Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā

Moggall āna vuttivivara ṇapañcik ā.
Vuttisametā.
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
Saddhamiddhaguṇaṃ sādhu namassitvā tathāgataṃ,
Sadhammasaṅghaṃ bhāsissaṃ māgadhaṃ saddalakkhaṇaṃ.
Akārādayo niggahītantā tecattālīsakkharā vaṇṇā nāma honti, a ā i ī u ū e ai o au ka kha ga gha
ṅa ca cha ja jha ña ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa ta tha da dha na pa pha ba bha ma ya ra la va sa ha ḷa aṃ; tena
kvattho ‘‘ñonama vaṇṇe‘‘. titālīsāti vacanaṃ katthavi vaṇṇalopaṃ ñāpeti; tena-paṭisaṅkhāyoni soti-
ādi siddhaṃ.
Dasādo sarā-.
Tatthādimhi dasa vaṇṇā sarā nāma honti; tena kvattho ‘‘saro lopo sare‘‘. ccādi.
Dvedve savaṇṇā-.
Tesu dvedve sarā savaṇṇā nāma honti; tena kvattho ‘‘vaṇṇapareṇa savaṇṇopi‘‘
1.2.
Pubbo rasso-.
Tesu dvīsu yo yo pubbo so so rassasañño hoti; tesu e o saṃyogato pubbāva dissanti; tena
kvattho ‘‘rasso ve‘‘.ccādi.
Paro dīgho-.
Tesveva dvīsu yo yo paro so so dīghasañño hoti; tena kvattho’yolopanisu dīgho‘‘.ccādi.
Kādayo byajanā-.
Kakārādayo vaṇṇā niggahītapariyantā byajanasaññā honti; tena kvattho ‘‘byajane
dīgharassā‘‘.ccādi.
Pañca pañcakā vaggā-.
Kādayo pañcakā pañca vaggā nāma hontī; tena kvattho ‘‘vagge vagganto‘‘. ccādi.
Bindu niggahītaṃ-.
Yvāyaṃ vaṇṇe bindumatto so niggahītasañño hoti; tena kvattho ‘‘niggahītami‘‘. ccādi;
garusaññā karaṇaṃ anvatthasaññatthaṃ.
Iyuvaṇṇā jjhalā nāmassante-.
Nāmaṃ pāṭipadikaṃ tassa ante vattamānā ivaṇṇuvaṇṇā jhalasaññā honti yathākkamaṃ; tena
kvattho‘‘jhalā ve‘‘. Ccādi.
Pitthiya ṃ-.

Itthiya ṃ vattam ānassa n āmassante vattam ānā iva ṇṇ u va ṇṇā pasaññ ā honti; tena kvatth ā ‘‘ ye
passivaṇṇassa‘‘. Iccādi.
Ghā-.
Itthiyaṃ vattamānassa nāmassante vattamāno ākāro ghasañeññā hoti; tena kvattho
‘‘ghabrahmādite‘‘.Ccādi.
Gosyālapane-.
Ālapane si gasañño hoti; tena kvattho ‘‘ge ve‘‘.Ccādi.
Saññādhikāro.
Vidhibbisesanantassa-.
Yaṃ visesanaṃ tadantassa vidhi ñātabbo; ‘‘ato yonaṃ ṭāṭe‘‘. Narā nare.
Sattamiyaṃ pubbassa-.
Sattamīniddese pubbasseva kāriyaṃ ñatabbaṃ; ‘‘saro lopo sare‘‘. Veḷaggaṃ; tamahantīdha
kasmā na hoti; saretopasilesikādhāro tatthetāva vuccate pubbasseva hoti na parassāti.
Pañcamiyaṃ parassa-.
Pañcamīniddese parassa kāriyaṃ ñatabbaṃ; ‘‘ato yonaṃ ṭāṭe‘‘. Narā nare; idha na hoti jantuyo
anantā; idha kasmā na hoti; osadhyo anantare katatthatāya na vyava hitassa kāriyaṃ.
Ādissa-.
Parassa sissamānaṃ kāriyamādivaṇṇassa ñātabbaṃ; ‘‘ra saṅkhyāto vā‘‘. Rājinā.
Chaṭṭhiyantassa-.
Chaṭṭhiniddiṭṭhassa yaṃ kāriyaṃ tadantassa vaṇṇassa viññeyyaṃ ‘‘rājassi nāmhi‘‘. Rājinā.
Ṅanubandho-.
Ṅakāro’nubandho yassa so’ntassa hoti; ‘‘gossāvaṅi‘‘. Gavāssaṃ.
Ṭanubandhānekavaṇṇā sabbassa-.
Ṭakāro’nubandho yassa so’nekakkharo cādeso sabbassa hoti; ‘‘imassānitthiyaṃ ṭe‘‘. Esu
‘‘nāmhanimi‘‘. Anena.
Ñakānubandhādyantā-.
Chaṭṭhiniddiṭṭhassa ñānubandhakānubandhā ādyantā honti; ‘‘bruto tissīña‘‘. Bravīti, ‘‘bhussa
vuka‘‘. Babhuva.
Manubandho sarānamantā paro-.
Mak āro ’nubandho yassa so sar ānamant ā sar ā paro hot ī; ‘‘ mañca rudh ādīna ṃ‘‘ . Rundhati.

Vippa ṭisedhe -.
Dvinnaṃ tiṇṇaṃ vā purisānaṃ sahappattiyaṃ paro; so ca gacchati tvañca gacchasi, tumhe
gacchatha; so ca gacchati tvañca gacchasi ahañca gacchāmi, mayaṃ gacchāma.
Saṅketo’navayavo’nubandho-.
Yo’navayavabhuto saṅketo so’nubandhoti ñatabbo;latupitādīnamāsimhi. Kattā,
saṅketaggahaṇaṃ kiṃ? Pakatīyādisamudāyassānubandhatā mā hotuti; anavayavo hi samudāyo
samudāyarūpattāyeva; anavayavaggahaṇaṃ kiṃ?’Atena’. Janena; imināva lopassāvagatattā
nānubandhalopāya vacanamāraddhaṃ.
Vaṇṇaparena savaṇṇo’pi-.
Vaṇṇasaddo paro yasmā tena savaṇṇo’pi gayhati saṃva rūpaṃ; yuvaṇṇānamño luttā‘‘.
Vāteritaṃ, samonā.
Ntu vantumanatvāvantutavantusambandhi-.
Vantvādisambandhiyeva ntu gayhati, ‘‘ntantunaṃ nto yomhi paṭhame‘‘. Guṇavanto;
vantvādisambandhīti kiṃ; jantu tantu.
Paribhāsāyo.
Saro lopo sare-.
Sare saro lopanīyo hoti; tatrime, saddhindriyaṃ, no hetaṃ, bhikkhunovādo, sametāyasmā,
abhibhāyatanaṃ, puttā matthi, asantettha.
Paro kvaci lopanīyo hoti; so’pi, sāva, yatodakaṃ, tatova; kvavīti kiṃ? Saddhinduyaṃ
ayamadhikāro āparicchedāvasānā tena nātippasaṅgo.
Nadvevā-.
Pubbaparasarā dve’pi vā kvaci na lupyante; latā iva lateva latāva.
Yuvaṇṇanamño luttā-.
Luttā sarā paresaṃ ivaṇṇuvaṇṇānaṃ ño honti vā yathākkamaṃ; tassedaṃ, vāteritaṃ, nopeti,
vāmoru, ateva’ññe, vodakaṃ; kathaṃ paccorasmanti; yogavibhagā, vātveva tassidaṃ; lutteti kiṃ?
Latā iva.
Yavā sare-.
Sare pare ivaṇṇuvaṇṇānaṃ yakāravakārā hontiva yathākkamaṃ; vyākato, iccassa, ajjhiṇamutto,
svāgataṃ, bhavāpanalānīlaṃ; vāttheva-itissa; kvacītveva-yānīdha, sūpaṭṭhitaṃ.
Ñonaṃ-.
Ñonaṃ yavā honti vā sare yathākkamaṃ; tyajja te’jja svāhaṃ so’haṃ,kvacitveva-puttāmatthi
asantettha.
Goss āva ṅi-.

Sare gossa ava ṅi hoti; gav āssa ṃ; yathariva tatharivetinip ātāva; bhus āmiveti ivasaddo evattho.
Byañjane dīgharassā-.
Rassadīghānaṃ kvaci dīgharassā honti byañjane; tatrāyaṃ, munīvare, sammadeva, mālahārī.
Saramhā dve-
Saramhā parassa byañjanassa kvaci dve rūpā honti; paggaho; saramhāti-kiṃ? Taṃkhaṇaṃ.
Catutthadutiyesveyaṃ tatiyapaṭhāmā-.
Catutthadutiyesu paresvesaṃ catutthadutiyānaṃ tabbagge tatiyapaṭhamā honti paccāsattya;
mahaddhano, yasa tthero, apphuṭaṃ, abbhuggato; esviti-kiṃ? Thero; esantikiṃ?Pattho.
Vitisseve vā-.
Evasadde pare itissa vo hoti vā; ittheva icceva; eveti-kiṃ,iccāha.
Ñonama vaṇṇe-.
Ñonaṃ vaṇṇe kvaci a hoti vā; disvā yācakamāgate, akarambhasate,esaattho, esadhammo,
maggo aggamakkhāyati, svāyatanaṃ, hiyyattanaṃ, karassu; vātveva-yācake āgate, eso dhammo;
vaṇṇeti kiṃ?So.
Niggahītaṃ-.
Niggabhītamāgamo hoti vā kvaci; cakkhuṃ udapādi cakkhu udapādi, purimaṃjāti purimajāti,
kattabbaṃ kusalaṃ bahuṃ. Avaṃ siroti-ādisu niccaṃ vavatthītavibhāsattā vādhikārassa; sāmatthī
yenāgamova sa ca rassasarasseva hoti tassa rassānugatattā.
Lopo-.
Niggahītassa lopo hoti vā kvaci; kyāhaṃ kīmahaṃ, sā ratto saṃratto; sallekho-gattukāmo-
gantumanotiādisu niccaṃ.
Parasarassa-
Niggahītamhā parassa sarassa lopo hoti vā kvaci; tvaṃsi tvamasi.
Vagge vagganto-
Niggahītassa kho vagge vagganto vā hoti paccā satyā; taṅkaroti taṃ karoti, tañcarati taṃ carati,
taṇṭhānaṃ taṃ ṭhānaṃ, tandhanaṃ taṃ dhanaṃ, tampāti taṃ pāti; niccaṃ pada majjhe, gantvā;
kvacaññatrāpi, santiṭṭhati.
Yevahisuñño-.
Yaevahisaddesu niggahītassa vā ño hoti; yayaññadeva, taññeva, tañbhi; vātveva-yaṃyadeva.
Ye saṃssa-
Saṃsaddassa yaṃ niggahītaṃ tassa vā ño hoti yakāre; saññamo saṃyamo.

Mayad ā sare -.
Niggahītassa mayadā honti vā sare kvaci; tamahaṃ, tayidaṃ, tadalaṃ; vātveva-taṃ ahaṃ.
Vanataragā cāgamā-.
Ete mayadā cāgamā honti sare vā kvaci; tivaṅgīkaṃ, ito nāyati, cinitvā, tasmātiha, nirojaṃ,
puthageva, idhamāhu, yathayidaṃ, attadatthaṃ; vātveva-attatthaṃ; atippago kho tāvāti-paṭhamanto
pagasaddova.
Chā ḷo-.
Chasaddā parassa sarassa ḷakāro āgamo hoti vā; chaḷahaṃ, chaḷāyatanaṃ; vātveva-cha abhiññā.
Tadaminādīni-
Tadaminādīni sādhūni bhavanti? Taṃ iminā tadaminā, sakiṃ āgāmī sakadāgāmī, ekaṃ idha
ahaṃ ekamidāhaṃ, saṃvidhāya avahāro saṃvidāvahāro, vārino vāhako valāhako, jīvanassa mūto
jīmūto, chavassa sayanaṃ susānaṃ, uddhaṃ khamassa udukkhalaṃ, pisi tāso pisāco, mahiyaṃ
ravatīti mayūro; evamaññepi payoga to’nugantabbā; paresaṃ pisodarādivedaṃ daṭṭhabbaṃ.
Tavaggavaraṇānaṃ ye cavaggabayañā-.
Tavaggavaraṇānaṃ cavaggabayañā honti yathākkamaṃ yakāre; apūccaṇḍakāyaṃ, tacchaṃ,
yajjevaṃ, ajjhattaṃ, thañaññaṃ, dibbaṃ, payyesanā, pokkharañño; kvacītveva-ratyā.
Vaggalasehi te-
Vaggalasehi parassa yakārassa kvaci te vaggalasā honti; sakkate, paccate, aṭṭate, kuppate,
phallate, assate, kvacī tveca-kyāhaṃ.
Hassa vipallāso-
Hassa vipallāso hoti yakāre; guyhaṃ.
Ve vā-.
Hassa vipallāso hoti vā vakāre; bavhābādho bahvā bādho.
Tathanarānaṃ ṭaṭhaṇalā-.
Tathanarānaṃ ṭaṭhaṇalā hontī vā; dukkaṭaṃ, aṭṭhakathā, gahaṇaṃ, paligho, palāyati, vātveca-
dukkataṃ; kvacītveva-sugato.
Saṃyogādilopo-
Saṃyogassa yo ādibhuto’vayavo tassa vā kvacī lopo hoti; pupphaṃsā, jāyate’gini.
Vicchābhikkhaññesu dve-
Vīcchāyamābhikkhaññe ca yaṃ vattate tassa dve rūpāni honti, kriyāya guṇena dabbena vā
bhinne atthe vyāpitu micchā vīcchā; rukkhaṃrukkhaṃ siñcati, gāmogāmo ramaṇīyo, gāme gāme
pānīyaṃ, gehe gehe issaro, rasaṃ rasaṃ bhakkhayatī, kiriyaṃ kiriyamārahate.

Atthiyev ānupubbiye ’pi vīcch ā, mūle th ūlā, agge agge sukhum ā; yadi hi ettha m ūlaggabhedo na
siyā ānupubbiyampi na bhaveyya, (jeṭṭhaṃ jeṭṭhamanuppavesaya) māsakaṃ māsakaṃ imamhā
kahāpaṇā bhavantānaṃ dvinnaṃ dehīti- māsakaṃ māsakamiccetasmā vīcchāvagamyate saddantarato
pana imamhā kahāpaṇāti avadhāraṇaṃ; pubbaṃ pubbaṃ pupphanti, paṭhamaṃ paṭhamaṃ paccantīti
vīcchāva; ime ubho aḍḍhā katarā katarā esaṃ dvinnamaḍḍhatā, sabbe ime aḍḍhā katamā katamā
imesaṃ aḍḍhatā, ihāpi vīcchāva; ābhikkhaññaṃ-ponopuññaṃ, pacati pacati papacati papacati, lunāhi
lunāhitvevāyaṃ lunāti, bhutvā bhutvā gacchati, paṭapaṭā karoti, paṭapaṭāyati.
Syādilopo pubbassekassa-.
Vīcchāmekassa dvitte pubbassa syādilopo hoti, ekekassa, kathaṃ matthakamatthakenāti?
Syādilopo pubbassāti yogavibhāgā; na cātippaṅgo yogavibhāgā iṭṭhappasiddhīti.
Sabbādīnaṃ vītihāre-.
Sabbādīnaṃ vītihāre dve bhavanti pubbassa syādilopo ca; aññamaññassa bhojakā, itarītarassa
bhojakā.
Yāva bodhaṃ sambhame-.
Turitenāpāyahetupadassanaṃ sambhamo, tasmiṃ sati vattu yāvanteha saddehi so’ttho viññāyate
tāvanto saddā payujjante; sappo sappo sappo, bujjhassu bujjhassu bujjhassu, bhinno bhikkhusaṅgho
bhinno bhikkhusaṅgho.
Bahulaṃ-.
Ayamadhikāro āsatthaparisamattiyā tena nātippasaṅgo iṭṭhasiddhi ca.
Iti moggallānavyākaraṇe vuttīyaṃ paṭhamo kaṇḍo.
Dvedvekānekesu nāmasmā siyoaṃyonābhisanaṃ smāhisanaṃsmiṃsu-.
Etesaṃ dve dve honti ekānekatthesu vattamānato nāmasmā; muni munayo, muniṃ munayo,
muninā munīhi, munissa munīnaṃ, munismā munīhi, munissa munīnaṃ, munismiṃ munīsu, evaṃ
kumārī kumāriyo, kaññā kaññāyoti; etāni satta dukāni sattavibhattiyo; vibhāgo vibhattīti katvā-ettha
siamitīkārā kārā ‘‘kimaṃsisū‘‘ti. Saṃketatthā.
Kamme dutiyā-.
Karīyati kattukriyāyābhīsambandhīyatīti kammaṃ, tasmiṃ dutiyā vibhatti hoti; kaṭaṃ karoti,
odanaṃ pavati, ādiccaṃ passati, odano paccatīti-odanasaddato kammatā nappatīyate, kiṃ carahi?
Ākhyātato; kaṭaṃ karoti vipulaṃ dassanīyanti- attheva guṇa yuttassa kammatā; icchite’pi
kammattāva dutiyā siddha; gāvuṃ payo dohati, gomantaṃ gāvaṃ yāvati, gavamavarundhati vajaṃ,
māṇavakaṃ maggaṃ pucchati, gomantaṃ gāvaṃ bhikkhate, rukkhamava cināti phalāni, sissaṃ
dhammaṃ brūte, sissaṃ dhammamanusāsati.
Evamanicachite’pi; ahiṃ laṅghayati, vīsaṃ bhakkheti; yanne vicchitaṃ nāpi anicchitaṃ tatthāpi
dutīyā siddhā; gāmaṃ gacchanto rukkhamūlamupasappati, pathaviṃ adhisessati, gāmamadhitiṭṭhati,
rukkha majjhāsateti-adhisīṭhāsānaṃ payoge’dhikaraṇe kammavacanicchā.
Vatticchāto hi kārakāni honti; taṃ yathā- valāhakā vijjotate, valāhakassa vijjotate, valāhako
vijjotate, valāhake vijjotate, valāhakena vijjotateti.
Evamabhinavisassa v ā, dhammamabhinivisate dhamme v ā, tath ā

upanvajjh āvasass ābhojananavutticanassa; g āmamupavasati, g āma manuvasati,
pabbatamadhivasati, gharamāvasati; abhojananivuttivaca nassāti-kiṃ? Gāme upavasati-
bhojananivuttiṃ karotīti attho. Tappānācāre’pi kammattāva dutiyā siddhā, nadimpivati, gāmaṃ
carati; evaṃ sace maṃ nālapissatīti-ādisupi.
Vihitāva paṭiyoge dutiyā, paṭibhantu taṃ cunda bojjhaṅgāti-taṃ paṭi bojjhaṅgā bhāsantūti attho;
yadā tu dhātunā yutto pati tadā tenāyogā sambandhe chaṭṭhī ca tassa nappaṭi bhātīti? Akkhe dibbati,
akkhehi dibbati, akkhesu dibbatītikammakaraṇādhikaraṇavacanicchā.
Kāladdhānamaccantasaṃyoge-.
Kriyāguṇadabbehi sākallena kāladdhānaṃ sambandho accantasaṃyoge, tasmiṃ viññāyamāne
kālasaddehi addha saddehi ca dutiyā hoti; māsamadhīte, māsaṃ kalyāṇi. Māsaṃ guḷadhānā,
kosamadhīte, kosaṃ kuṭilā nadī, kosaṃ pabbato; accantasaṃyegeti kiṃ? Māsassa dvīhamadhīte;
kosasseka dese pabbato; pubbanhasamayaṃ nivāsetvā, ekaṃ samayaṃ bhagavā, imaṃ rattiṃ cattāro
mahārājāti; evamādisu kālavācīhi accantasaṃyegattāva dutiyā siddhā, vibhattivipallāsena vā
bahulaṃ vidhānā-
Phalappattiyaṃ kriyāparisamattyapavaggo tasmiṃ viññāya māne kāladdhānaṃ
kriyāyāccantasaṃyoge tatiyābhimatā sāpi karaṇattāva siddhā; māsenānuvāko’dhīto, kosenānuvā
ko’dhītoti; anapavaggetu asādhakatamattā karaṇattābhave dutiyāva māsamadhīto’nuvāko, na cānena
gahitoti.
Kārakamajjhe ye kāladdhānavācino tato sattamīpapañcamiyo abhimatā; ajja bhutvā devadatto
dvīhe bhuñjissati dvīhā bhuñjissati, atraṭṭho’yamissāso kose lakkhaṃ vijjhati, kosā lakkhaṃ
vijjhatīti-tāpīha sakasakakārakavacanicchāyeva siddhā.
Gatibodhāhārasaddatthakammakahajjādīnaṃ payojje-.
Gamanatthānaṃ bodhatthānaṃ āhāratthānaṃ saddatthānamakammakānaṃ bhajjādīnañca
payojje kattari dutiyā hoti, sāmatthiyā ca payojakavyāpārena kammatāvassa hotīti patīyate; gama yati
māṇavakaṃ gāmaṃ, yāpayati māṇavakaṃ gāmaṃ, bodhayati māṇavakaṃ dhammaṃ, vedayati
māṇavakaṃ dhammaṃ, bhojayati māṇavakamodanaṃ, āsayati māṇavakamodanaṃ, ajjhāpayati
māṇavakaṃ vedaṃ pāṭhayati māṇavakaṃ vedaṃ, āsayati devadattaṃ, sāyayati deva dattaṃ, aññaṃ
bhajjāpeti, aññaṃ koṭṭāpeti, añaññaṃ santharāpeti. Etesamevāti kiṃ?Pācayati odanaṃ devadattena
yañaññadatto; paye ppoti kiṃ?Gacchati devadatto, yadā carahigamayati devadattaṃ yañña datto,
tamaparo payojayati tadā gamayati devadattaṃ yaññadatteneti - bhavitabbaṃ
gamayatissāgamanatthattā.
Harādīnaṃ vā-.
Harādīnaṃ payojje kattari dutiyā hoti vā; hāreti hāraṃ devadattaṃ devadatteneti vā, ajjhohāreti
sattuṃ devadattaṃ devadatteneti vā, kāreti devadattaṃ devadatteneti vā, dassayate janaṃ rājā
janeneti v ā, abhivādayate guruṃ devadattaṃ devadatteneti vā.
Na khādādīnaṃ-.
Khādādīnaṃ payojje kattari dutiyā na hoti; khādayati devadattena, ādayati devadattena,
avhāpayati devadattena, saddāyati devadattena, kandayati devadattena, nāyayati devadattena.
Vahissāniyantuke-.()
Vāhayati bh āra ṃ devadattena; aniyantuketi -ki ṃ?Vāhayati g āra ṃ balivadde.

Bhakkhiss āhi ṃsāya ṃ-.()
Bhakkhayati modake devadattena; ahiṃsāyanti kiṃ? Bhakkhayati balivadde sassaṃ.
Dhyādīhi yuttā-.
Dhiādīhi yuttato dutiyā hoti? Dhiratthumaṃ pūtikāyaṃ, antarā ca rājagahaṃ, antarā ca
nāḷandaṃ, samādhānamantarena, mucalindamabhito saramiccādi-chaṭṭhiyāpavādo yaṃ.
Lakkhaṇitthambhutavīcchāsvabhinā-.
Lakkhaṇādisvatthesvahinā yuttamhā dutiyā hoti; rukkha mabhivijjetate vijju, sādhu devadatto
mātaramabhi, rukkhaṃ rukkhamabhitiṭṭhati.
Patiparīhi bhāge ca-.
Patiparīhi yuttamhā lakkhaṇādisu bhāge vatthe dutiyā hoti; rukkhampati vijjotate vijju, sādhu
devadatto mātaraṃ pati, rukkhaṃ rukkhaṃ pati tiṭṭhati, yadettha maṃ pati siyā, rukkhaṃ
parivijjetate vijju, sādhu devadatto mātaraṃ pari, rukkhaṃ rukkhaṃ pari tiṭṭhati, yadettha maṃ pari
siyā.
Anunā-.
Lakkhaṇādisvatthesvanunā yuttamhā dutiyā hoti; rukkha manuvijjotate vijju,
saccakiriyamanupavassi; hetu ca lakkhaṇaṃ bhavati, sādhu devadatto mātaramanu, rukkhaṃ
rukkhamanu tiṭṭhati, yadettha maṃ anusiyā.
Sahatthe-
Sahatthe’nunā yuttamhā dutiyā hoti; pabbatamanutiṭṭhati.
Hīne-
Hīnatthe’nunā yuttamhā dutiyā hoti; anusāriputtaṃ paññāvanto.
Paññavanto-ma.
Upena-.
Hinatthe upena yuttamhā dutiyā hoti; upasāriputta paññāvanto.
Sattamyādhikye-.
Ādhikyatthe upena yuttamhā sattamī hoti; upakhārayaṃ doṇo.
Sāmitte’dhinā-.
Sāmibhāvatthe’dhinā yuttamhā sattamī hoti; adhibrahmadatte pañcālā, adhipañcālesu
brahmadatto.
Kattukaraṇesu tatiyā-.
Kattari karaṇa caia kārake tatiyā hoti; purisena kataṃ, asinā chindati, pakatiyābhirūpo, gottena
gotamo ’sumedho n āma n āmena, j ātiy ā sattavassikoti -bh ūdh ātussa sambhav ā kara ṇe eva tatiy ā; eva ṃ

samena dh āvati, visamena dh āvati, dvido ṇena dhañña ṃ ki ṇā ti, pañcakena pasavo ki ṇā tīti.
Sahatthena-
Sahatthena yoge tatiyā siyā; puttena sahāgato, puttena saddhiṃ āgato? Tatiyāpi chaṭṭhīva
appadhāne eva bhavati.
Lakkhaṇe-.
Lakkhaṇe vattamānato tatiyā siyā; tidaṇḍakena paribbājakamaddakkhi, akkhinā kāṇo, tena hi
aṅgena aṅgino vikāro lakkhīyate.
Hetumhi-.
Takkiriyāyogge tatiyā siyā; annena vasati, vijjāya yaso.
Pañcamīṇe vā-.
Iṇe hetumhī pañcamī hoti vā;jaḷattā baddho satena vā.
Guṇe-
Parāṅgabhute hetumhi pañcamī hoti vā; jaḷattā baddho jaḷattena vā, paññāya mutto, hutvā
abhāvato’niccā, saṅkhāra nirodhā viññāṇanirodho.
Chaṭṭhī hetvatthehi-.
Hetvatthavacīhi yege hetumhi chaṭhī siyayā; udarassa hetu, udarassa kāraṇā.
Sabbādito sabbā-.
Hetvatthehi yoge sabbādīhi sabbā vibhattiyo honti; ko hetu, kaṃ hetuṃ, kena hetunā, tassa
hetussa, kasmā hetusmā, kassa hetussa, kasmiṃ hetusmiṃ; kiṃ kāraṇaṃ, kena kāraṇena; kiṃ
nimittaṃ, kena nimittena; kiṃ payojanaṃ, kena payojaneneccevamādi –hetvatthehītveva-kena
kataṃ.
Catutthi sampadāne-.
Yassa sammā padīyate tasmiṃ catutthi siyā; saṅghassa dadāti, ādhāravicakkhāyaṃ sattamīpi
siyā, saṅghe dehi.
Tādatthye-.
Tassedaṃ tadatthaṃ tadatthabhāve jotanīye nāmasmā catutthī siyā; sītassa paṭighātāya, atthāya
hitāya devamanussānaṃ, nālaṃ dārabharaṇāya, yūpāya dāru, pākāya vajatītvevamādi.
Kassa sāduṃ na ruccati, mā āyasmantānampi saṅghabhedo ruccattha, khamati saṅghassa,
bhattamassa nacchādetīti-chaṭṭhī sambandha vacanicchāyaṃ; na cevaṃ virodho siyā sadisarūpattā
evaṃ vidhesu ca sambandhassa saddikānumatattā kassa vā tvaṃ dhammaṃ rocesīti-atthamatte
paṭhamā.
Evamaññāpi viññeyyā parato’pi yathāgamaṃ.
Rañño sata ṃ dh āreti, rañño chatta ṃ dh āret īti sambandhe cha ṭṭ hī; eva ṃ rañño sil āghate, rañño

hanute, rañño upa ti ṭṭ hate, rañño sapate, dev āpi tassa pihayanti t ādino, tassa kujjha mah āvīra,
yaditaṃ tassa pakuppeyyaṃ, dubhayati disānaṃ megho, yo mittānaṃ na dūhatī,[ ] yo appaduṭṭhassa
narassa dussati, kyāhaṃ ayyānaṃ aparajjhāmi, issayanti samaṇānaṃ titthiyā, dhammena
nayamānānaṃ kā usūya, [ ] rañño bhāgyamā rajjhati, rañño bhāgyamikkhate, tena yācito ayācito vā
tassa gāvo paṭisuṇāti, gāvo āsuṇāti, bhagavato paccassosuṃ, hotu patigiṇāti, hotvanugiṇāti,
ārovayāmi vo, pativedayāmi vo, dhamma te desissāmi, yathā no satthā vyākareyya, alaṃ te idha
vāsena, kiṃ te jaṭāhi dummedha, arahati mallo mallassāti –jīvitaṃ tiṇāyapi na maññamanoti
tādatthye catutthi; tiṇena yo attho tadatthāyapīti attho;
‘‘Yo ca sitaca uṇhaca tiṇā bhiyyo na namaññati‘‘
Tiṇamiva jīvitaṃ maññamānoti-savisayāva vibhattiyo; saggāya gacchatīti-tādatthye catutthi, yo
hi saggaṃ gacchati tadatthaṃ tassa gamananti–-kammavavanicchāyaṃ tu dutiyāva - saggaṃ
gacchati; āyuṃ bhoto hotu, ciraṃ jīvitaṃ bhaddaṃ kalyāṇaṃ atthaṃ payojanaṃ kusalaṃ anāmayaṃ
hitaṃ pathyaṃ sukhaṃ sātaṃ bhoto hotu; sādhu sammuti metassa, puttassāvikareyya guyhamatthaṃ,
tassa me sakko pāturahosi, tassa pahiṇeyya, bhikkhūnaṃ dūtaṃ pāhesi, kappati samaṇānaṃ āyogo,
ekassa dvinnaṃ tiṇṇaṃ vā pahoti, upamaṃ te karissāmi, añjaliṃ te pagaṇhāmi, tassa phāsu,
lokassattho, namo te purisājañña, sotthi tassa, alaṃ mallo mallassa, samattho mallo millassa, tassa
hitaṃ tassa sukhaṃ, svāgataṃ te mahārājāti-sabbattha chaṭṭhī sambandhe.
Evaṃ vidhamaññampevaṃ viññeyayyaṃ yathāgamaṃ.
Pañcamyavadhismā-.
Padatthāvadhismā pañcamī vibhatti hoti; gāmasmā āgacchati evaṃ corasmā bhāyati, corasmā
uttasati, corasmā tāyati corasmā rakkhatīti.
Savebhāyatha dukkhassa, pamāde bhayadassivā tasanti daṇḍassāti,-chaṭṭhisattamiyo’pi honteva
sambandhādhāravavanicchāyaṃ ajjhenā parājeti, paṭipakkhe parājetīti-savīsayāva vibhattiyo; sace
kevaṭṭassa parajjissāmīti- chaṭṭhīpi hoti sambandhavavanicchāyaṃ, yavehi gāvo vāreti, pāpā cittaṃ
nivāraye, kāke rakkhati taṇḍulāti-savisayeva pañcamī? Cittaṃ rakkhetha medhāvīti-dutiyāva dissati
kammatthe; upajjhāyā antaradhāyati, upajjhāyā adhīte; kāmato jāyatī sokoti-savisayeva pañcamī;
tatthemichaddhayo’pi honteva savisaye; himacantā pabhavati gaṅgā, pāṇātipātā viramassu khippaṃ,
añño devadattā, bhinno devadattāti-samisayeva pañcamī; añño devadattā, bhinno devadattāti-
savisayeva pañcami; evaṃ ārā so [ ] āsavakkhayā, itaro devadattā, uddhaṃ pādatalā, adho
kesamatthakā, pubbo gāmā, pubbeva sambodhā, tato paraṃ, tato aparena samayena, tatuttarinti,
sambandha vacanicchāyaṃ chaṭṭhīpi; purato gāmassa, dakkhiṇato gāmassa, upari pabbatassa, heṭṭhā
pāsādassāti;pāsādamāruyha pekkhati, pāsādā pekkhati, āsane upavisitvā pekkhati āsanā pekkhatīti-
avadhi vacanicchāyaṃ pañcamī; pucchanakhyānesupi; kuto bhavaṃ, pāṭaliputta smāti; tathā
desakālamāne’pi; pāṭaliputtasmā rājagahaṃ satta yojanāni sattasu yojanesūti vā; evamito tiṇṇaṃ
māsā namaccayenāti; kicchā laddhantī-guṇe pañcamī; kacchena me adhi gatanti hetumhi karaṇe vā
tatiyā; evaṃ thokā mutto, tho kena muttoti, thokaṃ valatīti-kriyāvisesane kammani dutiyā;
dūrantikatthayoge’pi savisayeva pañcamīchaṭṭhiyo siyuṃ; dūraṃgāmasmā, antikaṃ gāmasmā,
dūraṃ gāmassa, antikaṃ gāmassāti-dūranti katthe hī tu sabbāva savisaye siyuṃ bādhakābhāvā; dūro
gāmo, antiko gāmotvevamādi; keci panāhu asattavacanehetehi pāṭipadikatthe
dutiyātatiyāpañcamīsattamiyo sattavacanehi tu sabbāva savisayeti; te panaññeheva paṭikkhittā;
dūraṃ maggo, antikaṃ maggoti- kriyāvisesanaṃ bhudhātussa gamma mānattā; suddho lobhanīyehi
dhammehi, parimutto dukkhasmā, vivicceva kāmehi, gambhīrato ca puthulato ca yojanaṃ, āyāmena
yojanaṃ, tatoppabhuti, yato sarāmi attānantī-savisayeva vibhattiyo.
Apaparīhi vajjane-.
Vajjane vattamānehi apaparīhi yoge pañcamī hoti; apasālāya āyanti vāṇijā, parisālāya āyanti
vāṇijā, sālaṃ vajjetvāti attho; vajjaneti kiṃ? Rukkhaṃ parivijjotate vijju, āpāṭaliputtasmā vassi
devoti -mariy ādābhividhimhiyeva pañcama, vin ā pāṭ alaputtena saha veti -viseso; eva ṃ yāva

pāṭaliputtasma vassi devoti.
Paṭinidhipaṭidānesu patinā-.
Paṭinidhimhi paṭidāne ca vattamānena patinā yoge nāmasmā pañcamī vibhatti hoti; buddhasmā
pati sāriputto, ghatamassa telasmā pati dadāti, paṭinidhipaṭidānesūti-kiṃ? Rukkhaṃ pati vippotate.
Rite dutiyā ca-
Rite saddena yoge nāmasmā dutiyā hoti pañcamī ca rite saddhammaṃ, rite saddhammā.
Vināññatra tatiyā ca-.
Vināññatrasaddehi yoge nāmasmā tatiyā ca hoti, dutiyāpañcamiyo ca; vinā vātena, vinā vātaṃ,
vinā vātasmā, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena, aññatra dhammaṃ, aññatra dhammā.
Puthanānāhi-.
Etehi yoge tatiyā hoti pañcamī ca; puthageva janena, puthageva janasmā, janena nānā, jasanmā
nānā.
Sattamyādhāre-.
Kriyādhārabhutakattukammānaṃ dhāraṇena yo kriyāyādhāro tasmiṃ kārake nāmasmā sattami
hoti; kaṭe nisīdati, thāliyaṃ odanaṃ pacati, ākāse sakuṇā, tilesu telaṃ, gaṅgāyaṃ vajo.
Nimitte-.
Nimittatthe sattamī hoti; ajinamhi haññate dīpi, musā vāde pācittiyaṃ.
Yabbhāvo bhāvalakkhaṇaṃ-.
Yassa bhāvo bhāvantarassa lakkhaṇaṃ bhavati tato sattamī hoti; gāvīsu duyhamānāsu gato,
duddhāsu āgato; bhāvoti kiṃ? Yo jaṭāhi sa bhuñjati; bhāvalakkhaṇanti kiṃ;yo bhujate so devadatto?
Akāle vassati tassa, kāle tassa na vassatīti-visayasattamī.
Chaṭṭhī cānādare-.
Yassa bhāvo bhāvantarassa lakkhaṇaṃ bhavati tato chaṭṭhī bhavati sattamī cānādare gamyāne.
‘‘Ākoṭayanto so neti sivirājassa pekkhato;
Maccu gacchati ādāya pekkhamāne mahājane.
Gunnaṃ sāmīti-sambandhe chaṭṭhī, geṃsu sāmīti visayasattamī, evaṃ gunnamissaro gosissaro,
gunnaṃ adhipati gosu adhipati, gunnaṃ dāyādo gosu dāyādo gunnaṃ sakkhi gosu sakkhi, gunnaṃ
patibhu gosupatibhu, gunnaṃ pasūto gosu pasūto, kusalā naccagītassa kusalā naccagīte, āyutto
kaṭakaraṇassa āyutto kaṭakaraṇe, tathādhāravacanicchāyaṃ pattamī; bhikkhusu abhivādenti,
muddhani cumbitvā, bāhāsu gahetvā, hatthesu piddhāya caranti, pathesu gacchanti, kadalīsu gaje
rakkhantīti; ñāṇasmiṃ pasannotivisayasattamī; ñāṇena pasannoti-karaṇe tatiyā; evaṃ ñāṇasmiṃ
ussukko ñāṇena ussukkoti.
Yato niddhāraṇaṃ-.
Jātiguṇakriyāhi samudāyatekadesassa puthakkaraṇaṃ niddhāraṇaṃ yato taṃ karīyati tato

cha ṭṭhīsattamiyo honti; s āliyo s ūkadhaññ āna ṃ pathyatam ā sāliyo s ūkadhaññesu pathya
tamā,kaṇbhā gāvīnaṃ sampannakhīratamā kaṇhā gāvīsu sampanna khīratamā, gacchataṃ dhāvanto
sīghatamā gacchantesu dhāvanto sīghatamā –-sīlameva sutā seyyoti-avadhimhiyeva pañcamī.
Paṭhamātthamante -.
Nāmasmābhidheyyamatte paṭhamāvibhatti hoti; rukkho, itthi, pumā napuṃsakanti-liṅgampi
saddotthova, tathā doṇo, khārī āḷahakanti-parimāṇampi saddatthova, eko, dve, bahavoti-saṃkhyyāpi
saddatthova.
Āmantaṇe -.
Yato saddenābhimukhīkaraṇamāmantaṇaṃ tasmiṃ visaye paṭhamā vibhatti hoti; bho purisa,
bho itthi, bho napuṃsaka. Chaṭṭhī sambandhe-.
Kriyākārakasañjāto assedambhāvahetuko sambandho nāma tasmiṃ chaṭṭhīvibhatti hoti; rañño
puriso, sarati rajjassāti-sambandhe kṭṭhī, rajajjasambandhiniṃ satiṃ karotīti attho;
kammavacanicchāyantu dutiyāva; sarati rajjaṃ, tathā rajakassa vatthaṃ dadāti, paharatopiṭṭhiṃ
dadāti pūrati bālo pāpassa,
‘‘Amacce tāta jānāhi dhīre atthassa kovide’’
Divasassa tijhattuṃ, sakiṃ pakkhassa, pūraṃ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṃ tvevamādi.
Kitakappayoge kattukammesu bahulaṃ sambandhavacanicchāyaṃ chaṭṭhī; sādhu sammato
bahujanassa, suppaṭividdhā buddhānaṃ dhammadhātu, dhammassa gutto medhāvī, amataṃ tesaṃ
paribhuttaṃ, tassabhavanti vattāro, avisaṃvādako lokassa, alajjīnaṃ nissāya, catunnaṃ
mahābhūtānaṃupādāya pasādotvevamādi; kattukamma vacanicchāyantu tatiyādutiyāyova sañcatto
pitarā ahaṃ, sarasi tvaṃ evarūpiṃ vācā bhāsitā, bhagavantaṃ dassanāyatthemādi.
Tulyatthena vā tatiyā-.
Tulyatthena yoge chaṭṭhī hoti tatiyā vā; tulyo pitu, tulyo pitarā; sadiso pitu, sadiso pitarā –-iha
kathaṃ tatiyayā na hoti; ajjunassa tulā natthi, kesavassupamā nacetinete lyatthā kiṃ carahi;
tulyānamopammatthā.
Aato yonaṃ ṭāṭe-.
Akārantato nāmasmā yonaṃ ṭāṭe honti yathākkamaṃ ṭakārā sabbādesatthā; buddhā, buddhe,
atoti-kiṃ? Kaññāyo itthiyo, vadhuyo –-idha kasmā na bhavati aggayo, avidhāna sāmatthiyā.
Nīnaṃ vā-.
Kārantato nāmasmā nīnaṃ ṭāṭe vā honti yathākka maṃ; rūpā, rūpe, rūpāni; atottheva-aṭṭhīni.
Smāsminnaṃ-.
Akārantato nāmasmā smāsminnaṃ ṭāṭe vā honti yathākkamaṃ; buddhā, buddhasmā, buddhe,
buddhasmiṃ; atotveva-aggīsmā aggismiṃ.
Sassāya catutthiyā-.
Akārantato parassa sassa catutthiyā āyo hoti vā; buddhāya, buddhassa, bhiyyo
tādatthyeyevāyamāyo dissate kvavi devaññattha; atotveva-isissa; catutthiyāti-kiṃ? Buddhassa

mukha ṃ –-attatthanti atthasaddena sam āso; sabb ādito ’pi sm āsmiṃ sāna ṃ ṭāṭñāyā honteva.
Niruttik ārānumatattā buddha vacane sandassanato va-tatredamudāharaṇaṃ?-
‘‘Asmā lokā paramhā ca ubhayā dhaṃsate naro‘‘tyāhaṃ mante paratthaddho; yāyeva kho
panatthāya āgaccheyyātho; tamevatthaṃ sādhukaṃ manasi kareyyāthoti.
Ghapatekasmiṃ sādīnaṃ yayā-.
Ghapato nādīnamekasmiṃ yayā honti yathākkamaṃ; kaññāya, rattiyā, itthiyā, dhenuyā,
vadhuyā; ekasmintikiṃ?Kaññāhi, rattīhi.
Ssā vā tetimāmūhi-.
Ghapasaññehi tetimāmūhi nādīnamekasmiṃ ssā vā hoti; tassā kataṃ, tassā dīyate, tassā
nissaṭaṃ, tassā pariggaho, tassā patiṭṭhitaṃ, tāya vā; evaṃ etissā, etāya, imissā, imāya, amussā,
amuyā; etehīti-kiṃ? Sabbāya, nādīnaṃtveva-sā, ghapatotvevatena, ekasmiṃtveca-tāhi, amūhi.
Namhi nuka dvādanaṃ sattarasannaṃ-.
Dvādīnaṃ sattarasannaṃ saṃkhyānaṃ nuka hoti namhi vibhattimhi; dvinnaṃ, catunnaṃ,
pañcannaṃ, evaṃ yāva aṭṭhārasannaṃ; ukāro uccāraṇattho, kakāro antāvayavattho, tenanamhi na
dīgho.
Bahukatinnaṃ-.
Namhi bahuno katissa ca sukaka hoti? Bahunnaṃ, katinnaṃ.
Ṇṇaṃṇṇannaṃ titojjhā-.
Jhasaññā tito naṃvacanassa ṇṇaṃṇṇannaṃ honti; tiṇṇaṃ, tiṇṇannaṃ, jhāti-kiṃ?Tissannaṃ.
Ubhinnaṃ-.
Ubhā naṃvacanassa innaṃ hoti; ubhinnaṃ.
Suñsassa-.
Nāmasmā sassa suña hoti; buddhassa–-dvisakārapāṭhena siddhe lāghavatthamidaṃ.
Ssaṃssāssāyesvitarekaññetimānami-.
Ssamādisvitarādīnami hoti; itarissaṃ, itarissā, ekissaṃ, ekissā, aññassaṃ, aññassā, etissaṃ,
etissāya, imissaṃ, imissā, imassāya; esviti-kiṃ? Itarāya, esanti-kiṃ? Sabbassaṃ, sabbassā.
Tāya vā -.
Ssamādisu tassā vā i hoti; tissaṃ, tassaṃ, tissā, tassā, tissāya, tassāya; ssaṃssāssāyesvitveva-
tāya.
Tetimāto yassa ssāya-.
Tāetāimāto sassassāyo hoti vā; tassāya, tāya, etissāya, etāya, imissāya, imāya.
Raty ādīhi ṭo smino -.

Raty ādīhi smino ṭo hoti v ā; ratto, rattiya ṃ, ādo, ādismiṃ.
Suhisubhasso-.
Ubhassa suhisvo hoti; ubhosu, ubhohi.
Ltupitādīnamā simhi-.
Latuppaccayantānaṃ pitādīnañcā hoti simhi; kattā pitā; pitu mātu bhātu dhītu duhitu jāmātu
nattu hotu potu.
Ge a ca-.
Latupitādīnaṃ a hoti ge ā ca; bho katta, bho kattā, bho pita, bho pitā.
Ayūnaṃ vā dīgho-.
A i u iccesaṃ vā dīgho hoti ge pare tiliṅge; bho purisā, bho purisa, bho aggī, bho aggi, bho
bhikkhū, bho bhikkhū.
Ghabrahmādite-.
Ghato brahmādito ca gasse vā hoti; hoti kaññe, hoti kaññā, bho brahme, bho brahma, bho katte,
bho katta,bho ise, bho isi, bho sakhe, bho sakha –-sakhi sakhīti-itthiyaṃ siddhameva; ākatigaṇoyaṃ;
evamaññatrāpi.
Nāmmādīhi-.
Ammādīhi gassena hoti; bhoti ammā; bhoti annā, bhoti ambā.
Rasso vā-.
Ammādīnaṃ ge rasso hoti vā; bhoti amma, bhoti ammā.
Gho ssaṃssāssāyaṃtiṃsu-.
Ssamādisu gho rasso hoti; tassaṃ, tassā, tassāya, taṃ, sabhatiṃ –-esviti-kiṃ? Tāya, sahāya.
Ekavacanayosvaghonaṃ-.
Ekavacane yosuva ghaokārantavajjitānaṃ nāmānaṃ rassohoti tiliṅge; itthiṃ, itthiyā, itthiyo,
vadhuṃ, vadhuyā, vadhuyo; daddhiṃ, daddhinā, daddhino, sayambhuṃ, sayamabhunā,
sayamabhuvo –-aghonanti-kiṃ? Kaññāya, kaññāyo; oggahaṇamuttaratthaṃ.
Ge vā-.
Aghonaṃ ge vā rasso hoti tiliṅge?Itthi, itthi, vadhu, vadhu,daddhi, daddhī, sayambhu,
sayambhu –-aghonaṃtveva-hoti kaññā, bho go.
Sismiṃ nānapuṃsakassa-.
Napuṃsakavajjitassa nāmassa sismiṃ rasso na hoti. Itthi, daddhī, vadhū, sayambhu –-sisminti-
kiṃ?Itthiṃ, anapuṃsakassāti-kiṃ. Daddhi, kulaṃ.

Goss āgasihina ṃsu g āvagav ā-.
Gasihinaṃ cajjitāsu vibhattisu gosaddassa gāvagavā honti; gāvo, gavo, gāvena, gavena,
gāvassa, gavassa, gāvasmā, gavasmā, gāve, gave; agasihinaṃsūti-kiṃ? Bho go go tiṭṭhati, gohi,
gonaṃ.
Sumhi vā-.
Gossa sumhi gāvagavā honti vā; gāvesu, gavesu, gosu.
Gavaṃ sena-.
Gossa se vā gavaṃ hoti saha sena; gavaṃ, gāvassa, gavassa.
Gunnava naṃnā-.
Naṃvacanena saha gossa gunnaṃ hoti gavañca vā; gunnaṃ, gavaṃ, gonaṃ.
Nāssā-.
Goto nāssa ā hoti vā; gāvā, gavā, gāvena, gavena.
Gāvumhi-.
Aṃvacane gossa gāvu vā hoti; gāvuṃ, gāvaṃ, gavaṃ–-gossa goṇādeso na kato saddantarattā.
Yaṃ pito-.
Pasaññīto aṃvacanassa yaṃ vā hoti; itthiyaṃ, itthiṃ–-pitoti-kiṃ?Daddhiṃ, rattiṃ.
Naṃ jhīto-.
Jhasaññīto aṃvacanassa naṃ vā hoti; daddhinaṃ, daddhiṃ–-kathaṃ? Buddhaṃ
ādiccabandhunanti-yogavibhāgā; jhāti-kiṃ? Itthiṃ, ītoti -kiṃ?Aggiṃ
Yonaṃ none pume-.
Jhito yonaṃ none vā honti yathākkamaṃ pulliṅge, daddhino, daddhine, daddhī–-jhītotveva
aggī; pumeti-kiṃ?Daddhīni, kulāni.
No-.
Jhito yonaṃ no vā hoti pulliṅge; daddhino tiṭṭhanti, daddhino passa, daddhī vā.
Smino ni-.
Jhito smiṃvacanassa ni hoti vā; daddhinī, daddhismiṃ, jhito tveva-aggismiṃ.
Ambavādīhi-.
Ambuādīhi smino ni hoti vā; phalaṃ patati ambuni,’padumaṃ yathā paṃsuni ātape kataṃ’,
vātveva-ambumha, paṃsumhi.
Kamm ādito -.

Kamm ādito smino ni hoti v ā; kamman ī, kamme; kamma camma vesma bhasma brahma atta
ātuma ghamma muddha–-kammāditoti-kiṃ? Buddhe.
Nāsseno-.
Kammādito nāvavanassa eno vā hoti; kammena, kammanā, cammena, cammanā–-
kammāditotveva-buddhena.
Jhalā sassa no-.
Jhalato sassa no vā hoti; aggino, aggissa, daddhino daddhissa, bhikkhuno, bhikkhussa,
sayambhuno, sayambhussa–-kathaṃ?’Yo vā sisso mahāmune’ti.
Ito kvavī sassa ṭānubandheti -()
Brahmādisu pāṭhā sassa e ṭānubandho.
Nā smāssa-.
Jhalato smāssa nā hoti vā; aagginā aggismā daddhinā, daddhismā, bhikkhunā, bhikkhusmā,
sayambhunā, sayambhusmā.
Lā yonaṃ vo pume-.
Lato yonaṃ vo hoti vā palliṅge; bhikkhavo, bhikkhū, sayambhuvo, sayambhu–-pumeti-kiṃ?
Āyūni.
Janatvādito no ca-.
Jantvādito yonaṃ no hoti vo ca vā pulliṅge; jantuno, jantavo, jantuyo, gotrabhuno, gotrabhuvo,
gotrabhaa, sahabhuno, sahabhuvo, sahabhu.
Kuto-.
Kuppaccayantato yonaṃ no vā hoti pulliṅge; viduno, vidū, viññuno, viñña, sabbaññuno,
sabbañña.
Lopo’musmā-.
Amusaddato yonaṃ lopova hoti pulliṅge; amū pumetveva-amuyo,amūni; vo’pavādā’yaṃ.
Na no sassa-.
Amusmā sassa no na hoti; amussa, noti-kiṃ? Amuyā.
Yolopanisu dīgho-.
Yonaṃ lope nisuva dīgho hoti; aṭṭhi, aṭṭhīni; yolopa nisūti-kiṃ? Rattiyo.
Sunaṃhisu-.
Esu nāmassa dīgho hoti; aggīsu, aggīnaṃ, aggīhani.
Pañcādīnaṃ cuddasannama-.

Pañc ādīna ṃ vaddasanna ṃ suna ṃ hisva hoti; pañcasu, pañcanna ṃ , pañcahi, chasu, channa,
chahi; evaṃ yāva aṭṭhārasā.
Yavādo ntussa-.
Yavādisu ntussa a hoti; guṇavantā, guṇavantaṃ, guṇavante, guṇavantena, iccādi–-yvādoti-kiṃ?
Guṇavā tiṭṭhati. Amussā-ma.
Ntassa ca ṭa vaṃse-.
Aṃsesu ntappaccayayassa ṭa hoti vā ntussa ci;’ yaṃ yaṃ hirāja bhajati sataṃ vā yadi vā asaṃ’’
kiccāni kubbassa kareyya kiccaṃ’’himavaṃca pabbataṃ’,’sujāti manto’pi ajātimassa’
yogavibhāgenāññatrāpi’cakkhumā andhitā honti’’ vaggumudātīriyā pana bhikkhū vaṇṇavā honti.’
Yosujjhissa pume-.
Jhasaññassa issa yosu vā ṭa hoti pulliṅge;aggaso aggī–-jhaggahaṇaṃ kiṃ? Ikārantasamudāyassa
ṭo mā siyātirattiyo; iggahaṇaṃ kiṃ? Daṇḍino; puveti-kiṃ; aṭṭhi.
Vevosu lussa-.
Lasaññassa ussa dvevosu ṭa hoti; bhikkhave, bhikkhavo, vevosūti-kiṃ?Cantuyo; uggahaṇaṃ
kiṃ; sayambhuvo.
Yomhi vā kvavi-.
Yomhī kvaci lasaññassa vā ṭa hoti; hetayo,’nandanti taṃ kurayo dassanena ajjeva taṃ kurayo
pāpayātu’ vāti-kiṃ hetuyo.
Pumālapane vevo-.
Lasaññato uto yossālapane vevo honti vā pulliṅge; bhikkhave, bhikkhavo, bhikkhū–-pumeti-
kiṃ; āyūni; ālapaneti-kiṃ?Cantuyo tiṭṭhanti; lutātvevai-dhenuyo,sayambhuvo.
Smāhisminnaṃ mhābhimhi-.
Nāmasmā paresaṃ smāhisminnaṃ mhābhimhi vā honti yathā kkamaṃ; buddhamhā,
buddhasmā, buddhehi, buddhamhi, buddhasmiṃ–-bahulādhikārāpavādavīsaye’pi; dasasahassimhi
dhātuyā.
Suhisvasse-.
Akārantassa suhisve hoti; buddhesu, buddhehi.
Sabbādīnaṃ namhi ca-.
Akārantānaṃ sabbādīnaṃ e hoti namhi suhisuca; sabbesaṃ sabbesu, sabbehi–-sabbādīnanti-
kiṃ?Buddhānaṃ; assetveva amūsaṃ.
Sabba katara katama ubhaya itara añña aññatara aññatama;
Pubbaparāparadakkhiṇuttarādharāni vavatthāyamasaññāyaṃ-().
Yatya ta eta ima amu ki ṃ eka tumha amha (iccete sabb ādayo )

Sa ṃ sāna ṃ -.
Sabbādito naṃvacanassa saṃsānaṃ honti; sabbesaṃ, sabbesānaṃ.
Ghapā sassa ssā vā-.
Sabbādīnaṃ ghapato sassa ssā vā hoti; sabbassā, sabbāya, paggahaṇamuttaratthaṃ.
Smino ssaṃ-.
Sabbādīnaṃ ghapato smino ssaṃ vā hoti; sabbassaṃ, sabbāya; amussaṃ, amuyā.
Yaṃ-.
Ghapato smino yaṃ vā hoti; kaññāyaṃ, daññāya, rattiyaṃ, rattiyā, vadhuyaṃ, vadhuyā,
sabbāyaṃ, sabbāya, amuyaṃ, amuyā.
Tiṃ sabhāparisāya-.
Sabhāparisāhi smino tiṃ vā hoti; sabhatiṃ, sahāya, parisatiṃ, parisāya.
Padādīhi si-.
Ehi smino si hoti vā, padasi, padasmiṃ, bilasi, bilasmiṃ.
Nāssa sā-.
Padādīhi nāssa sā hoti vā; padasā, padena, bilasā, bilena.
Kodhādīhi-.
Ehi nāssa sā hoti vā; kodhasā, kodhena, atthasā, atthena.
Atena-.
Akārantato parassa nāvavanassa enādeso hoti; buddhena; atoti-kiṃ?Agginā.
Sisso-.
Akārantato nāmasmā sissa o hoti; buddho; ato tveva-aggi.
Kvace vā-.
Akārantato nāmasmā sissa e hoti vā kvaci;’vanappa gumbe yathā phussitagge’ apavādavisaye’pi
bahulaṃ vidhānā, sukhe, dukkhe–-vāti-kiṃ? Vanappagumbo; kvacīti-kiṃ? Pakkhe sabbattha mā
hotu.
Aṃ napuṃsake-.
Akārantato nāmasmā sassa aṃ hoti napuṃsakaliṅge rūpaṃ.
Yona ṃ ni -.

Ak ārantato n āmasm ā yona ṃ ni hoti napu ṃ sake; sabb āni, r ūpāni –-niccavidh āne
phalamekaccādisabbādanaṃ paṭhamāya.
Jhalā vā-.
Jhalato yonaṃ ni hoti vā napuṃsake; aṭṭhini, aṭṭhī, āyūni, āyū.
Lopo-.
Jhalato yonaṃ lopo hoti; aṭṭhī, āyū, aggī, bhikkhū, jhalātveva-aggayo; pageva kasmā na hoti;
antaraṅgattā ākarassa.
Jantutvīghepehi vā-.
Jantuhetūhi īkārantehi ghapasaññohiva paresaṃ yonaṃ vā lopo hoti; jantu jantuyo, hetu hetuyo,
daddhī daddhīyo, kaññā kaññāyo, rattī rattiyo, itthī itthiyo, deṇū deṇuyā, vaidhū vadhuyo.
Yepassivaṇṇassa-.
Pasaññassa ivaṇṇassa lopo hoti vā yakāre; ratyo ratyā ratyaṃ, pokkharañño pokkharañññā
pokkharaññaṃ–-vātveva-rattiyo; passāti-kiṃ?Daddhiyo; ivaṇṇassāti-kiṃ? Dhenuyo vadhuyā;
kaithaṃ; anuññāto ahaṃ matyāti?’ Ye passā’ti-yogavibhāgā.
Gasīnaṃ-.
Nāmasmā gasīnaṃ lopo hoti vijjhantarābhāve; bho purisa, ayaṃ daddhī.
Asaṃkhyehi sabbāsaṃ-.
Avijjamānasaṅkhyehi parāsaṃ sabbāsaṃ vibhattīnaṃ lopohoti;va vā evaevaṃ. Etasmāyeva
liṅgā [ ] asaṅkhyehi syāthuppattyanumīyate.
Ekatthatāyaṃ-.
Ekatthībhāve sabbāsaṃ vibhattīnaṃ lopo hoti bahulaṃ; puttīyati, rājapuriso, vāsiṭṭho–- kvavi na
hoti bahulaṃ vidhānā; parantapo. Bhagandaro, parassapadaṃ, attanopadaṃ, gavampati,
devānampiyatisso, antevāsī, janesuto, mamattaṃ, māmako.
Pubbasmāmādito-.
Amādekatthā pubbaṃ yadekatthaṃ tato parāsaṃ sabbāsaṃ vibhattīnaṃ lopo hoti; adhitthī–-
idha na hoti bahulaṃ vidhānā, yathāpattiyā, yayathāparisāya; pubbasmāti-kiṃ?Gāmaṃ gato.
Nātomapañcamiyā-.
Amādekatthā pubbaṃ yadekatthamakārantaṃ tato parāsaṃ sabbāsaṃ vibhattīnaṃ lopo na hoti
astu bhavatyapañcamyā; upakumbhaṃ, apañcamiyāti-kiṃ? Upakumbhā ānaya.
Vā taniyāsattaminaṃ-
Amādekatthā pubbaṃ yadekatthamakārantaṃ tato parāsaṃ tatiyāsattaminaṃ vā aṃ hoti;
upakumbhena kataṃ, upakumbhaṃ kataṃ, upakumbhe nidhehi, upakumbhaṃ nidhehi.
Rājassi nāmhi -.

N āmhi r ājassi v ā hoti; sabbadattena r ājin ā; vātve varaññ ā.
Sunaṃhisū-.
Rājassa ū hoti vā sunaṃhisu; rājūsu rājesu, rājūnaṃ raññaṃ, rājūbhi rājebhi.
Imassānitthiyaṃ ṭe-.
Imasaddassānitthiyaṃ ṭe hoti vā sunaṃhisu; esu imesu, esaṃ imesaṃ, ehi imehi–-anitthiyanti-
kiṃ? Imāsu, imāyaṃ, imāhi.
Nāmbhanimi-.
Imasaddassānitthiyaṃ nāmhi anaimi iccādesā honti; anena, iminā; anitthiyaṃtveva-imāya.
Sīmbhanapuṃsakassāyaṃ-.
Imasaddassānapuṃsakassa ayaṃ hoti simhi; ayaṃ puriso, ayaṃ itthī; anapuṃsakassāti-kiṃ?
Imaṃ.
Tyatetānaṃ tassa so-
Tyatetānamanapuṃsakānaṃ tassa so hoti simhi; syo puriso, syā itthi; evaṃ so, sā, eso, esā –-
anapuṃsaka ssetvaiva-tyaṃ, taṃ, etaṃ.
Massāmussa-.
Anapuṃsakassāmussa makārassa so hoti simhi; asu puriso, asu itthi.
Ke vā-.
Amussa massa ke vā so hoti; asuko amuko, asukā amukā, asukaṃ amukaṃ, asukāni amukāni.
Tatassa no sabbāsu-.
Tasaddassa tassa no vā hoti sabbāsuvibhattīsu; ne, te, nāyo, tāyo, naṃ, taṃ, nāni, tāni iccādi.
Ṭa sasmāsmiṃssāyayassaṃssāsaṃmbhāmhisavimassa ca-.
Sādisvimassa tatassa ca ṭo vā hoti; assaimassa, asmā, imasmā, asmiṃ imasmiṃ,assāya imissāya,
assaṃ imassaṃ, assā imissā, āsaṃ imāsaṃ, amhā imamhā, amhi imamhi; assa tassa, asmā tasmā,
asmiṃ tasmiṃ, assāya tassāya, assaṃ tassaṃ, assā tassā, āsaṃ tāsaṃ, amhā tamhā, amhi tamhi.
Ssāyādiggahaṇa mādesantare mā hotutī.
Ṭā sissisismā-.
Isismā sissa ṭe vā hoti;’ yonajja vinaye kaṅkhaṃ atthadhammavidū ise’ vātveva-isi.
Dutiyassa yossa-.
Isismā parassa duyāyossa ṭe vā hoti;’ samaṇe brāhmaṇe vande sampannacaraṇe ise’ vātveva-
isayo passa; dutiyassāti-kiṃ?Isayo tiṭṭhanti.
Ekaccādigato-.

Ak ārantehi ekacc ādīhi yona ṃ ṭ e hoti; ekacce ti ṭṭ hanti, ekacce passa –-atoti -ki ṃ? Ekacc āyo;
evaṃ esasa paṭhama.
Na nissa ṭā-.
Ekaccādīhi parassa nissa ṭā na hoti; ekaccāni.
Sabbādīhi parassa nissa ṭā na hoti; sabbāni.
Yeyānameṭa-.
Akārantehi sabbādīhi yonameṭa hoti; sabbe tiṭṭhanti sabbe passa; atotveva-sabbāyo.
Nāññañca nāmappadhānā-.
Nāmabhutehi appadhānehi ca sabbādīhi yaṃ vuttaṃ yaṃ caññaṃ sabbādikāriyantaṃ na hoti; te
sabbā, te piyasabbā, te ati sabbā.
Tatiyatthayoge-.
Tatiyatthena yoge sabbādīhi yaṃ vuttaṃ yaṃ caññaṃ sabbādi kāriyantaṃ na hoti;
māsenapubbānaṃ māsapubbānaṃ.
Catthasamāse-.
Catthasamāsavisaye sabbādīhi yaṃ vuttaṃ yaṃ caññaṃ sabbādi kāriyantaṃ na hoti;
dakkhiṇuttarapubbānaṃ–-samāseti-kiṃ?Amusañca tesañca dehi.
Veṭa-.
Catthasamāsavisaye sabbādīhi yasseṭa vutto tassa vā hoti; pubbuttare, pubbuttarā.
Pubbādīhi jahi-
Etehi pubbādīhi chahi savisaye eṭa vā hoti?Pubbe pubbā, pare parā, apare aparā,dakkhiṇe
dakkhiṇā, uttare uttarā, adhare adharā–-chahīti-kiṃ?Ye.[ ]
Manādīhi smiṃsaṃnāsmānaṃ sisoosāsā-.
Manādīhi samīmādīnaṃ sisoosāsā vā honti yathākkaṃ; manasi manasmiṃ, manaso manassa,
mano manaṃ, manasā manena, manasā manasmā–-kathaṃ? Putto jāto avetaso, hitvā yāti
sumedhaso; suddhuttaravāsasā, hemakapakpaṇavāsaseti-sakatthe ṇantā.
Mana tama tapa teja sira ura vaca oja raja yasa paya
Saravayayāyavāsacetā jalāsayākkhayalohapaṭamanesu-().
Sato sabbhe-.
Santasaddassa saba bhavati bhakāre; sabbhi.
Bhavato vā honto gayonāse-.
Bhavantasaddassa bhontādeso vā hoti gayonāse; bhonta, bhavaṃ, bhonto, bhavanto, bhotā,

bhavat ā, bhoto, bhavato –-bho iti -āmanta ṇe nip āto ’kutonu āgacchatha bho tayo jan ā’eva ṃ
bhanteti-bhaddeti-saddantarena siddhaṃ;bhaddanta iti-dassa dvibhāvena.
Sissāggito ni-.
Aggismā sissa ni hoti vā; agginī,aggi.
Ntassaṃ-.
Simhi ntappaccayassa aṃ hoti vā; gacchaṃ, gacchanto.
Bhuto-.
Bhudhātuto ntassa aṃ hoti simhi niccaṃ punabbidhānā; bhavaṃ.
Mahantarahattānaṃ ṭā vā-.
Simhi mahantārahantānaṃ ntassa ṭā vā hoti; mahā, mahaṃ, arahā, arahaṃ.
Ntussa-.
Simhi ntussaṭā hoti; guṇavā.
Aṃṅaṃ napuṃsake-.
Ntussa aṃṅaṃ honti simhi napuṃsake; guṇavaṃ kulaṃ, guṇañca ntaṃ kulaṃ–-napuṃsaketi
kiṃ? Sīlavā bhikkhu.
Himavato vā o-.
Himavato simhi ntussa o vā hoti; himavanto, himavā.
Rājādiyuvāditvā -.
Rājādīhi yayuvādīhi ca sissa ā hoti; rājā, yayuvā–-rāja brahma sakha atta ātuma.
Dhammo vāññatthe-().
Daḷhadhammā; (daḷhadhammo) asmā.
Imo bhāve-().
Aṇimā, laghimā–-yuva sā suvā maghava puma vattaha.
Vāmbhānaddha -.
Rājādīnaṃ yuvādīnaṃ cānaṅi hoti vāmhi; [ ] rājānaṃ, rājaṃ, yuvānaṃ, yuvaṃ.
Yonamāno-.
Rājādīhi yuvādīhi ca yonamāno vā hoti; rājāno, yuvāno–-vātveva-rājā,rāje, yuvā, yuve.
Āyo no ca sakh ā-.

Sakhato yonam āyono honti v ā ā no ca; sakh āyo, sakhino, sakh āno?V ātveva -sakh ā, sakhe.
Ṭe smino-.
Sakhato smino ṭe hoti; sakhe niccattho’yamārambho.
Nonāsesvi-.
Sakhassa i hoti nonāsesu; sakhino, sakhinā, sakhissa.
Smānaṃsu vā-.
Sakhassa vā i hotī smānaṃsu; sakhismā, sakhasmā, sakhīnaṃ, sakhānaṃ.
Yosvaṃhisu cāraṅi-.
Sakhassa vā āraṅi hoti yosvaṃhisusmānaṃsu ca; sakhāro sakhāyo, sakhāresu,
sakhesu,sakhāraṃ, sakhaṃ, sakhārehi, sakhehi, sakhārā, sakhārasmā, sakhārānaṃ, sakhānaṃ.
Latupitādinamase-.
Latuppaccayantānaṃ pitādīnaṃ cāraṅi bhoti sato’ññatra; kattāro, pitaro, kattāraṃ, pitaraṃ,
kattārā, pitarā, kattari, pitari–-aseti-kiṃ?Kattuno, pituno.
Namhi vā-.
Namhi latupitādīnamāraṅi vā hoti; kattārānaṃ, kattunaṃ, pitarānaṃ, pitunnaṃ.
Ā-1
.
Namhi latupitādīnamā vā hoti; kattānaṃ, kattūnaṃ, pitānaṃ, pitunnaṃ.
Salopo-.
Latupitādīhi sassa lopo vā hoti; kattu, kattuno, sakamandhātu, sakamandhātuno, pitu, pituno.
Suhisvāraṅi-.
Suhisu latupitādīnamaraṅi vā hoti; kattāresu, kattusu, pitaresu, pitusu, kattārehi, kattuhi,
pitarehi, pituhi.
Najjāyosvāma-.
Yosu nadīsaddassa āmi vā hoti; najjāyo, nadiyo.
Ṭi katimhā-.
Katimhā yonaṃ ṭi hoti; kati tiṭṭhanti, kati passa.
Ṭa pañc ādihi cuddasahi -.

Pañc ādīhi cuddasahi sa ṃkhy āhi yona ṃ ṭ o hoti; pañca pañca, eva ṃ yāva a ṭṭ hāras ā–-pañc ādīhīki -
kiṃ? Dve tayo cattāro; cuddasabhīti-kiṃ? Dvevīsatiyo.
Ubhagohi ṭo-.
Ubhagohi yonaṃ ṭo hoti; ubho, ubho, gāvo, gāvo–-kathaṃ? Imekarattiṃ ubhayo vasāmāti-
ṭomhi yakārāgamo.
Āraṅismā-.
Āraṅādesato paresaṃ yonaṃ ṭo hoti; sakhāro, kattāro, pataro.
Ṭoṭe vā-.
Āraṅādesamhā yonaṃ ṭoṭe vā honti yathākkamaṃ; sakhāro, sakhāre, sakhāro–-ṭoggahaṇaṃ
lāghavatthaṃ.
Ṭā nāsmānaṃ-.
Āraṅādesamhā nāsmānaṃ ṭā hoti; kattārā, kattārā, kvaci vā hoti bahakulādhikārā; etādisā
sakhārasmā
Ṭi smino-.
Āraṅādesamhā smino ṭi hoti; kattari, pitari.
Divādito-.
Divādīhi nāmehi smino ṭi hoti; divi, bhuvi–-niccaṃ vakārāgamo.
Rassāraṅi-.
Smimhi āro rasso hoti; kattari, nattari.
Pitādīnamanattvādīnaṃ-.
Nattvādivajjitānaṃ pitādīnamāro rasso hoti sabbāsu vibhattisu; pitaro, pitaraṃ–-anattvādīnanti
kiṃ? Nattāro.
Yuvādīnaṃ suhisvānaṅi-.
Suhisu yuvādīnaṃ ānaṅi hoti; yayuvānesu, yuvānehi.
Nonānesvā-.
Esu yuvādīnamā hoti; yuvāno, yuvānā, yuvāne.
Smāsminnaṃ nāne-.
Yuvādīhiṃ smāsminnaṃ nāne honti yathākkamaṃ; yuvānā, yuvāne.
Yonaṃ none vā-.
Yuv ādīhi yona ṃ none v ā honti yath ākkami ṃ; yuv āno yuv āne –-vāti -ki ṃ?Yuve

passa;noggaha ṇaṃ lāghavattha ṃ.
Ito’ññatthe pume-.
Aññapadatthe vattamānā ikārantato nāmasmā yonaṃ none vā honti yathākkamaṃ pulliṅge,
tomaraṃkusa pāṇino, tomaraṃkusapāṇine, vātveva-tomaraṃkusapāṇayo; aññattheti-kiṃ?Pāṇayo.
Ne smino kvavi-.
Aññapadatthe vattamānā ikārantato nāmasmā smino ne hoti vā kvaci;’ kataññumhi ca posamhi
sīlavante ariyavuttine’ vātveva-ariyavuttimhi; pumetveva-ariyayavuttiyā.
Pumā-.
Pumasaddato smino yaṃ vuttaṃ taṃ vā hoti; pumānepume.
Nāmhi-.
Pumassa nāmhi yaṃ vuttaṃ taṃ vā hoti; pumānā pumena.
Sumhā ca-.
Pumassa sumhi yaṃ vuttaṃ taṃ ā ca vā hoti; pumānesu, pumesu, pumāsu.
Gassaṃ-.
Pumasaddato gassa aṃ vā hoti; bho pumaṃ, bho puma, bho itthipumaṃ, bho itthipuma.
Sāssaṃse cānaṅi-.
Sāsaddassa ānaṅi hoti aṃse ge ca; sānaṃ, sānassa, bho sāna.
Vattahā sanannaṃ nonānaṃ-.
Vattahā sanannaṃ nonānaṃ honti yathākkama; vattahā no, vattahānānaṃ.
Brahmassu vā-.
Brahmassu vā hoti sanaṃsu; brahmuno, brahmassa, brahmūnaṃ brahmānaṃ.
Nāmhi-.
Brahmassu hoti nāmhi; brahmunā,
Pumakammathāmaddhānaṃ vā sasmāsu ca-.
Pudīnamu hoti vā sasmāsu nāmhi ca; pumuno, pumassa; pumunā, pumānā, pumunā, pumānā;
kammuno, kammassa; kammunā kammasmā; kammunā, kammanā; ṭhāmuno, ṭhāmassa;ṭhāmunā,
ṭhāmasmā; ṭhāmunā, ṭhāmena; addhuno, addhassa; addhunā, addhasmā;addhunā, addhanā.
Yuvā sassano-.
Yuvā sassavā ino hoti, yuvino, yuvassa.