Bộ: Tipiṭaka (Mūla) · Cariyāpiṭakapāḷi
Cariyāpiṭakapāḷi
Đang xem liên mạch theo sách (26 trang nguồn) · Đang giới hạn hiển thị 25 trang đầu để tránh lag
Pāli
Namo tassa bhagavato arahato samm āsambuddhassa
Khuddakanikāye
Cariyāpiṭakapāḷi
1. Akittivaggo
1. Akitticariyā
1. ‘‘ Kappe ca satasahasse, caturo ca asa ṅkhiye;
Etthantare yaṃ caritaṃ, sabbaṃ taṃ bodhipācanaṃ.
2. ‘‘Atītakappe caritaṃ, ṭhapayitvā bhavābhave;
Imamhi kappe caritaṃ, pavakkhissaṃ suṇohi me.
3. ‘‘Yadā ahaṃ brahāraññe, suññe vipinakānane;
Ajjhogāhetvā
[ajjhogahetvā (sī. syā.)] viharāmi, akitti nāma tāpaso.
4. ‘‘Tadā maṃ tapatejena, santatto tidivābhibhū;
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, bhikkhāya maṃ upāgami.
5. ‘‘Pavanā ābhataṃ paṇṇaṃ, atelañca aloṇikaṃ;
Mama dvāre ṭhitaṃ disvā, sakaṭāhena ākiriṃ.
6. ‘‘Tassa datvānahaṃ paṇṇaṃ, nikkujjitvāna bhājanaṃ;
Punesanaṃ jahitvāna, pāvisiṃ paṇṇasālakaṃ.
7.
‘‘ Dutiyampi tatiyampi, upagañchi mamantika ṃ ;
Akampito anolaggo, evamevamadāsahaṃ.
8. ‘‘ Na me tappaccay ā atthi, sar īrasmi ṃ viva ṇṇ iya ṃ ;
Pītisukhena ratiyā, vītināmemi taṃ divaṃ.
9. ‘‘ Yadi m āsampi dvem āsa ṃ , dakkhi ṇeyya ṃ vara ṃ labhe;
Akampito anolīno, dadeyyaṃ dānamuttamaṃ.
10 . ‘‘ Na tassa d āna ṃ dadam āno, yasa ṃ lābhañca patthayi ṃ ;
Sabbaññutaṃ patthayāno, tāni kammāni ācari’’nti.
Akitticariyaṃ paṭhamaṃ.
2. Saṅkhacariyā
11 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, brāhmaṇo saṅkhasavhayo;
Mahāsamuddaṃ taritukāmo, upagacchāmi paṭṭanaṃ.
12 . ‘‘Tatthaddasaṃ paṭipathe, sayambhuṃ aparājitaṃ;
Kant āraddh āna ṃ pa ṭipanna ṃ [kant āraddh ānapa ṭipanna ṃ (sī. sy ā.)] , tatt āya ka ṭhinabh ūmiy ā.
13 . ‘‘ Tamaha ṃ pa ṭipathe disv ā, imamattha ṃ vicintayi ṃ ;
‘Idaṃ khettaṃ anuppattaṃ, puññakāmassa jantuno.
14 . ‘‘‘Yathā kassako puriso, khettaṃ disvā mahāgamaṃ;
Tattha bījaṃ na ropeti, na so dhaññena atthiko.
15 . ‘‘‘Evamevāhaṃ puññakāmo, disvā khettavaruttamaṃ;
Yadi tattha kāraṃ na karomi, nāhaṃ puññena atthiko.
16 .
‘‘‘ Yath ā amacco muddik āmo, rañño antepure jane;
Na deti tesaṃ dhanadhaññaṃ, muddito parihāyati.
17 . ‘‘‘ Evamev āha ṃ puññak āmo, vipula ṃ disv āna dakkhi ṇaṃ ;
Yadi tassa dānaṃ na dadāmi, parihāyissāmi puññato’.
18 . ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, orohitvā upāhanā;
Tassa pādāni vanditvā, adāsiṃ chattupāhanaṃ.
19 .
‘‘ Tenev āha ṃ satagu ṇato, sukhum ālo sukhedhito;
Api ca dānaṃ paripūrento, evaṃ tassa adāsaha’’nti.
Saṅkhacariyaṃ dutiyaṃ.
3. Kururājacariyā
20 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, indapatthe [indapatte (sī. ka.)] puruttame;
Rājā dhanañcayo nāma, kusale dasahupāgato.
21 . ‘‘Kaliṅgaraṭṭhavisayā, brāhmaṇā upagañchu maṃ;
Āyācuṃ maṃ hatthināgaṃ, dhaññaṃ maṅgalasammataṃ.
22 . ‘‘‘Avuṭṭhiko janapado, dubbhikkho chātako mahā;
Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, nīlaṃ añjanasavhayaṃ.
23 . ‘‘‘Na me yācakamanuppatte, paṭikkhepo anucchavo;
Mā me bhijji samādānaṃ, dassāmi vipulaṃ gajaṃ’.
24 .
‘‘ N āga ṃ gahetv ā so ṇḍā ya, bhi ṅgāre [bhi ṅkāre (s ī.)] ratan āmaye;
Jalaṃ hatthe ākiritvā, brāhmaṇānaṃ adaṃ gajaṃ.
25 . ‘‘ Tassa n āge padinnamhi, amacc ā etadabravu ṃ ;
‘Kiṃ nu tuyhaṃ varaṃ nāgaṃ, yācakānaṃ padassasi.
26 . ‘‘‘ Dhañña ṃ ma ṅgalasampanna ṃ , sa ṅgāmavijayuttama ṃ ;
Tasmiṃ nāge padinnamhi, kiṃ te rajjaṃ karissati.
27 . ‘‘‘ Rajjampi me dade sabba ṃ , sar īra ṃ dajjamattano;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā nāgaṃ adāsaha’’’nti.
Kurur ājacariya ṃ tatiya ṃ .
4. Mah āsudassanacariy ā
28 . ‘‘Kusāvatimhi nagare, yadā āsiṃ mahīpati;
Mahāsudassano nāma, cakkavattī mahabbalo.
29 .
‘‘ Tatth āha ṃ divase tikkhattu ṃ , ghos āpemi tahi ṃ tahi ṃ ;
‘Ko kiṃ icchati pattheti, kassa kiṃ dīyatū dhanaṃ.
30 . ‘‘‘ Ko ch ātako ko tasito, ko m āla ṃ ko vilepana ṃ ;
Nānārattāni vatthāni, ko naggo paridahissati.
31 . ‘‘‘ Ko pathe chattam ādeti, kop āhan ā mud ū subh ā’;
Iti sāyañca pāto ca, ghosāpemi tahiṃ tahiṃ.
32 . ‘‘ Na ta ṃ dasasu ṭhānesu, napi ṭhānasatesu v ā;
Anekasataṭhānesu, paṭiyattaṃ yācake dhanaṃ.
33 . ‘‘ Div ā vā yadi v ā ratti ṃ , yadi eti vanibbako;
Laddhā yadicchakaṃ bhogaṃ, pūrahatthova gacchati.
34 . ‘‘Evarūpaṃ mahādānaṃ, adāsiṃ yāvajīvikaṃ;
Napāhaṃ dessaṃ dhanaṃ dammi, napi natthi nicayo mayi.
35 . ‘‘Yathāpi āturo nāma, rogato parimuttiyā;
Dhanena vejjaṃ tappetvā, rogato parimuccati.
36 . ‘‘Tathevāhaṃ jānamāno, paripūretumasesato;
Ūnamanaṃ pūrayituṃ, demi dānaṃ vanibbake;
Nirālayo apaccāso, sambodhimanupattiyā’’ti.
Mahāsudassanacariyaṃ catutthaṃ.
5. Mahāgovindacariyā
37 .
‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, sattar ājapurohito;
Pūjito naradevehi, mahāgovindabrāhmaṇo.
38 . ‘‘Tadāhaṃ sattarajjesu, yaṃ me āsi upāyanaṃ;
Tena demi mahādānaṃ, akkhobbhaṃ
[akkhobhaṃ (syā. kaṃ.)] sāgarūpamaṃ.
39 . ‘‘Na me dessaṃ dhanaṃ dhaññaṃ, napi natthi nicayo mayi;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā demi varaṃ dhana’’nti.
Mahāgovindacariyaṃ pañcamaṃ.
6. Nimirājacariyā
40 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, mithilāyaṃ puruttame;
Nimi nāma mahārājā, paṇḍito kusalatthiko.
41 .
‘‘ Tad āha ṃ m āpayitv āna, catuss āla ṃ catummukha ṃ ;
Tattha d āna ṃ pavattesi ṃ , migapakkhinar ādina ṃ .
42 . ‘‘Acchādanañca sayanaṃ, annaṃ pānañca bhojanaṃ;
Abbocchinnaṃ karitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.
43 . ‘‘Yathāpi sevako sāmiṃ, dhanahetumupāgato;
Kāyena vācā manasā, ārādhanīyamesati.
44 .
‘‘ Tathev āha ṃ sabbabhave, pariyesiss āmi bodhija ṃ ;
Dānena satte tappetvā, icchāmi bodhimuttama’’nti.
Nimirājacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
7. Candakumāracariyā
45 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, ekar ājassa atrajo;
Nagare pupphavatiyā, kumāro candasavhayo.
46 . ‘‘Tadāhaṃ yajanā mutto, nikkhanto yaññavāṭato;
Saṃvegaṃ janayitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.
47 . ‘‘Nāhaṃ pivāmi khādāmi, napi bhuñjāmi bhojanaṃ;
Dakkhiṇeyye adatvāna, api chappañcarattiyo.
48 . ‘‘Yathāpi vāṇijo nāma, katvāna bhaṇḍasañcayaṃ;
Yattha lābho mahā hoti, tattha taṃ
[tattha naṃ (sī.), tattha (ka.)] harati bhaṇḍakaṃ.
49 . ‘‘Tatheva sakabhuttāpi, pare dinnaṃ mahapphalaṃ;
Tasmā parassa dātabbaṃ, satabhāgo bhavissati.
50 . ‘‘Etamatthavasaṃ ñatvā, demi dānaṃ bhavābhave;
Na paṭikkamāmi dānato, sambodhimanupattiyā’’ti.
Candakumāracariyaṃ sattamaṃ.
8. Sivirājacariyā
51 .
‘‘ Ari ṭṭ hasavhaye nagare, sivin ām āsi khattiyo;
Nisajja pāsādavare, evaṃ cintesahaṃ tadā.
52 . ‘‘‘ Ya ṃ kiñci m ānusa ṃ dāna ṃ , adinna ṃ me na vijjati;
Yopi yāceyya maṃ cakkhuṃ, dadeyyaṃ avikampito’.
53 . ‘‘ Mama sa ṅkappamaññ āya, sakko dev ānamissaro;
Nisinno devaparisāya, idaṃ vacanamabravi.
54 . ‘‘‘Nisajja pāsādavare, sivirājā mahiddhiko;
Cintento vividhaṃ dānaṃ, adeyyaṃ so na passati.
55 . ‘‘‘Tathaṃ nu vitathaṃ netaṃ, handa vīmaṃsayāmi taṃ;
Muhutta ṃ ā gameyy ātha, y āva j ānāmi ta ṃ mana ṃ ’.
56 . ‘‘ Pavedham āno palitasiro, valigatto [valitagatto (s ī.)] jar āturo;
Andhavaṇṇova hutvāna, rājānaṃ upasaṅkami.
57 . ‘‘So tadā paggahetvāna, vāmaṃ dakkhiṇabāhu ca;
Sirasmiṃ añjaliṃ katvā, idaṃ vacanamabravi.
58 . ‘‘‘Yācāmi taṃ mahārāja, dhammika raṭṭhavaḍḍhana;
Tava dānaratā kitti, uggatā devamānuse.
59 .
‘‘‘ Ubhopi nett ā nayan ā, andh ā upahat ā mama;
Ekaṃ me nayanaṃ dehi, tvampi ekena yāpaya’.
60 . ‘‘ Tass āha ṃ vacana ṃ sutv ā, ha ṭṭ ho sa ṃ viggam ānaso;
Katañjalī vedajāto, idaṃ vacanamabraviṃ.
61 . ‘‘‘Idānāhaṃ cintayitvāna, pāsādato idhāgato;
Tvaṃ mama cittamaññāya, nettaṃ yācitumāgato.
62 .
‘‘‘ Aho me m ānasa ṃ siddha ṃ , sa ṅkappo parip ūrito;
Adinnapubbaṃ dānavaraṃ, ajja dassāmi yācake.
63 . ‘‘‘ Ehi sivaka u ṭṭ hehi, m ā dandhayi m ā pavedhayi;
Ubhopi nayanaṃ dehi, uppāṭetvā vaṇibbake’.
64 . ‘‘Tato so codito mayhaṃ, sivako vacanaṃ karo;
Uddharitvāna pādāsi, tālamiñjaṃva yācake.
65 . ‘‘Dadamānassa dentassa, dinnadānassa me sato;
Cittassa aññathā natthi, bodhiyāyeva kāraṇā.
66 . ‘‘Na me dessā ubho cakkhū, attā na me na dessiyo;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā cakkhuṃ adāsaha’’nti.
Sivirājacariyaṃ aṭṭhamaṃ.
9. Vessantaracariyā
67 .
‘‘ Y ā me ahosi janik ā, phussat ī [phusat ī (sī.)] nāma khattiy ā;
Sā atītāsu jātīsu, sakkassa mahesī piyā.
68 . ‘‘ Tass ā ā yukkhaya ṃ ñatv ā, devindo etadabravi;
‘Dadāmi te dasa vare, varabhadde yadicchasi’.
69 . ‘‘ Eva ṃ vutt ā ca s ā dev ī, sakka ṃ punidamabravi;
‘Kiṃ nu me aparādhatthi, kiṃ nu dessā ahaṃ tava;
Rammā cāvesi maṃ ṭhānā, vātova dharaṇīruhaṃ’.
70 . ‘‘Evaṃ vutto ca so sakko, puna tassidamabravi;
‘Na ceva te kataṃ pāpaṃ, na ca me tvaṃsi appiyā.
71 . ‘‘‘Ettakaṃyeva te āyu, cavanakālo bhavissati;
Paṭiggaṇha mayā dinne, vare dasa varuttame’.
72 . ‘‘ Sakkena sā dinnavar ā, tu ṭṭ haha ṭṭ hā pamodit ā;
Mamaṃ abbhantaraṃ katvā, phussatī dasa vare varī.
73 . ‘‘Tato cutā sā phussatī, khattiye upapajjatha;
Jetuttaramhi nagare, sañjayena samāgami.
74 . ‘‘Yadāhaṃ phussatiyā kucchiṃ, okkanto piyamātuyā;
Mama tejena me mātā, sadā dānaratā ahu.
75 .
‘‘ Adhane āture ji ṇṇ e, y ācake addhike [pathike (ka.)] jane;
Samaṇe brāhmaṇe khīṇe, deti dānaṃ akiñcane.
76 . ‘‘ Dasa m āse dh ārayitv āna, karonte pura ṃ padakkhi ṇaṃ;
Vessānaṃ vīthiyā majjhe, janesi phussatī mamaṃ.
77 . ‘‘Na mayhaṃ mattikaṃ nāmaṃ, napi pettikasambhavaṃ;
Jātettha vessavīthiyā, tasmā vessantaro ahu.
78 .
‘‘ Yad āha ṃ dārako homi, j ātiy ā aṭṭ havassiko;
Tadā nisajja pāsāde, dānaṃ dātuṃ vicintayiṃ.
79 . ‘‘‘ Hadaya ṃ dadeyya ṃ cakkhu ṃ, ma ṃsampi rudhirampi ca;
Dadeyyaṃ kāyaṃ sāvetvā, yadi koci yācaye mamaṃ’.
80 . ‘‘Sabhāvaṃ cintayantassa, akampitamasaṇṭhitaṃ;
Akampi tattha pathavī, sineruvanavaṭaṃsakā.
81 . ‘‘Anvaddhamāse pannarase, puṇṇamāse uposathe;
Paccayaṃ nāgamāruyha, dānaṃ dātuṃ upāgamiṃ.
82 . ‘‘Kaliṅgaraṭṭhavisayā, brāhmaṇā upagañchu maṃ;
Ayācuṃ maṃ hatthināgaṃ, dhaññaṃ maṅgalasammataṃ.
83 . ‘‘Avuṭṭhiko janapado, dubbhikkho chātako mahā;
Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, sabbasetaṃ gajuttamaṃ.
84 . ‘‘Dadāmi na vikampāmi, yaṃ maṃ yācanti brāhmaṇā;
Santaṃ nappatigūhāmi
[nappatiguyhāmi (sī. ka.)] , dāne me ramate mano.
85 . ‘‘ Na me y ācakamanuppatte, pa ṭikkhepo anucchavo;
‘Mā me bhijji samādānaṃ, dassāmi vipulaṃ gajaṃ’.
86 . ‘‘ Nāga ṃ gahetv ā so ṇḍā ya, bhi ṅgāre ratan āmaye;
Jalaṃ hatthe ākiritvā, brāhmaṇānaṃ adaṃ gajaṃ.
87 . ‘‘ Pun āpara ṃ dadantassa, sabbaseta ṃ gajuttama ṃ;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
88 . ‘‘ Tassa n āgassa d ānena, sivayo kuddh ā sam āgat ā;
Pabbājesuṃ sakā raṭṭhā, ‘vaṅkaṃ gacchatu pabbataṃ’.
89 . ‘‘ Tesa ṃ nicchubham ānāna ṃ, akampitthamasa ṇṭ hita ṃ;
Mah ādāna ṃ pavattetu ṃ, eka ṃ varamay ācisa ṃ.
90 . ‘‘Yācitā sivayo sabbe, ekaṃ varamadaṃsu me;
Sāvayitvā kaṇṇabheriṃ, mahādānaṃ dadāmahaṃ.
91 . ‘‘Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā;
Dānenimaṃ nīharanti, puna dānaṃ dadātayaṃ.
92 .
‘‘ Hatthi ṃ asse rathe datv ā, dāsi ṃ dāsa ṃ gava ṃ dhana ṃ;
Mahādānaṃ daditvāna, nagarā nikkhamiṃ tadā.
93 . ‘‘ Nikkhamitv āna nagar ā, nivattitv ā vilokite;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
94 . ‘‘Catuvāhiṃ rathaṃ datvā, ṭhatvā cātummahāpathe;
Ekākiyo adutiyo, maddideviṃ idamabraviṃ.
95 .
‘‘‘ Tva ṃ maddi ka ṇha ṃ ga ṇhāhi, lahuk ā es ā kani ṭṭ hik ā;
Ahaṃ jāliṃ gahessāmi, garuko bhātiko hi so’.
96 . ‘‘ Paduma ṃ pu ṇḍ ar īka ṃva, madd ī ka ṇhājinaggah ī;
Ahaṃ suvaṇṇabimbaṃva, jāliṃ khattiyamaggahiṃ.
97 . ‘‘Abhijātā sukhumālā, khattiyā caturo janā;
Visamaṃ samaṃ akkamantā, vaṅkaṃ gacchāma pabbataṃ.
98 . ‘‘Ye keci manujā enti, anumagge paṭippathe;
Maggante paṭipucchāma, ‘kuhiṃ vaṅkanta
[vaṅkata (sī.)] pabbato’.
99 . ‘‘Te tattha amhe passitvā, karuṇaṃ giramudīrayuṃ;
Dukkhaṃ te paṭivedenti, dūre vaṅkantapabbato.
100 .‘‘Yadi passanti pavane, dārakā phaline dume;
Tesaṃ phalānaṃ hetumhi, uparodanti dārakā.
101 .‘‘Rodante dārake disvā, ubbiddhā
[ubbiggā (syā. kaṃ.)] vipulā dumā;
Sayamevoṇamitvāna, upagacchanti dārake.
102 .‘‘ Ida ṃ acchariya ṃ disv ā, abbhuta ṃ lomaha ṃsana ṃ;
Sāhukāraṃ [sādhukāraṃ (sabbattha)] pavattesi, maddī sabbaṅgasobhanā.
103 .‘‘ Acchera ṃ vata lokasmi ṃ, abbhuta ṃ lomaha ṃsana ṃ;
Vessantarassa tejena, sayamevoṇatā dumā.
104 .‘‘ Sa ṅkhipi ṃsu patha ṃ yakkh ā, anukamp āya d ārake;
Nikkhantadivaseneva [nikkhantadivaseyeva (sī.)] , cetaraṭṭhamupāgamuṃ.
105 .‘‘ Sa ṭṭ hir ājasahass āni, tad ā vasanti m ātule;
Sabbe pañjalikā hutvā, rodamānā upāgamuṃ.
106 .‘‘ Tattha vattetv ā sall āpa ṃ, cetehi cetaputtehi;
Te tato nikkhamitv āna, va ṅka ṃ agamu pabbata ṃ.
107 .‘‘ Āmantayitv ā devindo, vissakamma ṃ [visukamma ṃ (ka.)] mahiddhika ṃ;
Assamaṃ sukataṃ rammaṃ, paṇṇasālaṃ sumāpaya.
108 .‘‘Sakkassa vacanaṃ sutvā, vissakammo mahiddhiko;
Assamaṃ sukataṃ rammaṃ, paṇṇasālaṃ sumāpayi.
109 .‘‘Ajjhogāhetvā pavanaṃ, appasaddaṃ nirākulaṃ;
Caturo janā mayaṃ tattha, vasāma pabbatantare.
110 .
‘‘ Ahañca maddidev ī ca, j ālī ka ṇhājin ā cubho;
Aññamaññaṃ sokanudā, vasāma assame tadā.
111 .‘‘ Dārake anurakkhanto, asuñño homi assame;
Maddī phalaṃ āharitvā, poseti sā tayo jane.
112 .‘‘Pavane vasamānassa, addhiko maṃ upāgami;
Āyāci puttake mayhaṃ, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
113 .
‘‘ Yācaka ṃ upagata ṃ disv ā, hāso me upapajjatha;
Ubho putte gahetvāna, adāsiṃ brāhmaṇe tadā.
114 .‘‘ Sake putte cajantassa, j ūjake br āhma ṇe yad ā;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
115 .‘‘Punadeva sakko oruyha, hutvā brāhmaṇasannibho;
Āyāci maṃ maddideviṃ, sīlavantiṃ patibbataṃ.
116 .‘‘Maddiṃ hatthe gahetvāna, udakañjali pūriya;
Pasannamanasaṅkappo, tassa maddiṃ adāsahaṃ.
117 .‘‘Maddiyā dīyamānāya, gagane devā pamoditā;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
118 .‘‘Jāliṃ kaṇhājinaṃ dhītaṃ, maddideviṃ patibbataṃ;
Cajamāno na cintesiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
119 .‘‘Na me dessā ubho puttā, maddidevī na dessiyā;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā piye adāsahaṃ.
120 .
‘‘ Pun āpara ṃ brah āraññe, m ātāpitusam āgame;
Karuṇaṃ paridevante, sallapante sukhaṃ dukhaṃ.
121 .‘‘ Hirottappena garun ā [garuna ṃ (sy ā. ka.)] , ubhinna ṃ upasa ṅkami;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
122 .‘‘ Pun āpara ṃ brah āraññ ā, nikkhamitv ā sañ ātibhi;
Pavisāmi puraṃ rammaṃ, jetuttaraṃ puruttamaṃ.
123 .‘‘ Ratan āni satta vassi ṃsu, mah āmegho pavassatha;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
124 .‘‘ Acetan āya ṃ pathav ī, aviññ āya sukha ṃ dukha ṃ;
Sāpi d ānabal ā mayha ṃ, sattakkhattu ṃ pakampath ā’’ ti.
Vessantaracariyaṃ navamaṃ.
10. Sasapaṇḍitacariyā
125 .‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, sasako pavanac ārako;
Tiṇapaṇṇasākaphalabhakkho, paraheṭhanavivajjito.
126 .‘‘ Makka ṭo ca si ṅgālo ca, suttapoto caha ṃ tad ā;
Vasāma ekasāmantā, sāyaṃ pāto ca dissare [sāyaṃ pāto padissare (ka.)] .
127 .‘‘ Aha ṃ te anus āsāmi, kiriye kaly āṇ ap āpake;
‘Pāpāni parivajjetha, kalyāṇe abhinivissatha’.
128 .‘‘ Uposathamhi divase, canda ṃ disv āna p ūrita ṃ;
Etesaṃ tattha ācikkhiṃ, divaso ajjuposatho.
129 .‘‘Dānāni paṭiyādetha, dakkhiṇeyyassa dātave;
Datvā dānaṃ dakkhiṇeyye, upavassathuposathaṃ.
130 .‘‘Te me sādhūti vatvāna, yathāsatti yathābalaṃ;
Dānāni paṭiyādetvā, dakkhiṇeyyaṃ gavesisuṃ
[gavesayyuṃ (ka.)] .
131 .‘‘Ahaṃ nisajja cintesiṃ, dānaṃ dakkhiṇanucchavaṃ;
‘Yadihaṃ labhe dakkhiṇeyyaṃ, kiṃ me dānaṃ bhavissati.
132 .‘‘‘Na me atthi tilā muggā, māsā vā taṇḍulā ghataṃ;
Ahaṃ tiṇena yāpemi, na sakkā tiṇa dātave.
133 .‘‘‘Yadi koci eti dakkhiṇeyyo, bhikkhāya mama santike;
Dajjāhaṃ sakamattānaṃ, na so tuccho gamissati’.
134 .‘‘Mama saṅkappamaññāya, sakko brāhmaṇavaṇṇinā;
Āsayaṃ me upāgacchi, dānavīmaṃsanāya me.
135 .
‘‘ Tamaha ṃ disv āna santu ṭṭ ho, ida ṃ vacanamabravi ṃ;
‘Sādhu khosi anuppatto, ghāsahetu mamantike.
136 .‘‘‘ Adinnapubba ṃ dānavara ṃ, ajja dass āmi te aha ṃ;
Tuvaṃ sīlaguṇūpeto, ayuttaṃ te paraheṭhanaṃ.
137 .‘‘‘ Ehi aggi ṃ pad īpehi, n ānāka ṭṭ he sam ānaya;
Ahaṃ pacissamattānaṃ, pakkaṃ tvaṃ bhakkhayissasi’.
138 .‘‘‘ Sādh ū’ti so ha ṭṭ hamano, n ānāka ṭṭ he sam ānayi;
Mahantaṃ akāsi citakaṃ, katvā aṅgāragabbhakaṃ.
139 .‘‘ Aggi ṃ tattha pad īpesi, yath ā so khippa ṃ mah ā bhave;
Pho ṭetv ā rajagate gatte, ekamanta ṃ up āvisi ṃ.
140 .‘‘ Yad ā mah āka ṭṭ hapuñjo, āditto dhamadham āyati [dhumadhum āyati (s ī.), dhamam āyati (ka.)] ;
Taduppatitvā papatiṃ, majjhe jālasikhantare.
141 .‘‘Yathā sītodakaṃ nāma, paviṭṭhaṃ yassa kassaci;
Sameti darathapariḷāhaṃ, assādaṃ deti pīti ca.
142 .‘‘Tatheva jalitaṃ aggiṃ, paviṭṭhassa mamaṃ tadā;
Sabbaṃ sameti darathaṃ, yathā sītodakaṃ viya.
143 .
‘‘ Chavi ṃ camma ṃ ma ṃsa ṃ nh āru ṃ, aṭṭ hi ṃ hadayabandhana ṃ;
Kevalaṃ sakalaṃ kāyaṃ, brāhmaṇassa adāsaha’’nti.
Sasapaṇḍitacariyaṃ dasamaṃ.
Akittivaggo paṭhamo.
Tassuddānaṃ –
Akittibrāhmaṇo saṅkho, kururājā dhanañcayo;
Mahāsudassano rājā, mahāgovindabrāhmaṇo.
Nimi candakumāro ca, sivi vessantaro saso;
Ahameva tadā āsiṃ, yo te dānavare adā.
Ete dānaparikkhārā, ete dānassa pāramī;
Jīvitaṃ yācake datvā, imaṃ pārami pūrayiṃ.
Bhikkhāya upagataṃ disvā, sakattānaṃ pariccajiṃ;
Dānena me samo natthi, esā me dānapāramīti.
Dānapāraminiddeso niṭṭhito.
2. Hatthināgavaggo
1. Mātuposakacariyā
1. ‘‘Yadā ahosiṃ pavane, kuñjaro mātuposako;
Na tadā atthi mahiyā, guṇena mama sādiso.
2.
‘‘ Pavane disv ā vanacaro, rañño ma ṃ pa ṭivedayi;
‘Tavānucchavo mahārāja, gajo vasati kānane.
3. ‘‘‘ Na tassa parikkh āyattho, napi āḷ akak āsuy ā;
Saha gahite [samaṃ gahite (sī.)] soṇḍāya, sayameva idhehi’ti.
4. ‘‘ Tassa ta ṃ vacana ṃ sutv ā, rājāpi tu ṭṭ ham ānaso;
Pesesi hatthidamakaṃ, chekācariyaṃ susikkhitaṃ.
5. ‘‘ Gantv ā so hatthidamako, addasa padumassare;
Bhisamuḷālaṃ [bhisamūlaṃ (ka.)] uddharantaṃ, yāpanatthāya mātuyā.
6. ‘‘ Viññ āya me s īlagu ṇaṃ, lakkha ṇaṃ upadh ārayi;
‘Ehi puttā’ti patvāna, mama soṇḍāya aggahi.
7. ‘‘Yaṃ me tadā pākatikaṃ, sarīrānugataṃ balaṃ;
Ajja nāgasahassānaṃ, balena samasādisaṃ.
8. ‘‘Yadihaṃ tesaṃ pakuppeyyaṃ, upetānaṃ gahaṇāya maṃ;
Paṭibalo bhave tesaṃ, yāva rajjampi mānusaṃ.
9.
‘‘ Api cāha ṃ sīlarakkh āya, s īlap āramip ūriy ā;
Na karomi citte aññathattaṃ, pakkhipantaṃ mamāḷake.
10 . ‘‘ Yadi te ma ṃ tattha ko ṭṭ eyyu ṃ, pharas ūhi tomarehi ca;
Neva tesaṃ pakuppeyyaṃ, sīlakhaṇḍabhayā mamā’’ti.
Mātuposakacariyaṃ paṭhamaṃ.
2. Bhūridattacariyā
11 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, bhūridatto mahiddhiko;
Virūpakkhena mahāraññā, devalokamagañchahaṃ.
12 . ‘‘Tattha passitvāhaṃ deve, ekantaṃ sukhasamappite;
Taṃ saggagamanatthāya, sīlabbataṃ samādiyiṃ.
13 . ‘‘Sarīrakiccaṃ katvāna, bhutvā yāpanamattakaṃ;
Caturo aṅge adhiṭṭhāya, semi vammikamuddhani.
14 . ‘‘Chaviyā cammena maṃsena, nahāruaṭṭhikehi vā;
Yassa etena karaṇīyaṃ, dinnaṃyeva harātu so.
15 . ‘‘Saṃsito akataññunā, ālampāyano
[ālambaṇo (sī.)] mamaggahi;
Peḷāya pakkhipitvāna, kīḷeti maṃ tahiṃ tahiṃ.
16 . ‘‘Peḷāya pakkhipantepi, sammaddantepi pāṇinā;
Ālampāyane
[ālambaṇe (sī.)] na kuppāmi, sīlakhaṇḍabhayā mama.
17 . ‘‘ Sakaj īvitaparicc āgo , ti ṇato lahuko mama;
Sīlavītikkamo mayhaṃ, pathavīuppatanaṃ viya.
18 . ‘‘ Nirantara ṃ jātisata ṃ, cajeyya ṃ mama j īvita ṃ;
Neva sīlaṃ pabhindeyyaṃ, catuddīpāna hetupi.
19 . ‘‘ Api c āha ṃ sīlarakkh āya, s īlap āramip ūriy ā;
Na karomi citte aññathattaṃ, pakkhipantampi peḷake’’ti.
Bhūridattacariyaṃ dutiyaṃ.
3. Campeyyanāgacariyā
20 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, campeyyako mahiddhiko;
Tad āpi dhammiko āsi ṃ, sīlabbatasamappito.
21 . ‘‘Tadāpi maṃ dhammacāriṃ, upavutthaṃ uposathaṃ;
Ahituṇḍiko gahetvāna, rājadvāramhi kīḷati.
22 . ‘‘Yaṃ yaṃ so vaṇṇaṃ cintayi, nīlaṃva pītalohitaṃ;
Tassa cittānuvattanto, homi cintitasannibho.
23 .
‘‘ Thala ṃ kareyyamudaka ṃ, udakampi thala ṃ kare;
Yadihaṃ tassa pakuppeyyaṃ, khaṇena chārikaṃ kare.
24 . ‘‘ Yadi cittavas ī hessa ṃ, parih āyiss āmi s īlato;
Sīlena parihīnassa, uttamattho na sijjhati.
25 . ‘‘Kāmaṃ bhijjatuyaṃ kāyo, idheva vikirīyatu;
Neva sīlaṃ pabhindeyyaṃ, vikirante bhusaṃ viyā’’ti.
Campeyyanāgacariyaṃ tatiyaṃ.
4. Cūḷabodhicariyā
26 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, cūḷabodhi susīlavā;
Bhavaṃ disvāna bhayato, nekkhammaṃ abhinikkhamiṃ.
27 . ‘‘Yā me dutiyikā āsi, brāhmaṇī kanakasannibhā;
Sāpi vaṭṭe anapekkhā, nekkhammaṃ abhinikkhami.
28 . ‘‘Nirālayā chinnabandhū, anapekkhā kule gaṇe;
Carantā gāmanigamaṃ, bārāṇasimupāgamuṃ.
29 . ‘‘Tattha vasāma nipakā, asaṃsaṭṭhā kule gaṇe;
Nirākule appasadde, rājuyyāne vasāmubho.
30 . ‘‘Uyyānadassanaṃ gantvā, rājā addasa brāhmaṇiṃ;
Upagamma mamaṃ pucchi, ‘tuyhesā kā kassa bhariyā’.
31 .
‘‘ Eva ṃ vutte aha ṃ tassa, ida ṃ vacanamabravi ṃ;
‘Na mayhaṃ bhariyā esā, sahadhammā ekasāsanī’.
32 . ‘‘ Tiss ā [tass ā (sī.)] sārattagadhito, g āhāpetv āna ce ṭake;
Nippīḷayanto balasā, antepuraṃ pavesayi.
33 . ‘‘ Odapattakiy ā mayha ṃ, sahaj ā ekas āsan ī;
Ākaḍḍhitvā nayantiyā, kopo me upapajjatha.
34 . ‘‘ Saha kope samuppanne, s īlabbatamanussari ṃ;
Tattheva kopaṃ niggaṇhiṃ, nādāsiṃ vaḍḍhitūpari.
35 . ‘‘ Yadi na ṃ br āhma ṇiṃ koci, ko ṭṭ eyya ti ṇhasattiy ā;
Neva s īla ṃ pabhindeyya ṃ, bodhiy āyeva k āra ṇā .
36 . ‘‘ Na mes ā br āhma ṇī dess ā, napi me bala ṃ na vijjati;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā sīlānurakkhisa’’nti.
Cūḷabodhicariyaṃ catutthaṃ.
5. Mahiṃsarājacariyā
37 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, mahi ṃso pavanac ārako;
Pavaḍḍhakāyo balavā, mahanto bhīmadassano.
38 . ‘‘ Pabbh āre giridugge [vanadugge (s ī.)] ca, rukkham ūle dak āsaye;
Hotettha ṭhānaṃ mahiṃsānaṃ, koci koci tahiṃ tahiṃ.
39 . ‘‘ Vicaranto brah āraññe, ṭhāna ṃ addasa bhaddaka ṃ;
Taṃ ṭhānaṃ upagantvāna, tiṭṭhāmi ca sayāmi ca.
40 . ‘‘ Athettha kapim āgantv ā, pāpo anariyo lahu;
Khandhe nalāṭe bhamuke, mutteti ohanetitaṃ.
41 . ‘‘Sakimpi divasaṃ dutiyaṃ, tatiyaṃ catutthampi ca;
Dūseti maṃ sabbakālaṃ, tena homi upadduto.
42 . ‘‘Mamaṃ upaddutaṃ disvā, yakkho maṃ idamabravi;
‘Nāsehetaṃ chavaṃ pāpaṃ, siṅgehi ca khurehi ca’.
43 . ‘‘Evaṃ vutte tadā yakkhe, ahaṃ taṃ idamabraviṃ;
‘Kiṃ tvaṃ makkhesi kuṇapena, pāpena anariyena maṃ.
44 . ‘‘‘Yadihaṃ tassa pakuppeyyaṃ, tato hīnataro bhave;
Sīlañca me pabhijjeyya, viññū ca garaheyyu maṃ.
45 . ‘‘‘Hīḷitā jīvitā vāpi, parisuddhena mataṃ varaṃ;
Kyāhaṃ jīvitahetūpi, kāhāmiṃ paraheṭhanaṃ’.
46 . ‘‘Mamevāyaṃ maññamāno, aññepevaṃ karissati;
Teva tassa vadhissanti, sā me mutti bhavissati.
47 .
‘‘ Hīnamajjhimaukka ṭṭ he, sahanto avam ānita ṃ;
Evaṃ labhati sappañño, manasā yathā patthita’’nti.
Mahiṃsarājacariyaṃ pañcamaṃ.
6. Rururājacariyā
48 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, sutattakanakasannibho;
Migarājā rurunāma, paramasīlasamāhito.
49 . ‘‘Ramme padese ramaṇīye, vivitte amanussake;
Tattha vāsaṃ upagañchiṃ, gaṅgākūle manorame.
50 . ‘‘Atha upari gaṅgāya, dhanikehi paripīḷito;
Puriso ga ṅgāya papati, ‘jīvāmi v ā mar āmi v ā’.
51 . ‘‘Rattindivaṃ so gaṅgāya, vuyhamāno mahodake;
Ravanto karuṇaṃ ravaṃ, majjhe gaṅgāya gacchati.
52 . ‘‘Tassāhaṃ saddaṃ sutvāna, karuṇaṃ paridevato;
Gaṅgāya tīre ṭhatvāna, apucchiṃ ‘kosi tvaṃ naro’.
53 .
‘‘ So me pu ṭṭ ho ca by ākāsi, attano kara ṇaṃ tad ā;
‘Dhanikehi bhīto tasito, pakkhandohaṃ mahānadiṃ’.
54 . ‘‘ Tassa katv āna k āruñña ṃ, cajitv ā mama j īvita ṃ;
Pavisitvā nīhariṃ tassa, andhakāramhi rattiyā.
55 . ‘‘Assatthakālamaññāya, tassāhaṃ idamabraviṃ;
‘Ekaṃ taṃ varaṃ yācāmi, mā maṃ kassaci pāvada’.
56 .
‘‘ Nagara ṃ gantv āna ācikkhi, pucchito dhanahetuko;
Rājānaṃ so gahetvāna, upagañchi mamantikaṃ.
57 . ‘‘ Yāvat ā kara ṇaṃ sabba ṃ, rañño ārocita ṃ may ā;
Rājā sutvāna vacanaṃ, usuṃ tassa pakappayi;
‘Idheva ghātayissāmi, mittadubbhiṃ
[mittadūbhiṃ (sī.)] anāriyaṃ’.
58 . ‘‘Tamahaṃ anurakkhanto, nimminiṃ mama attanā;
‘Tiṭṭhateso mahārāja, kāmakāro bhavāmi te’.
59 .
‘‘ Anurakkhi ṃ mama s īla ṃ, nārakkhi ṃ mama j īvita ṃ;
Sīlavā hi tadā āsiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā’’ti.
Rururājacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
7. Mātaṅgacariyā
60 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, ja ṭilo uggat āpano;
Mātaṅgo nāma nāmena, sīlavā susamāhito.
61 . ‘‘ Ahañca br āhma ṇo eko, ga ṅgākūle vas āmubho;
Ahaṃ vasāmi upari, heṭṭhā vasati brāhmaṇo.
62 . ‘‘Vicaranto anukūlamhi, uddhaṃ me assamaddasa;
Tattha maṃ paribhāsetvā, abhisapi muddhaphālanaṃ.
63 . ‘‘Yadihaṃ tassa pakuppeyyaṃ, yadi sīlaṃ na gopaye;
Oloketvānahaṃ tassa, kareyyaṃ chārikaṃ viya.
64 . ‘‘Yaṃ so tadā maṃ abhisapi, kupito duṭṭhamānaso;
Tasseva matthake nipati, yogena taṃ pamocayiṃ.
65 . ‘‘Anurakkhiṃ mama sīlaṃ, nārakkhiṃ mama jīvitaṃ;
Sīlavā hi tadā āsiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā’’ti.
Māta ṅgacariya ṃ sattama ṃ.
8. Dhammadevaputtacariyā
66 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, mah āpakkho mahiddhiko;
Dhammo nāma mahāyakkho, sabbalokānukampako.
67 . ‘‘ Dasakusalakammapathe , sam ādapento mah ājana ṃ;
Carāmi gāmanigamaṃ, samitto saparijjano.
68 . ‘‘ Pāpo kadariyo yakkho, d īpento dasa p āpake;
Sopettha mahiyā carati, samitto saparijjano.
69 . ‘‘ Dhammav ādī adhammo ca, ubho paccanik ā maya ṃ;
Dhure dhuraṃ ghaṭṭayantā, samimhā paṭipathe ubho.
70 . ‘‘ Kalaho vattat ī bhesm ā, kaly āṇ ap āpakassa ca;
Maggā okkamanatthāya, mahāyuddho upaṭṭhito.
71 . ‘‘Yadihaṃ tassa kuppeyyaṃ, yadi bhinde tapoguṇaṃ;
Sahaparijanaṃ tassa, rajabhūtaṃ kareyyahaṃ.
72 . ‘‘Apicāhaṃ sīlarakkhāya, nibbāpetvāna mānasaṃ;
Saha janenokkamitvā, pathaṃ pāpassa dāsahaṃ.
73 . ‘‘Saha pathato okkante, katvā cittassa nibbutiṃ;
Vivaraṃ adāsi pathavī, pāpayakkhassa tāvade’’ti.
Dhammadevaputtacariyaṃ aṭṭhamaṃ.
9. Alīnasattucariyā
74 .
‘‘ Pañc ālara ṭṭ he nagaravare, kapil āya ṃ [kampil āya ṃ (sī.), kappil āya ṃ (sy ā.)] puruttame;
Rājā jayaddiso nāma, sīlaguṇamupāgato.
75 . ‘‘ Tassa rañño aha ṃ putto, sutadhammo sus īlav ā;
Alīnasatto guṇavā, anurakkhaparijano sadā.
76 . ‘‘ Pit ā me migava ṃ gantv ā, poris āda ṃ up āgami;
So me pitumaggahesi, ‘bhakkhosi mama mā cali’.
77 . ‘‘ Tassa ta ṃ vacana ṃ sutv ā, bh īto tasitavedhito;
Ūrukkhambho ahu tassa, disvāna porisādakaṃ.
78 . ‘‘ Migava ṃ gahetv ā muñcassu, katv ā ā gamana ṃ puna;
Brāhmaṇassa dhanaṃ datvā, pitā āmantayī mamaṃ.
79 . ‘‘‘Rajjaṃ putta paṭipajja, mā pamajji puraṃ idaṃ;
Kataṃ me porisādena, mama āgamanaṃ puna’.
80 . ‘‘Mātāpitū ca vanditvā, nimminitvāna attanā;
Nikkhipitv ā dhanu ṃ khagga ṃ , poris āda ṃ up āgami ṃ .
81 . ‘‘Sasatthahatthūpagataṃ, kadāci so tasissati;
Tena bhijjissati sīlaṃ, parittāsaṃ
[paritāsaṃ (sī.)] kate mayi.
82 . ‘‘Sīlakhaṇḍabhayā mayhaṃ, tassa dessaṃ na byāhariṃ;
Mettacitto hitavādī, idaṃ vacanamabraviṃ.
83 .
‘‘‘ Ujj ālehi mah āaggi ṃ , papatiss āmi rukkhato;
Tvaṃ pakkakālamaññāya [supakkakālamaññāya (pī.)] , bhakkhaya maṃ pitāmaha’.
84 . ‘‘ Iti s īlavata ṃ hetu, n ārakkhi ṃ mama j īvita ṃ ;
Pabbājesiṃ cahaṃ tassa, sadā pāṇātipātika’’nti.
Alīnasattucariyaṃ navamaṃ.
10. Saṅkhapālacariyā
85 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, saṅkhapālo mahiddhiko;
Dāṭhāvudho ghoraviso, dvijivho uragādhibhū.
86 . ‘‘Catuppathe mahāmagge, nānājanasamākule;
Caturo aṅge adhiṭṭhāya, tattha vāsamakappayiṃ.
87 . ‘‘Chaviyā cammena maṃsena, nahāruaṭṭhikehi vā;
Yassa etena karaṇīyaṃ, dinnaṃyeva harātu so.
88 . ‘‘Addasaṃsu bhojaputtā, kharā luddā akāruṇā;
Upagañchuṃ mamaṃ tattha, daṇḍamuggarapāṇino.
89 . ‘‘Nāsāya vinivijjhitvā, naṅguṭṭhe piṭṭhikaṇṭake;
Kāje āropayitvāna, bhojaputtā hariṃsu maṃ.
90 . ‘‘Sasāgarantaṃ pathaviṃ, sakānanaṃ sapabbataṃ;
Icchamāno cahaṃ tattha, nāsāvātena jhāpaye.
91 .
‘‘ Sūlehi vinivijjhante, ko ṭṭ ayantepi sattibhi;
Bhojaputte na kuppāmi, esā me sīlapāramī’’ti.
Saṅkhapālacariyaṃ dasamaṃ.
Hatthināgavaggo dutiyo.
Tassuddānaṃ –
Hatthināgo bhūridatto, campeyyo bodhi mahiṃso;
Ruru mātaṅgo dhammo ca, atrajo ca jayaddiso.
Ete nava sīlabalā, parikkhārā padesikā;
Jīvitaṃ parirakkhitvā, sīlāni anurakkhisaṃ.
Sa ṅkhap ālassa me sato, sabbak ālampi j īvita ṃ ;
Yassa kassaci niyyattaṃ, tasmā sā sīlapāramīti.
Sīlapāraminiddeso niṭṭhito.
3. Yudhañjayavaggo
1. Yudhañjayacariyā
1. ‘‘Yadāhaṃ amitayaso, rājaputto yudhañjayo;
Ussāvabinduṃ sūriyātape, patitaṃ disvāna saṃvijiṃ.
2. ‘‘Taññevādhipatiṃ katvā, saṃvegamanubrūhayiṃ;
Mātāpitū ca vanditvā, pabbajjamanuyācahaṃ.
3.
‘‘ Y ācanti ma ṃ pañjalik ā, sanegam ā sara ṭṭ hak ā;
‘Ajjeva putta paṭipajja, iddhaṃ phītaṃ mahāmahiṃ’.
4. ‘‘ Sar ājake sahorodhe, sanegame sara ṭṭ hake;
Karuṇaṃ paridevante, anapekkhova pariccajiṃ.
5. ‘‘ Kevala ṃ pathavi ṃ rajja ṃ , ñātiparijana ṃ yasa ṃ ;
Cajamāno na cintesiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
6. ‘‘ M ātāpit ā na me dess ā, napi me dessa ṃ mah āyasa ṃ ;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.
Yudhañjayacariyaṃ paṭhamaṃ.
2. Somanassacariyā
7. ‘‘Punāparaṃ yadā homi, indapatthe puruttame;
Kāmito dayito putto, somanassoti vissuto.
8. ‘‘Sīlavā guṇasampanno, kalyāṇapaṭibhānavā;
Vuḍḍhāpacāyī hirīmā, saṅgahesu ca kovido.
9. ‘‘Tassa rañño patikaro, ahosi kuhakatāpaso;
Ārāmaṃ mālāvacchañca, ropayitvāna jīvati.
10 . ‘‘Tamahaṃ disvāna kuhakaṃ, thusarāsiṃva ataṇḍulaṃ;
Dumaṃva anto susiraṃ, kadaliṃva asārakaṃ.
11 .
‘‘ Natthimassa sata ṃ dhammo, s āmaññ āpagato aya ṃ ;
Hirīsukkadhammajahito, jīvitavuttikāraṇā.
12 . ‘‘ Kupito ahu [ahosi (s ī.), āsi (sy ā.)] paccanto, a ṭav īhi parantihi;
Taṃ nisedhetuṃ gacchanto, anusāsi pitā mamaṃ.
13 . ‘‘‘ M ā pamajji tuva ṃ tāta, ja ṭila ṃ uggat āpana ṃ ;
Yadicchakaṃ pavattehi, sabbakāmadado hi so’.
14 . ‘‘ Tamaha ṃ gantv ānupa ṭṭ hāna ṃ , ida ṃ vacanamabravi ṃ ;
‘Kacci te gahapati kusalaṃ, kiṃ vā te āharīyatu’.
15 . ‘‘Tena so kupito āsi, kuhako mānanissito;
‘Ghātāpemi tuvaṃ ajja, raṭṭhā pabbājayāmi vā’.
16 . ‘‘Nisedhayitvā paccantaṃ, rājā kuhakamabravi;
‘Kacci te bhante khamanīyaṃ, sammāno te pavattito’.
17 .
‘‘ Tassa ācikkhat ī pāpo, kum āro yath ā nāsiyo;
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, āṇāpesi mahīpati.
18 . ‘‘‘ Sīsa ṃ tattheva chinditv ā, katv āna catukha ṇḍ ika ṃ ;
Rathiyā rathiyaṃ dassetha, sā gati jaṭilahīḷitā’.
19 . ‘‘Tattha kāraṇikā gantvā, caṇḍā luddā akāruṇā;
Mātuaṅke nisinnassa, ākaḍḍhitvā nayanti maṃ.
20 .
‘‘ Tes āha ṃ evamavaca ṃ , bandhata ṃ gāḷ habandhana ṃ ;
‘Rañño dassetha maṃ khippaṃ, rājakiriyāni atthi me’.
21 . ‘‘ Te ma ṃ rañño dassayi ṃ su, p āpassa p āpasevino;
Disvāna taṃ saññāpesiṃ, mamañca vasamānayiṃ.
22 . ‘‘So maṃ tattha khamāpesi, mahārajjamadāsi me;
Sohaṃ tamaṃ dālayitvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
23 . ‘‘Na me dessaṃ mahārajjaṃ, kāmabhogo na dessiyo;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.
Somanassacariyaṃ dutiyaṃ.
3. Ayogharacariyā
24 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, kāsirājassa atrajo;
Ayogharamhi saṃvaḍḍho, nāmenāsi ayogharo.
25 .
‘‘ Dukkhena j īvito laddho, sa ṃ pīḷ e patiposito;
Ajjeva putta paṭipajja, kevalaṃ vasudhaṃ imaṃ.
26 . ‘‘ Sara ṭṭ haka ṃ sanigama ṃ , sajana ṃ vanditva khattiya ṃ ;
Añjaliṃ paggahetvāna, idaṃ vacanamabraviṃ.
27 . ‘‘‘ Ye keci mahiy ā satt ā, hīnamukka ṭṭ hamajjhim ā;
Nirārakkhā sake gehe, vaḍḍhanti sakañātibhi.
28 . ‘‘‘ Ida ṃ loke uttariya ṃ , sa ṃ pīḷ e mama posana ṃ ;
Ayogharamhi saṃvaḍḍho, appabhe candasūriye.
29 . ‘‘‘ Pūtiku ṇapasampu ṇṇā , muccitv ā m ātu kucchito;
Tato ghoratare dukkhe, puna pakkhittayoghare.
30 . ‘‘‘ Yadiha ṃ tādisa ṃ patv ā, dukkha ṃ paramad āru ṇaṃ ;
Rajjesu yadi rajjāmi [rañjāmi (sī.)] , pāpānaṃ uttamo siyaṃ.
31 . ‘‘‘Ukkaṇṭhitomhi kāyena, rajjenamhi anatthiko;
Nibbutiṃ pariyesissaṃ, yattha maṃ maccu na maddiye’.
32 . ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, viravante mahājane;
Nāgova bandhanaṃ chetvā, pāvisiṃ kānanaṃ vanaṃ.
33 .
‘‘ M ātāpit ā na me dess ā, napi me dessa ṃ mah āyasa ṃ ;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.
Ayogharacariyaṃ tatiyaṃ.
4. Bhisacariyā
34 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, k āsīna ṃ puravaruttame;
Bhaginī ca bhātaro satta, nibbattā sotthiye kule.
35 . ‘‘Etesaṃ pubbajo āsiṃ, hirīsukkamupāgato;
Bhavaṃ disvāna bhayato, nekkhammābhirato ahaṃ.
36 . ‘‘Mātāpitūhi pahitā, sahāyā ekamānasā;
Kāmehi maṃ nimantenti, ‘kulavaṃsaṃ dharehi’ti.
37 . ‘‘Yaṃ tesaṃ vacanaṃ vuttaṃ, gihīdhamme sukhāvahaṃ;
Taṃ me ahosi kaṭhinaṃ, tatta
[santatta (ka.)] phālasamaṃ viya.
38 . ‘‘Te maṃ tadā ukkhipantaṃ, pucchiṃsu patthitaṃ mama;
‘Kiṃ tvaṃ patthayase samma, yadi kāme na bhuñjasi’.
39 . ‘‘Tesāhaṃ evamavacaṃ, atthakāmo hitesinaṃ;
‘Nāhaṃ patthemi gihībhāvaṃ, nekkhammābhirato ahaṃ’.
40 . ‘‘Te mayhaṃ vacanaṃ sutvā, pitumātu ca sāvayuṃ;
Mātāpitā evamāhu, ‘sabbeva pabbajāma bho’.
41 .
‘‘ Ubho m ātāpit ā mayha ṃ , bhagin ī ca satta bh ātaro;
Amitadhanaṃ chaḍḍayitvā, pāvisimhā mahāvana’’nti.
Bhisacariyaṃ catutthaṃ.
5. Soṇapaṇḍitacariyā
42 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, nagare brahmava ḍḍ hane;
Tattha kulavare seṭṭhe, mahāsāle ajāyahaṃ.
43 . ‘‘Tadāpi lokaṃ disvāna, andhībhūtaṃ tamotthaṭaṃ;
Cittaṃ bhavato patikuṭati, tuttavegahataṃ viya.
44 . ‘‘Disvāna vividhaṃ pāpaṃ, evaṃ cintesahaṃ tadā;
‘Kad āha ṃ geh ā nikkhamma, pavisiss āmi k ānana ṃ ’.
45 . ‘‘Tadāpi maṃ nimantesuṃ, kāmabhogehi ñātayo;
Tesampi chandamācikkhiṃ, ‘mā nimantetha tehi maṃ’.
46 . ‘‘Yo me kaniṭṭhako bhātā, nando nāmāsi paṇḍito;
Sopi maṃ anusikkhanto, pabbajjaṃ samarocayi.
47 .
‘‘ Aha ṃ so ṇo ca nando ca, ubho m ātāpit ā mama;
Tadāpi bhoge chaḍḍetvā, pāvisimhā mahāvana’’nti.
Soṇapaṇḍitacariyaṃ pañcamaṃ.
6. Temiyacariyā
48 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, k āsir ājassa atrajo;
Mūgapakkhoti nāmena, temiyoti vadanti maṃ.
49 . ‘‘Soḷasitthisahassānaṃ, na vijjati pumo tadā [sadā (sī.)] ;
Ahorattānaṃ accayena, nibbatto ahamekako.
50 . ‘‘Kicchā laddhaṃ piyaṃ puttaṃ, abhijātaṃ jutindharaṃ;
Setacchattaṃ dhārayitvāna, sayane poseti maṃ pitā.
51 . ‘‘Niddāyamāno sayanavare, pabujjhitvānahaṃ tadā;
Addasaṃ paṇḍaraṃ chattaṃ, yenāhaṃ nirayaṃ gato.
52 . ‘‘Saha diṭṭhassa me chattaṃ, tāso uppajji bheravo;
Vinicchayaṃ samāpanno, ‘kathāhaṃ imaṃ muñcissaṃ’.
53 . ‘‘Pubbasālohitā mayhaṃ, devatā atthakāminī;
Sā maṃ disvāna dukkhitaṃ, tīsu ṭhānesu yojayi.
54 . ‘‘‘Mā paṇḍiccayaṃ vibhāvaya, bālamato bhava sabbapāṇinaṃ;
Sabbo taṃ jano ocināyatu, evaṃ tava attho bhavissati’.
55 .
‘‘ Eva ṃ vutt āyaha ṃ tass ā, ida ṃ vacanamabravi ṃ ;
‘Karomi te taṃ vacanaṃ, yaṃ tvaṃ bhaṇasi devate;
Atthakāmāsi me amma, hitakāmāsi devate’.
56 .
‘‘ Tass āha ṃ vacana ṃ sutv ā, sāgareva thala ṃ labhi ṃ ;
Haṭṭho saṃviggamānaso, tayo aṅge adhiṭṭhahiṃ.
57 . ‘‘ M ūgo ahosi ṃ badhiro, pakkho gativivajjito;
Ete aṅge adhiṭṭhāya, vassāni soḷasaṃ vasiṃ.
58 . ‘‘ Tato me hatthap āde ca, jivha ṃ sotañca maddiya;
Anūnataṃ me passitvā, ‘kāḷakaṇṇī’ti nindisuṃ.
59 . ‘‘Tato jānapadā sabbe, senāpatipurohitā;
Sabbe ekaman ā hutv ā, cha ḍḍ ana ṃ anumodisu ṃ.
60 . ‘‘Sohaṃ tesaṃ matiṃ sutvā, haṭṭho saṃviggamānaso;
Yassatthāya tapociṇṇo, so me attho samijjhatha.
61 . ‘‘Nhāpetvā anulimpitvā, veṭhetvā rājaveṭhanaṃ;
Chattena abhisiñcitvā, kāresuṃ puraṃ padakkhiṇaṃ.
62 .
‘‘Sattāha ṃ dh ārayitv āna, uggate ravima ṇḍ ale;
Rathena maṃ nīharitvā, sārathī vanamupāgami.
63 . ‘‘Ekok āse ratha ṃ katv ā, sajjassa ṃ hatthamuccito [hatthamuñcito (s ī. sy ā.)];
Sārathī khaṇatī kāsuṃ, nikhātuṃ pathaviyā mamaṃ.
64 . ‘‘Adhiṭṭhitamadhiṭṭhānaṃ, tajjento vividhakāraṇā;
Na bhindiṃ tamadhiṭṭhānaṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
65 .
‘‘Mātāpitā na me dess ā, attā me na ca dessiyo;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā vatamadhiṭṭhahiṃ.
66 . ‘‘Ete aṅge adhiṭṭhāya, vass āni so ḷasa ṃ vasiṃ;
Adhiṭṭhānena me samo natthi, esā me adhiṭṭhānapāramī’’ti.
Temiyacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
7. Kapirājacariyā
67 . ‘‘Yadā ahaṃ kapi āsiṃ, nadīkūle darīsaye;
Pīḷito susumārena, gamanaṃ na labhāmahaṃ.
68 . ‘‘Yamhokāse ahaṃ ṭhatvā, orā pāraṃ patāmahaṃ;
Tatthacchi sattu vadhako, kumbhīlo luddadassano.
69 . ‘‘So maṃ asaṃsi ‘ehī’ti, ‘ahaṃpemī’ti taṃ vatiṃ;
Tassa matthakamakkamma, parakūle patiṭṭhahiṃ.
70 .
‘‘Na tassa alika ṃ bha ṇita ṃ, yath ā vāca ṃ ak āsaha ṃ;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Kapirājacariyaṃ sattamaṃ.
8. Saccatāpasacariyā
71 . ‘‘Pun āpara ṃ yad ā homi, tāpaso saccasavhayo;
Saccena lokaṃ pālesiṃ, samaggaṃ janamakāsaha’’nti.
Saccatāpasacariyaṃ aṭṭhamaṃ.
9. Vaṭṭapotakacariyā
72 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, magadhe vaṭṭapotako;
Ajātapakkho taru ṇo, ma ṃsapesi kulāvake.
73 . ‘‘Mukhatuṇḍakenāharitvā [mukhatuṇḍenāharitvā (sī.)], mātā posayatī mamaṃ;
Tassā phassena jīvāmi, natthi me kāyikaṃ balaṃ.
74 . ‘‘Saṃvacchare gimhasamaye, davaḍāho [vanadāho (ka.)] padippati;
Upagacchati amhākaṃ, pāvako kaṇhavattanī.
75 . ‘‘Dhamadham ā itieva ṃ, sadd āyanto mah āsikh ī;
Anupubbena jhāpento, aggi mamamupāgami.
76 . ‘‘Aggivegabhay ātītā, tasitā mātāpitā mama;
Kulāvake maṃ chaḍḍetvā, attānaṃ parimocayuṃ.
77 . ‘‘Pāde pakkhe pajahāmi, natthi me kāyikaṃ balaṃ;
Sohaṃ agatiko tattha, evaṃ cintesahaṃ tadā.
78 .
‘‘‘Yes āha ṃ upadh āveyya ṃ, bh īto tasitavedhito;
Te maṃ ohāya pakkantā, kathaṃ me ajja kātave.
79 . ‘‘‘Atthi loke s īlagu ṇo, sacca ṃ soceyyanudday ā;
Tena saccena kāhāmi, saccakiriyamuttamaṃ.
80 . ‘‘‘Āvejjetvā dhammabalaṃ, saritvā pubbake jine;
Saccabalamavassāya, saccakiriyamakāsahaṃ.
81 . ‘‘‘Santi pakkhā apatanā, santi pādā avañcanā;
Mātāpitā ca nikkhantā, jātaveda paṭikkama’.
82 . ‘‘Sahasacce kate mayhaṃ, mahāpajjalito sikhī;
Vajjesi soḷasakarīsāni, udakaṃ patvā yathā sikhī;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Vaṭṭapotakacariyaṃ navamaṃ.
10. Maccharājacariyā
83 .
‘‘Pun āpara ṃ yad ā homi, maccharājā mah āsare;
Uṇhe sūriyasantāpe, sare udaka khīyatha.
84 . ‘‘Tato kākā ca gijjhā ca, kaṅkā [bakā (sī.)]kulalasenakā;
Bhakkhayanti divārattiṃ, macche upanisīdiya.
85 . ‘‘Evaṃ cintesahaṃ tattha, saha ñātīhi pīḷito;
‘Kena nu kho upāyena, ñātī dukkhā pamocaye’.
86 . ‘‘Vicintayitvā dhammatthaṃ, saccaṃ addasa passayaṃ;
Sacce ṭhatvā pamocesiṃ, ñātīnaṃ taṃ atikkhayaṃ.
87 . ‘‘Anussaritvā sataṃ dhammaṃ, paramatthaṃ vicintayaṃ;
Akāsi saccakiriyaṃ, yaṃ loke dhuvasassataṃ.
88 . ‘‘‘Yato sarāmi attāna ṃ, yato pattosmi viññuta ṃ;
Nābhijānāmi sañcicca, ekapāṇampi hiṃsitaṃ.
89 . ‘‘‘Etena saccavajjena, pajjunno abhivassatu;
Abhitthanaya pajjunna, nidhiṃ kākassa nāsaya;
Kākaṃ sokāya randhehi, macche sokā pamocaya’.
90 .
‘‘Sahakate saccavare, pajjunno abhigajjiya;
Thalaṃ ninnañca pūrento, khaṇena abhivassatha.
91 . ‘‘Evarūpa ṃ saccavara ṃ, katv ā vīriyamuttama ṃ;
Vassāpesiṃ mahāmeghaṃ, saccatejabalassito;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Maccharājacariyaṃ dasamaṃ.
11. Kaṇhadīpāyanacariyā
92 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, kaṇhadīpāyano isi;
Paropaññāsavassāni, anabhiratocariṃ ahaṃ.
93 . ‘‘Na koci etaṃ jānāti, anabhiratimanaṃ mama;
Ahañhi kassaci nācikkhiṃ, arati me carati mānase.
94 .
‘‘Sabrahmac ārī ma ṇḍ abyo, sah āyo me mah āisi;
Pubbakammasamāyutto, sūlamāropanaṃ labhi.
95 . ‘‘Tamaha ṃ upa ṭṭhahitv āna, ārogyamanup āpayiṃ;
Āpucchitvāna āgañchiṃ, yaṃ mayhaṃ sakamassamaṃ.
96 . ‘‘Sah āyo brāhma ṇo mayha ṃ, bhariya ṃ ā dāya puttaka ṃ;
Tayo janā samāgantvā, āgañchuṃ pāhunāgataṃ.
97 . ‘‘Sammodam āno tehi saha, nisinno sakamassame;
Dārako vaṭṭamanukkhipaṃ, āsīvisamakopayi.
98 . ‘‘Tato so va ṭṭagata ṃ magga ṃ, anvesanto kum ārako;
Āsīvisassa hatthena, uttamaṅgaṃ parāmasi.
99 . ‘‘Tassa āmasane kuddho, sappo visabalassito;
Kupito paramakopena, aḍaṃsi dārakaṃ khaṇe.
100 .‘‘Sahadaṭṭho āsīvisena
[ativisena (pī. ka.)], dārako papati [patati (ka.)] bhūmiyaṃ;
Tenāhaṃ dukkhito āsiṃ, mama vāhasi taṃ dukkhaṃ.
101 .‘‘Tyāhaṃ assāsayitvāna, dukkhite sokasallite;
Paṭhamaṃ akāsiṃ kiriyaṃ, aggaṃ saccaṃ varuttamaṃ.
102 .‘‘‘Sattāhamevāhaṃ pasannacitto, puññatthiko acariṃ brahmacariyaṃ;
Athāparaṃ yaṃ caritaṃ mamedaṃ, vassāni paññāsasamādhikāni.
103 .‘‘‘Ak āmako v āhi aha ṃ carāmi, etena saccena suvatthi hotu;
Hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto’.
104 .‘‘Saha sacce kate mayhaṃ, visavegena vedhito;
Abujjhitvāna vuṭṭhāsi, arogo cāsi māṇavo;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Kaṇhadīpāyanacariyaṃ ekādasamaṃ.
12. Sutasomacariyā
105 .‘‘Punāparaṃ yadā homi, sutasomo mahīpati;
Gahito porisādena, brāhmaṇe saṅgaraṃ sariṃ.
106 .‘‘Khattiyānaṃ ekasataṃ, āvuṇitvā karattale;
Etesaṃ pamilāpetvā, yaññatthe upanayī mamaṃ.
107 .‘‘Apucchi maṃ porisādo, ‘kiṃ tvaṃ icchasi nissajaṃ;
Yathāmati te kāhāmi, yadi me tvaṃ punehisi’.
108 .‘‘Tassa paṭissuṇitvāna, paṇhe āgamanaṃ mama;
Upagantvā puraṃ rammaṃ, rajjaṃ niyyādayiṃ tadā.
109 .‘‘Anussaritvā sataṃ dhammaṃ, pubbakaṃ jinasevitaṃ;
Brāhmaṇassa dhanaṃ datvā, porisādaṃ upāgamiṃ.
110 .
‘‘Natthi me sa ṃsayo tattha, gh ātayissati v ā na v ā;
Saccavācānurakkhanto, jīvitaṃ cajitumupāgamiṃ;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Sutasomacariyaṃ dvādasamaṃ.
13. Suvaṇṇasāmacariyā
111 .‘‘Sāmo yadā vane āsiṃ, sakkena abhinimmito;
Pavane sīhabyagghe ca, mettāyamupanāmayiṃ.
112 .‘‘Sīhabyagghehi dīpīhi, acchehi mahisehi ca;
Pasadamigavarāhehi, parivāretvā vane vasiṃ.
113 .‘‘Na maṃ koci uttasati, napi bhāyāmi kassaci;
Mettābalenupatthaddho, ramāmi pavane tadā’’ti.
Suvaṇṇasāmacariyaṃ terasamaṃ.
14. Ekarājacariyā
114 .
‘‘Pun āpara ṃ yad ā homi, ekarājāti vissuto;
Paramaṃ sīlaṃ adhiṭṭhāya, pasāsāmi mahāmahiṃ.
115 .‘‘Dasa kusalakammapathe, vattāmi anavasesato;
Catūhi sa ṅgahavatth ūhi, sa ṅga ṇhāmi [sa ṅgah āmi (ka.)] mah ājana ṃ.
116 .‘‘Evaṃ me appamattassa, idha loke parattha ca;
Dabbaseno upagantvā, acchindanto puraṃ mama.
117 .‘‘Rājūpajīve nigame, sabalaṭṭhe saraṭṭhake;
Sabbaṃ hatthagataṃ katvā, kāsuyā nikhaṇī mamaṃ.
118 .
‘‘Amaccama ṇḍ ala ṃ rajja ṃ, ph īta ṃ antepura ṃ mama;
Acchinditvāna gahitaṃ, piyaṃ puttaṃva passahaṃ;
Mettāya me samo natthi, esā me mettāpāramī’’ti.
Ekarājacariyaṃ cuddasamaṃ.
15. Mahālomahaṃsacariyā
119 .
‘‘Sus āne seyya ṃ kappemi, chava ṭṭhika ṃ upanidh āyaha ṃ;
Gāmaṇḍalā [gomaṇḍalā (sī.), gāmamaṇḍalā (syā.)]upāgantvā, rūpaṃ dassentinappakaṃ.
120 .‘‘Apare gandhamālañca, bhojanaṃ vividhaṃ bahuṃ;
Upāyanānūpanenti, haṭṭhā saṃviggamānasā.
121 .‘‘Ye me dukkhaṃ upaharanti, ye ca denti sukhaṃ mama;
Sabbesaṃ samako homi, dayā kopo na vijjati.
122 .‘‘Sukhadukkhe tulābhūto, yasesu ayasesu ca;
Sabbattha samako homi, esā me upekkhāpāramī’’ti.
Mahālomahaṃsacariyaṃ pannarasamaṃ.
Yudhañjayavaggo tatiyo.
Tassuddānaṃ –
Yudhañjayo somanasso, ayogharabhisena ca;
Soṇanando mūgapakkho, kapirājā saccasavhayo.
Vaṭṭako maccharājā ca, kaṇhadīpāyano isi;
Sutasomo puna āsiṃ
[āsi (syā.)], sāmo ca ekarājahu;
Upekkhāpāramī āsi, iti vutthaṃ [vuttaṃ (sabbattha) aṭṭhakathā oloketabbā]mahesinā.
Evaṃ bahubbidhaṃ dukkhaṃ, sampattī ca bahubbidhā [sampatti ca bahuvidhā (sī.), sampattiṃ
ca bahuvidhaṃ (ka.)];
Bhavābhave anubhavitvā, patto sambodhimuttamaṃ.
Datvā dātabbakaṃ dānaṃ, sīlaṃ pūretvā asesato;
Nekkhamme pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
Paṇḍite paripucchitvā, vīriyaṃ katvāna muttamaṃ;
Khantiy ā pāramiṃ gantv ā, patto sambodhimuttama ṃ.
Khuddakanikāye
Cariyāpiṭakapāḷi
1. Akittivaggo
1. Akitticariyā
1. ‘‘ Kappe ca satasahasse, caturo ca asa ṅkhiye;
Etthantare yaṃ caritaṃ, sabbaṃ taṃ bodhipācanaṃ.
2. ‘‘Atītakappe caritaṃ, ṭhapayitvā bhavābhave;
Imamhi kappe caritaṃ, pavakkhissaṃ suṇohi me.
3. ‘‘Yadā ahaṃ brahāraññe, suññe vipinakānane;
Ajjhogāhetvā
[ajjhogahetvā (sī. syā.)] viharāmi, akitti nāma tāpaso.
4. ‘‘Tadā maṃ tapatejena, santatto tidivābhibhū;
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, bhikkhāya maṃ upāgami.
5. ‘‘Pavanā ābhataṃ paṇṇaṃ, atelañca aloṇikaṃ;
Mama dvāre ṭhitaṃ disvā, sakaṭāhena ākiriṃ.
6. ‘‘Tassa datvānahaṃ paṇṇaṃ, nikkujjitvāna bhājanaṃ;
Punesanaṃ jahitvāna, pāvisiṃ paṇṇasālakaṃ.
7.
‘‘ Dutiyampi tatiyampi, upagañchi mamantika ṃ ;
Akampito anolaggo, evamevamadāsahaṃ.
8. ‘‘ Na me tappaccay ā atthi, sar īrasmi ṃ viva ṇṇ iya ṃ ;
Pītisukhena ratiyā, vītināmemi taṃ divaṃ.
9. ‘‘ Yadi m āsampi dvem āsa ṃ , dakkhi ṇeyya ṃ vara ṃ labhe;
Akampito anolīno, dadeyyaṃ dānamuttamaṃ.
10 . ‘‘ Na tassa d āna ṃ dadam āno, yasa ṃ lābhañca patthayi ṃ ;
Sabbaññutaṃ patthayāno, tāni kammāni ācari’’nti.
Akitticariyaṃ paṭhamaṃ.
2. Saṅkhacariyā
11 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, brāhmaṇo saṅkhasavhayo;
Mahāsamuddaṃ taritukāmo, upagacchāmi paṭṭanaṃ.
12 . ‘‘Tatthaddasaṃ paṭipathe, sayambhuṃ aparājitaṃ;
Kant āraddh āna ṃ pa ṭipanna ṃ [kant āraddh ānapa ṭipanna ṃ (sī. sy ā.)] , tatt āya ka ṭhinabh ūmiy ā.
13 . ‘‘ Tamaha ṃ pa ṭipathe disv ā, imamattha ṃ vicintayi ṃ ;
‘Idaṃ khettaṃ anuppattaṃ, puññakāmassa jantuno.
14 . ‘‘‘Yathā kassako puriso, khettaṃ disvā mahāgamaṃ;
Tattha bījaṃ na ropeti, na so dhaññena atthiko.
15 . ‘‘‘Evamevāhaṃ puññakāmo, disvā khettavaruttamaṃ;
Yadi tattha kāraṃ na karomi, nāhaṃ puññena atthiko.
16 .
‘‘‘ Yath ā amacco muddik āmo, rañño antepure jane;
Na deti tesaṃ dhanadhaññaṃ, muddito parihāyati.
17 . ‘‘‘ Evamev āha ṃ puññak āmo, vipula ṃ disv āna dakkhi ṇaṃ ;
Yadi tassa dānaṃ na dadāmi, parihāyissāmi puññato’.
18 . ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, orohitvā upāhanā;
Tassa pādāni vanditvā, adāsiṃ chattupāhanaṃ.
19 .
‘‘ Tenev āha ṃ satagu ṇato, sukhum ālo sukhedhito;
Api ca dānaṃ paripūrento, evaṃ tassa adāsaha’’nti.
Saṅkhacariyaṃ dutiyaṃ.
3. Kururājacariyā
20 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, indapatthe [indapatte (sī. ka.)] puruttame;
Rājā dhanañcayo nāma, kusale dasahupāgato.
21 . ‘‘Kaliṅgaraṭṭhavisayā, brāhmaṇā upagañchu maṃ;
Āyācuṃ maṃ hatthināgaṃ, dhaññaṃ maṅgalasammataṃ.
22 . ‘‘‘Avuṭṭhiko janapado, dubbhikkho chātako mahā;
Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, nīlaṃ añjanasavhayaṃ.
23 . ‘‘‘Na me yācakamanuppatte, paṭikkhepo anucchavo;
Mā me bhijji samādānaṃ, dassāmi vipulaṃ gajaṃ’.
24 .
‘‘ N āga ṃ gahetv ā so ṇḍā ya, bhi ṅgāre [bhi ṅkāre (s ī.)] ratan āmaye;
Jalaṃ hatthe ākiritvā, brāhmaṇānaṃ adaṃ gajaṃ.
25 . ‘‘ Tassa n āge padinnamhi, amacc ā etadabravu ṃ ;
‘Kiṃ nu tuyhaṃ varaṃ nāgaṃ, yācakānaṃ padassasi.
26 . ‘‘‘ Dhañña ṃ ma ṅgalasampanna ṃ , sa ṅgāmavijayuttama ṃ ;
Tasmiṃ nāge padinnamhi, kiṃ te rajjaṃ karissati.
27 . ‘‘‘ Rajjampi me dade sabba ṃ , sar īra ṃ dajjamattano;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā nāgaṃ adāsaha’’’nti.
Kurur ājacariya ṃ tatiya ṃ .
4. Mah āsudassanacariy ā
28 . ‘‘Kusāvatimhi nagare, yadā āsiṃ mahīpati;
Mahāsudassano nāma, cakkavattī mahabbalo.
29 .
‘‘ Tatth āha ṃ divase tikkhattu ṃ , ghos āpemi tahi ṃ tahi ṃ ;
‘Ko kiṃ icchati pattheti, kassa kiṃ dīyatū dhanaṃ.
30 . ‘‘‘ Ko ch ātako ko tasito, ko m āla ṃ ko vilepana ṃ ;
Nānārattāni vatthāni, ko naggo paridahissati.
31 . ‘‘‘ Ko pathe chattam ādeti, kop āhan ā mud ū subh ā’;
Iti sāyañca pāto ca, ghosāpemi tahiṃ tahiṃ.
32 . ‘‘ Na ta ṃ dasasu ṭhānesu, napi ṭhānasatesu v ā;
Anekasataṭhānesu, paṭiyattaṃ yācake dhanaṃ.
33 . ‘‘ Div ā vā yadi v ā ratti ṃ , yadi eti vanibbako;
Laddhā yadicchakaṃ bhogaṃ, pūrahatthova gacchati.
34 . ‘‘Evarūpaṃ mahādānaṃ, adāsiṃ yāvajīvikaṃ;
Napāhaṃ dessaṃ dhanaṃ dammi, napi natthi nicayo mayi.
35 . ‘‘Yathāpi āturo nāma, rogato parimuttiyā;
Dhanena vejjaṃ tappetvā, rogato parimuccati.
36 . ‘‘Tathevāhaṃ jānamāno, paripūretumasesato;
Ūnamanaṃ pūrayituṃ, demi dānaṃ vanibbake;
Nirālayo apaccāso, sambodhimanupattiyā’’ti.
Mahāsudassanacariyaṃ catutthaṃ.
5. Mahāgovindacariyā
37 .
‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, sattar ājapurohito;
Pūjito naradevehi, mahāgovindabrāhmaṇo.
38 . ‘‘Tadāhaṃ sattarajjesu, yaṃ me āsi upāyanaṃ;
Tena demi mahādānaṃ, akkhobbhaṃ
[akkhobhaṃ (syā. kaṃ.)] sāgarūpamaṃ.
39 . ‘‘Na me dessaṃ dhanaṃ dhaññaṃ, napi natthi nicayo mayi;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā demi varaṃ dhana’’nti.
Mahāgovindacariyaṃ pañcamaṃ.
6. Nimirājacariyā
40 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, mithilāyaṃ puruttame;
Nimi nāma mahārājā, paṇḍito kusalatthiko.
41 .
‘‘ Tad āha ṃ m āpayitv āna, catuss āla ṃ catummukha ṃ ;
Tattha d āna ṃ pavattesi ṃ , migapakkhinar ādina ṃ .
42 . ‘‘Acchādanañca sayanaṃ, annaṃ pānañca bhojanaṃ;
Abbocchinnaṃ karitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.
43 . ‘‘Yathāpi sevako sāmiṃ, dhanahetumupāgato;
Kāyena vācā manasā, ārādhanīyamesati.
44 .
‘‘ Tathev āha ṃ sabbabhave, pariyesiss āmi bodhija ṃ ;
Dānena satte tappetvā, icchāmi bodhimuttama’’nti.
Nimirājacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
7. Candakumāracariyā
45 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, ekar ājassa atrajo;
Nagare pupphavatiyā, kumāro candasavhayo.
46 . ‘‘Tadāhaṃ yajanā mutto, nikkhanto yaññavāṭato;
Saṃvegaṃ janayitvāna, mahādānaṃ pavattayiṃ.
47 . ‘‘Nāhaṃ pivāmi khādāmi, napi bhuñjāmi bhojanaṃ;
Dakkhiṇeyye adatvāna, api chappañcarattiyo.
48 . ‘‘Yathāpi vāṇijo nāma, katvāna bhaṇḍasañcayaṃ;
Yattha lābho mahā hoti, tattha taṃ
[tattha naṃ (sī.), tattha (ka.)] harati bhaṇḍakaṃ.
49 . ‘‘Tatheva sakabhuttāpi, pare dinnaṃ mahapphalaṃ;
Tasmā parassa dātabbaṃ, satabhāgo bhavissati.
50 . ‘‘Etamatthavasaṃ ñatvā, demi dānaṃ bhavābhave;
Na paṭikkamāmi dānato, sambodhimanupattiyā’’ti.
Candakumāracariyaṃ sattamaṃ.
8. Sivirājacariyā
51 .
‘‘ Ari ṭṭ hasavhaye nagare, sivin ām āsi khattiyo;
Nisajja pāsādavare, evaṃ cintesahaṃ tadā.
52 . ‘‘‘ Ya ṃ kiñci m ānusa ṃ dāna ṃ , adinna ṃ me na vijjati;
Yopi yāceyya maṃ cakkhuṃ, dadeyyaṃ avikampito’.
53 . ‘‘ Mama sa ṅkappamaññ āya, sakko dev ānamissaro;
Nisinno devaparisāya, idaṃ vacanamabravi.
54 . ‘‘‘Nisajja pāsādavare, sivirājā mahiddhiko;
Cintento vividhaṃ dānaṃ, adeyyaṃ so na passati.
55 . ‘‘‘Tathaṃ nu vitathaṃ netaṃ, handa vīmaṃsayāmi taṃ;
Muhutta ṃ ā gameyy ātha, y āva j ānāmi ta ṃ mana ṃ ’.
56 . ‘‘ Pavedham āno palitasiro, valigatto [valitagatto (s ī.)] jar āturo;
Andhavaṇṇova hutvāna, rājānaṃ upasaṅkami.
57 . ‘‘So tadā paggahetvāna, vāmaṃ dakkhiṇabāhu ca;
Sirasmiṃ añjaliṃ katvā, idaṃ vacanamabravi.
58 . ‘‘‘Yācāmi taṃ mahārāja, dhammika raṭṭhavaḍḍhana;
Tava dānaratā kitti, uggatā devamānuse.
59 .
‘‘‘ Ubhopi nett ā nayan ā, andh ā upahat ā mama;
Ekaṃ me nayanaṃ dehi, tvampi ekena yāpaya’.
60 . ‘‘ Tass āha ṃ vacana ṃ sutv ā, ha ṭṭ ho sa ṃ viggam ānaso;
Katañjalī vedajāto, idaṃ vacanamabraviṃ.
61 . ‘‘‘Idānāhaṃ cintayitvāna, pāsādato idhāgato;
Tvaṃ mama cittamaññāya, nettaṃ yācitumāgato.
62 .
‘‘‘ Aho me m ānasa ṃ siddha ṃ , sa ṅkappo parip ūrito;
Adinnapubbaṃ dānavaraṃ, ajja dassāmi yācake.
63 . ‘‘‘ Ehi sivaka u ṭṭ hehi, m ā dandhayi m ā pavedhayi;
Ubhopi nayanaṃ dehi, uppāṭetvā vaṇibbake’.
64 . ‘‘Tato so codito mayhaṃ, sivako vacanaṃ karo;
Uddharitvāna pādāsi, tālamiñjaṃva yācake.
65 . ‘‘Dadamānassa dentassa, dinnadānassa me sato;
Cittassa aññathā natthi, bodhiyāyeva kāraṇā.
66 . ‘‘Na me dessā ubho cakkhū, attā na me na dessiyo;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā cakkhuṃ adāsaha’’nti.
Sivirājacariyaṃ aṭṭhamaṃ.
9. Vessantaracariyā
67 .
‘‘ Y ā me ahosi janik ā, phussat ī [phusat ī (sī.)] nāma khattiy ā;
Sā atītāsu jātīsu, sakkassa mahesī piyā.
68 . ‘‘ Tass ā ā yukkhaya ṃ ñatv ā, devindo etadabravi;
‘Dadāmi te dasa vare, varabhadde yadicchasi’.
69 . ‘‘ Eva ṃ vutt ā ca s ā dev ī, sakka ṃ punidamabravi;
‘Kiṃ nu me aparādhatthi, kiṃ nu dessā ahaṃ tava;
Rammā cāvesi maṃ ṭhānā, vātova dharaṇīruhaṃ’.
70 . ‘‘Evaṃ vutto ca so sakko, puna tassidamabravi;
‘Na ceva te kataṃ pāpaṃ, na ca me tvaṃsi appiyā.
71 . ‘‘‘Ettakaṃyeva te āyu, cavanakālo bhavissati;
Paṭiggaṇha mayā dinne, vare dasa varuttame’.
72 . ‘‘ Sakkena sā dinnavar ā, tu ṭṭ haha ṭṭ hā pamodit ā;
Mamaṃ abbhantaraṃ katvā, phussatī dasa vare varī.
73 . ‘‘Tato cutā sā phussatī, khattiye upapajjatha;
Jetuttaramhi nagare, sañjayena samāgami.
74 . ‘‘Yadāhaṃ phussatiyā kucchiṃ, okkanto piyamātuyā;
Mama tejena me mātā, sadā dānaratā ahu.
75 .
‘‘ Adhane āture ji ṇṇ e, y ācake addhike [pathike (ka.)] jane;
Samaṇe brāhmaṇe khīṇe, deti dānaṃ akiñcane.
76 . ‘‘ Dasa m āse dh ārayitv āna, karonte pura ṃ padakkhi ṇaṃ;
Vessānaṃ vīthiyā majjhe, janesi phussatī mamaṃ.
77 . ‘‘Na mayhaṃ mattikaṃ nāmaṃ, napi pettikasambhavaṃ;
Jātettha vessavīthiyā, tasmā vessantaro ahu.
78 .
‘‘ Yad āha ṃ dārako homi, j ātiy ā aṭṭ havassiko;
Tadā nisajja pāsāde, dānaṃ dātuṃ vicintayiṃ.
79 . ‘‘‘ Hadaya ṃ dadeyya ṃ cakkhu ṃ, ma ṃsampi rudhirampi ca;
Dadeyyaṃ kāyaṃ sāvetvā, yadi koci yācaye mamaṃ’.
80 . ‘‘Sabhāvaṃ cintayantassa, akampitamasaṇṭhitaṃ;
Akampi tattha pathavī, sineruvanavaṭaṃsakā.
81 . ‘‘Anvaddhamāse pannarase, puṇṇamāse uposathe;
Paccayaṃ nāgamāruyha, dānaṃ dātuṃ upāgamiṃ.
82 . ‘‘Kaliṅgaraṭṭhavisayā, brāhmaṇā upagañchu maṃ;
Ayācuṃ maṃ hatthināgaṃ, dhaññaṃ maṅgalasammataṃ.
83 . ‘‘Avuṭṭhiko janapado, dubbhikkho chātako mahā;
Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, sabbasetaṃ gajuttamaṃ.
84 . ‘‘Dadāmi na vikampāmi, yaṃ maṃ yācanti brāhmaṇā;
Santaṃ nappatigūhāmi
[nappatiguyhāmi (sī. ka.)] , dāne me ramate mano.
85 . ‘‘ Na me y ācakamanuppatte, pa ṭikkhepo anucchavo;
‘Mā me bhijji samādānaṃ, dassāmi vipulaṃ gajaṃ’.
86 . ‘‘ Nāga ṃ gahetv ā so ṇḍā ya, bhi ṅgāre ratan āmaye;
Jalaṃ hatthe ākiritvā, brāhmaṇānaṃ adaṃ gajaṃ.
87 . ‘‘ Pun āpara ṃ dadantassa, sabbaseta ṃ gajuttama ṃ;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
88 . ‘‘ Tassa n āgassa d ānena, sivayo kuddh ā sam āgat ā;
Pabbājesuṃ sakā raṭṭhā, ‘vaṅkaṃ gacchatu pabbataṃ’.
89 . ‘‘ Tesa ṃ nicchubham ānāna ṃ, akampitthamasa ṇṭ hita ṃ;
Mah ādāna ṃ pavattetu ṃ, eka ṃ varamay ācisa ṃ.
90 . ‘‘Yācitā sivayo sabbe, ekaṃ varamadaṃsu me;
Sāvayitvā kaṇṇabheriṃ, mahādānaṃ dadāmahaṃ.
91 . ‘‘Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā;
Dānenimaṃ nīharanti, puna dānaṃ dadātayaṃ.
92 .
‘‘ Hatthi ṃ asse rathe datv ā, dāsi ṃ dāsa ṃ gava ṃ dhana ṃ;
Mahādānaṃ daditvāna, nagarā nikkhamiṃ tadā.
93 . ‘‘ Nikkhamitv āna nagar ā, nivattitv ā vilokite;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
94 . ‘‘Catuvāhiṃ rathaṃ datvā, ṭhatvā cātummahāpathe;
Ekākiyo adutiyo, maddideviṃ idamabraviṃ.
95 .
‘‘‘ Tva ṃ maddi ka ṇha ṃ ga ṇhāhi, lahuk ā es ā kani ṭṭ hik ā;
Ahaṃ jāliṃ gahessāmi, garuko bhātiko hi so’.
96 . ‘‘ Paduma ṃ pu ṇḍ ar īka ṃva, madd ī ka ṇhājinaggah ī;
Ahaṃ suvaṇṇabimbaṃva, jāliṃ khattiyamaggahiṃ.
97 . ‘‘Abhijātā sukhumālā, khattiyā caturo janā;
Visamaṃ samaṃ akkamantā, vaṅkaṃ gacchāma pabbataṃ.
98 . ‘‘Ye keci manujā enti, anumagge paṭippathe;
Maggante paṭipucchāma, ‘kuhiṃ vaṅkanta
[vaṅkata (sī.)] pabbato’.
99 . ‘‘Te tattha amhe passitvā, karuṇaṃ giramudīrayuṃ;
Dukkhaṃ te paṭivedenti, dūre vaṅkantapabbato.
100 .‘‘Yadi passanti pavane, dārakā phaline dume;
Tesaṃ phalānaṃ hetumhi, uparodanti dārakā.
101 .‘‘Rodante dārake disvā, ubbiddhā
[ubbiggā (syā. kaṃ.)] vipulā dumā;
Sayamevoṇamitvāna, upagacchanti dārake.
102 .‘‘ Ida ṃ acchariya ṃ disv ā, abbhuta ṃ lomaha ṃsana ṃ;
Sāhukāraṃ [sādhukāraṃ (sabbattha)] pavattesi, maddī sabbaṅgasobhanā.
103 .‘‘ Acchera ṃ vata lokasmi ṃ, abbhuta ṃ lomaha ṃsana ṃ;
Vessantarassa tejena, sayamevoṇatā dumā.
104 .‘‘ Sa ṅkhipi ṃsu patha ṃ yakkh ā, anukamp āya d ārake;
Nikkhantadivaseneva [nikkhantadivaseyeva (sī.)] , cetaraṭṭhamupāgamuṃ.
105 .‘‘ Sa ṭṭ hir ājasahass āni, tad ā vasanti m ātule;
Sabbe pañjalikā hutvā, rodamānā upāgamuṃ.
106 .‘‘ Tattha vattetv ā sall āpa ṃ, cetehi cetaputtehi;
Te tato nikkhamitv āna, va ṅka ṃ agamu pabbata ṃ.
107 .‘‘ Āmantayitv ā devindo, vissakamma ṃ [visukamma ṃ (ka.)] mahiddhika ṃ;
Assamaṃ sukataṃ rammaṃ, paṇṇasālaṃ sumāpaya.
108 .‘‘Sakkassa vacanaṃ sutvā, vissakammo mahiddhiko;
Assamaṃ sukataṃ rammaṃ, paṇṇasālaṃ sumāpayi.
109 .‘‘Ajjhogāhetvā pavanaṃ, appasaddaṃ nirākulaṃ;
Caturo janā mayaṃ tattha, vasāma pabbatantare.
110 .
‘‘ Ahañca maddidev ī ca, j ālī ka ṇhājin ā cubho;
Aññamaññaṃ sokanudā, vasāma assame tadā.
111 .‘‘ Dārake anurakkhanto, asuñño homi assame;
Maddī phalaṃ āharitvā, poseti sā tayo jane.
112 .‘‘Pavane vasamānassa, addhiko maṃ upāgami;
Āyāci puttake mayhaṃ, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
113 .
‘‘ Yācaka ṃ upagata ṃ disv ā, hāso me upapajjatha;
Ubho putte gahetvāna, adāsiṃ brāhmaṇe tadā.
114 .‘‘ Sake putte cajantassa, j ūjake br āhma ṇe yad ā;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
115 .‘‘Punadeva sakko oruyha, hutvā brāhmaṇasannibho;
Āyāci maṃ maddideviṃ, sīlavantiṃ patibbataṃ.
116 .‘‘Maddiṃ hatthe gahetvāna, udakañjali pūriya;
Pasannamanasaṅkappo, tassa maddiṃ adāsahaṃ.
117 .‘‘Maddiyā dīyamānāya, gagane devā pamoditā;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
118 .‘‘Jāliṃ kaṇhājinaṃ dhītaṃ, maddideviṃ patibbataṃ;
Cajamāno na cintesiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
119 .‘‘Na me dessā ubho puttā, maddidevī na dessiyā;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā piye adāsahaṃ.
120 .
‘‘ Pun āpara ṃ brah āraññe, m ātāpitusam āgame;
Karuṇaṃ paridevante, sallapante sukhaṃ dukhaṃ.
121 .‘‘ Hirottappena garun ā [garuna ṃ (sy ā. ka.)] , ubhinna ṃ upasa ṅkami;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
122 .‘‘ Pun āpara ṃ brah āraññ ā, nikkhamitv ā sañ ātibhi;
Pavisāmi puraṃ rammaṃ, jetuttaraṃ puruttamaṃ.
123 .‘‘ Ratan āni satta vassi ṃsu, mah āmegho pavassatha;
Tadāpi pathavī kampi, sineruvanavaṭaṃsakā.
124 .‘‘ Acetan āya ṃ pathav ī, aviññ āya sukha ṃ dukha ṃ;
Sāpi d ānabal ā mayha ṃ, sattakkhattu ṃ pakampath ā’’ ti.
Vessantaracariyaṃ navamaṃ.
10. Sasapaṇḍitacariyā
125 .‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, sasako pavanac ārako;
Tiṇapaṇṇasākaphalabhakkho, paraheṭhanavivajjito.
126 .‘‘ Makka ṭo ca si ṅgālo ca, suttapoto caha ṃ tad ā;
Vasāma ekasāmantā, sāyaṃ pāto ca dissare [sāyaṃ pāto padissare (ka.)] .
127 .‘‘ Aha ṃ te anus āsāmi, kiriye kaly āṇ ap āpake;
‘Pāpāni parivajjetha, kalyāṇe abhinivissatha’.
128 .‘‘ Uposathamhi divase, canda ṃ disv āna p ūrita ṃ;
Etesaṃ tattha ācikkhiṃ, divaso ajjuposatho.
129 .‘‘Dānāni paṭiyādetha, dakkhiṇeyyassa dātave;
Datvā dānaṃ dakkhiṇeyye, upavassathuposathaṃ.
130 .‘‘Te me sādhūti vatvāna, yathāsatti yathābalaṃ;
Dānāni paṭiyādetvā, dakkhiṇeyyaṃ gavesisuṃ
[gavesayyuṃ (ka.)] .
131 .‘‘Ahaṃ nisajja cintesiṃ, dānaṃ dakkhiṇanucchavaṃ;
‘Yadihaṃ labhe dakkhiṇeyyaṃ, kiṃ me dānaṃ bhavissati.
132 .‘‘‘Na me atthi tilā muggā, māsā vā taṇḍulā ghataṃ;
Ahaṃ tiṇena yāpemi, na sakkā tiṇa dātave.
133 .‘‘‘Yadi koci eti dakkhiṇeyyo, bhikkhāya mama santike;
Dajjāhaṃ sakamattānaṃ, na so tuccho gamissati’.
134 .‘‘Mama saṅkappamaññāya, sakko brāhmaṇavaṇṇinā;
Āsayaṃ me upāgacchi, dānavīmaṃsanāya me.
135 .
‘‘ Tamaha ṃ disv āna santu ṭṭ ho, ida ṃ vacanamabravi ṃ;
‘Sādhu khosi anuppatto, ghāsahetu mamantike.
136 .‘‘‘ Adinnapubba ṃ dānavara ṃ, ajja dass āmi te aha ṃ;
Tuvaṃ sīlaguṇūpeto, ayuttaṃ te paraheṭhanaṃ.
137 .‘‘‘ Ehi aggi ṃ pad īpehi, n ānāka ṭṭ he sam ānaya;
Ahaṃ pacissamattānaṃ, pakkaṃ tvaṃ bhakkhayissasi’.
138 .‘‘‘ Sādh ū’ti so ha ṭṭ hamano, n ānāka ṭṭ he sam ānayi;
Mahantaṃ akāsi citakaṃ, katvā aṅgāragabbhakaṃ.
139 .‘‘ Aggi ṃ tattha pad īpesi, yath ā so khippa ṃ mah ā bhave;
Pho ṭetv ā rajagate gatte, ekamanta ṃ up āvisi ṃ.
140 .‘‘ Yad ā mah āka ṭṭ hapuñjo, āditto dhamadham āyati [dhumadhum āyati (s ī.), dhamam āyati (ka.)] ;
Taduppatitvā papatiṃ, majjhe jālasikhantare.
141 .‘‘Yathā sītodakaṃ nāma, paviṭṭhaṃ yassa kassaci;
Sameti darathapariḷāhaṃ, assādaṃ deti pīti ca.
142 .‘‘Tatheva jalitaṃ aggiṃ, paviṭṭhassa mamaṃ tadā;
Sabbaṃ sameti darathaṃ, yathā sītodakaṃ viya.
143 .
‘‘ Chavi ṃ camma ṃ ma ṃsa ṃ nh āru ṃ, aṭṭ hi ṃ hadayabandhana ṃ;
Kevalaṃ sakalaṃ kāyaṃ, brāhmaṇassa adāsaha’’nti.
Sasapaṇḍitacariyaṃ dasamaṃ.
Akittivaggo paṭhamo.
Tassuddānaṃ –
Akittibrāhmaṇo saṅkho, kururājā dhanañcayo;
Mahāsudassano rājā, mahāgovindabrāhmaṇo.
Nimi candakumāro ca, sivi vessantaro saso;
Ahameva tadā āsiṃ, yo te dānavare adā.
Ete dānaparikkhārā, ete dānassa pāramī;
Jīvitaṃ yācake datvā, imaṃ pārami pūrayiṃ.
Bhikkhāya upagataṃ disvā, sakattānaṃ pariccajiṃ;
Dānena me samo natthi, esā me dānapāramīti.
Dānapāraminiddeso niṭṭhito.
2. Hatthināgavaggo
1. Mātuposakacariyā
1. ‘‘Yadā ahosiṃ pavane, kuñjaro mātuposako;
Na tadā atthi mahiyā, guṇena mama sādiso.
2.
‘‘ Pavane disv ā vanacaro, rañño ma ṃ pa ṭivedayi;
‘Tavānucchavo mahārāja, gajo vasati kānane.
3. ‘‘‘ Na tassa parikkh āyattho, napi āḷ akak āsuy ā;
Saha gahite [samaṃ gahite (sī.)] soṇḍāya, sayameva idhehi’ti.
4. ‘‘ Tassa ta ṃ vacana ṃ sutv ā, rājāpi tu ṭṭ ham ānaso;
Pesesi hatthidamakaṃ, chekācariyaṃ susikkhitaṃ.
5. ‘‘ Gantv ā so hatthidamako, addasa padumassare;
Bhisamuḷālaṃ [bhisamūlaṃ (ka.)] uddharantaṃ, yāpanatthāya mātuyā.
6. ‘‘ Viññ āya me s īlagu ṇaṃ, lakkha ṇaṃ upadh ārayi;
‘Ehi puttā’ti patvāna, mama soṇḍāya aggahi.
7. ‘‘Yaṃ me tadā pākatikaṃ, sarīrānugataṃ balaṃ;
Ajja nāgasahassānaṃ, balena samasādisaṃ.
8. ‘‘Yadihaṃ tesaṃ pakuppeyyaṃ, upetānaṃ gahaṇāya maṃ;
Paṭibalo bhave tesaṃ, yāva rajjampi mānusaṃ.
9.
‘‘ Api cāha ṃ sīlarakkh āya, s īlap āramip ūriy ā;
Na karomi citte aññathattaṃ, pakkhipantaṃ mamāḷake.
10 . ‘‘ Yadi te ma ṃ tattha ko ṭṭ eyyu ṃ, pharas ūhi tomarehi ca;
Neva tesaṃ pakuppeyyaṃ, sīlakhaṇḍabhayā mamā’’ti.
Mātuposakacariyaṃ paṭhamaṃ.
2. Bhūridattacariyā
11 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, bhūridatto mahiddhiko;
Virūpakkhena mahāraññā, devalokamagañchahaṃ.
12 . ‘‘Tattha passitvāhaṃ deve, ekantaṃ sukhasamappite;
Taṃ saggagamanatthāya, sīlabbataṃ samādiyiṃ.
13 . ‘‘Sarīrakiccaṃ katvāna, bhutvā yāpanamattakaṃ;
Caturo aṅge adhiṭṭhāya, semi vammikamuddhani.
14 . ‘‘Chaviyā cammena maṃsena, nahāruaṭṭhikehi vā;
Yassa etena karaṇīyaṃ, dinnaṃyeva harātu so.
15 . ‘‘Saṃsito akataññunā, ālampāyano
[ālambaṇo (sī.)] mamaggahi;
Peḷāya pakkhipitvāna, kīḷeti maṃ tahiṃ tahiṃ.
16 . ‘‘Peḷāya pakkhipantepi, sammaddantepi pāṇinā;
Ālampāyane
[ālambaṇe (sī.)] na kuppāmi, sīlakhaṇḍabhayā mama.
17 . ‘‘ Sakaj īvitaparicc āgo , ti ṇato lahuko mama;
Sīlavītikkamo mayhaṃ, pathavīuppatanaṃ viya.
18 . ‘‘ Nirantara ṃ jātisata ṃ, cajeyya ṃ mama j īvita ṃ;
Neva sīlaṃ pabhindeyyaṃ, catuddīpāna hetupi.
19 . ‘‘ Api c āha ṃ sīlarakkh āya, s īlap āramip ūriy ā;
Na karomi citte aññathattaṃ, pakkhipantampi peḷake’’ti.
Bhūridattacariyaṃ dutiyaṃ.
3. Campeyyanāgacariyā
20 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, campeyyako mahiddhiko;
Tad āpi dhammiko āsi ṃ, sīlabbatasamappito.
21 . ‘‘Tadāpi maṃ dhammacāriṃ, upavutthaṃ uposathaṃ;
Ahituṇḍiko gahetvāna, rājadvāramhi kīḷati.
22 . ‘‘Yaṃ yaṃ so vaṇṇaṃ cintayi, nīlaṃva pītalohitaṃ;
Tassa cittānuvattanto, homi cintitasannibho.
23 .
‘‘ Thala ṃ kareyyamudaka ṃ, udakampi thala ṃ kare;
Yadihaṃ tassa pakuppeyyaṃ, khaṇena chārikaṃ kare.
24 . ‘‘ Yadi cittavas ī hessa ṃ, parih āyiss āmi s īlato;
Sīlena parihīnassa, uttamattho na sijjhati.
25 . ‘‘Kāmaṃ bhijjatuyaṃ kāyo, idheva vikirīyatu;
Neva sīlaṃ pabhindeyyaṃ, vikirante bhusaṃ viyā’’ti.
Campeyyanāgacariyaṃ tatiyaṃ.
4. Cūḷabodhicariyā
26 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, cūḷabodhi susīlavā;
Bhavaṃ disvāna bhayato, nekkhammaṃ abhinikkhamiṃ.
27 . ‘‘Yā me dutiyikā āsi, brāhmaṇī kanakasannibhā;
Sāpi vaṭṭe anapekkhā, nekkhammaṃ abhinikkhami.
28 . ‘‘Nirālayā chinnabandhū, anapekkhā kule gaṇe;
Carantā gāmanigamaṃ, bārāṇasimupāgamuṃ.
29 . ‘‘Tattha vasāma nipakā, asaṃsaṭṭhā kule gaṇe;
Nirākule appasadde, rājuyyāne vasāmubho.
30 . ‘‘Uyyānadassanaṃ gantvā, rājā addasa brāhmaṇiṃ;
Upagamma mamaṃ pucchi, ‘tuyhesā kā kassa bhariyā’.
31 .
‘‘ Eva ṃ vutte aha ṃ tassa, ida ṃ vacanamabravi ṃ;
‘Na mayhaṃ bhariyā esā, sahadhammā ekasāsanī’.
32 . ‘‘ Tiss ā [tass ā (sī.)] sārattagadhito, g āhāpetv āna ce ṭake;
Nippīḷayanto balasā, antepuraṃ pavesayi.
33 . ‘‘ Odapattakiy ā mayha ṃ, sahaj ā ekas āsan ī;
Ākaḍḍhitvā nayantiyā, kopo me upapajjatha.
34 . ‘‘ Saha kope samuppanne, s īlabbatamanussari ṃ;
Tattheva kopaṃ niggaṇhiṃ, nādāsiṃ vaḍḍhitūpari.
35 . ‘‘ Yadi na ṃ br āhma ṇiṃ koci, ko ṭṭ eyya ti ṇhasattiy ā;
Neva s īla ṃ pabhindeyya ṃ, bodhiy āyeva k āra ṇā .
36 . ‘‘ Na mes ā br āhma ṇī dess ā, napi me bala ṃ na vijjati;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā sīlānurakkhisa’’nti.
Cūḷabodhicariyaṃ catutthaṃ.
5. Mahiṃsarājacariyā
37 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, mahi ṃso pavanac ārako;
Pavaḍḍhakāyo balavā, mahanto bhīmadassano.
38 . ‘‘ Pabbh āre giridugge [vanadugge (s ī.)] ca, rukkham ūle dak āsaye;
Hotettha ṭhānaṃ mahiṃsānaṃ, koci koci tahiṃ tahiṃ.
39 . ‘‘ Vicaranto brah āraññe, ṭhāna ṃ addasa bhaddaka ṃ;
Taṃ ṭhānaṃ upagantvāna, tiṭṭhāmi ca sayāmi ca.
40 . ‘‘ Athettha kapim āgantv ā, pāpo anariyo lahu;
Khandhe nalāṭe bhamuke, mutteti ohanetitaṃ.
41 . ‘‘Sakimpi divasaṃ dutiyaṃ, tatiyaṃ catutthampi ca;
Dūseti maṃ sabbakālaṃ, tena homi upadduto.
42 . ‘‘Mamaṃ upaddutaṃ disvā, yakkho maṃ idamabravi;
‘Nāsehetaṃ chavaṃ pāpaṃ, siṅgehi ca khurehi ca’.
43 . ‘‘Evaṃ vutte tadā yakkhe, ahaṃ taṃ idamabraviṃ;
‘Kiṃ tvaṃ makkhesi kuṇapena, pāpena anariyena maṃ.
44 . ‘‘‘Yadihaṃ tassa pakuppeyyaṃ, tato hīnataro bhave;
Sīlañca me pabhijjeyya, viññū ca garaheyyu maṃ.
45 . ‘‘‘Hīḷitā jīvitā vāpi, parisuddhena mataṃ varaṃ;
Kyāhaṃ jīvitahetūpi, kāhāmiṃ paraheṭhanaṃ’.
46 . ‘‘Mamevāyaṃ maññamāno, aññepevaṃ karissati;
Teva tassa vadhissanti, sā me mutti bhavissati.
47 .
‘‘ Hīnamajjhimaukka ṭṭ he, sahanto avam ānita ṃ;
Evaṃ labhati sappañño, manasā yathā patthita’’nti.
Mahiṃsarājacariyaṃ pañcamaṃ.
6. Rururājacariyā
48 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, sutattakanakasannibho;
Migarājā rurunāma, paramasīlasamāhito.
49 . ‘‘Ramme padese ramaṇīye, vivitte amanussake;
Tattha vāsaṃ upagañchiṃ, gaṅgākūle manorame.
50 . ‘‘Atha upari gaṅgāya, dhanikehi paripīḷito;
Puriso ga ṅgāya papati, ‘jīvāmi v ā mar āmi v ā’.
51 . ‘‘Rattindivaṃ so gaṅgāya, vuyhamāno mahodake;
Ravanto karuṇaṃ ravaṃ, majjhe gaṅgāya gacchati.
52 . ‘‘Tassāhaṃ saddaṃ sutvāna, karuṇaṃ paridevato;
Gaṅgāya tīre ṭhatvāna, apucchiṃ ‘kosi tvaṃ naro’.
53 .
‘‘ So me pu ṭṭ ho ca by ākāsi, attano kara ṇaṃ tad ā;
‘Dhanikehi bhīto tasito, pakkhandohaṃ mahānadiṃ’.
54 . ‘‘ Tassa katv āna k āruñña ṃ, cajitv ā mama j īvita ṃ;
Pavisitvā nīhariṃ tassa, andhakāramhi rattiyā.
55 . ‘‘Assatthakālamaññāya, tassāhaṃ idamabraviṃ;
‘Ekaṃ taṃ varaṃ yācāmi, mā maṃ kassaci pāvada’.
56 .
‘‘ Nagara ṃ gantv āna ācikkhi, pucchito dhanahetuko;
Rājānaṃ so gahetvāna, upagañchi mamantikaṃ.
57 . ‘‘ Yāvat ā kara ṇaṃ sabba ṃ, rañño ārocita ṃ may ā;
Rājā sutvāna vacanaṃ, usuṃ tassa pakappayi;
‘Idheva ghātayissāmi, mittadubbhiṃ
[mittadūbhiṃ (sī.)] anāriyaṃ’.
58 . ‘‘Tamahaṃ anurakkhanto, nimminiṃ mama attanā;
‘Tiṭṭhateso mahārāja, kāmakāro bhavāmi te’.
59 .
‘‘ Anurakkhi ṃ mama s īla ṃ, nārakkhi ṃ mama j īvita ṃ;
Sīlavā hi tadā āsiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā’’ti.
Rururājacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
7. Mātaṅgacariyā
60 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, ja ṭilo uggat āpano;
Mātaṅgo nāma nāmena, sīlavā susamāhito.
61 . ‘‘ Ahañca br āhma ṇo eko, ga ṅgākūle vas āmubho;
Ahaṃ vasāmi upari, heṭṭhā vasati brāhmaṇo.
62 . ‘‘Vicaranto anukūlamhi, uddhaṃ me assamaddasa;
Tattha maṃ paribhāsetvā, abhisapi muddhaphālanaṃ.
63 . ‘‘Yadihaṃ tassa pakuppeyyaṃ, yadi sīlaṃ na gopaye;
Oloketvānahaṃ tassa, kareyyaṃ chārikaṃ viya.
64 . ‘‘Yaṃ so tadā maṃ abhisapi, kupito duṭṭhamānaso;
Tasseva matthake nipati, yogena taṃ pamocayiṃ.
65 . ‘‘Anurakkhiṃ mama sīlaṃ, nārakkhiṃ mama jīvitaṃ;
Sīlavā hi tadā āsiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā’’ti.
Māta ṅgacariya ṃ sattama ṃ.
8. Dhammadevaputtacariyā
66 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, mah āpakkho mahiddhiko;
Dhammo nāma mahāyakkho, sabbalokānukampako.
67 . ‘‘ Dasakusalakammapathe , sam ādapento mah ājana ṃ;
Carāmi gāmanigamaṃ, samitto saparijjano.
68 . ‘‘ Pāpo kadariyo yakkho, d īpento dasa p āpake;
Sopettha mahiyā carati, samitto saparijjano.
69 . ‘‘ Dhammav ādī adhammo ca, ubho paccanik ā maya ṃ;
Dhure dhuraṃ ghaṭṭayantā, samimhā paṭipathe ubho.
70 . ‘‘ Kalaho vattat ī bhesm ā, kaly āṇ ap āpakassa ca;
Maggā okkamanatthāya, mahāyuddho upaṭṭhito.
71 . ‘‘Yadihaṃ tassa kuppeyyaṃ, yadi bhinde tapoguṇaṃ;
Sahaparijanaṃ tassa, rajabhūtaṃ kareyyahaṃ.
72 . ‘‘Apicāhaṃ sīlarakkhāya, nibbāpetvāna mānasaṃ;
Saha janenokkamitvā, pathaṃ pāpassa dāsahaṃ.
73 . ‘‘Saha pathato okkante, katvā cittassa nibbutiṃ;
Vivaraṃ adāsi pathavī, pāpayakkhassa tāvade’’ti.
Dhammadevaputtacariyaṃ aṭṭhamaṃ.
9. Alīnasattucariyā
74 .
‘‘ Pañc ālara ṭṭ he nagaravare, kapil āya ṃ [kampil āya ṃ (sī.), kappil āya ṃ (sy ā.)] puruttame;
Rājā jayaddiso nāma, sīlaguṇamupāgato.
75 . ‘‘ Tassa rañño aha ṃ putto, sutadhammo sus īlav ā;
Alīnasatto guṇavā, anurakkhaparijano sadā.
76 . ‘‘ Pit ā me migava ṃ gantv ā, poris āda ṃ up āgami;
So me pitumaggahesi, ‘bhakkhosi mama mā cali’.
77 . ‘‘ Tassa ta ṃ vacana ṃ sutv ā, bh īto tasitavedhito;
Ūrukkhambho ahu tassa, disvāna porisādakaṃ.
78 . ‘‘ Migava ṃ gahetv ā muñcassu, katv ā ā gamana ṃ puna;
Brāhmaṇassa dhanaṃ datvā, pitā āmantayī mamaṃ.
79 . ‘‘‘Rajjaṃ putta paṭipajja, mā pamajji puraṃ idaṃ;
Kataṃ me porisādena, mama āgamanaṃ puna’.
80 . ‘‘Mātāpitū ca vanditvā, nimminitvāna attanā;
Nikkhipitv ā dhanu ṃ khagga ṃ , poris āda ṃ up āgami ṃ .
81 . ‘‘Sasatthahatthūpagataṃ, kadāci so tasissati;
Tena bhijjissati sīlaṃ, parittāsaṃ
[paritāsaṃ (sī.)] kate mayi.
82 . ‘‘Sīlakhaṇḍabhayā mayhaṃ, tassa dessaṃ na byāhariṃ;
Mettacitto hitavādī, idaṃ vacanamabraviṃ.
83 .
‘‘‘ Ujj ālehi mah āaggi ṃ , papatiss āmi rukkhato;
Tvaṃ pakkakālamaññāya [supakkakālamaññāya (pī.)] , bhakkhaya maṃ pitāmaha’.
84 . ‘‘ Iti s īlavata ṃ hetu, n ārakkhi ṃ mama j īvita ṃ ;
Pabbājesiṃ cahaṃ tassa, sadā pāṇātipātika’’nti.
Alīnasattucariyaṃ navamaṃ.
10. Saṅkhapālacariyā
85 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, saṅkhapālo mahiddhiko;
Dāṭhāvudho ghoraviso, dvijivho uragādhibhū.
86 . ‘‘Catuppathe mahāmagge, nānājanasamākule;
Caturo aṅge adhiṭṭhāya, tattha vāsamakappayiṃ.
87 . ‘‘Chaviyā cammena maṃsena, nahāruaṭṭhikehi vā;
Yassa etena karaṇīyaṃ, dinnaṃyeva harātu so.
88 . ‘‘Addasaṃsu bhojaputtā, kharā luddā akāruṇā;
Upagañchuṃ mamaṃ tattha, daṇḍamuggarapāṇino.
89 . ‘‘Nāsāya vinivijjhitvā, naṅguṭṭhe piṭṭhikaṇṭake;
Kāje āropayitvāna, bhojaputtā hariṃsu maṃ.
90 . ‘‘Sasāgarantaṃ pathaviṃ, sakānanaṃ sapabbataṃ;
Icchamāno cahaṃ tattha, nāsāvātena jhāpaye.
91 .
‘‘ Sūlehi vinivijjhante, ko ṭṭ ayantepi sattibhi;
Bhojaputte na kuppāmi, esā me sīlapāramī’’ti.
Saṅkhapālacariyaṃ dasamaṃ.
Hatthināgavaggo dutiyo.
Tassuddānaṃ –
Hatthināgo bhūridatto, campeyyo bodhi mahiṃso;
Ruru mātaṅgo dhammo ca, atrajo ca jayaddiso.
Ete nava sīlabalā, parikkhārā padesikā;
Jīvitaṃ parirakkhitvā, sīlāni anurakkhisaṃ.
Sa ṅkhap ālassa me sato, sabbak ālampi j īvita ṃ ;
Yassa kassaci niyyattaṃ, tasmā sā sīlapāramīti.
Sīlapāraminiddeso niṭṭhito.
3. Yudhañjayavaggo
1. Yudhañjayacariyā
1. ‘‘Yadāhaṃ amitayaso, rājaputto yudhañjayo;
Ussāvabinduṃ sūriyātape, patitaṃ disvāna saṃvijiṃ.
2. ‘‘Taññevādhipatiṃ katvā, saṃvegamanubrūhayiṃ;
Mātāpitū ca vanditvā, pabbajjamanuyācahaṃ.
3.
‘‘ Y ācanti ma ṃ pañjalik ā, sanegam ā sara ṭṭ hak ā;
‘Ajjeva putta paṭipajja, iddhaṃ phītaṃ mahāmahiṃ’.
4. ‘‘ Sar ājake sahorodhe, sanegame sara ṭṭ hake;
Karuṇaṃ paridevante, anapekkhova pariccajiṃ.
5. ‘‘ Kevala ṃ pathavi ṃ rajja ṃ , ñātiparijana ṃ yasa ṃ ;
Cajamāno na cintesiṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
6. ‘‘ M ātāpit ā na me dess ā, napi me dessa ṃ mah āyasa ṃ ;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.
Yudhañjayacariyaṃ paṭhamaṃ.
2. Somanassacariyā
7. ‘‘Punāparaṃ yadā homi, indapatthe puruttame;
Kāmito dayito putto, somanassoti vissuto.
8. ‘‘Sīlavā guṇasampanno, kalyāṇapaṭibhānavā;
Vuḍḍhāpacāyī hirīmā, saṅgahesu ca kovido.
9. ‘‘Tassa rañño patikaro, ahosi kuhakatāpaso;
Ārāmaṃ mālāvacchañca, ropayitvāna jīvati.
10 . ‘‘Tamahaṃ disvāna kuhakaṃ, thusarāsiṃva ataṇḍulaṃ;
Dumaṃva anto susiraṃ, kadaliṃva asārakaṃ.
11 .
‘‘ Natthimassa sata ṃ dhammo, s āmaññ āpagato aya ṃ ;
Hirīsukkadhammajahito, jīvitavuttikāraṇā.
12 . ‘‘ Kupito ahu [ahosi (s ī.), āsi (sy ā.)] paccanto, a ṭav īhi parantihi;
Taṃ nisedhetuṃ gacchanto, anusāsi pitā mamaṃ.
13 . ‘‘‘ M ā pamajji tuva ṃ tāta, ja ṭila ṃ uggat āpana ṃ ;
Yadicchakaṃ pavattehi, sabbakāmadado hi so’.
14 . ‘‘ Tamaha ṃ gantv ānupa ṭṭ hāna ṃ , ida ṃ vacanamabravi ṃ ;
‘Kacci te gahapati kusalaṃ, kiṃ vā te āharīyatu’.
15 . ‘‘Tena so kupito āsi, kuhako mānanissito;
‘Ghātāpemi tuvaṃ ajja, raṭṭhā pabbājayāmi vā’.
16 . ‘‘Nisedhayitvā paccantaṃ, rājā kuhakamabravi;
‘Kacci te bhante khamanīyaṃ, sammāno te pavattito’.
17 .
‘‘ Tassa ācikkhat ī pāpo, kum āro yath ā nāsiyo;
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, āṇāpesi mahīpati.
18 . ‘‘‘ Sīsa ṃ tattheva chinditv ā, katv āna catukha ṇḍ ika ṃ ;
Rathiyā rathiyaṃ dassetha, sā gati jaṭilahīḷitā’.
19 . ‘‘Tattha kāraṇikā gantvā, caṇḍā luddā akāruṇā;
Mātuaṅke nisinnassa, ākaḍḍhitvā nayanti maṃ.
20 .
‘‘ Tes āha ṃ evamavaca ṃ , bandhata ṃ gāḷ habandhana ṃ ;
‘Rañño dassetha maṃ khippaṃ, rājakiriyāni atthi me’.
21 . ‘‘ Te ma ṃ rañño dassayi ṃ su, p āpassa p āpasevino;
Disvāna taṃ saññāpesiṃ, mamañca vasamānayiṃ.
22 . ‘‘So maṃ tattha khamāpesi, mahārajjamadāsi me;
Sohaṃ tamaṃ dālayitvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
23 . ‘‘Na me dessaṃ mahārajjaṃ, kāmabhogo na dessiyo;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.
Somanassacariyaṃ dutiyaṃ.
3. Ayogharacariyā
24 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, kāsirājassa atrajo;
Ayogharamhi saṃvaḍḍho, nāmenāsi ayogharo.
25 .
‘‘ Dukkhena j īvito laddho, sa ṃ pīḷ e patiposito;
Ajjeva putta paṭipajja, kevalaṃ vasudhaṃ imaṃ.
26 . ‘‘ Sara ṭṭ haka ṃ sanigama ṃ , sajana ṃ vanditva khattiya ṃ ;
Añjaliṃ paggahetvāna, idaṃ vacanamabraviṃ.
27 . ‘‘‘ Ye keci mahiy ā satt ā, hīnamukka ṭṭ hamajjhim ā;
Nirārakkhā sake gehe, vaḍḍhanti sakañātibhi.
28 . ‘‘‘ Ida ṃ loke uttariya ṃ , sa ṃ pīḷ e mama posana ṃ ;
Ayogharamhi saṃvaḍḍho, appabhe candasūriye.
29 . ‘‘‘ Pūtiku ṇapasampu ṇṇā , muccitv ā m ātu kucchito;
Tato ghoratare dukkhe, puna pakkhittayoghare.
30 . ‘‘‘ Yadiha ṃ tādisa ṃ patv ā, dukkha ṃ paramad āru ṇaṃ ;
Rajjesu yadi rajjāmi [rañjāmi (sī.)] , pāpānaṃ uttamo siyaṃ.
31 . ‘‘‘Ukkaṇṭhitomhi kāyena, rajjenamhi anatthiko;
Nibbutiṃ pariyesissaṃ, yattha maṃ maccu na maddiye’.
32 . ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, viravante mahājane;
Nāgova bandhanaṃ chetvā, pāvisiṃ kānanaṃ vanaṃ.
33 .
‘‘ M ātāpit ā na me dess ā, napi me dessa ṃ mah āyasa ṃ ;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā rajjaṃ pariccaji’’nti.
Ayogharacariyaṃ tatiyaṃ.
4. Bhisacariyā
34 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, k āsīna ṃ puravaruttame;
Bhaginī ca bhātaro satta, nibbattā sotthiye kule.
35 . ‘‘Etesaṃ pubbajo āsiṃ, hirīsukkamupāgato;
Bhavaṃ disvāna bhayato, nekkhammābhirato ahaṃ.
36 . ‘‘Mātāpitūhi pahitā, sahāyā ekamānasā;
Kāmehi maṃ nimantenti, ‘kulavaṃsaṃ dharehi’ti.
37 . ‘‘Yaṃ tesaṃ vacanaṃ vuttaṃ, gihīdhamme sukhāvahaṃ;
Taṃ me ahosi kaṭhinaṃ, tatta
[santatta (ka.)] phālasamaṃ viya.
38 . ‘‘Te maṃ tadā ukkhipantaṃ, pucchiṃsu patthitaṃ mama;
‘Kiṃ tvaṃ patthayase samma, yadi kāme na bhuñjasi’.
39 . ‘‘Tesāhaṃ evamavacaṃ, atthakāmo hitesinaṃ;
‘Nāhaṃ patthemi gihībhāvaṃ, nekkhammābhirato ahaṃ’.
40 . ‘‘Te mayhaṃ vacanaṃ sutvā, pitumātu ca sāvayuṃ;
Mātāpitā evamāhu, ‘sabbeva pabbajāma bho’.
41 .
‘‘ Ubho m ātāpit ā mayha ṃ , bhagin ī ca satta bh ātaro;
Amitadhanaṃ chaḍḍayitvā, pāvisimhā mahāvana’’nti.
Bhisacariyaṃ catutthaṃ.
5. Soṇapaṇḍitacariyā
42 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, nagare brahmava ḍḍ hane;
Tattha kulavare seṭṭhe, mahāsāle ajāyahaṃ.
43 . ‘‘Tadāpi lokaṃ disvāna, andhībhūtaṃ tamotthaṭaṃ;
Cittaṃ bhavato patikuṭati, tuttavegahataṃ viya.
44 . ‘‘Disvāna vividhaṃ pāpaṃ, evaṃ cintesahaṃ tadā;
‘Kad āha ṃ geh ā nikkhamma, pavisiss āmi k ānana ṃ ’.
45 . ‘‘Tadāpi maṃ nimantesuṃ, kāmabhogehi ñātayo;
Tesampi chandamācikkhiṃ, ‘mā nimantetha tehi maṃ’.
46 . ‘‘Yo me kaniṭṭhako bhātā, nando nāmāsi paṇḍito;
Sopi maṃ anusikkhanto, pabbajjaṃ samarocayi.
47 .
‘‘ Aha ṃ so ṇo ca nando ca, ubho m ātāpit ā mama;
Tadāpi bhoge chaḍḍetvā, pāvisimhā mahāvana’’nti.
Soṇapaṇḍitacariyaṃ pañcamaṃ.
6. Temiyacariyā
48 . ‘‘ Pun āpara ṃ yad ā homi, k āsir ājassa atrajo;
Mūgapakkhoti nāmena, temiyoti vadanti maṃ.
49 . ‘‘Soḷasitthisahassānaṃ, na vijjati pumo tadā [sadā (sī.)] ;
Ahorattānaṃ accayena, nibbatto ahamekako.
50 . ‘‘Kicchā laddhaṃ piyaṃ puttaṃ, abhijātaṃ jutindharaṃ;
Setacchattaṃ dhārayitvāna, sayane poseti maṃ pitā.
51 . ‘‘Niddāyamāno sayanavare, pabujjhitvānahaṃ tadā;
Addasaṃ paṇḍaraṃ chattaṃ, yenāhaṃ nirayaṃ gato.
52 . ‘‘Saha diṭṭhassa me chattaṃ, tāso uppajji bheravo;
Vinicchayaṃ samāpanno, ‘kathāhaṃ imaṃ muñcissaṃ’.
53 . ‘‘Pubbasālohitā mayhaṃ, devatā atthakāminī;
Sā maṃ disvāna dukkhitaṃ, tīsu ṭhānesu yojayi.
54 . ‘‘‘Mā paṇḍiccayaṃ vibhāvaya, bālamato bhava sabbapāṇinaṃ;
Sabbo taṃ jano ocināyatu, evaṃ tava attho bhavissati’.
55 .
‘‘ Eva ṃ vutt āyaha ṃ tass ā, ida ṃ vacanamabravi ṃ ;
‘Karomi te taṃ vacanaṃ, yaṃ tvaṃ bhaṇasi devate;
Atthakāmāsi me amma, hitakāmāsi devate’.
56 .
‘‘ Tass āha ṃ vacana ṃ sutv ā, sāgareva thala ṃ labhi ṃ ;
Haṭṭho saṃviggamānaso, tayo aṅge adhiṭṭhahiṃ.
57 . ‘‘ M ūgo ahosi ṃ badhiro, pakkho gativivajjito;
Ete aṅge adhiṭṭhāya, vassāni soḷasaṃ vasiṃ.
58 . ‘‘ Tato me hatthap āde ca, jivha ṃ sotañca maddiya;
Anūnataṃ me passitvā, ‘kāḷakaṇṇī’ti nindisuṃ.
59 . ‘‘Tato jānapadā sabbe, senāpatipurohitā;
Sabbe ekaman ā hutv ā, cha ḍḍ ana ṃ anumodisu ṃ.
60 . ‘‘Sohaṃ tesaṃ matiṃ sutvā, haṭṭho saṃviggamānaso;
Yassatthāya tapociṇṇo, so me attho samijjhatha.
61 . ‘‘Nhāpetvā anulimpitvā, veṭhetvā rājaveṭhanaṃ;
Chattena abhisiñcitvā, kāresuṃ puraṃ padakkhiṇaṃ.
62 .
‘‘Sattāha ṃ dh ārayitv āna, uggate ravima ṇḍ ale;
Rathena maṃ nīharitvā, sārathī vanamupāgami.
63 . ‘‘Ekok āse ratha ṃ katv ā, sajjassa ṃ hatthamuccito [hatthamuñcito (s ī. sy ā.)];
Sārathī khaṇatī kāsuṃ, nikhātuṃ pathaviyā mamaṃ.
64 . ‘‘Adhiṭṭhitamadhiṭṭhānaṃ, tajjento vividhakāraṇā;
Na bhindiṃ tamadhiṭṭhānaṃ, bodhiyāyeva kāraṇā.
65 .
‘‘Mātāpitā na me dess ā, attā me na ca dessiyo;
Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā vatamadhiṭṭhahiṃ.
66 . ‘‘Ete aṅge adhiṭṭhāya, vass āni so ḷasa ṃ vasiṃ;
Adhiṭṭhānena me samo natthi, esā me adhiṭṭhānapāramī’’ti.
Temiyacariyaṃ chaṭṭhaṃ.
7. Kapirājacariyā
67 . ‘‘Yadā ahaṃ kapi āsiṃ, nadīkūle darīsaye;
Pīḷito susumārena, gamanaṃ na labhāmahaṃ.
68 . ‘‘Yamhokāse ahaṃ ṭhatvā, orā pāraṃ patāmahaṃ;
Tatthacchi sattu vadhako, kumbhīlo luddadassano.
69 . ‘‘So maṃ asaṃsi ‘ehī’ti, ‘ahaṃpemī’ti taṃ vatiṃ;
Tassa matthakamakkamma, parakūle patiṭṭhahiṃ.
70 .
‘‘Na tassa alika ṃ bha ṇita ṃ, yath ā vāca ṃ ak āsaha ṃ;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Kapirājacariyaṃ sattamaṃ.
8. Saccatāpasacariyā
71 . ‘‘Pun āpara ṃ yad ā homi, tāpaso saccasavhayo;
Saccena lokaṃ pālesiṃ, samaggaṃ janamakāsaha’’nti.
Saccatāpasacariyaṃ aṭṭhamaṃ.
9. Vaṭṭapotakacariyā
72 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, magadhe vaṭṭapotako;
Ajātapakkho taru ṇo, ma ṃsapesi kulāvake.
73 . ‘‘Mukhatuṇḍakenāharitvā [mukhatuṇḍenāharitvā (sī.)], mātā posayatī mamaṃ;
Tassā phassena jīvāmi, natthi me kāyikaṃ balaṃ.
74 . ‘‘Saṃvacchare gimhasamaye, davaḍāho [vanadāho (ka.)] padippati;
Upagacchati amhākaṃ, pāvako kaṇhavattanī.
75 . ‘‘Dhamadham ā itieva ṃ, sadd āyanto mah āsikh ī;
Anupubbena jhāpento, aggi mamamupāgami.
76 . ‘‘Aggivegabhay ātītā, tasitā mātāpitā mama;
Kulāvake maṃ chaḍḍetvā, attānaṃ parimocayuṃ.
77 . ‘‘Pāde pakkhe pajahāmi, natthi me kāyikaṃ balaṃ;
Sohaṃ agatiko tattha, evaṃ cintesahaṃ tadā.
78 .
‘‘‘Yes āha ṃ upadh āveyya ṃ, bh īto tasitavedhito;
Te maṃ ohāya pakkantā, kathaṃ me ajja kātave.
79 . ‘‘‘Atthi loke s īlagu ṇo, sacca ṃ soceyyanudday ā;
Tena saccena kāhāmi, saccakiriyamuttamaṃ.
80 . ‘‘‘Āvejjetvā dhammabalaṃ, saritvā pubbake jine;
Saccabalamavassāya, saccakiriyamakāsahaṃ.
81 . ‘‘‘Santi pakkhā apatanā, santi pādā avañcanā;
Mātāpitā ca nikkhantā, jātaveda paṭikkama’.
82 . ‘‘Sahasacce kate mayhaṃ, mahāpajjalito sikhī;
Vajjesi soḷasakarīsāni, udakaṃ patvā yathā sikhī;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Vaṭṭapotakacariyaṃ navamaṃ.
10. Maccharājacariyā
83 .
‘‘Pun āpara ṃ yad ā homi, maccharājā mah āsare;
Uṇhe sūriyasantāpe, sare udaka khīyatha.
84 . ‘‘Tato kākā ca gijjhā ca, kaṅkā [bakā (sī.)]kulalasenakā;
Bhakkhayanti divārattiṃ, macche upanisīdiya.
85 . ‘‘Evaṃ cintesahaṃ tattha, saha ñātīhi pīḷito;
‘Kena nu kho upāyena, ñātī dukkhā pamocaye’.
86 . ‘‘Vicintayitvā dhammatthaṃ, saccaṃ addasa passayaṃ;
Sacce ṭhatvā pamocesiṃ, ñātīnaṃ taṃ atikkhayaṃ.
87 . ‘‘Anussaritvā sataṃ dhammaṃ, paramatthaṃ vicintayaṃ;
Akāsi saccakiriyaṃ, yaṃ loke dhuvasassataṃ.
88 . ‘‘‘Yato sarāmi attāna ṃ, yato pattosmi viññuta ṃ;
Nābhijānāmi sañcicca, ekapāṇampi hiṃsitaṃ.
89 . ‘‘‘Etena saccavajjena, pajjunno abhivassatu;
Abhitthanaya pajjunna, nidhiṃ kākassa nāsaya;
Kākaṃ sokāya randhehi, macche sokā pamocaya’.
90 .
‘‘Sahakate saccavare, pajjunno abhigajjiya;
Thalaṃ ninnañca pūrento, khaṇena abhivassatha.
91 . ‘‘Evarūpa ṃ saccavara ṃ, katv ā vīriyamuttama ṃ;
Vassāpesiṃ mahāmeghaṃ, saccatejabalassito;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Maccharājacariyaṃ dasamaṃ.
11. Kaṇhadīpāyanacariyā
92 . ‘‘Punāparaṃ yadā homi, kaṇhadīpāyano isi;
Paropaññāsavassāni, anabhiratocariṃ ahaṃ.
93 . ‘‘Na koci etaṃ jānāti, anabhiratimanaṃ mama;
Ahañhi kassaci nācikkhiṃ, arati me carati mānase.
94 .
‘‘Sabrahmac ārī ma ṇḍ abyo, sah āyo me mah āisi;
Pubbakammasamāyutto, sūlamāropanaṃ labhi.
95 . ‘‘Tamaha ṃ upa ṭṭhahitv āna, ārogyamanup āpayiṃ;
Āpucchitvāna āgañchiṃ, yaṃ mayhaṃ sakamassamaṃ.
96 . ‘‘Sah āyo brāhma ṇo mayha ṃ, bhariya ṃ ā dāya puttaka ṃ;
Tayo janā samāgantvā, āgañchuṃ pāhunāgataṃ.
97 . ‘‘Sammodam āno tehi saha, nisinno sakamassame;
Dārako vaṭṭamanukkhipaṃ, āsīvisamakopayi.
98 . ‘‘Tato so va ṭṭagata ṃ magga ṃ, anvesanto kum ārako;
Āsīvisassa hatthena, uttamaṅgaṃ parāmasi.
99 . ‘‘Tassa āmasane kuddho, sappo visabalassito;
Kupito paramakopena, aḍaṃsi dārakaṃ khaṇe.
100 .‘‘Sahadaṭṭho āsīvisena
[ativisena (pī. ka.)], dārako papati [patati (ka.)] bhūmiyaṃ;
Tenāhaṃ dukkhito āsiṃ, mama vāhasi taṃ dukkhaṃ.
101 .‘‘Tyāhaṃ assāsayitvāna, dukkhite sokasallite;
Paṭhamaṃ akāsiṃ kiriyaṃ, aggaṃ saccaṃ varuttamaṃ.
102 .‘‘‘Sattāhamevāhaṃ pasannacitto, puññatthiko acariṃ brahmacariyaṃ;
Athāparaṃ yaṃ caritaṃ mamedaṃ, vassāni paññāsasamādhikāni.
103 .‘‘‘Ak āmako v āhi aha ṃ carāmi, etena saccena suvatthi hotu;
Hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto’.
104 .‘‘Saha sacce kate mayhaṃ, visavegena vedhito;
Abujjhitvāna vuṭṭhāsi, arogo cāsi māṇavo;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Kaṇhadīpāyanacariyaṃ ekādasamaṃ.
12. Sutasomacariyā
105 .‘‘Punāparaṃ yadā homi, sutasomo mahīpati;
Gahito porisādena, brāhmaṇe saṅgaraṃ sariṃ.
106 .‘‘Khattiyānaṃ ekasataṃ, āvuṇitvā karattale;
Etesaṃ pamilāpetvā, yaññatthe upanayī mamaṃ.
107 .‘‘Apucchi maṃ porisādo, ‘kiṃ tvaṃ icchasi nissajaṃ;
Yathāmati te kāhāmi, yadi me tvaṃ punehisi’.
108 .‘‘Tassa paṭissuṇitvāna, paṇhe āgamanaṃ mama;
Upagantvā puraṃ rammaṃ, rajjaṃ niyyādayiṃ tadā.
109 .‘‘Anussaritvā sataṃ dhammaṃ, pubbakaṃ jinasevitaṃ;
Brāhmaṇassa dhanaṃ datvā, porisādaṃ upāgamiṃ.
110 .
‘‘Natthi me sa ṃsayo tattha, gh ātayissati v ā na v ā;
Saccavācānurakkhanto, jīvitaṃ cajitumupāgamiṃ;
Saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti.
Sutasomacariyaṃ dvādasamaṃ.
13. Suvaṇṇasāmacariyā
111 .‘‘Sāmo yadā vane āsiṃ, sakkena abhinimmito;
Pavane sīhabyagghe ca, mettāyamupanāmayiṃ.
112 .‘‘Sīhabyagghehi dīpīhi, acchehi mahisehi ca;
Pasadamigavarāhehi, parivāretvā vane vasiṃ.
113 .‘‘Na maṃ koci uttasati, napi bhāyāmi kassaci;
Mettābalenupatthaddho, ramāmi pavane tadā’’ti.
Suvaṇṇasāmacariyaṃ terasamaṃ.
14. Ekarājacariyā
114 .
‘‘Pun āpara ṃ yad ā homi, ekarājāti vissuto;
Paramaṃ sīlaṃ adhiṭṭhāya, pasāsāmi mahāmahiṃ.
115 .‘‘Dasa kusalakammapathe, vattāmi anavasesato;
Catūhi sa ṅgahavatth ūhi, sa ṅga ṇhāmi [sa ṅgah āmi (ka.)] mah ājana ṃ.
116 .‘‘Evaṃ me appamattassa, idha loke parattha ca;
Dabbaseno upagantvā, acchindanto puraṃ mama.
117 .‘‘Rājūpajīve nigame, sabalaṭṭhe saraṭṭhake;
Sabbaṃ hatthagataṃ katvā, kāsuyā nikhaṇī mamaṃ.
118 .
‘‘Amaccama ṇḍ ala ṃ rajja ṃ, ph īta ṃ antepura ṃ mama;
Acchinditvāna gahitaṃ, piyaṃ puttaṃva passahaṃ;
Mettāya me samo natthi, esā me mettāpāramī’’ti.
Ekarājacariyaṃ cuddasamaṃ.
15. Mahālomahaṃsacariyā
119 .
‘‘Sus āne seyya ṃ kappemi, chava ṭṭhika ṃ upanidh āyaha ṃ;
Gāmaṇḍalā [gomaṇḍalā (sī.), gāmamaṇḍalā (syā.)]upāgantvā, rūpaṃ dassentinappakaṃ.
120 .‘‘Apare gandhamālañca, bhojanaṃ vividhaṃ bahuṃ;
Upāyanānūpanenti, haṭṭhā saṃviggamānasā.
121 .‘‘Ye me dukkhaṃ upaharanti, ye ca denti sukhaṃ mama;
Sabbesaṃ samako homi, dayā kopo na vijjati.
122 .‘‘Sukhadukkhe tulābhūto, yasesu ayasesu ca;
Sabbattha samako homi, esā me upekkhāpāramī’’ti.
Mahālomahaṃsacariyaṃ pannarasamaṃ.
Yudhañjayavaggo tatiyo.
Tassuddānaṃ –
Yudhañjayo somanasso, ayogharabhisena ca;
Soṇanando mūgapakkho, kapirājā saccasavhayo.
Vaṭṭako maccharājā ca, kaṇhadīpāyano isi;
Sutasomo puna āsiṃ
[āsi (syā.)], sāmo ca ekarājahu;
Upekkhāpāramī āsi, iti vutthaṃ [vuttaṃ (sabbattha) aṭṭhakathā oloketabbā]mahesinā.
Evaṃ bahubbidhaṃ dukkhaṃ, sampattī ca bahubbidhā [sampatti ca bahuvidhā (sī.), sampattiṃ
ca bahuvidhaṃ (ka.)];
Bhavābhave anubhavitvā, patto sambodhimuttamaṃ.
Datvā dātabbakaṃ dānaṃ, sīlaṃ pūretvā asesato;
Nekkhamme pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ.
Paṇḍite paripucchitvā, vīriyaṃ katvāna muttamaṃ;
Khantiy ā pāramiṃ gantv ā, patto sambodhimuttama ṃ.
Bản dịch
Chưa có bản dịch đã xuất bản.
Bản dịch được quản trị theo từng trang nguồn; có thể đổi ngôn ngữ bằng các tab phía trên cột dịch (khi hiển thị dịch). «Trang trong sách»: Liền mạch gộp nhiều trang (có giới hạn); Theo từng trang dùng mục lục hoặc nút chuyển trang — áp dụng cho mọi chế độ (Chỉ Pāli, Chỉ dịch, Song song).