Samantakūṭavaṇṇanā

Samantak ūṭ ava ṇṇ an ā
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
1. Satatavitata kittiṃ dhastakandappadappa ṃ
Tibhavahitavidhānaṃ sabbalokekaketuṃ,
Amitamatimanagghaṃ santidaṃ merusāraṃ
Sugatamahamudāraṃ rūpasāraṃ namāmi;
2.
Hataduritatusāra ṃ mohapa ṅkopatāpa ṃ
Manakamalavikāsaṃ jantunaṃ sesakānaṃ,
Kumatikumudanāsaṃ buddhapubbācalaggā
Uditamahamudāraṃ dhammabhānuṃ namāmi;
3. Sakalavimalasīlaṃ dhutapāpārijālaṃ
Suranaramahanīyaṃ pāhuneyyāhuneyyaṃ,
Ujupathapaṭipannaṃ puññakhettaṃ janānaṃ
Gaṇamahamabhivande sāradaṃ sādarena;
4. Iti kaḷita paṇāmā hantva sabbopasagge
Sugatavimala pādambhojasampāta pūtaṃ,
Sumanasikharirājaṃ vaṇṇayissaṃ surānaṃ
Vasati matulametaṃ sādhujantu suṇantu;
5. Savaṇā lapanā ceva satiyā cāpi vandanā,
Yassa sammā sukhī hotī nibbāṇañcādhigacchati;
6. Tasmā sappurisehe’daṃ patthentehi tisampadaṃ,
Savaṇīyañhi sādhūhi acikkhittena cetasā;
7. Yo lokatilako nātho pūretvā dasa pāramī,
Jātosi tusite kāye santusito’ti vissuto;
8. Ārādhito surādīhi kālo mārisa te ayaṃ,
Tiṇṇo tārayimaṃ lokaṃ bahū apparajakkhakā;
9. Etadatthāya te vīra pūritā dasa pāramī,
Bāhuṃ pitussa putto’va loko ālambate tuvaṃ;
10 .
Tesa ṃ ta ṃ vacana ṃ sutv ā mah āsatto mah āmatī,
Vilokane viloketvā pañcāmala vilocano;
11 .Jambud īpaggakamale ka ṇṇ ik ā’va manoram ā,
Purī kapiḷavatthū’si visāṇā’va sudhāsinaṃ;
12 .Siṅgīnikkhamay ābh āsa tu ṅgasiṅgasama ṅgitā,
Maṇisīhapañjarākiṇṇa pāsādā yattha bhāsare;
13 .Saghane gagane nicca ṃ sateratasatāni’va,
Anileritapajjota soṇṇaketu ahū yahiṃ;
14 .Jan āna ṃ nīlanettehi vadanehi tu y ā purī,
Madhupālisamonaddha kañjinī sirimāvahe;
15 .Raṅgatuṅgaturaṅgehi gajjitehi ca yā purī,

Saghosuttu ṅgakallola lolasāgarasantibh ā;
16 .Avhamānā’va devānaṃ puralakhyā bhujā iva,
Mandānileritā tuṅga nānārāgaddhajā yahiṃ;
17 .Nānāvesadharā yasmiṃ nānābhūsaṇa bhūsitā,
Nānāsampattisaṃyuttā nānāvijjāsu pāragā;
18 .
Navayobbana udd āmā rūpena ca manoharā,
Saccesu niratā niccaṃ anakkuṭṭhakulā siyuṃ;
19 .Nicca ṃ kīḷā vidaddh āhi naran ārīhi sevitā,
Yā purī sādhurūpā’si madhurālāpinīhi ca;
20 .Tasmiṃ saddhādayopeta okkākakulaketuko,
Suddhodanavhayo āsī vissuto bhuvanattaye;
21 .Yassaṅghikamale sabba bhubhujānaṃ mahītale,
Kirīṭamaṇihiṅgāli kīḷantī’va nirantaraṃ;
22 .Yassa patthaṭatejena puranetāpi divākaro,
Vahanīca’mbare līlaṃ osadhīpatino divā;
23 .Yassa dānappavāho tu nānāyācaka jantunaṃ,
Manodadhīsu velantetikkamantova sattataṃ;
24 .Matiyā suramantīva dhanena dhanado viya,
Rūpena kusumesu’va yo jumhati mahītale;
25 .
Tassābhisittā rajjena mah āmāyāti vissutā,
Candikā viya candassa girirājā’va kapālito;
26 .Lakkh ī’va v āsudevassa sītā’va rāmarājino,
Mahesīsi varārohā sundarī sundarādharā;
27 .Tassā kucchikara ṇḍ amhi anaggharatana ṃ viya,
Khattiṃsāhi nimittehi vimhāpento sadevakaṃ;
28 .Sitambujakaro santo sitebhacch āpako viya,
Katvā padakkhiṇaṃ mātu paṭisandhimagaṇhi so;
29 .Dasek ādasam āsena tasseva ṃ ā si cetan ā,
Passituṃ sakañātīnaṃ gantvāna nagaraṃ tadā;
30 . Nivedetvā tamatthaṃ sā rañño tena susajjite,
Saparicchadā tadā magge gacchanti antarāpathe;
31 .Devatānaṃ manonandakara nandana sannibhaṃ,
Disvāna lumbiniṃ nāma uyyānaṃ mananandanaṃ;
32 .Tasmiṃ kīḷitumussāhā pavisitvāna taṃ vanaṃ,
Kīḷanti upagantvāna maṅgalaṃ sālapādapaṃ;
33 .Vilola pallavākiṇṇaṃ suphullakusumonataṃ,
Gahetvā sālasākhaṃ sā surattakara pallavā;

34 .Devehi gahitā’rakkh ā maham āne sadevake,
Janesi tanayaṃ māyā tatraṭṭhā lokalocanaṃ;
35 .Brahmāno lokapālā ca manussā kamato tadā,
Soṇṇajālājinādīhi gaṇhiṃsu jananandanaṃ;
36 .Mahiṃ patiṭṭhito dhīro passitvāna tato disā,
Uttarābhimukho sattapadaṃ gaṇtvā’mbuje ṭhito;
37 .
Disantamavaloketv ā suphullambujalocano,
Nicchāresāsabhiṃ vācaṃ aggo seṭṭho’tiādinā;
38 .Brahm āmaranarādīhi p ūjito ca namassito,
Kamena abhivaḍḍhanto juṇhapakkhe sasī yathā;
39 .Brahmūnaṃ chattachāyāya mandārakusumantare,
Sānandāmandadevehi dhutacāmaramajjhago;
40 .
Dibbehi rūpasaddehi gandhehi ca rasehi ca,
Phoṭṭhabbehi ca dibbehi modamāno anekadhā;
41 .Dibbehi rama ṇīyehi naccehi v āditehi ca,
Padānekasahassehi thūyamānaguṇākaro;
42 . Patvā soḷasamaṃ vassaṃ ñātisaṅghassa majjhago,
Dassetvā’sesasippaṃ taṃ loke vijjati yaṃ tadā;
43 .Ñātisaṅghaṃ pamodento deve ca manuje’pi ca,
Laddhā yasodharaṃ deviṃ’nukūlaṃ jātijātiyaṃ;
44 .Soṇṇadappaṇasaṅkāsa sommānana vibhusitaṃ,
Nīlanīrajasaṅkāsa visālāyata locanaṃ;
45 .Siṅgāramandiradvāre dhajopamabhamudvayaṃ,
Hemakāhalasaṅkāsa nāsikaṃ rūpalakkhiyā
46 .Nīlavellitadhammilla jimutobhaya koṭiyaṃ,
Niccavijjullatācakka manuññakaṇṇapāsakaṃ;
47 .
Sātakumbhanibh ābh āsa payodharagha ṭadva ṃ,
Suvaṇṇadditaṭāyāta nijjharākārahārakaṃ
48 .Dehadevaddum ālamba p āroh ābhabhujadvaya ṃ,
Aṅgulīpallavantambu binducāru nakhāvaliṃ;
49 .Deham ālālim ālābha romarājivirājita ṃ,
Rūpaṇṇavataraṅgāha valittaya vicittakaṃ;
50 .So ṇṇ arambh āsam āva ṭṭa piṇorudvaya sundara ṃ,
Sannirakalikākāra cārujaṅghā vibhūsitaṃ;
51 .Paccakkharūpalakkhiñca līlānicaya sannibha ṃ,
Guṇānamākaraṃ sādhu velaṃva ratisāgare;
52 .Kanto vasantarājā’va kandappo’va surūpavā,
Sasī’va dassanīyo ca sūriyo viya tejavā;

53 .Acalattena merūva gambh īrena ṇṇ avo viya,
Brahmassaro piyaṃvādī pañgñāya ca anūpamo;
54 . Vasanto so mahāvīro purasmiṃ kapilavhaye,
Disvā nimitte caturo uyyāna gamanañjase;
55 .Pabbajjābhirato nātho gantvā uyyānabhūmiyaṃ,
Suphullacampakāsoka nāgādā’gehi maṇḍitaṃ;
56 .
Phullapa ṅkaja ka ḷhāra jalājalaya satākula ṃ,
Mandamandānilāyāta nānāmodehi vāsitaṃ;
57 .Sarā sara ṃ sam āyāta madhubbata nisevita ṃ,
Phalapuppharasuddāma dvija saṅgha nikūjitaṃ;
58 .Naccanta mattamorānaṃ niccaṃ maṇḍapasantibhaṃ,
Dibbanta migasagghānaṃ kīḷāmaṇḍapa sannibhaṃ;
59 .
Sam īra sisirod āra dh ārāsīkara v ārihi,
Dhārāmaṇḍapa pantīhi janānandakaraṃ varaṃ;
60 .Uyy ānavanam āgamma devarājāva nandana ṃ,
Kīḷanto nijaputtassa sutvāna jātasāsanaṃ;
61 .Nivatto vissakammena sahassakkhova bhūsito,
Puraṃ pavisamānova kisā gotami bhāsitaṃ;
62 .Sutvāna nibbutapadaṃ tadā cittānukūlakaṃ,
Santuṭṭho sānurāgo ca lakkhagghaṃ tārabhāsuraṃ;
63 .Hāraṃ tissāya pesetvā gantvāna sakamandiraṃ,
Devarājavilāsena nisīdi pavarāsane;
64 .Athāgamma tadā nekanāṭikā parivārayuṃ,
Vajjanti bheriyo tāsu paggayha kāci nāriyo;
65 .Nānālayasamākiṇṇaṃ gītaṃ gāyanti kāci’pi,
Dhamanti susiraṃ kāci kāci vādenti tantiyo;
66 .
Cāru bimb ādharāramma payodharabharā subh ā,
Visālāyata nīlakkhā somasommānanā tadā;
67 .Naccanti purato tassa bherima ṇḍ ala majjhag ā,
Devakaññāva raṅgamhī rasabhāvanirantaraṃ;
68 .Disv āna so tamacchariya ṃ viratto visaye tad ā,
Urattāḷañca addakkhi sabbantaṃ bheritāḷanaṃ;
69 .Parideva ṃ’cupa ṭṭhāsi g īta ṃ sa ṃsārasāgare,
Vāyuvega vikāraṃ’va naccaṃ cintesi nāyako;
70 .’Kad āha ṃ gharamossajja pabbajjāsiri mubbahe? ’
Iccevaṃ cintayanto so supantova sayī tahiṃ;
71 .’Yaṃ nissāya mayaṃ ettha naccagītesu vyāvaṭā,
So’yaṃ’dāni supī’ amhe kassadāni karoma taṃ?;

72 .Iti cintiya te tattha turiyesu sake sake,
Ālambā sayitā kaññā susaññāññamanissitā;
73 .Khādanti kāci dantāni kāci lālā vahantiyo,
Kāci rudantiyo tattha vilapanti athā’parā;
74 .Kākacchanti’pi semhampi gilanti ca camanti ca,
Karonti nādaṃ nāsāya gharū’ti ca khipanti ca;
75 .
Muttayanti tad ā kāci rahassa ṃ vicaranti ca,
Duggandhaṃ vāti taṃ ṭhānaṃ susānaṃ āmakaṃ yathā;
76 .Pabuddho a ḍḍ harattamhi gate tattha nisīdiya,
Addakkhi tāsaṃ nekāni vikārāni tahiṃ tadā;
77 .Tassevaṃ pekkhamānassa bhave saṃviggacetaso,
Ādittaṃva upaṭṭhāsi mane khalu bhavattayaṃ;
78 .
Dāvānala sam āditta mah āraññ āyath ā gajo,
Tathevāsi narindassa gehato gamane matī;
79 .Tato vu ṭṭhāya sayan ā karonto abhinikkhama ṃ,
Vitakkesi mahārājā passituṃ sakamatrajaṃ;
80 .Pavisitvā tato gabbhaṃ sanikaṃ santamānaso,
Passitvā saha puttena niddāyantiṃ yasodharaṃ;
81 .Cirāgataṃ mahāpemaṃ dhārayaṃ sakamānase,
Buddho hutvāpi’maṃ sakkā passituṃ iti cintiya;
82 .Gato nātho tato ṭhānā bodhiyā baddhamānaso
Tadahevāsi buddhoti kāmuko ko na cintaye;
83 .Sineru muddharantova pāduddhariya nikkhamaṃ,
Channamāhūya ānītaṃ kanthakaṃ turagādhipaṃ;
84 .Assarājaṃ tamāruyha saha channena rattiyaṃ,
Devehi vivaṭadvarā paṭipajji mahāpathaṃ;
85 .
Cakkav āḷesu nekesu devatā susam āgatā,
Dīpadhūpaddhajehe ca gandhamālehi pūjayuṃ;
86 .Purato sa ṭṭhīsahassāni da ṇḍ ad īpāni dh ārayu ṃ,
Tathā dakkhiṇapassamhi vāmapasse ca pacchato;
87 .Gagan ā pupphavassāni vassāpesu ṃ cha devatā,
Mandāravaṃ kokanadaṃ sugandhaṃ cittapāṭa liṃ;
88 .Campak ā soka punn āga n āgap ūgāga sambhava ṃ,
Mālatīvassikīyādī nānāvallīhi sambhavaṃ;
89 .Padumuppala kalah āra kumud ādy āmbu sambhava ṃ,
Sugandhamadhu mattāhi chappadālīhi kūjitaṃ;
90 . Pupphavassaṃ pavassittha tiṃsayojanamañjase,
Pasatto tattha turago dukkhato agamī tadā;

91 .Eva ṃ pūjāvidh ānehi gantv ā’noma ṃ mah ānadiṃ,
Sitasekata saṅkiṇṇaṃ bahumīnakulākulaṃ;
92 .Tīraṭṭho passi so dhīro gaṅgānāriṃ rasāvahaṃ,
Karontiṃ vīcibābhāti eṇepupphopahārakaṃ;
93 .Assena taṃ mahānomaṃ laṅghāpetvā mahāmatī,
Paratīre patiṭṭhāsi vimale vālukā tale;
94 .
Pabbajitu ṃ mayettheva yutta ṃ no me papañcitu ṃ,
Iti cintiya obhāya dhāritābharaṇāni so;
95 .Channassa pa ṭiy ādetv ā kanthakañca hay ādhipa ṃ,
Nisitaṃ khaggamuggayha samoliṃ chindi kuntalaṃ;
96 .Evamāvajjayaṃ nātho sace’haṃ sugato bhave,
Tiṭṭhatu gagane gantvā iti ukkhipi ca’mbaraṃ;
97 .
Tato sakko mahagghena ma ṇica ṅgo ṭakena ta ṃ,
Paṭiggahetvā sirasaṃ netvā devapuraṃ caraṃ;
98 .Kāretv ā ma ṇith ūpa ṃ so n īdhetv ā ta ṃ siroruha ṃ,
Atthāhaṃ patimāneti sahadevehi nekadhā;
99 .Mahābrahmopanītaṭṭhaparikkhāraṃ mahāmatī,
Paṭiggahetvā kāsāvaṃ nivattho pāruto tadā;
100 .Pubbe viyambaraṃ gayha ambare khipi nāyako,
Paṭiggahetvā taṃ brahmā netvā brahmapuraṃ caraṃ;
101 .Dvādasayojanubbedhaṃ katvā thūpavaraṃ subhaṃ,
Tattha taṃ nidahitvāna paṇipāteti sabbadā;
102 . Sampuṇṇa manasaṅkappo pabbajjāsiri mubbahaṃ,
Chādento kāmaleneva maruṃ caṅakkami nāyako;
103 .Tato ambavanaṃ gantvā vindanto pītijaṃ sukhaṃ,
Vītināmayi sattāhaṃ ramme pādapamaṇḍape;
104 .
Tato r ājagaha ṃ gantv ā pārupitv ā cīvara ṃ,
Gahetvā maṇivaṇṇaṃ so pattaṃ karatalambujā;
105 .Battiṃsa lakkha ṇū peto anubyañjana ma ṇḍ ito,
Brahmujjugatto bhagavā puraseṭṭhamupāgami;
106 .Visikhantarena gacchanta ṃ lokekanayana ṃ jan ā,
Disvā evaṃ vicintesuṃ nāyaṃ yo so janādhipo;
107 .Kāma ṃ puravadhusomma vattasambandhak āra ṇā ,
Cando’yamāgato ajja sakavesena no mati;
108 .Sutv āna ta ṃ tad ā keci hasantā vacanantara ṃ,
Nāyaṃ sasī sasaṅekā so bhānumeso’ti no mati;
109 .Bodhetumāgato kāmaṃ porīnaṃ vadanambuje,
Sakīyeneva rūpena vimhayaṃ porimānuse;

110 .Kiṃ bho ummattak ā attha eva ṃ mā vadath ā’dhun ā,
Sataraṃsī uṇharaṃsī na so eso aviggaho;
111 .Kāmenālasajantuhi kīḷituṃ puramāgato,
Sarūpena na no atthi saṃsayo balu mānase;
112 .Tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā hasantā keci jantuno,
Tumhe khalū na jānātha sabāṇe sadhanū hi so;
113 .
Issaro kantar ūpena tu ṅgamandiratā pura ṃ,
Kelāso iti sampatto jahātha vimatiṃ idha;
114 . Tesampi vacana ṃ sutv ā hasanteke jan ā tad ā,
Nāyaṃ haro tinetto so kesaveso idhāgato;
115 .Viciṇanto siriṃ ajja puraseṭṭhamupāgataṃ,
Vesenaññena maññāma ettha no natthi saṃsayo;
116 .
Paharitv ā kara ṃ keci sutv ā ta ṃ vacana ṃ nar ā,
Hasantevaṃ tadāvocuṃ vāsudevo na ve ayaṃ;
117 .Kāma ṃ sarojan ābho so v āmano ka ṇhaviggaho,
Ayamaññataracaṇṇena āgato pākasāsano;
118 .Puraṃ devapurantetaṃ maññamāno mahājutiṃ,
Passitunti paṭiññāto mā bhonto vilapantu ve;
119 .Sutvā tesaṃ giraṃ keci keḷiṃ katvāna nekadhā,
Tumhe sakkaṃ na jānātha so hi bho vajirāyudho;
120 .Eso hi bho mahābrahmā brahmalokā idhāgato,
Pamattā kinnu vedamhī brahmabandhu pure idha;
121 .Athesaṃ vacanaṃ sutvā keci paṇḍitajātikā,
Nete candādayo kāmaṃ mā mohaṃ bho pakāsatha;
122 .Caturānano mahābrahmā somasommānano ayaṃ,
Samantapotthako brahmā pattahattho’yamabbhuto;
123 .
Kāma ṃ pāramitāpu ṇṇ a pasattho puriso aya ṃ,
Niccaṃ vandatha pūjetha thomethetaṃ mahājutiṃ;
124 .Eva ṃ vadantā sabbe te n āgar ā purisuttama ṃ,
Gandhapupphehi pujentā namassantā tamanvaguṃ;
125 .Nettārittehi p ājentā munino r ūpas āgare,
Jantavo mananāvāyo pāraṃ passiṃsu no tadā;
126 . Tad ā lokekanayano sapad ānena v īthiya ṃ,
Caraṃ yāpanamattaṃva laddhāgamma purā bahi;
127 .Pa ṇḍ ava ṃ girim āsajja tassacch āyāya so muni;
Saṅghāṭiṃ paññapetvāna nisajja purisāsabho;
128 .Adiṭṭhapubbaṃ disvāna patte missakabhojanaṃ,
Sañjātapaṭikūlo taṃ nuditvā paccavekkhaṇā;

129 .Amata ṃ viya ta ṃ bhutv ā vikkh āletv ā mukha ṃ dak ā,
Patte vattaṃ caritvāna muhuttaṃ tattha vissami;
130 .Pavattiṃ taṃ nisāmetvā bimbisāro narissaro,
Sīghaṃ tamupagantvāna katānuñño nisīdiya;
131 .Nimantayitvā rajjena anicchante yatissare,
Anuggahāya me yuttaṃ buddhabhūtenidhāgamaṃ;
132 .
Eva ṃ nimantito ten ādhiv āsetv ā mah āmatī,
Agamāsuruvelāya matuloru parakkamo;
133 .Padh āna ṃ padahitv āna chabbassamatidukkara ṃ,
Pakāsetvāna lokassa mokkhaṃ natthiti tena so;
134 .Tatoppabhuti vattanto majjhimappaṭi pattiyaṃ,
Kāyassānuggahaṃ katvā tato sampiṇiti’ndriyo;
135 .
Mūle ’jap ālanigrodhap ādapassa mah āmuni,
Nisīdi nijasobhāhi obhāsento disodisaṃ;
136 .Tad ā sen āni nigame sujātā kh īra d āyik ā,
Sampuṇṇamanasaṅkappā yācitvā vaṭadevataṃ;
137 .Dhīraṃ devoti maññanti tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā,
Hemapātiṃ sapāyāsaṃ datvāna idama’bruvi;
138 . Yathā mayhaṃ mahādeva iddhā patthita patthanā,
Tatheva tava saṅkappo khippameva samijjhatu;
139 .Iti vatvāna vanditvā katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ,
Pakkantāya sujātāya dhīro pātiṃ samādiya;
140 .Upagantvānātirammaṃ nadiṃ so nīlavāhiniṃ,
Suppatiṭṭhitanāmamhi nadītitthe nisīdiya;
141 .Bhuñjitvā ūnapaṇṇāsa piṇḍaṃ katvāna bhojanaṃ,
Vissajjetvā tato pātiṃ paṭisotaṃ narāsabho;
142 .
Tato s ālavanuyy āne vissamanto div ādine,
Disvāna supine pañca atthaṃ tesaṃ vicintiya;
143 .Ābodhim ūlato magge devehi samala ṅkate,
Maṇitoraṇapālīhi puṇṇakumbhaddhājādihi;
144 .Sāya ṇhasamaye n ātho gacchanto bodhi santika ṃ,
Disvāna sotthiyaṃ nāma thūyamānaṃ dijuttamaṃ;
145 .Tena dinna ṭṭha mu ṭṭhintu gahetv ā nīlasaddala ṃ,
Bodhimūlamupāgamma katvāna taṃ padakkhiṇaṃ;
146 .Ak āsi tīṇ asanth āra ṃ pācīnābhimukha ṃ tad ā,
Tato mahiṃ dvidhā katvā samuṭṭhāsi mahāsanaṃ;
147 .Uccaṃ cuddasahatthena nānā citta vicittitaṃ,
Abhaṭṭhanahittha tatraṭṭho iccevaṃ daḷhamānaso;

148 .Kāma ṃ taco nah ārū ca a ṭṭhi ca avasissatu,
Upasussatu me gatte sabbantaṃ maṃsalohitaṃ;
149 .Na uṭṭhahāmabujjhitvā na jahe vīriyaṃ mama,
Adhiṭṭhahitvā evaṃ so nisīdi vajirāsane;
150 . Anatikkamaṃ ṭhapetvāna caraṇaṃ caraṇupari,
Kamalaṃ kamaleneva maṇibandhaṃ vidhāya so;
151 .
Bālāsokadalāsatta para ṃ vā’sokapallava ṃ,
Nidhāya nayanānatda pāṇiṃ pāṇitale jino;
152 .Yath ā sañjh āghan ālīḍ ha tu ṅgakañcana pabbato,
Surattacīvaracchanna cārigatta virājito;
153 .Udayāvalakoṭimhi dippantova divākaro
Kandharopari dippanta mukhamaṇḍalamaṇḍito;
154 .
Yath ā cāmikarabyamhe sun īla ṃ sīhapañjara ṃ,
Asampakampapamhehi pihitaddhasulocano;
155 .Nīluppalakalāpa ṃca jananettālip ātana ṃ,
Sajjhudaṇḍasamābaddha bodhikkhandhamaphassi so;
156 .Nisinno bodhito chejja pavāḷataruṇaṅkurā,
Patamānā samantāsuṃ tejaṃ viya kubuddhīnaṃ;
157 .Devā tattha samāgañjuṃ khippaṃ dasasahassiyaṃ,
Kamalāsanoragā ceva siddhavijjādharādayo
158 .Sahampati mahābrahmā brahmasenāpurakkhato,
Sitātapattaṃ dhārento ṭhīto sambuddha santike;
159 .Vīsaṃ ratana satāyāmaṃ vijayuttara nāmakaṃ,
Saṅkhaṃ dhamento aṭṭhāsi sādaro pākasāsano;
160 .Suyāmo saha senāya thomayanto narādhipaṃ,
Maṇitālavaṇṭaṃ paggayha mandamandena vījati;
161 .
Jitakitti lataggamhi sassa puppha ṃca pupph īta ṃ,
Vāḷavijanimuggayha aṭṭhā santusito tahiṃ;
162 . Beluva ṃ vīṇ am ādāya g īta ṃ nānālay ānuga ṃ,
Pañcasikho ṭhito tattha gāyamāno anekadhā;
163 .Mah ākālo ’pi n āgindo n āgasa ṅghapurakkhato,
Thomento tattha aṭṭhāsi navārahaguṇādihi;
164 .Ra ṅgabhumiṃ māpayitv ā gahetv āna vara ṅgan ā,
Upahāraṃ karontaṭṭhā timbarū sūriyavaccasā;
165 .Āgantv ā saha sen āya sita ṅgo sitabhusano,
Dhataraṭṭho ṭhito pubbe ārakkhaṃ kurumānako;
166 .Pūrento sakasenāya dakkhiṇassaṃ virūḷhako,
Ārakkhaṃ kurumānaṭṭhā nīlaṅgo nīlabhusano;

167 .Vir ūpakkho ’pi a ṭṭhāsi p ālaya ṃ pacchima ṃ disa ṃ,
Rattaṅgābharaṇo vammī nijasenāpurakkhato;
168 .Uttarassaṃ sasenāya ārakkhaṃ kurumānako,
Soṇṇavaṇṇaṅgābharaṇo aṭṭhāsi naravāhano;
169 .Kimettha bahulāpena jātikkhettamhi devatā,
Nāgatā neva vāhesuṃ sabbe etthe’va osaṭā;
170 .
Gagan ātotiṇṇ aketu p ādehi pathav ītale,
Nāgādayo na dhutāsuṃ ketunaṃ bahu kā kathā;
171 .Na dh ūtā dhajap ādehi v āyutudd āmavuttihi,
Tārakā gagane brūmo kinnu tattha dhajālutā;
172 .Pubbadisā cakkavāḷa silāyuggataketunaṃ,
Pādāni parabhāgādi cakkavāḷasilanvaguṃ;
173 .
Cakkav āḷa mah āmeru yugandhara nag ādayo,
Pupphāvataṃsakā’vāsuṃ nānāvaṇṇehi saṅkhatā;
174 . Vāmāmandamakaranda bindusandoha sundara ṃ,
Ullola padumākiṇṇa vitānaṃ vāsi ambaraṃ;
175 .Khittasogandhacuṇṇāni devabrahmādinā tahiṃ,
Vitānaṃ viya khāyanti cakkavāḷaggamaṇḍape;
176 .Kappūrāgarudhūpehī tattha tatthuggatehi mā,
Kālabbhakūṭacchannova āsi maññaṃ kathemu kiṃ;
177 .Jātikkhettesu devehi katagghikusumādinā,
Nosīnā dharaṇī bhārā disebhānaṃ balaṃ aho;
178 .Ambarālambamānānī pupphadāmāni bhūtalaṃ,
Ākaḍḍhanāya devehi baddharajjuva bhāsare
179 .Aññoññakaramuggayha gagane surasutdarī,
Paribbhamantā gāyanti tattha tattha manoramaṃ;
180 .
Ubho bhuje vik āsetv ā ma ṇḍ ita ṃ surasutdar ī,
Bhamanti bhantabheṇḍuva tattha tatthambare yugā;
181 .Nīluppalakalāpādī gahetv āna sura ṅgan ā,
Ṭhītāsuṃ parivāretvā pūjamānā narissaraṃ;
182 .Ratnapallavakalah āra kamaluppala sa ṅgate,
Sannīrakusumākiṇṇe puṇṇesogandhavārihī;
183 .Kañcan ādigha ṭe gayha ambare surasundar ī,
Katvāna sugataṃ majjhe pūjayiṃsu samantato
184 .Kañcan ādāsahatth ā ca k ācī kaññ ā tath ā ṭhitā,
Tālavaṇṭe gahetvāna ṭhītāsuṃ kāci devatā;
185 .Kāci maṅgala saṃyutta vacanā tava patthanā,
Samijjhatuti ghosentī parivāretvā ṭhitā jinaṃ;

186 . Sirivacch ādi paggayha a ṭṭhama ṅgalamuttama ṃ,
Ṭhitāsuṃ gagane nārī parivāretvā munissaraṃ;
187 .Naccanti keci kīḷanti selenti ca lalanti ca,
Vādenti keci gāyanti velukkhepaṃ karonti ca;
188 .Nekapupphagghipantī ca tathā dīpagghipanti ca,
Maṇicāmīkarāsajjhu agghikā pantiyo tathā;
189 .
Ābrahmabhavanuggamma cakkav āḷasamantato,
Tiṭṭhanti jalamānāyo buddhassa maṅgalussave;
190 .Sattaratanasambhutā nānā tora ṇapantīyo,
Hemarambhāmayā cāpi tathā dussamayā siyuṃ;
191 .Nānāvaṇṇehi nekehi chattehi ca nirantaraṃ,
Cakkavāḷodaraṃ āsi saraṃca kamalākulaṃ;
192 .
Tattha tatthujjalāneka yantad īpāvalī mah ī,
Tārakājālakākiṇṇa gaganaṅganasantibhā;
193 .Dhajantarita chattā’su ṃ cakkav āḷagirūpari,
Nirantarā’suṃ tattheva ghaṭadīpā ca toraṇa;
194 .Nānāturiyanādehi nānāsaṅgītitāhi ca,
Sādhuvādehi nekehi cakkavāḷo phuṭo ahū;
195 .Aho mahantatā tassa buddhassa katamaṅgale,
Pūjāvisesaṃ taṃ ko hi mukhenekena bhāsatī;
196 .Catummukho sahassakkho dvisahassanayano phaṇī,
Dasakaṇṭho’pi taṃ sabbaṃ neva sakkonti bhāsituṃ;
197 .Evaṃ surāsurabrahma venateyyoragādihi,
Nirantaraṃ katāneka mahāmaha samākule;
198 . Tasmintu vāsare māro passitvā bhuvanaṃ idaṃ,
Āmantetvā sānuvare āhevaṃ sakutūhalo;
199 .
Sabbe dibbavim ānā bho suññ ā dissanti cha ḍḍ itā,
Purapālampahāpetvā kva gatā’suṃ sadevakā;
200 .Kimbho m āra na jānāsi matto sutto ’si ajja kiṃ,
Suddhodaniya siddhattho māyāya tanayo ayaṃ;
201 .Puretv ā pāram ī sabb ā katv āna abhinikkhama ṃ,
Bodhimule nisinno si ajja buddho bhavāmīti;
202 .Tassa p ūjāvidh ānattha ṃ dasasahass īsu devatā,
Samāgatā haṭṭhatuṭṭhā karontajja mahāmahaṃ;
203 .Kinnu te badhira ṃ sota ṃ kinnu parih āyi locana ṃ,
Dhajaggā te na dissanti ullolaṃ te na sūyati;
204 .Tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā antako khalu pāpimā,
Dukkhito dummano tesaṃ socanto idambruvi;

205 .Aho vatā’tiparih āni sa ṃsārassa mah ā aya ṃ,
Asāro khalu saṃsāro siddhatthe vibhavaṃ gate;
206 .Aho vatā’ti naṭṭhamhā tivaṭṭaṃ paripuritaṃ,
Hoti bho dahanā daḍḍhavanaṃvāti alakkhikaṃ;
207 .Nirālokaṃ tilokaṃ bho asuraṃ vāsaraṃ yathā,
Parimosaratanaṃ hoti rajjaṃ vedaṃ jagattayaṃ;
208 .
Mamesa visaya ṃ hitv ā yāti siddhatthad ārako,
Tena yātena maggena nikkhamanti bahujjanā;
209 .Bhavanta ṃ na karoteso y āva suddhodanatrajo,
Etha gacchāma siddhatthamasiddhatthaṃ karoma bho;
210 .Māpetha bheravaṃ vaṇṇaṃ bībhacchaṃ duddasaṃ kharaṃ,
Saddeneva palāpetha tūlabhaṭṭaṃva vāyunā;
211 .
Tassa ta ṃ vacana ṃ sutv ā mārasen ā sam āgamu ṃ,
Nānāvesadharā hutvā nānāyudha samaṅgino;
212 .Yojan āna ṃ tad ā māro diya ḍḍ hasatamuccato,
Girimekhalamāruyha senāya sahasā’gamī;
213 .Disvāna durato ettaṃ devā māraṃ savāhiniṃ,
Bhayaṭṭāpagamuṃ khippaṃ dhāvamānā disodisaṃ;
214 .Saṃkhippa khippaṃ sacchattaṃ brahmā dhāvi parammukho,
Katvāna piṭṭhiyaṃ saṅkhaṃ sakko dhāvi visaṅkito;
215 .Mahākālo’pi nāgindo nimujja mahiyaṃ tadā,
Vattadattakaro bhīru sake nipati mañcake;
216 .Saṃ saṃ pūjāvidhānantu chaḍḍetvāna sadevakā,
Gatāsuṃ suññakaṃ āsi cakkavāḷamidaṃ tadā;
217 .Nissirīkaṃ padesaṃ taṃ asobhaṃ asamañjasaṃ,
Ahosi patitāneka pūjābhaṇḍasamākulaṃ;
218 .
Ekova tattha sugato nis īdi vajirāsane,
Pajjalaṃ nijasiriyā sūriyova yugandhare;
219 .Akampo ca asantrāsī lomaha ṃsa vivajjito,
Abhīto sīharājāva migacchāpānamaggato;
220 .Tato dhammissarassagge dunnimittāni jāyaru ṃ,
Andhakāraṃ disā āsuṃ dhūmaketu ca ambare;
221 .Dina ṃ duddinaka ṃ ā si hatara ṃsi div ākaro,
Ukkāpato’pi paññāyi disāḍāhopapajjatha;
222 .Aghane gagane āsu ṃ indac āpavirajjutī,
Analāsaniyo’dittā tattha tattha patantī ca
223 .Kākolasaṅghā vassiṃsu uṇṇa sakuṇakosiyā,
Cariṃsu ambare’petā kabandhā ca bhayāvahā;

224 . Sena ṃ sa ṃvidahitv āna tato m āro abhiddavi,
Āgantvā cakkavāḷamhi ṭhito jinamudikkhiya;
225 .Ekakassa manussassa santikopagamaṃ mama,
Na yuttañhi gajo yāti gajaṃ no yāti kotthukaṃ;
226 .Netaṃ garu palāpetuṃ kālo iti vicintiya,
Māpesi kupito khippaṃ kappanila samānilaṃ;
227 .
Khipanto gagane khippa ṃ uddharitv ā vanaspatī,
Katvāna vanamummūlaṃ viddhaṃsento asesakaṃ;
228 .Cāletv ā tālas ālādiṃ luñcitv ā gagane khipa ṃ,
Pātento cakkavāḷante vājisīha gajādayo;
229 .Paharitvā vivattetvā girikūṭāni ukkhipaṃ,
Bhamayanto nabhomajjhe dhāvateva tato tato;
230 .
Silāhi silāsa ṅgha ṭṭa mah ānāda ṃ pavattaya ṃ,
Pātento dahanañcāpi dhūmamambara mukkhipaṃ;
231 .Bhamayanto gahetv āna ambare chadaniṭṭhik ā,
Pāsāde parivattetvā paharanto nagādisu;
232 .Khananto pathaviṃ paṃsuṃ gahetvāmbaramaṇḍale,
Bandhantova paraṃ bhumiṃ bhindanto tuṅgapabbate;
233 .Bhayānakena saddena upagamma mahāmuniṃ,
Cāletuṃ neva so sakkhi aṃsumattampi cīvare;
234 .Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
Paṭhame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
235 .Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
Iti paṭhamo vijayo.
236 .
Disv ā namuci dh īrassa m āluten ānupaddava ṃ,
Dukkhī ca dummano āsi kodhenāturamānaso;
237 .Hotu d āni mahoghena pav āhemi ima ṃ yatiṃ,
Māpetvāna mahāmeghaṃ socanāya alaṃ mama;
238 .Iti cintiya so m āro mah āmeghamam āpayi,
Disāsumpihitā sabbā andhakāro avatthari;
239 .Uparūpari gu ṇā hutv ā sahass āni satāni’pi,
Dhārādharā mahādhārā vattayiṃsu samantato;
240 .Sod āmin īsahassehi vinaddha ṃva nabha ṃ ah ū,
Tattha tattha disābhāge indacāpā avattatha;
241 .Mahārajatarajjūhi sibbitāva nabhāvanī,
Dharādharorudhārāhi nirantarapavattihi;

242 .Tattha tattha patantāni ghorāsanisatā ahu ṃ,
Mahābhīma nabho bherissanā āsuṃ tahiṃ tahiṃ;
243 .Uddharanto mahāsele mahogho ca tadubbhave,
Kelāsa sikharākāra eṇepuñje samubbahaṃ;
244 .Mahāthūpappamāṇādi mahābubbulamubbahaṃ,
Gambhīro puthulo caṇḍo upagamma jinantikaṃ;
245 .
Sarīre lomamattampi temetumasamatthako,
Gato mahogho buddhassa’bho’nubhāvamahantatā;
246 .Tad āsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
Dutiye mārayuddhamhi mārassāsī parājayo;
247 .Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna nara sārathiṃ,
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
Dutiyo vijayo.
248 .
Tato m āro asakkonto vassoghena upaddava ṃ,
Kātuṃ tassa usūyādi kopākulamano tadā;
249 .Bhavatajja kimetena māraṇe tassa kiṃ garu,
Idānaṅgāravuṭṭhīhi jhāpemi sahasā imaṃ;
250 .Iti cintiya so māro māpetvāṅgāra vuṭṭhiyo,
Pesesi nabhasā tassa sambuddhassa upantikaṃ;
251 .Mahāpabbatasaṅkāsa jalitaṅgāra rāsayo,
Dhāviṃsu nahasā tattha accimanto mahabbhayā;
252 .Cicciṭāyana saddehi pūrayanto disantaraṃ,
Dhūpāyanto phuliṅgehi mārassāpi bhayāvahā;
253 .Ujjālentā mahārukkhe pabbate’pi ca sammukhe,
Narakodaruggatā aggī rāsīvāti bhayāvahā;
254 .
Upagantv ā muhuttena nisinna ṃ munipu ṅgava ṃ,
Madhumattālijhaṅkāra nādākuladisāmukhā;
255 .Pātenti satatāmanda makarandaja bindavo,
Mālāvataṃsakā hutvā pādamule patiṃsu tā;
256 .Tad āsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
Tatiye māra yuddhamhi mārassāsi parājayo;
257 .Eva ṃ mah ānubh āvoti mantv āna naras ārathiṃ,
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
Tatiyo vijayo.
258 .Tenānupaddutaṃ buddhaṃ passitvāna pajāpati,
Dukkhito dummano hutvā evaṃ cintesi dummati;

259 .Pāsāṇ avassa ṃ māpetv ā cu ṇṇ etv ā panima ṃ yatiṃ,
Viddhaṃsemīti cintetvā māpesūpalavassakaṃ;
260 . Tasmiṃ vasse’ti bībhacchā dhūmāyantā sajotikā,
Jalitaṅgārasaṅkāsā pāsāṇuccāvacā bahū;
261 .Karānaññoññasaṅghaṭṭā mahantaṃ bheravaṃ ravaṃ,
Duddinaṃ dhūmajālāhi kurumānā samantato;
262 .
Satth ūpagantv ābhimukha ṃ santam ālāgulā viya,
Patiṃsu siripāde te amandāmodavāhino;
263 .Tad āsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
Catutthe mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
264 .Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
Catuttho vijayo.
265 .
Disv ānattamano m āro ditto kodhaggin ā tad ā,
Māpetvā’yudhavassaṃ so pesesi tadupantikaṃ;
266 .Nettiṃsacchūrikā satti heṇḍivāla gadādayo,
Tiṇgadhārā pajjalitā acirajjuti sannibhā;
267 .Yathā pupphopahāropagantvāna gaganaṅganā,
Evaṃ sambuddhapādesu patiṃsu parivattitā;
268 .Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
Pañcame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
269 .Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
Pañcamo vijayo.
270 .
Ta ṃ disv ā pāpim ā kuddho ya ṃ ya ṃ tassa karoma ’ha ṃ,
Taṃ taṃ’dānī na sakkoti kiñci kākumu’pakkamaṃ;
271 . Māpesi kukkula ṃ vassa ṃ māram īta ’dhun ā muniṃ,
So’gā’kāsā sampaditto dhūmāyantova pajjalaṃ;
272 .Jinass ābhimukha ṃ gantv ā kukkulo parivattiya,
Candanassa sitabbhassa dhūlī hutvāna pagghari;
273 .Tad āsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
Chaṭṭhe namuci yuddhamhi mārassāsī parājayo;
274 .Eva ṃ mah ānubh āvoti mantv āna naras ārathiṃ,
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
Chaṭṭho vijayo.
275 .Tato disvāna taṃ kaṇho kaṇhasenā purakkhato,

Sa ṅkuddho pesayi tattha vassa ṃ so sikat āmaya ṃ;
276 .Khadīraṅgāra saṅkāsā vālukā gaganāgatā,
Bhassantā jinapādante vāsacuṇṇattamāgatā;
277 .Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
Sattame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
278 .
Eva ṃ mah ānubh āvoti mantv āna nara s ārathi ṃ,
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
Sattamo vijayo.
279 .Tampi disvā asajjanto ahirī kopaketuko,
Māpetvā palipandāni tattha osīdayāmi taṃ;
280 .
Iti cintiya m āpetv ā pesesi palipa ṃ ghana ṃ,
Dhūpāyanto pajjalanto gantvā so nabhasā lahuṃ;
281 .Sambuddhasirip ādamhi sampatto nibbuto tato,
Nānāsugandhasambhuta gandhakaddamataṃ gato;
282 . Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
Aṭṭhame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
283 .Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
284 .Olokento tato māro mārāriṃ siriyujjalaṃ,
Disvā cittampasādetumasakkonto’ti kopavā;
285 .Ajjetamandhakārasmiṃ pakkhipitvā pamohituṃ,
Mayhaṃ bhāroti cintetvā māpesi timiraṃ ghanaṃ;
286 .Lokantaresu sambhuta timiso’va bhayāvaho,
Gantvāna gaganā so hi patvāna munisantikaṃ;
287 .
Yath ā timiram āyāti vin āsa ṃ suriyuggate,
Evamāsi jinaggamhi andhakāro tathāvidho;
288 .Tad āsi vijayo tassa sambuddhassa sir īmato,
Navame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
289 .Eva ṃ mah ānubh āvoti mantv āna naras ārathi ṃ,
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
Navamo vijayo.
290 .Eva ṃ navahi vu ṭṭ hihi katv ā māro mah ā bhava ṃ,
Na tassopaddavaṃ disvā dittakopānalākulo;
291 .Gahetvāna tato khippaṃ ṭhapitaṃ attaguttiyā,
Cakkāyudhaṃ mahātejaṃ kupito khipi vegasā;
292 .Dhārādharaṃ tamuggayha kuddho paharate yadī,

Kal īra ṃva asajjanto vikha ṇḍ eti paj āpati;
293 .Tatheva so mahiṃ kuddho māro khipati vegavā,
Na bhavantosadhā pāṇā visussanti sarādayo;
294 . Tatheva kupito tena khipate so mahambudhiṃ,
Vilayaṃ jalajā yanti sussate so mahaṇṇavo;
295 .
Eva ṃ mah ānubh āvo so gacchanto jalambare,
Patvāna patito nāthaṃ hutvāna pupphacumbaṭaṃ;
296 .Tad āsi vijayo tassa sambuddhassa sir īmato,
Dasame mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
297 .Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
Dasamo vijayo.
298 .
Iti kopaggin ā dittamana ṃ māra ṃ tad ā jino,
Karuṇājalasekena nibbāpento nisīdi so;
299 .Evaṃ katvāpi so kuddho aladdhavijayo tadā,
Āmantesi sakaṃ senaṃ palayānalabheravaṃ;
300 .Ethāsu vata’re mayhaṃ assavā mārakiṅkarā,
Nānāvesadharā hotha dhāretha vividhāyudhe;
301 .Saddehetaṃ palāpetha yātha gaṇhatha bandhatha,
Pāde gahetvā khipatha cakkavāḷantaraṃ ito;
302 .Athagā saha vācāhi bhiṃsā sā māravāhinī,
Turaṅga vyaggha mātaṅga sīhādirūpa bhiṃsanā;
303 .Sā mārassubhato passe catuvīsatiyojane,
Ṭhitā pacchimabhāgamhī cakkavāḷasilāvadhiṃ;
304 .
Bahalattena s ā ā si sampu ṇṇ a navayojan ā,
Yakkha peta pisācādi vesehi bhayavāhinī;
305 .Sa ṃva ṭṭ a v ātasamp āta khubh ītambudhino viya,
Ullola bhimaghoso tu gato brahmapurāvadhiṃ;
306 . Danta sa ṅgha ṭṭ a sañj āta j ālāmālā sam ākul ā,
Tesaṃgārā’va dittāsuṃ kodhummīlita locanā
307 .Vahanti dh ūmakkhandh āni mukhako ṭara ko ṭih ī,
Nīhaṭā nīhaṭā jivhā subhīmoragataṃ gatā;
308 .Uddharitv āna t ālādi karitv āna sar āsane,
Bhujaṅge ca guṇe keci gāḷhamākaḍḍhayanti ca;
309 .Puṇḍarīkaccha sīhādī khipantābhimukhe tadā,
Dhāvanteke samuggayha purato dittapabbate;

310 .Bhay ānak āti nek āni s īsāneka kalebare,
Māpayitvāna purato dhāvanti keci kiṅkarā;
311 .Sīsena sīhasaṅkāsā gattena manujopamā,
Buddhassābhimukhaṃ keci dhāvanti māra kiṅkarā;
312 .Kaṇṭhīravākāradehā mukhena khalu rakkhasā,
Hutvāna abhidhāvanti kecimārassa kiṅkarā;
313 .
Da ṇḍ am ānavak ā sīsabh āgen ā’tibhay āvah ā,
Gattena rakkhasā hutvā keci dhāvanti kiṅakarā;
314 .Dīpacchebha tura ṅgāna ṃ vyaggha khaggavis āṇ ina ṃ,
Varāha mahisādīnaṃ kaṇṇapāvura bhoginaṃ;
315 .Sīsākāra mahāsīse tabbiruddhe kalebare,
Māpetvā abhidhāvanti keci mārassa kiṅkarā;
316 .
Āka ḍḍ hent ā kapol āna ṃ karas ākh āhi sammukhe,
Dassayantā mahādāṭhaṃ kecenti mārakiṅkarā;
317 .Tikhi ṇagganakh ā keci ph ālayant ā sakodare,
Ante gale pilandhitvā dhāvanti kiṅkarāpare;
318 .Gilantā keci phaṇino uggirantā tatheva ca,
Sīsa kandhara kaṇṇanta bāhu aṅguli ādisu;
319 . Sakalesu sarīresu visadhūmaggi saṅkule,
Dhārentā’sivise keci dhāvantyagge bhayāvahā;
320 .Padittāyogule gayha khipanteke anekadhā,
Dittapabbatamuddhacca keci aggikapālake,
Khipannā abhidhāvanti daṭṭhoṭṭhā bhīmalocanā;
321 .
Lālayant ā sak ā jivh ā khandhe katv āna muggare,
Mattabhujaṅga vesena dhāvanti apare bhaṭā;
322 .Pibant ā lohit āneke kh ādant ā pisite pare,
Pisācāva’caruṃ keci munirājassa aggato;
323 .Ulla ṅghant ā ca selent ā dh āvant ā jalit āyudh ā,
Bhimavesadharā yakkhā kecenti bhakuṭīmukhā;
324 .Paṇuṇṇa saravassehi kuntatomara vuṭṭhihi,
Bheṇḍivālā’sicakkehi nibbharāsi digantaraṃ;
325 .Yaṃ diṭṭha suta mattena maraṇaṃ citta vibbhamaṃ,
Yāti loko kathaṃ ko taṃ nissesaṃ bhāsate naro;
326 .Nekadantasahassehi nikkhantaggisikhāyutaṃ,
Dānanijjharasampātaṃ bhīmagajjanagajjitaṃ;
327 .Nekasata karaggehi dhatāyolaguḷādikaṃ,
Sannaddhaṃ kavacādīhi giriṃca girimekhalaṃ;

328 .Ārūḷ ho p āpim ā tattha uss āpetv ā jayaddhaja ṃ,
Visālāvatta dāṭhaggo cipiṭagga bhagga nāsiko;
329 .Daṭṭhoṭṭha bhīmavadano bhakuṭī vali lalāṭako,
Kodhānalehi sandiddha mahakkho tambadāṭhīko;
330 .Nīlapabbata saṅakkāsa visamaṅgo mahodaro,
Gonasoraga sappādi aṅgīkata subhiṃsano;
331 .
Sahassab āhu ṃ māpetv ā ch ūrik ā ya ṭṭ hi satti ca,
Kodaṇḍacaṇḍabāṇe ca cakka kuntagadādi ca;
332 .Sa ṅku vet ālik ā pharasu p āsamuggara a ṅkuse,
Gahetvā kaṇayañcātha tisūla vajirāyudhe;
333 .Parivattesi ākāse tesamaññoñña ghaṭṭanā,
Uggatehi phuliṅgehi dhāvantehi samantato;
334 .
Aggi cakkapar īta ṃca kurum āno nija ṃ tanu ṃ,
Āvahanto bhayaṃ brahma sura siddhādīnaṃ tadā,
Sa māraseno so māro bhagavantamupāgami;
335 .Udayāvalakūṭamhi bhāsantova pabhākaro,
Suppatiṭṭhitamerū’va tikūṭācala muddhani;
336 .Katvāna piṭṭhito bodhiṃ bhūruhaṃ vajirāsane,
Nisinno bhagavā’tīva niccalo atirocati;
337 .
Akampo so mun ī evamagge ’kāsi nija ṃ bala ṃ,
Sammappadhānasaṃyutto dayāmetto mahesiko;
338 .Catubuddhabhumisa ṅkh āta jayabhumimudikkhiya,
Catussaṅgahavatthūnaṃ yojetvā dvārakoṭṭhake;
339 .Yojetv āna thira ṃ tattha saddh ādibalako ṭṭ hake,
Satipaṭṭhānapākāre abhejjindriya gopure;
340 .Thirañ āṇ ayudh āki ṇṇ e mett ā sann āha vammito,
Abhīta bhāratī bhuri bherisaṅkha purakkhato;
341 .Catura ṅgaviriyuttu ṅga m āta ṅgakkhandhasa ṅgato,
Puññasambhārabhārena kampayaṃ vasudhātalaṃ;
342 .Cariyattaya saṅkhāta’mussāpita jayaddhajo,
Evaṃ vidhāya mārāri mārasaṅgāma maṇḍalaṃ;
343 .Dānādayo mahāyodhe āhūya sahajātake,
Suṇātha bho giraṃ mayhaṃ bhavatajja mahā bhavo;
344 . Etha yātha samaggattha na ossakkatha sujjhatha,
Vijetuṃ mārayuddhamhī na sakkā’sesajantuhi;
345 .Ajja gacchati niṭṭhānaṃ so bho pāramitābhaṭā,
Sahussāhā mamaggamhi dassetha vīriyaṃ sakaṃ;

346 .Atha d ānabha ṭo āha appho ṭaṃ digu ṇaṃ bhuja ṃ,
Passadāni mahāvīra balaṃ me māradhaṃsane;
347 .Paramatthapārami yodhaṃ tathe’va upapāramiṃ,
Ubho passe karitvāna saseno dhāvi dappavā;
348 .Tatheva sīlanāmavho pāramībhaṭa’muttamo,
Nikkhamma saha senāya mārasenamabhiddavī;
349 .
Tath ānekkhamman āmopi sannaddho ’sabha ṭo bha ṭo,
Mārasenāmige hantuṃ dhāvi dīpī’va sāhaso;
350 .Paññ āyodho ’pi gacchanto s āṭ opo dh āvi dappav ā,
Māramerumahā ajja sasenummūlayāmiti;
351 .Vīriyapāramitā yodho daṭṭhoṭṭho bhīmagajjano,
Sosemi mama tejena vadaṃ’gā māra sāgaraṃ;
352 .
Khantisaccavhay ā ceva tato ’dhi ṭṭ hānako bha ṭo,
Āsu dhāviṃsu pātetuṃ mārassa makaraddhajaṃ;
353 .Mett ānāmo mah āyodho m āro mayhamalanti ’gā,
Upekkhako’pī so yodho mārasenaṃ padālituṃ;
354 .Pesetvevaṃ jino senaṃ’sarīraṃ daḷhavikkamaṃ,
Nisidi tassa tejena nirussāhāsi sā camū;
355 .Aho bho vimhayaṃ dāni suṇātha munino mama,
Jeti eko nisinnova samāraṃ māravāhiniṃ;
356 .Kopānalena sandittaṃ duṭṭha ruṭṭhaṃ pajāpatiṃ,
Aduṭṭho jeti sambuddho ānubhāvo hi tādiso;
357 . Dittāyudhe khipante’pi vijjhante vasavattinī,
Nirāyudho’va taṃ jeti ānubhāvo hi tādiso;
358 .Sahāṭopaṃ sahaṅakāraṃ māraṃ sāḍambaraṃ tadā,
Niccalo jeti sambuddho ānubhāvo hi tādiso;
359 .
Hatthassa rathapatt īhi dh āvanta ṃ tamitocito,
Nisinnova jino jeti ānubhāvo hi tādiso;
360 .Bh āsanta ṃ nekadh ā ka ṇṇ a ka ṭhora giramantaka ṃ,
Nissaddo jeti sambuddho ānubhāvo hi tādiso;
361 .Mārop āgamma a ṭṭ hāsi la ṅghitu ṃ asamatthako,
Buddhatejaggi pākāraṃ dittamabbhuggataṃ thiraṃ;
362 .Tad āha namuci kuddho bhujamukkhippa ’mīdisa ṃ,
Khippaṃ siddhattha he gaccha santakedaṃ mamāsanaṃ;
363 .No ce gacchasi te hadaya ṃ ph ālemi nakhasattihi,
Vicuṇṇemi tuvaṃ pāde gahetvā pathavītale;
364 .Passa me mahatiṃ senaṃ passa āyudhasañcayaṃ,
Tena taṃ abhimaddāmi tuvaṭaṃ gacchidaṃ mama;

365 . Athassa vacana ṃ sutv ā jino ’ha madhura ṅgiro,
Kadā te pūritā māra pallaṅkatthāya pāramī;
366 . Kadā adāsi sīsādī dānaṃ sīlaṃ kathaṃ tava,
Tadatthāya kathāpehi ke te paccakkhakārakā;
367 . Athā’ha pharuso māro netaṃ garu mune mama,
Ayaṃ sā parisā sabbā tassa paccakkhakārakaṃ;
368 .
Ugghosesi mah āsen ā pakkh ī’hanti visu ṃ visu ṃ ,
Bhumudriyana mattova tato kolāhalo ahu;
369 . Ath āha m āro sama ṇa aha ṃ sakkhi kath āpayi ṃ ,
Tava ko sakkhi yajjatthi kathāpehi lahuṃ mama;
370 . Athāha bhagavā tassa gambhīraṃ madhuraṃ giraṃ,
Nicchārentā mayūrassa sunādaṃ phaṇino yathā;
371 .
Taveva me na sant īdha paccakkhattha ṃ sacetan ā,
Acetanāva medāni santi paccakkhavādino;
372 . Iti vatv āna m ārāri sañtdh ā jim ūta gabbhato,
Nikkhanta vijjusaṅkāsaṃ karaṃ cāmīkarajjutiṃ;
373 . Ratta cīvaragabbhamhā nīharitvā jino tadā,
Dharaṇyabhimukhaṃ’kāsi uddissa bhumikāminiṃ;
374 . Dānamānādikamme me kampantī jātijātiyaṃ,
Kimajja nissaṇāsī’ti jino vācamudāharī;
375 . Sakkhi’hanti vadantīva tato bhumivaraṅganā,
Saḷilāvanipariyantā gajjanti nacci tāvade;
376 . Mahī sāgara ūmī’va uṭṭhāpenti mahūmiyo,
Chaddhā kampi kulālassa cakkaṃvāti paribbhami;
377 . Himavā girirājā ca yugandhara nagādayo,
Kūṭabāgā samukkhippa nacciṃsu naṭakā viya;
378 .
Disv ā sutv ā tamacchera ṃ gayenubbigga m ānas ā,
Mārasenā pabhinnāsi bhinnavelova sāgaro;
379 . Bhayena ṭṭ assar ā bhant ā patantaññoñña gha ṭṭ an ā,
Vikiritvā kace piṭṭhe dhāviṃsu mārakiṅkarā;
380 . Gahit āyudh āni cha ḍḍ ent ā pidahant ānana ṃ kar ā,
Nivatthavatthamatte’pi dhāviṃsu anapekkhakā;
381 . A ṅguliyo mukhe keci pakkhipanti rudanti ca,
Keci vandanti yāvanti abhayaṃ sāmi dehi no;
382 . Siddhattho ’ya ṃ jito kinnu niss āsā ruddhabh āsan ā,
Piṭṭhipassamudikkhanti dhāviṃsu cakitā pare;
383 . Girimekhalo’pi nāgindo jannukena patī tadā,
Māro’pi patito khippaṃ dhāvitvā’dassanaṃ gato;

384 . Ta ṅka ṇe uggato āsi satthu kitti jayaddhajo,
Avahentova surādīnaṃ brahmalokāvadhiṃ gato;
385 . Tadāsi vijayo tassa sambuddhassa sirīmato,
Carime mārayuddhamhi mārassāsi parājayo;
386 . Evaṃ mahānubhāvoti mantvāna narasārathiṃ,
Niccaṃ vandatha pūjetha so hi vo saraṇaṃ sadā;
Ekādasamo vijayo.
387 .
Laddh ābhivijaye buddhe nisinne vajir āsane,
Parivārayuṃ gatāgamma pure viya surādayo;
388 . Devā te nikhilā netvā nānāpūjāvidhiṃ tato,
Santuṭṭhā munino’kāsuṃ mahantaṃ jayamaṅgalaṃ;
389 .
Sampatt ātha nis ākant ā m ānetu ṃ ca munissara ṃ ,
Pubbāparambare lagga sasīṇakkaṇṇa bhusaṇa;
390 . Sun īlākāsa dhammille dhatta t ārālim ālik ā,
Vījentīva disā bāhā phullacūtaka cāmare;
391 . Mallikā mukulāsatta sammattāligaṇā tadā,
Dhamentā viya saṅkhāni kūjenti madhuraṃ giraṃ;
392 . Sāmoda makarandehi mandamandānilāgatā,
Sajuṇhā jinabimbamhi utuṃ gāhenti sītalaṃ;
393 . Avijjādi mahāmūlaṃ tivaṭṭatthira khandhakaṃ,
Saṃsāra visarukkhaṃ so āraddhummulituṃ tadā;
394 . Bhāvento purime yāme saranto khandhasantatiṃ,
Pubbenivāsānussati ñāṇaṃ laddhā narissaro;
395 . Tathā majjhima yāmamhi dibbacakkhu visodhanā,
Cutupapāta ñāṇañca adhigaṃtvāna sabbaso;
396 .
Rattiy ā pacchime y āme cintayanto jar ādayo,
Vipassitvā nāmarūpe āropetvā tilakkhaṇaṃ;
397 . Sammasanto kilesehi vivecetv ā saka ṃ mana ṃ ,
Āsavānaṃ khaye ñāṇā laddhā aggaphalaṃ tadā;
398 . Patto nibb āṇ anagara ṃ bojjha ṅga ratanissaro,
Saddhammarājā hutvāna pītivācamudāharī;
399 . Anekaj āti sa ṃ sāra ṃ sandh āvissa ṃ anibbisa ṃ ,
Gahakārakaṃ gavesanto dukkhā jāti punappunaṃ;
400 . Gahak āraka di ṭṭ hosi puna geha ṃ na k āhasi,
Sabbā te phāsukā bhaggā gahakūṭaṃ visaṅkhitaṃ,
Visaṅkhāragataṃ cittaṃ taṇhānaṃ khayamajjhagā;
401 . Icceva maggamatadānavidhippavīṇa,
K āruññapuññahadayena mahodayena,

Patv ā bhava ṇṇ avamap āramanantadukkha ṃ ,
Yenocitā paramapāramitā jinena;
402 . Yoceva sabbavibhava ṃ pa ṇuditva rajja ṃ
Nikkhamma patva calapattamahīruhassa,
Mūle nisajja sabalaṃ pabalañca māraṃ,
Pāpārayo ca vijito sa dadātu santiṃ;
Abhisambodhi kathā.
403 .
Tilokan ātho sugato tato tad ā
Udānavācaṃ samudāharitvā,
Pallaṅkamābhujja dumindamūle
Cintesi evaṃ vajirāsanasmiṃ;
404 .
D ānādayo p āramit ā cinitv ā
Asaṅkhakappāni ca khepayitvā,
Asseva pallaṅkavarassa hetu
Sandhāvitaṃ taṃ bhajitaṃ vayajja;
405 . Yāvassu puṇṇa mama cetanāyo
Tāvettha acchāmi na vuṭṭhahāmi,
Maṃtvāna so nekasahassasaṅkhā
Jino samāpatti valañji tattha;
406 . Devātidevo tibhavekanātho
Hatāvakāso jitapañcamāro,
Pitāmahādīhi mahīyamāno
Khepesi satthā divasāni satta;
Iti paṭhama sattāhaṃ.
407 . Yasmāsanaṃ neva jahāti tasmā
Tisandhiyuttena nisīditeva,
Ajjāpi kattabbamanena atthi
Devānamicchāsi manamhi kaṅkhā;
408 .
Tesa ṃ mana ṃ so manas ā viditv ā
Vinodanatthaṃ vimatintu tesaṃ,
Uṭṭhāya tamhā nabhamuppatitvā
Dassesi tesaṃ munipāṭiheraṃ;
409 .
Vinodayitv ā sugato tadeva ṃ
Sudhāsinaṃ cetasi kaṅkharāsiṃ,
Pallaṅkato uttarapubbakaṇṇaṃ
Ākāsatoruyha jalaṃ ravīva;
410 .
Jino dumindassa ca āsanassa
Bahūpakārattamanussaranto,
Ṭhito padaṃ kiñci akopayanto
Ito cito loka na mujjahanto;
411 .
N īlāyatakkh āmalakantitoya
Dhārānipātena dumindarājaṃ,
Nisiñcam āno divas āni satta

Pūjesi ta ṃ ’nimisalocanehi;
412 . Ajjāpi tasmiṃ dharaṇippadese
Katassa thūpassa tadeva nāmaṃ,
Ahosi devā ca naro’ragā ca
Mahenti te tena divaṃ payanti;
Iti dutiya sattāhaṃ.
413 . Devā tato devavarassa tassa
Sucaṅkamaṃ’kaṃsu maṇīhi nānā,
Pallaṅkato ṭhānavarassa majjhe
Pubbāparāsāyanamantarāle;
414 . Narinda nāginda surinda pūjito
Chabbaṇṇaraṃsīhi samujjalanto,
Nīlambare tārakito sasī’va
So caṅkamī satta ahāni tattha;
415 .
Ajj āpi tasmi ṃ dhara ṇippadese
Katassa thūpassa tadeva nāmaṃ,
Ahosi devā ca naroragā ca
Mahenti te tena divaṃ payanti;
Iti tatiya sattāhaṃ.
416 .
Tato dumindassa sur āsurind ā
Mahītale pacchimottarāyaṃ,
Māpiṃsu nānāratanālayaggaṃ
Nisajja pallaṅkavare tahiṃ so;
417 .
Sududdas āgādhamap ārap āra ṃ
Samantapaṭṭhānataraṅgabhaṅgiṃ,
Dhammodadhiṃ ñāṇasumerumatthā
Sālolayaṃ khepayahāni satta;
418 .
Ajj āpi tasmi ṃ dhara ṇippadese
Katassa thūpassa tadeva nāmaṃ,
Ahosi devā ca naroragā ca
Mahenti te tena divaṃ payanti;
Iti catuttha sattāhaṃ.
419 .
Tato jino gantva ’jap ālam ūle
Vimuttijaṃ sāduphalaṃ’nubhonto,
Sattāhamattaṃ ativattayī so
Devātidevo karuṇāguṇaggo;
420 . Tadāgatā māravadhū munitdaṃ
Palobhituṃ yā pituno sakāsā,
Tāsaṃ payogampidha bindumattaṃ
Kathīyate taṃ samupāgatattā;
421 . Tadā sa māro samare jinena
Par ājito socanako ’paga ṃ tv ā,

Pajjh āyam āno ’tha adhomukho ’ca
Nisīdi tuṇhī vilikhaṃ chamāyaṃ;
422 . Par ājaya ṃ mayha mameva doso
Na tassa kasmāhamayaṃ’ca nāsiṃ,
Sīsakkhimaṃsādi ca puttadāre
Nādanti evaṃ manasī karonto;
423 .
Pavattimeta ṃ makaraddhajassa
Sutvāna taṇhā aratī ragā ca,
Yatthacchi māro parisocayanto
Tatthāgamuṃ tā cakitā khaṇena;
424 . Disvāna taṃ tattha tathā nisinnaṃ
Nissāsaruddhaṃ giramuggirantī,
Tusāra bindunivahehi’sāra
Paṅkeruhākāra visālanettā;
425 . Hā tāta hā tāta kimāsi tedaṃ
Naṭṭhannu te kiṃ vada patthasī kiṃ,
Ko te diso kena parājito’si
Kimānayissāma hanāma kaṃ no;
426 . Kimhotiyodāni na passathetaṃ
Suddhodanīyaṃ tatakittighosaṃ,
Mukhamhi mayhaṃ masimakkhayantaṃ
Aticca yantaṃ visayaṃ pasayha;
427 .
Na bh āriy ā tāta manussabh ūta ṃ
Kattuṃ vasaṃ ko vasameti nāmhaṃ,
Taṃ rāgapāsena gajaṃ’va mattaṃ
Subandhakaṃ bandhiya ānayema;
428 .
Na r āgap āsena hi ānan īyo
Mārassa dheyyaṃ samatikkamīva,
Apetarāgo arahā akampo
Sovāma tasmā subhagā tanujā;
429 .
Sacetano so hi manussabhuto
Acetanañce samupāgamāma,
Karoma taṃ no vasagaṃ kimettha
Cittaṃ balaṃ passatha no khaṇena;
430 . Rūpena nettaṃ sumanoharena
Gandhena ghāṇaṃ savaṇaṃ sarena,
Phassena gattaṃ rasasā rasaññaṃ
Manañca pāsena ca kāmajena
431 . Subāhupāsena ca tassa gīvaṃ
Bāhudvayaṃ dhāritamāladāmā,
Bandhitvadāneva tamā’nayāma
Balañhi no passatha tāta’dāni;
432 . Vatvāna evaṃ vacanaṃ pitussa
Pa ṇamma p ādāni pagabbhitant ā,