun āparayad ā homi, ekar ājassa atrajo;
Nagare pupphavatiyā, kumāro candasavhayo.
46 . ‘‘Tadāhaṃ yajanā mutto, nikkhanto yaññavāṭato;
Saṃvegaṃ janayitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.
47 . ‘‘Nāhaṃ pivāmi khādāmi, napi bhuñjāmi bhojanaṃ;
Dakkhiṇeyye adatvāna, api chappañcarattiyo.
48 . ‘‘Yathāpi vāṇijo nāma, katvāna bhaṇḍasañcayaṃ;
Yattha lābho mahā hoti, tattha taṃ
[tattha naṃ (sī.), tattha (ka.)] harati bhaṇḍakaṃ.
49 . ‘‘Tatheva sakabhuttāpi, pare dinnaṃ mahapphalaṃ;
Tasmā parassa dātabbaṃ, satabhāgo bhavissati.
50 . ‘‘Etamatthavasaṃ ñatvā, demi dānaṃ bhavābhave;
Na paṭikkamāmi dānato, sambodhimanupattiyā’’ti.
Candakumāracariyaṃ sattamaṃ.
8. Sivirājacariyā
51 .
‘‘ Ari ṭṭ hasavhaye nagare, sivin ām āsi khattiyo;
Nisajja pāsādavare, evaṃ cintesahaṃ tadā.
52 . ‘‘‘ Ya ṃ kiñci m ānusa ṃ dāna ṃ , adinna ṃ me na vijjati;
Yopi yāceyya maṃ cakkhuṃ, dadeyyaṃ avikampito’.
53 . ‘‘ Mama sa ṅkappamaññ āya, sakko dev ānamissaro;
Nisinno devaparisāya, idaṃ vacanamabravi.
54 . ‘‘‘Nisajja pāsādavare, sivirājā mahiddhiko;
Cintento vividhaṃ dānaṃ, adeyyaṃ so na passati.
55 . ‘‘‘Tathaṃ nu vitathaṃ netaṃ, handa vīmaṃsayāmi taṃ;
Muhutta ṃ ā gameyy ātha, y āva j ānāmi ta ṃ mana ṃ ’.

56 . ‘‘ Pavedham āno palitasiro, valigatto [valitagatto (s ī.)] jar āturo;
Andhavaṇṇova hutvāna, rājānaṃ upasaṅkami.
57 . ‘‘So tadā paggahetvāna, vāmaṃ dakkhiṇabāhu ca;
Sirasmiṃ añjaliṃ katvā, idaṃ vacanamabravi.
58 . ‘‘‘Yācāmi taṃ mahārāja, dhammika raṭṭhavaḍḍhana;
Tava dānaratā kitti, uggatā devamānuse.
59 .
‘‘‘ Ubhopi nett ā nayan ā, andh ā upahat ā mama;
Ekaṃ me nayanaṃ dehi, tvampi ekena yāpaya’.
60 . ‘‘ Tass āha ṃ vacana ṃ sutv ā, ha ṭṭ ho sa ṃ viggam ānaso;
Katañjalī vedajāto, idaṃ vacanamabraviṃ.
61 . ‘‘‘Idānāhaṃ cintayitvāna, pāsādato idhāgato;
Tvaṃ mama cittamaññāya, nettaṃ yācitumāgato.
62 .
‘‘‘ Aho me m ānasasiddha ṃ , sa ṅkappo parip ūrito;
Adinnapubbaṃ dānavaraṃ, ajja dassāmi yācake.
63 . ‘‘‘ Ehi sivaka u ṭṭ hehi, m ā dandhayi m ā pavedhayi;
Ubhopi nayanaṃ dehi, uppāṭetvā vaṇibbake’.
64 . ‘‘Tato so codito mayhaṃ, sivako vacanaṃ karo;
Uddharitvāna pādāsi, tālamiñjaṃva yācake.
65 . ‘‘Dadamānassa dentassa, dinnadānassa me sato;
Cittassa aññathā natthi, bodhiyāyeva kāraṇā.
66 . ‘‘Na me dessā ubho cakkhū, attā na me na dessiyo;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā cakkhuṃ adāsaha’’nti.
Sivirājacariyaṃ aṭṭhamaṃ.
9. Vessantaracariyā
67 .
‘‘ Y ā me ahosi janik ā, phussat ī [phusat ī (sī.)] nāma khattiy ā;
Sā atītāsu jātīsu, sakkassa mahesī piyā.
68 . ‘‘ Tass ā ā yukkhaya ṃ ñatv ā, devindo etadabravi;
‘Dadāmi te dasa vare, varabhadde yadicchasi’.
69 . ‘‘ Eva ṃ vutt ā ca s ā dev ī, sakka ṃ punidamabravi;
‘Kiṃ nu me aparādhatthi, kiṃ nu dessā ahaṃ tava;
Rammā cāvesi maṃ ṭhānā, vātova dharaṇīruhaṃ’.
70 . ‘‘Evaṃ vutto ca so sakko, puna tassidamabravi;
‘Na ceva te kataṃ pāpaṃ, na ca me tvaṃsi appiyā.
71 . ‘‘‘Ettakaṃyeva te āyu, cavanakālo bhavissati;
Paṭiggaṇha mayā dinne, vare dasa varuttame’.

72 . ‘‘ Sakkena sā dinnavar ā, tu ṭṭ haha ṭṭ hā pamodit ā;
Mamaṃ abbhantaraṃ katvā, phussatī dasa vare varī.
73 . ‘‘Tato cutā sā phussatī, khattiye upapajjatha;
Jetuttaramhi nagare, sañjayena samāgami.
74 . ‘‘Yadāhaṃ phussatiyā kucchiṃ, okkanto piyamātuyā;
Mama tejena me mātā, sadā dānaratā ahu.
75 .
‘‘ Adhane āture ji ṇṇ e, y ācake addhike [pathike (ka.)] jane;
Samaṇe brāhmaṇe khīṇe, deti dānaṃ akiñcane.
76 . ‘‘ Dasa m āse dh ārayitv āna, karonte pura ṃ padakkhi ṇaṃ;
Vessānaṃ vīthiyā majjhe, janesi phussatī mamaṃ.
77 . ‘‘Na mayhaṃ mattikaṃ nāmaṃ, napi pettikasambhavaṃ;
Jātettha vessavīthiyā, tasmā vessantaro ahu.
78 .
‘‘ Yad āha ṃ dārako homi, j ātiy ā aṭṭ havassiko;
Tadā nisajja pāsāde, dānaṃ dātuṃ vicintayiṃ.
79 . ‘‘‘ Hadayadadeyyacakkhu ṃ, ma ṃsampi rudhirampi ca;
Dadeyyaṃ kāyaṃ sāvetvā, yadi koci yācaye mamaṃ’.
80 . ‘‘Sabhāvaṃ cintayantassa, akampitamasaṇṭhitaṃ;
Akampi tattha pathavī, sineruvanavaṭaṃsakā.
81 . ‘‘Anvaddhamāse pannarase, puṇṇamāse uposathe;
Paccayaṃ nāgamāruyha, dānaṃ dātuṃ upāgamiṃ.
82 . ‘‘Kaliṅgaraṭṭhavisayā, brāhmaṇā upagañchu maṃ;
Ayācuṃ maṃ hatthināgaṃ, dhaññaṃ maṅgalasammataṃ.
83 . ‘‘Avuṭṭhiko janapado, dubbhikkho chātako mahā;
Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, sabbasetaṃ gajuttamaṃ.
84 . ‘‘Dadāmi na vikampāmi, yaṃ maṃ yācanti brāhmaṇā;
Santaṃ nappatigūhāmi
[nappatiguyhāmi (sī. ka.)] , dāne me ramate mano.
85 . ‘‘ Na me y ācakamanuppatte, pa ṭikkhepo anucchavo;
‘Mā me bhijji samādānaṃ, dassāmi vipulaṃ gajaṃ’.
86 . ‘‘ Nāga ṃ gahetv ā so ṇḍā ya, bhi ṅgāre ratan āmaye;
Jalaṃ hatthe ākiritvā, brāhmaṇānaṃ adaṃ gajaṃ.
87 . ‘‘ Pun āpara ṃ dadantassa, sabbaseta ṃ gajuttama ṃ;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
88 . ‘‘ Tassa n āgassa d ānena, sivayo kuddh ā sam āgat ā;
Pabbājesuṃ sakā raṭṭhā, ‘vaṅkaṃ gacchatu pabbataṃ’.
89 . ‘‘ Tesa ṃ nicchubham ānāna ṃ, akampitthamasa ṇṭ hita ṃ;

Mah ādānapavattetu ṃ, eka ṃ varamay ācisa ṃ.
90 . ‘‘Yācitā sivayo sabbe, ekaṃ varamadaṃsu me;
Sāvayitvā kaṇṇabheriṃ, mahādānaṃ dadāmahaṃ.
91 . ‘‘Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā;
Dānenimaṃ nīharanti, puna dānaṃ dadātayaṃ.
92 .
‘‘ Hatthi ṃ asse rathe datv ā, dāsidāsagavadhana ṃ;
Mahādānaṃ daditvāna, nagarā nikkhamiṃ tadā.
93 . ‘‘ Nikkhamitv āna nagar ā, nivattitv ā vilokite;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
94 . ‘‘Catuvāhiṃ rathaṃ datvā, ṭhatvā cātummahāpathe;
Ekākiyo adutiyo, maddideviṃ idamabraviṃ.
95 .
‘‘‘ Tva ṃ maddi ka ṇha ṃ ga ṇhāhi, lahuk ā es ā kani ṭṭ hik ā;
Ahaṃ jāliṃ gahessāmi, garuko bhātiko hi so’.
96 . ‘‘ Paduma ṃ pu ṇḍ ar īka ṃva, madd ī ka ṇhājinaggah ī;
Ahaṃ suvaṇṇabimbaṃva, jāliṃ khattiyamaggahiṃ.
97 . ‘‘Abhijātā sukhumālā, khattiyā caturo janā;
Visamaṃ samaṃ akkamantā, vaṅkaṃ gacchāma pabbataṃ.
98 . ‘‘Ye keci manujā enti, anumagge paṭippathe;
Maggante paṭipucchāma, ‘kuhiṃ vaṅkanta
[vaṅkata (sī.)] pabbato’.
99 . ‘‘Te tattha amhe passitvā, karuṇaṃ giramudīrayuṃ;
Dukkhaṃ te paṭivedenti, dūre vaṅkantapabbato.
100 .‘‘Yadi passanti pavane, dārakā phaline dume;
Tesaṃ phalānaṃ hetumhi, uparodanti dārakā.
101 .‘‘Rodante dārake disvā, ubbiddhā
[ubbiggā (syā. kaṃ.)] vipulā dumā;
Sayamevoṇamitvāna, upagacchanti dārake.
102 .‘‘ Ida ṃ acchariya ṃ disv ā, abbhuta ṃ lomaha ṃsana ṃ;
Sāhukāraṃ [sādhukāraṃ (sabbattha)] pavattesi, maddī sabbaṅgasobhanā.
103 .‘‘ Accheravata lokasmi ṃ, abbhuta ṃ lomaha ṃsana ṃ;
Vessantarassa tejena, sayamevoṇatā dumā.
104 .‘‘ Sa ṅkhipi ṃsu patha ṃ yakkh ā, anukamp āya d ārake;
Nikkhantadivaseneva [nikkhantadivaseyeva (sī.)] , cetaraṭṭhamupāgamuṃ.
105 .‘‘ Sa ṭṭ hir ājasahass āni, tad ā vasanti m ātule;
Sabbe pañjalikā hutvā, rodamānā upāgamuṃ.
106 .‘‘ Tattha vattetv ā sall āpa ṃ, cetehi cetaputtehi;
Te tato nikkhamitv āna, va ṅka ṃ agamu pabbata ṃ.

107 .‘‘ Āmantayitv ā devindo, vissakamma ṃ [visukamma ṃ (ka.)] mahiddhika ṃ;
Assamaṃ sukataṃ rammaṃ, paṇṇasālaṃ sumāpaya.
108 .‘‘Sakkassa vacanaṃ sutvā, vissakammo mahiddhiko;
Assamaṃ sukataṃ rammaṃ, paṇṇasālaṃ sumāpayi.
109 .‘‘Ajjhogāhetvā pavanaṃ, appasaddaṃ nirākulaṃ;
Caturo janā mayaṃ tattha, vasāma pabbatantare.
110 .
‘‘ Ahañca maddidev ī ca, j ālī ka ṇhājin ā cubho;
Aññamaññaṃ sokanudā, vasāma assame tadā.
111 .‘‘ Dārake anurakkhanto, asuñño homi assame;
Maddī phalaṃ āharitvā, posetitayo jane.
112 .‘‘Pavane vasamānassa, addhiko maṃ upāgami;
Āyāci puttake mayhaṃ, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
113 .
‘‘ Yācakaupagata ṃ disv ā, hāso me upapajjatha;
Ubho putte gahetvāna, adāsiṃ brāhmaṇe tadā.
114 .‘‘ Sake putte cajantassa, j ūjake br āhma ṇe yad ā;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
115 .‘‘Punadeva sakko oruyha, hutvā brāhmaṇasannibho;
Āyāci maṃ maddideviṃ, sīlavantiṃ patibbataṃ.
116 .‘‘Maddiṃ hatthe gahetvāna, udakañjali pūriya;
Pasannamanasaṅkappo, tassa maddiṃ adāsahaṃ.
117 .‘‘Maddiyā dīyamānāya, gagane devā pamoditā;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
118 .‘‘Jāliṃ kaṇhājinaṃ dhītaṃ, maddideviṃ patibbataṃ;
Cajamāno na cintesiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
119 .‘‘Na me dessā ubho puttā, maddidevī na dessiyā;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā piye adāsahaṃ.
120 .
‘‘ Pun āparabrah āraññe, m ātāpitusam āgame;
Karuṇaṃ paridevante, sallapante sukhaṃ dukhaṃ.
121 .‘‘ Hirottappena garun ā [garuna ṃ (sy ā. ka.)] , ubhinna ṃ upasa ṅkami;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
122 .‘‘ Pun āparabrah āraññ ā, nikkhamitv ā sañ ātibhi;
Pavisāmi puraṃ rammaṃ, jetuttaraṃ puruttamaṃ.
123 .‘‘ Ratan āni satta vassi ṃsu, mah āmegho pavassatha;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
124 .‘‘ Acetan āya ṃ pathav ī, aviññ āya sukha ṃ dukha ṃ;

Sāpi d ānabal ā mayha ṃ, sattakkhattu ṃ pakampath ā’’ ti.
Vessantaracariyaṃ navamaṃ.
10. Sasapaṇḍitacariyā
125 .‘‘ Pun āparayad ā homi, sasako pavanac ārako;
Tiṇapaṇṇasākaphalabhakkho, paraheṭhanavivajjito.
126 .‘‘ Makka ṭo ca si ṅgālo ca, suttapoto caha ṃ tad ā;
Vasāma ekasāmantā, sāyaṃ pāto ca dissare [sāyaṃ pāto padissare (ka.)] .
127 .‘‘ Aha ṃ te anus āsāmi, kiriye kaly āṇ ap āpake;
‘Pāpāni parivajjetha, kalyāṇe abhinivissatha’.
128 .‘‘ Uposathamhi divase, canda ṃ disv āna p ūrita ṃ;
Etesaṃ tattha ācikkhiṃ, divaso ajjuposatho.
129 .‘‘Dānāni paṭiyādetha, dakkhiṇeyyassa dātave;
Datvā dānaṃ dakkhiṇeyye, upavassathuposathaṃ.
130 .‘‘Te me sādhūti vatvāna, yathāsatti yathābalaṃ;
Dānāni paṭiyādetvā, dakkhiṇeyyaṃ gavesisuṃ
[gavesayyuṃ (ka.)] .
131 .‘‘Ahaṃ nisajja cintesiṃ, dānaṃ dakkhiṇanucchavaṃ;
‘Yadihaṃ labhe dakkhiṇeyyaṃ, kiṃ me dānaṃ bhavissati.
132 .‘‘‘Na me atthi tilā muggā, māsātaṇḍulā ghataṃ;
Ahaṃ tiṇena yāpemi, na sakkā tiṇa dātave.
133 .‘‘‘Yadi koci eti dakkhiṇeyyo, bhikkhāya mama santike;
Dajjāhaṃ sakamattānaṃ, na so tuccho gamissati’.
134 .‘‘Mama saṅkappamaññāya, sakko brāhmaṇavaṇṇinā;
Āsayaṃ me upāgacchi, dānavīmaṃsanāya me.
135 .
‘‘ Tamaha ṃ disv āna santu ṭṭ ho, ida ṃ vacanamabravi ṃ;
Sādhu khosi anuppatto, ghāsahetu mamantike.
136 .‘‘‘ Adinnapubba ṃ dānavara ṃ, ajja dass āmi te aha ṃ;
Tuvaṃ sīlaguṇūpeto, ayuttaṃ te paraheṭhanaṃ.
137 .‘‘‘ Ehi aggi ṃ pad īpehi, n ānāka ṭṭ he sam ānaya;
Ahaṃ pacissamattānaṃ, pakkaṃ tvaṃ bhakkhayissasi’.
138 .‘‘‘ Sādh ū’ti so ha ṭṭ hamano, n ānāka ṭṭ he sam ānayi;
Mahantaṃ akāsi citakaṃ, katvā aṅgāragabbhakaṃ.
139 .‘‘ Aggitattha pad īpesi, yath ā so khippa ṃ mah ā bhave;
Pho ṭetv ā rajagate gatte, ekamanta ṃ up āvisi ṃ.

140 .‘‘ Yad ā mah āka ṭṭ hapuñjo, āditto dhamadham āyati [dhumadhum āyati (s ī.), dhamam āyati (ka.)] ;
Taduppatitvā papatiṃ, majjhe jālasikhantare.
141 .‘‘Yathā sītodakaṃ nāma, paviṭṭhaṃ yassa kassaci;
Sameti darathapariḷāhaṃ, assādaṃ deti pīti ca.
142 .‘‘Tatheva jalitaṃ aggiṃ, paviṭṭhassa mamaṃ tadā;
Sabbaṃ sameti darathaṃ, yathā sītodakaṃ viya.
143 .
‘‘ Chavicamma ṃ ma ṃsa ṃ nh āru ṃ, aṭṭ hi ṃ hadayabandhana ṃ;
Kevalaṃ sakalaṃ kāyaṃ, brāhmaṇassa adāsaha’’nti.
Sasapaṇḍitacariyaṃ dasamaṃ.
Akittivaggo paṭhamo.
Tassuddānaṃ –
Akittibrāhmaṇo saṅkho, kururājā dhanañcayo;
Mahāsudassano rājā, mahāgovindabrāhmaṇo.
Nimi candakumāro ca, sivi vessantaro saso;
Ahameva tadā āsiṃ, yo te dānavare adā.
Ete dānaparikkhārā, ete dānassa pāramī;
Jīvitaṃ yācake datvā, imaṃ pārami pūrayiṃ.
Bhikkhāya upagataṃ disvā, sakattānaṃ pariccajiṃ;
Dānena me samo natthi, esā me dānapāramīti.
Dānapāraminiddeso niṭṭhito.
2. Hatthināgavaggo
1. Mātuposakacariyā
1. ‘‘Yadā ahosiṃ pavane, kuñjaro mātuposako;
Na tadā atthi mahiyā, guṇena mama sādiso.
2.
‘‘ Pavane disv ā vanacaro, rañño ma ṃ pa ṭivedayi;
‘Tavānucchavo mahārāja, gajo vasati kānane.
3. ‘‘‘ Na tassa parikkh āyattho, napi āḷ akak āsuy ā;
Saha gahite [samaṃ gahite (sī.)] soṇḍāya, sayameva idhehi’ti.
4. ‘‘ Tassa ta ṃ vacana ṃ sutv ā, rājāpi tu ṭṭ ham ānaso;
Pesesi hatthidamakaṃ, chekācariyaṃ susikkhitaṃ.
5. ‘‘ Gantv ā so hatthidamako, addasa padumassare;
Bhisamuḷālaṃ [bhisamūlaṃ (ka.)] uddharantaṃ, yāpanatthāya mātuyā.

6. ‘‘ Viññ āya me s īlagu ṇaṃ, lakkha ṇaṃ upadh ārayi;
‘Ehi puttā’ti patvāna, mama soṇḍāya aggahi.
7. ‘‘Yaṃ me tadā pākatikaṃ, sarīrānugataṃ balaṃ;
Ajja nāgasahassānaṃ, balena samasādisaṃ.
8. ‘‘Yadihaṃ tesaṃ pakuppeyyaṃ, upetānaṃ gahaṇāya maṃ;
Paṭibalo bhave tesaṃ, yāva rajjampi mānusaṃ.
9.
‘‘ Api cāha ṃ sīlarakkh āya, s īlap āramip ūriy ā;
Na karomi citte aññathattaṃ, pakkhipantaṃ mamāḷake.
10 . ‘‘ Yadi te ma ṃ tattha ko ṭṭ eyyu ṃ, pharas ūhi tomarehi ca;
Neva tesaṃ pakuppeyyaṃ, sīlakhaṇḍabhayā mamā’’ti.
Mātuposakacariyaṃ paṭhamaṃ.
2. Bhūridattacariyā
11 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, bhūridatto mahiddhiko;
Virūpakkhena mahāraññā, devalokamagañchahaṃ.
12 . ‘‘Tattha passitvāhaṃ deve, ekantaṃ sukhasamappite;
Taṃ saggagamanatthāya, sīlabbataṃ samādiyiṃ.
13 . ‘‘Sarīrakiccaṃ katvāna, bhutvā yāpanamattakaṃ;
Caturo aṅge adhiṭṭhāya, semi vammikamuddhani.
14 . ‘‘Chaviyā cammena maṃsena, nahāruaṭṭhikehi vā;
Yassa etena karaṇīyaṃ, dinnaṃyeva harātu so.
15 . ‘‘Saṃsito akataññunā, ālampāyano
[ālambaṇo (sī.)] mamaggahi;
Peḷāya pakkhipitvāna, kīḷeti maṃ tahiṃ tahiṃ.
16 . ‘‘Peḷāya pakkhipantepi, sammaddantepi pāṇinā;
Ālampāyane
[ālambaṇe (sī.)] na kuppāmi, sīlakhaṇḍabhayā mama.
17 . ‘‘ Sakaj īvitaparicc āgo , ti ṇato lahuko mama;
Sīlavītikkamo mayhaṃ, pathavīuppatanaṃ viya.
18 . ‘‘ Nirantarajātisata ṃ, cajeyya ṃ mama j īvita ṃ;
Neva sīlaṃ pabhindeyyaṃ, catuddīpāna hetupi.
19 . ‘‘ Api c āha ṃ sīlarakkh āya, s īlap āramip ūriy ā;
Na karomi citte aññathattaṃ, pakkhipantampi peḷake’’ti.
Bhūridattacariyaṃ dutiyaṃ.
3. Campeyyanāgacariyā
20 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, campeyyako mahiddhiko;

Tad āpi dhammiko āsi ṃ, sīlabbatasamappito.
21 . ‘‘Tadāpi maṃ dhammacāriṃ, upavutthaṃ uposathaṃ;
Ahituṇḍiko gahetvāna, rājadvāramhi kīḷati.
22 . ‘‘Yaṃ yaṃ so vaṇṇaṃ cintayi, nīlaṃva pītalohitaṃ;
Tassa cittānuvattanto, homi cintitasannibho.
23 .
‘‘ Thala ṃ kareyyamudaka ṃ, udakampi thalakare;
Yadihaṃ tassa pakuppeyyaṃ, khaṇena chārikaṃ kare.
24 . ‘‘ Yadi cittavas ī hessa ṃ, parih āyiss āmi s īlato;
Sīlena parihīnassa, uttamattho na sijjhati.
25 . ‘‘Kāmaṃ bhijjatuyaṃ kāyo, idheva vikirīyatu;
Neva sīlaṃ pabhindeyyaṃ, vikirante bhusaṃ viyā’’ti.
Campeyyanāgacariyaṃ tatiyaṃ.
4. Cūḷabodhicariyā
26 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, cūḷabodhi susīlavā;
Bhavaṃ disvāna bhayato, nekkhammaṃ abhinikkhamiṃ.
27 . ‘‘Yā me dutiyikā āsi, brāhmaṇī kanakasannibhā;
Sāpi vaṭṭe anapekkhā, nekkhammaṃ abhinikkhami.
28 . ‘‘Nirālayā chinnabandhū, anapekkhā kule gaṇe;
Carantā gāmanigamaṃ, bārāṇasimupāgamuṃ.
29 . ‘‘Tattha vasāma nipakā, asaṃsaṭṭhā kule gaṇe;
Nirākule appasadde, rājuyyāne vasāmubho.
30 . ‘‘Uyyānadassanaṃ gantvā, rājā addasa brāhmaṇiṃ;
Upagamma mamaṃ pucchi, ‘tuyhesā kā kassa bhariyā’.
31 .
‘‘ Eva ṃ vutte aha ṃ tassa, ida ṃ vacanamabravi ṃ;
‘Na mayhaṃ bhariyā esā, sahadhammā ekasāsanī’.
32 . ‘‘ Tiss ā [tass ā (sī.)] sārattagadhito, g āhāpetv āna ce ṭake;
Nippīḷayanto balasā, antepuraṃ pavesayi.
33 . ‘‘ Odapattakiy ā mayha ṃ, sahaj ā ekas āsan ī;
Ākaḍḍhitvā nayantiyā, kopo me upapajjatha.
34 . ‘‘ Saha kope samuppanne, s īlabbatamanussari ṃ;
Tattheva kopaṃ niggaṇhiṃ, nādāsiṃ vaḍḍhitūpari.
35 . ‘‘ Yadi na ṃ br āhma ṇiṃ koci, ko ṭṭ eyya ti ṇhasattiy ā;
Neva s īla ṃ pabhindeyya ṃ, bodhiy āyeva k āra ṇā .

36 . ‘‘ Na mes ā br āhma ṇī dess ā, napi me bala ṃ na vijjati;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā sīlānurakkhisa’’nti.
Cūḷabodhicariyaṃ catutthaṃ.
5. Mahiṃsarājacariyā
37 . ‘‘ Pun āparayad ā homi, mahi ṃso pavanac ārako;
Pavaḍḍhakāyo balavā, mahanto bhīmadassano.
38 . ‘‘ Pabbh āre giridugge [vanadugge (s ī.)] ca, rukkham ūle dak āsaye;
Hotettha ṭhānaṃ mahiṃsānaṃ, koci koci tahiṃ tahiṃ.
39 . ‘‘ Vicaranto brah āraññe, ṭhānaaddasa bhaddaka ṃ;
Taṃ ṭhānaṃ upagantvāna, tiṭṭhāmi ca sayāmi ca.
40 . ‘‘ Athettha kapim āgantv ā, pāpo anariyo lahu;
Khandhe nalāṭe bhamuke, mutteti ohanetitaṃ.
41 . ‘‘Sakimpi divasaṃ dutiyaṃ, tatiyaṃ catutthampi ca;
Dūseti maṃ sabbakālaṃ, tena homi upadduto.
42 . ‘‘Mamaṃ upaddutaṃ disvā, yakkho maṃ idamabravi;
‘Nāsehetaṃ chavaṃ pāpaṃ, siṅgehi ca khurehi ca’.
43 . ‘‘Evaṃ vutte tadā yakkhe, ahaṃ taṃ idamabraviṃ;
‘Kiṃ tvaṃ makkhesi kuṇapena, pāpena anariyena maṃ.
44 . ‘‘‘Yadihaṃ tassa pakuppeyyaṃ, tato hīnataro bhave;
Sīlañca me pabhijjeyya, viññū ca garaheyyu maṃ.
45 . ‘‘‘Hīḷitā jīvitā vāpi, parisuddhena mataṃ varaṃ;
Kyāhaṃ jīvitahetūpi, kāhāmiṃ paraheṭhanaṃ’.
46 . ‘‘Mamevāyaṃ maññamāno, aññepevaṃ karissati;
Teva tassa vadhissanti, sā me mutti bhavissati.
47 .
‘‘ Hīnamajjhimaukka ṭṭ he, sahanto avam ānita ṃ;
Evaṃ labhati sappañño, manasā yathā patthita’’nti.
Mahiṃsarājacariyaṃ pañcamaṃ.
6. Rururājacariyā
48 . ‘‘ Pun āparayad ā homi, sutattakanakasannibho;
Migarājā rurunāma, paramasīlasamāhito.
49 . ‘‘Ramme padese ramaṇīye, vivitte amanussake;
Tattha vāsaṃ upagañchiṃ, gaṅgākūle manorame.
50 . ‘‘Atha upari gaṅgāya, dhanikehi paripīḷito;

Puriso ga ṅgāya papati, ‘jīvāmi v ā mar āmi v ā’.
51 . ‘‘Rattindivaṃ so gaṅgāya, vuyhamāno mahodake;
Ravanto karuṇaṃ ravaṃ, majjhe gaṅgāya gacchati.
52 . ‘‘Tassāhaṃ saddaṃ sutvāna, karuṇaṃ paridevato;
Gaṅgāya tīre ṭhatvāna, apucchiṃkosi tvaṃ naro’.
53 .
‘‘ So me pu ṭṭ ho ca by ākāsi, attano kara ṇaṃ tad ā;
‘Dhanikehi bhīto tasito, pakkhandohaṃ mahānadiṃ’.
54 . ‘‘ Tassa katv āna k āruñña ṃ, cajitv ā mama j īvita ṃ;
Pavisitvā nīhariṃ tassa, andhakāramhi rattiyā.
55 . ‘‘Assatthakālamaññāya, tassāhaṃ idamabraviṃ;
‘Ekaṃ taṃ varaṃ yācāmi, mā maṃ kassaci pāvada’.
56 .
‘‘ Nagara ṃ gantv āna ācikkhi, pucchito dhanahetuko;
Rājānaṃ so gahetvāna, upagañchi mamantikaṃ.
57 . ‘‘ Yāvat ā kara ṇaṃ sabba ṃ, rañño ārocita ṃ may ā;
Rājā sutvāna vacanaṃ, usuṃ tassa pakappayi;
‘Idheva ghātayissāmi, mittadubbhiṃ
[mittadūbhiṃ (sī.)] anāriyaṃ’.
58 . ‘‘Tamahaṃ anurakkhanto, nimminiṃ mama attanā;
‘Tiṭṭhateso mahārāja, kāmakāro bhavāmi te’.
59 .
‘‘ Anurakkhimama s īla ṃ, nārakkhi ṃ mama j īvita ṃ;
Sīlavā hi tadā āsiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā’’ti.
Rururājacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
7. Mātaṅgacariyā
60 . ‘‘ Pun āparayad ā homi, ja ṭilo uggat āpano;
Mātaṅgo nāma nāmena, sīlavā susamāhito.
61 . ‘‘ Ahañca br āhma ṇo eko, ga ṅgākūle vas āmubho;
Ahaṃ vasāmi upari, heṭṭhā vasati brāhmaṇo.
62 . ‘‘Vicaranto anukūlamhi, uddhaṃ me assamaddasa;
Tattha maṃ paribhāsetvā, abhisapi muddhaphālanaṃ.
63 . ‘‘Yadihaṃ tassa pakuppeyyaṃ, yadi sīlaṃ na gopaye;
Oloketvānahaṃ tassa, kareyyaṃ chārikaṃ viya.
64 . ‘‘Yaṃ so tadā maṃ abhisapi, kupito duṭṭhamānaso;
Tasseva matthake nipati, yogena taṃ pamocayiṃ.
65 . ‘‘Anurakkhiṃ mama sīlaṃ, nārakkhiṃ mama jīvitaṃ;
Sīlavā hi tadā āsiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā’’ti.

Māta ṅgacariya ṃ sattama ṃ.
8. Dhammadevaputtacariyā
66 . ‘‘ Pun āparayad ā homi, mah āpakkho mahiddhiko;
Dhammo nāma mahāyakkho, sabbalokānukampako.
67 . ‘‘ Dasakusalakammapathe , sam ādapento mah ājana ṃ;
Carāmi gāmanigamaṃ, samitto saparijjano.
68 . ‘‘ Pāpo kadariyo yakkho, d īpento dasa p āpake;
Sopettha mahiyā carati, samitto saparijjano.
69 . ‘‘ Dhammav ādī adhammo ca, ubho paccanik ā maya ṃ;
Dhure dhuraṃ ghaṭṭayantā, samimhā paṭipathe ubho.
70 . ‘‘ Kalaho vattat ī bhesm ā, kaly āṇ ap āpakassa ca;
Maggā okkamanatthāya, mahāyuddho upaṭṭhito.
71 . ‘‘Yadihaṃ tassa kuppeyyaṃ, yadi bhinde tapoguṇaṃ;
Sahaparijanaṃ tassa, rajabhūtaṃ kareyyahaṃ.
72 . ‘‘Apicāhaṃ sīlarakkhāya, nibbāpetvāna mānasaṃ;
Saha janenokkamitvā, pathaṃ pāpassa dāsahaṃ.
73 . ‘‘Saha pathato okkante, katvā cittassa nibbutiṃ;
Vivaraṃ adāsi pathavī, pāpayakkhassa tāvade’’ti.
Dhammadevaputtacariyaṃ aṭṭhamaṃ.
9. Alīnasattucariyā
74 .
‘‘ Pañc ālara ṭṭ he nagaravare, kapil āya ṃ [kampil āya ṃ (sī.), kappil āya ṃ (sy ā.)] puruttame;
Rājā jayaddiso nāma, sīlaguṇamupāgato.
75 . ‘‘ Tassa rañño aha ṃ putto, sutadhammo sus īlav ā;
Alīnasatto guṇavā, anurakkhaparijano sadā.
76 . ‘‘ Pit ā me migava ṃ gantv ā, poris āda ṃ up āgami;
So me pitumaggahesi, ‘bhakkhosi mamacali’.
77 . ‘‘ Tassa ta ṃ vacana ṃ sutv ā, bh īto tasitavedhito;
Ūrukkhambho ahu tassa, disvāna porisādakaṃ.
78 . ‘‘ Migava ṃ gahetv ā muñcassu, katv ā ā gamanapuna;
Brāhmaṇassa dhanaṃ datvā, pitā āmantayī mamaṃ.
79 . ‘‘‘Rajjaṃ putta paṭipajja, mā pamajji puraṃ idaṃ;
Kataṃ me porisādena, mama āgamanaṃ puna’.
80 . ‘‘Mātāpitū ca vanditvā, nimminitvāna attanā;

Nikkhipitv ā dhanukhagga ṃ , poris āda ṃ up āgami ṃ .
81 . ‘‘Sasatthahatthūpagataṃ, kadāci so tasissati;
Tena bhijjissati sīlaṃ, parittāsaṃ
[paritāsaṃ (sī.)] kate mayi.
82 . ‘‘Sīlakhaṇḍabhayā mayhaṃ, tassa dessaṃ na byāhariṃ;
Mettacitto hitavādī, idaṃ vacanamabraviṃ.
83 .
‘‘‘ Ujj ālehi mah āaggi ṃ , papatiss āmi rukkhato;
Tvaṃ pakkakālamaññāya [supakkakālamaññāya (pī.)] , bhakkhaya maṃ pitāmaha’.
84 . ‘‘ Iti s īlavata ṃ hetu, n ārakkhi ṃ mama j īvita ṃ ;
Pabbājesiṃ cahaṃ tassa, sadā pāṇātipātika’’nti.
Alīnasattucariyaṃ navamaṃ.
10. Saṅkhapālacariyā
85 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, saṅkhapālo mahiddhiko;
Dāṭhāvudho ghoraviso, dvijivho uragādhibhū.
86 . ‘‘Catuppathe mahāmagge, nānājanasamākule;
Caturo aṅge adhiṭṭhāya, tattha vāsamakappayiṃ.
87 . ‘‘Chaviyā cammena maṃsena, nahāruaṭṭhikehi vā;
Yassa etena karaṇīyaṃ, dinnaṃyeva harātu so.
88 . ‘‘Addasaṃsu bhojaputtā, kharā luddā akāruṇā;
Upagañchuṃ mamaṃ tattha, daṇḍamuggarapāṇino.
89 . ‘‘Nāsāya vinivijjhitvā, naṅguṭṭhe piṭṭhikaṇṭake;
Kāje āropayitvāna, bhojaputtā hariṃsu maṃ.
90 . ‘‘Sasāgarantaṃ pathaviṃ, sakānanaṃ sapabbataṃ;
Icchamāno cahaṃ tattha, nāsāvātena jhāpaye.
91 .
‘‘ Sūlehi vinivijjhante, ko ṭṭ ayantepi sattibhi;
Bhojaputte na kuppāmi, esā me sīlapāramī’’ti.
Saṅkhapālacariyaṃ dasamaṃ.
Hatthināgavaggo dutiyo.
Tassuddānaṃ –
Hatthināgo bhūridatto, campeyyo bodhi mahiṃso;
Ruru mātaṅgo dhammo ca, atrajo ca jayaddiso.
Ete nava sīlabalā, parikkhārā padesikā;
Jīvitaṃ parirakkhitvā, sīlāni anurakkhisaṃ.

Sa ṅkhap ālassa me sato, sabbak ālampi j īvita ṃ ;
Yassa kassaci niyyattaṃ, tasmā sā sīlapāramīti.
Sīlapāraminiddeso niṭṭhito.
3. Yudhañjayavaggo
1. Yudhañjayacariyā
1. ‘‘Yadāhaṃ amitayaso, rājaputto yudhañjayo;
Ussāvabinduṃ sūriyātape, patitaṃ disvāna saṃvijiṃ.
2. ‘‘Taññevādhipatiṃ katvā, saṃvegamanubrūhayiṃ;
Mātāpitū ca vanditvā, pabbajjamanuyācahaṃ.
3.
‘‘ Y ācanti ma ṃ pañjalik ā, sanegam ā sara ṭṭ hak ā;
‘Ajjeva putta paṭipajja, iddhaṃ phītaṃ mahāmahiṃ’.
4. ‘‘ Sar ājake sahorodhe, sanegame sara ṭṭ hake;
Karuṇaṃ paridevante, anapekkhova pariccajiṃ.
5. ‘‘ Kevalapathavirajja ṃ , ñātiparijana ṃ yasa ṃ ;
Cajamāno na cintesiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
6. ‘‘ M ātāpit ā na me dess ā, napi me dessa ṃ mah āyasa ṃ ;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.
Yudhañjayacariyaṃ paṭhamaṃ.
2. Somanassacariyā
7. ‘‘Punāparaṃ yadā homi, indapatthe puruttame;
Kāmito dayito putto, somanassoti vissuto.
8. ‘‘Sīlavā guṇasampanno, kalyāṇapaṭibhānavā;
Vuḍḍhāpacāyī hirīmā, saṅgahesu ca kovido.
9. ‘‘Tassa rañño patikaro, ahosi kuhakatāpaso;
Ārāmaṃ mālāvacchañca, ropayitvāna jīvati.
10 . ‘‘Tamahaṃ disvāna kuhakaṃ, thusarāsiṃva ataṇḍulaṃ;
Dumaṃva anto susiraṃ, kadaliṃva asārakaṃ.
11 .
‘‘ Natthimassa satadhammo, s āmaññ āpagato aya ṃ ;
Hirīsukkadhammajahito, jīvitavuttikāraṇā.
12 . ‘‘ Kupito ahu [ahosi (s ī.), āsi (sy ā.)] paccanto, a ṭav īhi parantihi;
Taṃ nisedhetuṃ gacchanto, anusāsi pitā mamaṃ.
13 . ‘‘‘ M ā pamajji tuva ṃ tāta, ja ṭila ṃ uggat āpana ṃ ;
Yadicchakaṃ pavattehi, sabbakāmadado hi so’.

14 . ‘‘ Tamaha ṃ gantv ānupa ṭṭ hāna ṃ , ida ṃ vacanamabravi ṃ ;
Kacci te gahapati kusalaṃ, kiṃ vā te āharīyatu’.
15 . ‘‘Tena so kupito āsi, kuhako mānanissito;
‘Ghātāpemi tuvaṃ ajja, raṭṭhā pabbājayāmi vā’.
16 . ‘‘Nisedhayitvā paccantaṃ, rājā kuhakamabravi;
Kacci te bhante khamanīyaṃ, sammāno te pavattito’.
17 .
‘‘ Tassa ācikkhat ī pāpo, kum āro yath ā nāsiyo;
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, āṇāpesi mahīpati.
18 . ‘‘‘ Sīsa ṃ tattheva chinditv ā, katv āna catukha ṇḍ ika ṃ ;
Rathiyā rathiyaṃ dassetha, sā gati jaṭilahīḷitā’.
19 . ‘‘Tattha kāraṇikā gantvā, caṇḍā luddā akāruṇā;
Mātuaṅke nisinnassa, ākaḍḍhitvā nayanti maṃ.
20 .
‘‘ Tes āha ṃ evamavaca ṃ , bandhata ṃ gāḷ habandhana ṃ ;
‘Rañño dassetha maṃ khippaṃ, rājakiriyāni atthi me’.
21 . ‘‘ Te ma ṃ rañño dassayi ṃ su, p āpassa p āpasevino;
Disvāna taṃ saññāpesiṃ, mamañca vasamānayiṃ.
22 . ‘‘So maṃ tattha khamāpesi, mahārajjamadāsi me;
Sohaṃ tamaṃ dālayitvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
23 . ‘‘Na me dessaṃ mahārajjaṃ, kāmabhogo na dessiyo;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.
Somanassacariyaṃ dutiyaṃ.
3. Ayogharacariyā
24 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, kāsirājassa atrajo;
Ayogharamhi saṃvaḍḍho, nāmenāsi ayogharo.
25 .
‘‘ Dukkhena j īvito laddho, sa ṃ pīḷ e patiposito;
Ajjeva putta paṭipajja, kevalaṃ vasudhaṃ imaṃ.
26 . ‘‘ Sara ṭṭ haka ṃ sanigama ṃ , sajanavanditva khattiya ṃ ;
Añjaliṃ paggahetvāna, idaṃ vacanamabraviṃ.
27 . ‘‘‘ Ye keci mahiy ā satt ā, hīnamukka ṭṭ hamajjhim ā;
Nirārakkhā sake gehe, vaḍḍhanti sakañātibhi.
28 . ‘‘‘ Ida ṃ loke uttariya ṃ , sa ṃ pīḷ e mama posana ṃ ;
Ayogharamhi saṃvaḍḍho, appabhe candasūriye.
29 . ‘‘‘ Pūtiku ṇapasampu ṇṇā , muccitv ā m ātu kucchito;
Tato ghoratare dukkhe, puna pakkhittayoghare.

30 . ‘‘‘ Yadiha ṃ tādisa ṃ patv ā, dukkha ṃ paramad āru ṇaṃ ;
Rajjesu yadi rajjāmi [rañjāmi (sī.)] , pāpānaṃ uttamo siyaṃ.
31 . ‘‘‘Ukkaṇṭhitomhi kāyena, rajjenamhi anatthiko;
Nibbutiṃ pariyesissaṃ, yattha maṃ maccu na maddiye’.
32 . ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, viravante mahājane;
Nāgova bandhanaṃ chetvā, pāvisiṃ kānanaṃ vanaṃ.
33 .
‘‘ M ātāpit ā na me dess ā, napi me dessa ṃ mah āyasa ṃ ;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.
Ayogharacariyaṃ tatiyaṃ.
4. Bhisacariyā
34 . ‘‘ Pun āparayad ā homi, k āsīna ṃ puravaruttame;
Bhaginī ca bhātaro satta, nibbattā sotthiye kule.
35 . ‘‘Etesaṃ pubbajo āsiṃ, hirīsukkamupāgato;
Bhavaṃ disvāna bhayato, nekkhammābhirato ahaṃ.
36 . ‘‘Mātāpitūhi pahitā, sahāyā ekamānasā;
Kāmehi maṃ nimantenti, ‘kulavaṃsaṃ dharehi’ti.
37 . ‘‘Yaṃ tesaṃ vacanaṃ vuttaṃ, gihīdhamme sukhāvahaṃ;
Taṃ me ahosi kaṭhinaṃ, tatta
[santatta (ka.)] phālasamaṃ viya.
38 . ‘‘Te maṃ tadā ukkhipantaṃ, pucchiṃsu patthitaṃ mama;
‘Kiṃ tvaṃ patthayase samma, yadi kāme na bhuñjasi’.
39 . ‘‘Tesāhaṃ evamavacaṃ, atthakāmo hitesinaṃ;
Nāhaṃ patthemi gihībhāvaṃ, nekkhammābhirato ahaṃ’.
40 . ‘‘Te mayhaṃ vacanaṃ sutvā, pitumātu ca sāvayuṃ;
Mātāpitā evamāhu, ‘sabbeva pabbajāma bho’.
41 .
‘‘ Ubho m ātāpit ā mayha ṃ , bhagin ī ca satta bh ātaro;
Amitadhanaṃ chaḍḍayitvā, pāvisimhā mahāvana’’nti.
Bhisacariyaṃ catutthaṃ.
5. Soṇapaṇḍitacariyā
42 . ‘‘ Pun āparayad ā homi, nagare brahmava ḍḍ hane;
Tattha kulavare seṭṭhe, mahāsāle ajāyahaṃ.
43 . ‘‘Tadāpi lokaṃ disvāna, andhībhūtaṃ tamotthaṭaṃ;
Cittaṃ bhavato patikuṭati, tuttavegahataṃ viya.
44 . ‘‘Disvāna vividhaṃ pāpaṃ, evaṃ cintesahaṃ tadā;

‘Kad āha ṃ geh ā nikkhamma, pavisiss āmi k ānana ṃ ’.
45 . ‘‘Tadāpi maṃ nimantesuṃ, kāmabhogehi ñātayo;
Tesampi chandamācikkhiṃ, ‘mā nimantetha tehi maṃ’.
46 . ‘‘Yo me kaniṭṭhako bhātā, nando nāmāsi paṇḍito;
Sopi maṃ anusikkhanto, pabbajjaṃ samarocayi.
47 .
‘‘ Aha ṃ so ṇo ca nando ca, ubho m ātāpit ā mama;
Tadāpi bhoge chaḍḍetvā, pāvisimhā mahāvana’’nti.
Soṇapaṇḍitacariyaṃ pañcamaṃ.
6. Temiyacariyā
48 . ‘‘ Pun āparayad ā homi, k āsir ājassa atrajo;
Mūgapakkhoti nāmena, temiyoti vadanti maṃ.
49 . ‘‘Soḷasitthisahassānaṃ, na vijjati pumo tadā [sadā (sī.)] ;
Ahorattānaṃ accayena, nibbatto ahamekako.
50 . ‘‘Kicchā laddhaṃ piyaṃ puttaṃ, abhijātaṃ jutindharaṃ;
Setacchattaṃ dhārayitvāna, sayane poseti maṃ pitā.
51 . ‘‘Niddāyamāno sayanavare, pabujjhitvānahaṃ tadā;
Addasaṃ paṇḍaraṃ chattaṃ, yenāhaṃ nirayaṃ gato.
52 . ‘‘Saha diṭṭhassa me chattaṃ, tāso uppajji bheravo;
Vinicchayaṃ samāpanno, ‘kathāhaṃ imaṃ muñcissaṃ’.
53 . ‘‘Pubbasālohitā mayhaṃ, devatā atthakāminī;
Sā maṃ disvāna dukkhitaṃ, tīsu ṭhānesu yojayi.
54 . ‘‘‘Mā paṇḍiccayaṃ vibhāvaya, bālamato bhava sabbapāṇinaṃ;
Sabbo taṃ jano ocināyatu, evaṃ tava attho bhavissati’.
55 .
‘‘ Eva ṃ vutt āyaha ṃ tass ā, ida ṃ vacanamabravi ṃ ;
‘Karomi te taṃ vacanaṃ, yaṃ tvaṃ bhaṇasi devate;
Atthakāmāsi me amma, hitakāmāsi devate’.
56 .
‘‘ Tass āha ṃ vacana ṃ sutv ā, sāgareva thalalabhi ṃ ;
Haṭṭho saṃviggamānaso, tayo aṅge adhiṭṭhahiṃ.
57 . ‘‘ M ūgo ahosibadhiro, pakkho gativivajjito;
Ete aṅge adhiṭṭhāya, vassāni soḷasaṃ vasiṃ.
58 . ‘‘ Tato me hatthap āde ca, jivha ṃ sotañca maddiya;
Anūnataṃ me passitvā, ‘kāḷakaṇṇī’ti nindisuṃ.
59 . ‘‘Tato jānapadā sabbe, senāpatipurohitā;

Sabbe ekaman ā hutv ā, cha ḍḍ ana ṃ anumodisu ṃ.
60 . ‘‘Sohaṃ tesaṃ matiṃ sutvā, haṭṭho saṃviggamānaso;
Yassatthāya tapociṇṇo, so me attho samijjhatha.
61 . ‘‘Nhāpetvā anulimpitvā, veṭhetvā rājaveṭhanaṃ;
Chattena abhisiñcitvā, kāresuṃ puraṃ padakkhiṇaṃ.
62 .
‘‘Sattāha ṃ dh ārayitv āna, uggate ravima ṇḍ ale;
Rathena maṃ nīharitvā, sārathī vanamupāgami.
63 . ‘‘Ekok āse ratha ṃ katv ā, sajjassa ṃ hatthamuccito [hatthamuñcito (s ī. sy ā.)];
Sārathī khaṇatī kāsuṃ, nikhātuṃ pathaviyā mamaṃ.
64 . ‘‘Adhiṭṭhitamadhiṭṭhānaṃ, tajjento vividhakāraṇā;
Na bhindiṃ tamadhiṭṭhānaṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
65 .
‘‘Mātāpitā na me dess ā, attā me na ca dessiyo;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā vatamadhiṭṭhahiṃ.
66 . ‘‘Ete aṅge adhiṭṭhāya, vass āni so ḷasa ṃ vasiṃ;
Adhiṭṭhānena me samo natthi, esā me adhiṭṭhānapāramī’’ti.
Temiyacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
7. Kapirājacariyā
67 . ‘‘Yadā ahaṃ kapi āsiṃ, nadīkūle darīsaye;
Pīḷito susumārena, gamanaṃ na labhāmahaṃ.
68 . ‘‘Yamhokāse ahaṃ ṭhatvā, orā pāraṃ patāmahaṃ;
Tatthacchi sattu vadhako, kumbhīlo luddadassano.
69 . ‘‘So maṃ asaṃsi ‘ehī’ti, ‘ahaṃpemī’ti taṃ vatiṃ;
Tassa matthakamakkamma, parakūle patiṭṭhahiṃ.
70 .
‘‘Na tassa alika ṃ bha ṇita ṃ, yath ā vāca ṃ ak āsaha ṃ;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Kapirājacariyaṃ sattamaṃ.
8. Saccatāpasacariyā
71 . ‘‘Pun āparayad ā homi, tāpaso saccasavhayo;
Saccena lokaṃ pālesiṃ, samaggaṃ janamakāsaha’’nti.
Saccatāpasacariyaṃ aṭṭhamaṃ.
9. Vaṭṭapotakacariyā
72 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, magadhe vaṭṭapotako;

Ajātapakkho taru ṇo, ma ṃsapesi kulāvake.
73 . ‘‘Mukhatuṇḍakenāharitvā [mukhatuṇḍenāharitvā (sī.)], mātā posayatī mamaṃ;
Tassā phassena jīvāmi, natthi me kāyikaṃ balaṃ.
74 . ‘‘Saṃvacchare gimhasamaye, davaḍāho [vanadāho (ka.)] padippati;
Upagacchati amhākaṃ, pāvako kaṇhavattanī.
75 . ‘‘Dhamadham ā itieva ṃ, sadd āyanto mah āsikh ī;
Anupubbena jhāpento, aggi mamamupāgami.
76 . ‘‘Aggivegabhay ātītā, tasitā mātāpitā mama;
Kulāvake maṃ chaḍḍetvā, attānaṃ parimocayuṃ.
77 . ‘‘Pāde pakkhe pajahāmi, natthi me kāyikaṃ balaṃ;
Sohaṃ agatiko tattha, evaṃ cintesahaṃ tadā.
78 .
‘‘‘Yes āha ṃ upadh āveyya ṃ, bh īto tasitavedhito;
Te maṃ ohāya pakkantā, kathaṃ me ajja kātave.
79 . ‘‘‘Atthi loke s īlagu ṇo, sacca ṃ soceyyanudday ā;
Tena saccena kāhāmi, saccakiriyamuttamaṃ.
80 . ‘‘‘Āvejjetvā dhammabalaṃ, saritvā pubbake jine;
Saccabalamavassāya, saccakiriyamakāsahaṃ.
81 . ‘‘‘Santi pakkhā apatanā, santi pādā avañcanā;
Mātāpitā ca nikkhantā, jātaveda paṭikkama’.
82 . ‘‘Sahasacce kate mayhaṃ, mahāpajjalito sikhī;
Vajjesi soḷasakarīsāni, udakaṃ patvā yathā sikhī;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Vaṭṭapotakacariyaṃ navamaṃ.
10. Maccharājacariyā
83 .
‘‘Pun āparayad ā homi, maccharājā mah āsare;
Uṇhe sūriyasantāpe, sare udaka khīyatha.
84 . ‘‘Tato kākā ca gijjhā ca, kaṅkā [bakā (sī.)]kulalasenakā;
Bhakkhayanti divārattiṃ, macche upanisīdiya.
85 . ‘‘Evaṃ cintesahaṃ tattha, saha ñātīhi pīḷito;
Kena nu kho upāyena, ñātī dukkhā pamocaye’.
86 . ‘‘Vicintayitvā dhammatthaṃ, saccaṃ addasa passayaṃ;
Sacce ṭhatvā pamocesiṃ, ñātīnaṃ taṃ atikkhayaṃ.
87 . ‘‘Anussaritvā sataṃ dhammaṃ, paramatthaṃ vicintayaṃ;
Akāsi saccakiriyaṃ, yaṃ loke dhuvasassataṃ.

88 . ‘‘‘Yato sarāmi attāna ṃ, yato pattosmi viññuta ṃ;
Nābhijānāmi sañcicca, ekapāṇampi hiṃsitaṃ.
89 . ‘‘‘Etena saccavajjena, pajjunno abhivassatu;
Abhitthanaya pajjunna, nidhiṃ kākassa nāsaya;
Kākaṃ sokāya randhehi, macche sokā pamocaya’.
90 .
‘‘Sahakate saccavare, pajjunno abhigajjiya;
Thalaṃ ninnañca pūrento, khaṇena abhivassatha.
91 . ‘‘Evarūpa ṃ saccavara ṃ, katv ā vīriyamuttama ṃ;
Vassāpesiṃ mahāmeghaṃ, saccatejabalassito;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Maccharājacariyaṃ dasamaṃ.
11. Kaṇhadīpāyanacariyā
92 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, kaṇhadīpāyano isi;
Paropaññāsavassāni, anabhiratocariṃ ahaṃ.
93 . ‘‘Na koci etaṃ jānāti, anabhiratimanaṃ mama;
Ahañhi kassaci nācikkhiṃ, arati me carati mānase.
94 .
‘‘Sabrahmac ārī ma ṇḍ abyo, sah āyo me mah āisi;
Pubbakammasamāyutto, sūlamāropanaṃ labhi.
95 . ‘‘Tamaha ṃ upa ṭṭhahitv āna, ārogyamanup āpayiṃ;
Āpucchitvāna āgañchiṃ, yaṃ mayhaṃ sakamassamaṃ.
96 . ‘‘Sah āyo brāhma ṇo mayha ṃ, bhariya ṃ ā dāya puttaka ṃ;
Tayo janā samāgantvā, āgañchuṃ pāhunāgataṃ.
97 . ‘‘Sammodam āno tehi saha, nisinno sakamassame;
Dārako vaṭṭamanukkhipaṃ, āsīvisamakopayi.
98 . ‘‘Tato so va ṭṭagata ṃ magga ṃ, anvesanto kum ārako;
Āsīvisassa hatthena, uttamaṅgaṃ parāmasi.
99 . ‘‘Tassa āmasane kuddho, sappo visabalassito;
Kupito paramakopena, aḍaṃsi dārakaṃ khaṇe.
100 .‘‘Sahadaṭṭho āsīvisena
[ativisena (pī. ka.)], dārako papati [patati (ka.)] bhūmiyaṃ;
Tenāhaṃ dukkhito āsiṃ, mama vāhasi taṃ dukkhaṃ.
101 .‘‘Tyāhaṃ assāsayitvāna, dukkhite sokasallite;
Paṭhamaṃ akāsiṃ kiriyaṃ, aggaṃ saccaṃ varuttamaṃ.
102 .‘‘‘Sattāhamevāhaṃ pasannacitto, puññatthiko acariṃ brahmacariyaṃ;
Athāparaṃ yaṃ caritaṃ mamedaṃ, vassāni paññāsasamādhikāni.

103 .‘‘‘Ak āmako v āhi aha ṃ carāmi, etena saccena suvatthi hotu;
Hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto’.
104 .‘‘Saha sacce kate mayhaṃ, visavegena vedhito;
Abujjhitvāna vuṭṭhāsi, arogo cāsi māṇavo;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Kaṇhadīpāyanacariyaṃ ekādasamaṃ.
12. Sutasomacariyā
105 .‘‘Punāparaṃ yadā homi, sutasomo mahīpati;
Gahito porisādena, brāhmaṇe saṅgaraṃ sariṃ.
106 .‘‘Khattiyānaṃ ekasataṃ, āvuṇitvā karattale;
Etesaṃ pamilāpetvā, yaññatthe upanayī mamaṃ.
107 .‘‘Apucchi maṃ porisādo, ‘kiṃ tvaṃ icchasi nissajaṃ;
Yathāmati te kāhāmi, yadi me tvaṃ punehisi’.
108 .‘‘Tassa paṭissuṇitvāna, paṇhe āgamanaṃ mama;
Upagantvā puraṃ rammaṃ, rajjaṃ niyyādayiṃ tadā.
109 .‘‘Anussaritvā sataṃ dhammaṃ, pubbakaṃ jinasevitaṃ;
Brāhmaṇassa dhanaṃ datvā, porisādaṃ upāgamiṃ.
110 .
‘‘Natthi me sa ṃsayo tattha, gh ātayissati v ā na v ā;
Saccavācānurakkhanto, jīvitaṃ cajitumupāgamiṃ;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Sutasomacariyaṃ dvādasamaṃ.
13. Suvaṇṇasāmacariyā
111 .‘‘Sāmo yadā vane āsiṃ, sakkena abhinimmito;
Pavane sīhabyagghe ca, mettāyamupanāmayiṃ.
112 .‘‘Sīhabyagghehi dīpīhi, acchehi mahisehi ca;
Pasadamigavarāhehi, parivāretvā vane vasiṃ.
113 .‘‘Na maṃ koci uttasati, napi bhāyāmi kassaci;
Mettābalenupatthaddho, ramāmi pavane tadā’’ti.
Suvaṇṇasāmacariyaṃ terasamaṃ.
14. Ekarājacariyā
114 .
‘‘Pun āparayad ā homi, ekarājāti vissuto;
Paramaṃ sīlaṃ adhiṭṭhāya, pasāsāmi mahāmahiṃ.
115 .‘‘Dasa kusalakammapathe, vattāmi anavasesato;

Catūhi sa ṅgahavatth ūhi, sa ṅga ṇhāmi [sa ṅgah āmi (ka.)] mah ājana ṃ.
116 .‘‘Evaṃ me appamattassa, idha loke parattha ca;
Dabbaseno upagantvā, acchindanto puraṃ mama.
117 .‘‘Rājūpajīve nigame, sabalaṭṭhe saraṭṭhake;
Sabbaṃ hatthagataṃ katvā, kāsuyā nikhaṇī mamaṃ.
118 .
‘‘Amaccama ṇḍ ala ṃ rajja ṃ, ph ītaantepuramama;
Acchinditvāna gahitaṃ, piyaṃ puttaṃva passahaṃ;
Mettāya me samo natthi, esā me mettāpāramī’’ti.
Ekarājacariyaṃ cuddasamaṃ.
15. Mahālomahaṃsacariyā
119 .
‘‘Sus āne seyya ṃ kappemi, chava ṭṭhika ṃ upanidh āyaha ṃ;
Gāmaṇḍalā [gomaṇḍalā (sī.), gāmamaṇḍalā (syā.)]upāgantvā, rūpaṃ dassentinappakaṃ.
120 .‘‘Apare gandhamālañca, bhojanaṃ vividhaṃ bahuṃ;
Upāyanānūpanenti, haṭṭhā saṃviggamānasā.
121 .‘‘Ye me dukkhaṃ upaharanti, ye ca denti sukhaṃ mama;
Sabbesaṃ samako homi, dayā kopo na vijjati.
122 .‘‘Sukhadukkhe tulābhūto, yasesu ayasesu ca;
Sabbattha samako homi, esā me upekkhāpāramī’’ti.
Mahālomahaṃsacariyaṃ pannarasamaṃ.
Yudhañjayavaggo tatiyo.
Tassuddānaṃ –
Yudhañjayo somanasso, ayogharabhisena ca;
Soṇanando mūgapakkho, kapirājā saccasavhayo.
Vaṭṭako maccharājā ca, kaṇhadīpāyano isi;
Sutasomo puna āsiṃ
[āsi (syā.)], sāmo ca ekarājahu;
Upekkhāpāramī āsi, iti vutthaṃ [vuttaṃ (sabbattha) aṭṭhakathā oloketabbā]mahesinā.
Evaṃ bahubbidhaṃ dukkhaṃ, sampattī ca bahubbidhā [sampatti ca bahuvidhā (sī.), sampattiṃ
ca bahuvidhaṃ (ka.)];
Bhavābhave anubhavitvā, patto sambodhimuttamaṃ.
Datvā dātabbakaṃ dānaṃ, sīlaṃ pūretvā asesato;
Nekkhamme pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
Paṇḍite paripucchitvā, vīriyaṃ katvāna muttamaṃ;
Khantiy ā pāramiṃ gantv ā, patto sambodhimuttama ṃ.
Bản dịch

Chưa có bản dịch đã xuất bản.

Bản dịch được quản trị theo từng trang nguồn; có thể đổi ngôn ngữ bằng các tab phía trên cột dịch (khi hiển thị dịch). «Trang trong sách»: Liền mạch gộp nhiều trang (có giới hạn); Theo từng trang dùng mục lục hoặc nút chuyển trang — áp dụng cho mọi chế độ (Chỉ Pāli, Chỉ dịch, Song song).