Aṅguttaranikāye

Namo tassa bhagavato arahato samm āsambuddhassa
Suttantapiṭaka
Aṅguttaranikāye
Saṃgāyanassa pucchā vissajjanā
Pucchā –paṭhamamahāsaṃgītikāle āvuso dhammasaṃgāhakā mahākassapādayo mahātheravarā
porāṇasaṃgītikārā paṭhamaṃ vinayapiṭakaṃ saṃgāyitvā suttantapiṭake ca
dīghamajjhimasaṃyuttasaṅkhāte tayo nikāye saṃgāyitvā tadanantaraṃ kiṃ nāma pāvacanaṃ
saṃgāyiṃsu.
Vissajjanā –paṭhamamahāsaṃgītikāle bhante dhammasaṃgāhakā mahākassapādayo
mahātheravarā porāṇasaṃgītikārā paṭhamaṃ vinayaṃ saṃgāyitvā suttantapiṭake ca
dīghamajjhimasaṃyuttasaṅkhāte tayo nikāye saṃgāyitvā tadanantaraṃ navahi ca suttasahassehi pañcahi
ca suttasattehi sattapaññāsāya ca suttehi paṭimaṇḍitaṃ vīsatibhāṇavārasataparimāṇaṃ aṅguttaranikāyaṃ
nāma pāvacanaṃ saṃgāyiṃsu.
Pucchā –aṅguttaranikāyepi āvuso ekakanipāto dukanipāto tikanipātotiādinā
nipātapakaraṇaparicchedavasena ekādasavidhā. Tattha kataraṃ nipātapakaraṇaṃ saṃgāyiṃsu.
Vissajjanā –aṅguttaranikāye bhante ekādasasu nipātapakaraṇaparicchedesu ekakanipātaṃ
paṭhamaṃ saṃgāyiṃsu.
1. Rūpādivagga
Pucchā –ekakanipātepi āvuso rūpādivaggo nīvaraṇappahānavaggo akammaniyavaggotiādinā
vaggabhedavasena bahuvidhā. Tattha kataraṃ vaggaṃ paṭhamaṃ saṃgāyiṃsu.
Vissajjanā –ekakanipāte bhante rūpādivaggo nīvaraṇappahānavaggotiādinā vīsatiyā vaggesu
rūpādivaggaṃ paṭhamaṃ saṃgāyiṃsu.
Pucchā –sādhu sādhu āvuso, mayampi dāni āvuso tatoyeva paṭṭhāya saṃgāhanatthāya
saṃgītipubbaṅgamāni dhammapucchanavissajjanakiccāni āvahituṃ samārabhāma. Tenāvuso bhagavatā
jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte rūpādivagge purimāni pañca
suttāni kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitāni.
Vissajjanā –sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha rūpādigarukānaṃ pañcannaṃ
purisānaṃ ajjhāsayavasena ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekarūpampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ purisassa
cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, yathayidaṃ bhikkhave itthirūpaṃ, itthirūpaṃ bhikkhave purisassa cittaṃ
pariyādāya tiṭṭhatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitāni.
Nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekarūpampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ purisassa cittaṃ pariyādāya
tiṭṭhati, yathayidaṃ bhikkhave itthirūpaṃ, itthirūpaṃ bhikkhave purisassa cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati.
Pucchā –tattheva āvuso pacchimāni pañca suttāni bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca
bhāsitāni.

Vissajjan ā –tasmi ṃyeva bhante s āvatthiya ṃ sambahule bhikkh ū ā rabbha r ūpādigaruk āna ṃ
pañcannaṃ itthīnaṃ ajjhāsayavasena ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekarūpampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ
itthiyā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, yathayidaṃ bhikkhave purisarūpaṃ, purisarūpaṃ bhikkhave itthiyā
cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitāni.
Nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekarūpampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ itthiyā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati,
yathayidaṃ bhikkhave purisarūpaṃ, purisarūpaṃ bhikkhave itthiyā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati.
Nītatthavasena, neyyatthavasena
Pucchā –imasmiṃ āvuso rūpādivagge bhagavatā nītatthavasena kiṃ kathitaṃ, neyyatthavasena
pana kiṃ ñāpitaṃ.
Vissajjanā –imasmiṃ bhante rūpādivagge bhagavatā nītatthavasena vaṭṭaṃ kathitaṃ.
Neyyatthavasena pana viva ṭṭampi ñāpitaṃ.
2. Nīvaraṇappahānavagga
Pucchā –dutiyo pana āvuso nīvaraṇappahānavaggo bhagavatā kattha kathañca bhāsito.
Vissajjanā –sāvatthiyaṃ bhante ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yena
anuppanno vā kāmacchando uppajjati, uppanno vā kāmacchando bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattati,
yathayidaṃ bhikkhave subhanimittaṃ, subhanimittaṃ bhikkhave ayoniso manasikaroto anuppannoceva
kāmacchando uppajjati, uppanno ca kāmacchando bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattatī’’ti evamādinā
bhagavatā bhāsito.
Pucchā –imasmiṃ pana āvuso dutiye nīvaraṇappahānavagge bhagavatā kiṃ kathitaṃ.
Vissajjanā –imasmiṃ pana bhante dutiye nīvaraṇappahānavagge bhagavatā vaṭṭampi vivaṭṭampi
kathitaṃ.
3. Akammaniyava
Pucchā –tenāvuso…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte tatiye
akammaniyavagge kīdisī dhammadesanāyo desitā.
Vissajjanā –tatiye bhante akammaniyavagge ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi
samanupassāmi, yaṃ evaṃ abhāvitaṃ akammaniyaṃ hoti, yathayidaṃ bhikkhave cittaṃ, cittaṃ
bhikkhave abhāvitaṃ akammaniyaṃ hoti. Nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi,
yaṃ evaṃ bhāvitaṃ kammaniyaṃ hoti, yathayidaṃ bhikkhave cittaṃ. Cittaṃ bhikkhave bhāvitaṃ
kammaniyaṃ hotī’’ti evamādikā bhagavatā dhammadesanāyo desitā.
4. Adantavagga
Pucchā –catutthe panāvuso adantavagge bhagavatā kīdisī dhammadesanāyo desitā.
Vissajjanā –catutthe bhante adantavagge ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi
samanupassāmi, yaṃ evaṃ adantaṃ mahato anatthāya saṃvattati, yathayidaṃ bhikkhave cittaṃ, cittaṃ
bhikkhave adantaṃ mahato anatthāya saṃvattati. Nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi
samanupassāmi, yaṃ evaṃ dantaṃ mahato atthāya saṃvattati, yathayidaṃ bhikkhave cittaṃ, cittaṃ

bhikkhave danta ṃ mahato atth āya sa ṃvattat ī’’ ti evam ādik ā bhagavat ā dhammadesan āyo desit ā.
5. Paṇihitaacchavagga
Pucchā –pañcame āvuso paṇihitaacchavagge bhagavatā kīdisī dhammadesanāyo desitā.
Vissajjanā –pañcame bhante paṇihitaacchavagge ‘‘seyyathāpi bhikkhave sālisūkaṃ vā yavasūkaṃ
vā micchāpaṇihitaṃ hatthena vā pādena vā akkantaṃ hatthaṃ vā pādaṃ vā bhecchati, lohitaṃ vā
uppādessatīti netaṃ ṭhāna vijjati. Taṃ kissahetu, micchāpaṇihitattā bhikkhave sūkassa. Evameva kho
bhikkhave so vata bhikkhu micchāpaṇihitena cittena avijjaṃ bhecchati, vijjaṃ uppādessati, nibbānaṃ
sacchikarissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati, taṃ kissa hetu, micchāpaṇihitattā bhikkhave cittassā’’ti
evamādikā bhagavatā dhammadesanāyo desitā.
6. Accharāsaṅghātavagga
Pucchā –accharāsaṅghātavagge āvuso paṭhama dutiyasuttāni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni.
Vissajjanā –accharāsaṅghātavagge bhante bhagavatā ‘‘pabhassaramidaṃ bhikkhave cittaṃ, tañca
kho āgantukehi upakkilesehi upakkiliṭṭhaṃ, taṃ assutavā puthujjano yathābhūtaṃ nappajānāti, tasmā
‘assutavato puthujjanassa cittabhāvanā natthī’ti vadāmi. Pabhassaramidaṃ bhikkhave cittaṃ, tañca kho
āgantukehi upakkilesehi vippamuttaṃ, taṃ subhavā ariyasāvako yathābhūtaṃ pajānāti. Tasmā ‘sutapato
ariyasāvakassa cittabhāvanā atthī’ti vadāmī’’ti. Evaṃ kho bhagavatā bhāsitāni.
Tatiyasutta
Pucchā –tattheva āvuso tatiyasuttādīni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni.
Vissajjanā –tattheva bhante tatiyasuttādīni pañcasuttāni ‘‘accharāsaṅghātamattampi ce bhikkhave
bhikkhu mettācittaṃ āsevati, bhāveti, manasikaroti. Ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu arittajjhāno
viharati satthusāsanakaro ovādapatikaro amoghaṃ raṭṭhapiṇḍaṃ bhuñjati, ko pana vādo ye naṃ
bahulīkaronti. Yekeci bhikkhave dhammā akusalā akusalabhāgiyā akusalapakkhikā, sabbete
manopubbaṅgamā, mano tesaṃ dhammānaṃ paṭhamaṃ uppajjati, anvadeva akusalādhammā, yekeci
bhikkhave dhammā kusalā kusalabhāgiyā kusalapakkhikā, sabbete manopubbaṅgamā, mano tesaṃ
dhammānaṃ paṭhamaṃ uppajjati, anvadeva kusalā dhammā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitāni.
Aṭṭhamasutta
Pucchā –tattheva āvuso aṭṭhama navama dasamasuttāni ca vīriyārambhādivagge dasasuttāni ca
kalyāṇamittādivagge paṭhamasuttañca bhagavatā kathaṃ bhāsitāni.
Vissajjanā –tattheva bhante aṭṭhama navama dasamasuttāni ca vīriyārambhādivagge dasasuttāni ca
kalyāṇamittādivagge paṭhamasuttañca ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yena
anuppannā vā akusalā dhammā uppajjanti, uppannā vā kusalā dhammā parihāyanti, yathayidaṃ
bhikkhave pamādo, pamattassa bhikkhave anuppannā ceva akusalā dhammā uppajjanti, uppannā ca
kusalā dhammā parihāyantī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitāni.
Dutiyasutta
Pucchā –kalyāṇamittādivagge āvuso dutiya tatiyasuttāni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni.

Vissajjan ā –kaly āṇ amitt ādivagge bhante dutiya tatiyasutt āni ‘‘ nāha ṃ bhikkhave añña ṃ
ekadhammampi samanupassāmi, yena anuppannā vā akusalā dhammā uppajjanti, uppannā vā kusalā
dhammā parihāyanti, yathayidaṃ bhikkhave anuyogo akusalānaṃ dhammānaṃ ananuyogo kusalānaṃ
dhammāna’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitāni.
Chaṭṭhasutta
Pucchā –tattheva āvuso chaṭṭhasuttādīni ca pamādādivagge paṭhamasuttañca bhagavatā kathaṃ
bhāsitāni.
Vissajjanā –tattheva bhante chaṭṭhasuttādīni ca pamādādivagge paṭhamasuttañca ‘‘appamattikā
esā bhikkhave parihāni yadidaṃ ñātiparihāni. Etaṃ patikiṭṭhaṃ bhikkhave parihānīnaṃ yadidaṃ
paññāparihānīti. Appamattikā esā bhikkhave vuddhi yadidaṃ ñātivuddhi. Etadaggaṃ bhikkhave
vuddhīnaṃ yadidaṃ paññāvuddhi. Tasmātiha bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ ‘paññāvuddhiyā
vaddhissāmā’ti. Evañhi vo bhikkhave sikkhitabba’’nti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitāni.
Pamādādivagga
Pucchā –tenāvuso…pe… sammāsambuddhena pamādādivagge dutiyasuttādīni kathaṃ bhāsitāni.
Vissajjanā –nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yo evaṃ mahato anatthāya
saṃvattati, yathayidaṃ bhikkhave pamādo. Pamādo bhikkhave mahato anatthāya saṃvattati. Nāhaṃ
bhikkhave aññaṃ ekadhammampi, yo evaṃ mahato atthāya saṃvattati, yathayidaṃ bhikkhave
appamādo, appamādo bhikkhave mahato anatthāya saṃvattatīti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitāni.
Dutiya pamādādivagga
Pucchā –dutiye panāvuso pamādādivagge paṭhamasuttādīni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni.
Vissajjanā –dutiye bhante pamādādivagge ajjhattikaṃ bhikkhave aṅganti karitvā nāññaṃ
ekaṅgampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ mahato anatthāya saṃvattati, yathayidaṃ bhikkhave pamādo.
Pamādo bhikkhave mahato anatthāya saṃvattati. Ajjhattikaṃ bhikkhave aṅganti karitvā nāññaṃ
ekaṅgampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ mahato atthāya saṃvattati, yathayidaṃ bhikkhave appamādo.
Appamādo bhikkhave mahato atthāya saṃvattatīti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitāni.
Dasasutta
Pucchā –tattheva āvuso tettiṃsamādīnica dasasuttāni adhammavagge ca dasasuttāni bhagavatā
kathaṃ bhāsitāni.
Vissajjanā –tattheva bhante tettiṃsamādīni dasasuttāni ca adhammavagge dasasuttāni ca ye te
bhikkhave bhikkhū adhammaṃ ‘‘dhammo’’ti dīpenti, te bhikkhave bhikkhū bahujanaahitāya paṭipannā
bahujanaasukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Bahuñca te bhikkhave
bhikkhū apuññaṃ pasavanti, te cimaṃ saddhammaṃ antaradhāpentīti evamādinā ca, ye te bhikkhave
bhikkhū adhammaṃ ‘‘adhammo’’ti dīpenti, te bhikkhave bhikkhū bahujanahitāya paṭipannā
bahujanasukhāya bahujano janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Bahuñca te bhikkhave
bhikkhū puññaṃ pasavanti, te cimaṃ saddhammaṃ ṭhapentīti evamādinā ca bhante bhagavatā bhāsitāni.
Ekapuggalavagga

Pucch ā –ekapuggalavagge āvuso bhagavat ā kīdis ī dhammadesan āyo desit ā.
Vissajjanā –ekapuggalavagge bhante bhagavatā ekapuggalo bhikkhave loke uppajjamāno
uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.
Katamo ekapuggalo, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho, ayaṃ kho bhikkhave ekapuggalo loke
uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya
devamanussānanti evamādikā bhagavatā dhammadesanāyo desitā.
Etadaggavagga
Aññāsikoṇḍañña vatthu
Pucchā –etadavagge āvuso āgatesu ekacattālīsāya theresu āyasmā aññāsikoṇḍaññatthero kathaṃ
bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Vissajjanā –etadaggavagge bhante āgatesu ekacattālīsāya mahātheresu ‘‘etadaggaṃ bhikkhave
mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ rattaññūnaṃ yadidaṃ aññāsikoṇḍañño’’ti, evaṃ kho bhante āyasmā
aññāsikoṇḍaññatthero bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Aggasāvakavatthu
Pucchā –tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte
etadaggavagge āgatesu ekacattālīsāya mahātheresu āyasmā ca sāriputtatthero dhammasenāpati paṭhamo
aggasāvako āyasmā ca mahāmoggallānatthero dutiyo aggasāvako kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Vissajjanā –āyasmā bhante sāriputtatthero dhammasenāpati ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama
sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ mahāpaññānaṃ yadidaṃ sāriputto’’ti. Āyasmā pana mahāmoggallānatthero
‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ iddhimantānaṃ yadidaṃ mahāmoggallāno’’ti.
Evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Idaṃ te āsanaṃ vīra, paññattaṃ tavanucchaviṃ;
Mama cittaṃ pasādento, nisīda pupphamāsane.
Ye vata loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā, ayaṃ tesaṃ bhikkhu aññataro.
Yaṃnūnāhaṃ imaṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ puccheyyaṃ.
Ye dhammā hetuppabhavā,
Tesaṃ hetuṃ tathāgato;
Āha tesañca yo nirodho,
Evaṃvādī mahāsamaṇo –
Labheyyāma mayaṃ bhante bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyāma upasampadaṃ.
Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ mahāpaññānaṃ yadidaṃ sāriputto.
Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ iddhimantānaṃ yadidaṃ mahāmoggallāno.
Mahākassapavatthu

Pucch ā –āyasm ā pana āvuso mah ākassapatthero pa ṭhamamah āsa ṃgītik āle
pāmokkhasaṅghanāyakabhūto bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Vissajjanā –āyasmā bhante mahākassapatthero paṭhamamahāsaṃgītikāle saṅghapāmokkhabhūto
‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dhutavādānaṃ yadidaṃ mahākassapo’’ti. Evaṃ
kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Anuruddhattheravatthu
Pucchā –tenāvuso…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte etadaggavagge
āgatesu ekacattālīsāya mahātheresu āyasmā anuruddhatthero kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Vissajjanā –āyasmā bhante anuruddhatthero ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ
bhikkhūnaṃ dibbacakkhukānaṃ yadidaṃ anuruddho’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne
ṭhapito.
Sīvalivatthu
Pucchā –āyasmā pana āvuso sīvalitthero bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Vissajjanā –āyasmā bhante sīvalitthero ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ
lābhīnaṃ yadidaṃ sīvalī’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Sammāsambuddho vata so bhagavā, yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti.
Suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho, yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya
paṭipanno.
Susukhaṃ vata nibbānaṃ, yatthidaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjati –
‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ lābhīnaṃ yadidaṃ sīvali’’ hu –
Ānandātheravatthu
Pucchā –āyasmā pana āvuso ānandatthero dhammabhaṇḍāgāriko paṭhamamahāsaṃgītikāle
dhammavissajjakatherabhūto kathaṃ bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Vissajjanā –āyasmā bhante ānandatthero dhammabhaṇḍāgāriko paṭhamamahāsaṃgītikāle
dhammavissajjakabhūto ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ bahussutānaṃ yadidaṃ
ānando. Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ satimantānaṃ yadidaṃ ānando.
Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ gatimantānaṃ yadidaṃ ānando. Etadaggaṃ
bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dhitimantānaṃ yadidaṃ ānando. Etadaggaṃ bhikkhave mama
sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ upaṭṭhākānaṃ yadidaṃ ānando’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā pañcasu
etadaggaṭṭhānesu ṭhapito.
Satasahassena me kītaṃ,
Satasahassena māpitaṃ;
Sobhanaṃ nāma uyyānaṃ;
Paṭiggaṇha mahāmuni –

‘‘ Etadagga ṃ bhikkhave mama s āvak āna ṃ bhikkh ūna ṃ bahussut āna ṃ. Satimant āna ṃ.
Gatimantānaṃ. Dhitimantānaṃ. Upaṭṭhākānaṃ yadidaṃ ānando’’ –
Upālivatthu
Pucchā –tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte
etadaggavagge āgatesu ekacattālīsāya mahātheresu āyasmā upālitthero paṭhamamahāsaṃgītikāle
vinayavissajjakabhūto kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Vissajjanā –āyasmā bhante upālitthero paṭhamamahāsaṃgītikāle vinayavissajjakabhūto
‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ vinayadharānaṃ yadidaṃ upālī’’ti evaṃ kho
bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Vinayo vāsayo mayhaṃ,
Vinayo ṭhānacaṅkamaṃ;
Kappemi vinaye vāsaṃ,
Vinayo mama gocaro.
Mahāpajāpatigotamītherīvatthu
Pucchā –etadaggavagge āvuso āgatāsu terasasu therīsu mahāpajāpati gotamītherī kathaṃ
bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
Vissajjanā –etadaggavagge bhante āgatāsu terasasu therīsu mahāpajāpatigotamītherī ‘‘etadaggaṃ
bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ rattaññūnaṃ yadidaṃ mahāpajāpati gotamī’’ti evaṃ kho
bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ rattaññūnaṃ yadidaṃ
mahāpajāpatigotamī’’ –
Pucchā –khemātherī pana āvuso aggasāvikā bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
Vissajjanā –khemātherī bhante paṭhamā aggasāvikā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ
bhikkhunīnaṃ mahāpaññānaṃ yadidaṃ khemā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
‘‘Ye rāgarattānupatanti sotaṃ,
Sayaṃkataṃ makkaṭova jālaṃ,
Etampi chetvāna vajanti dhīrā;
Anapekkhino sabbadukkhaṃ pahāya’’ –
‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ mahāpaññānaṃ yadidaṃ khemā’’ –
Pucchā –uppalavaṇṇā pana āvuso therī dutiyaaggasāvikā bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne
ṭhapitā.
Vissajjanā –uppalavaṇṇā bhante therī dutiyaaggasāvikā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ
bhikkhunīnaṃ iddhimantīnaṃ yadidaṃ uppalavaṇṇā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne
ṭhapitā.
‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ iddhimantīnaṃ yadidaṃ uppalavaṇṇā’’ –

Pa ṭā cārāther ībhikkhun īmavatthu
Pucchā –tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte
etadaggavagge āgatāsu terasasu therīsu paṭācārānāma therī kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
Vissajjanā –etadaggavagge bhante āgatāsu terasasu therikāsu paṭācārā therī ‘‘etadaggaṃ
bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ vinayadharānaṃ yadidaṃ paṭācārā’’ti evaṃ kho bhante
bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
‘‘Ubho puttā kālaṅkatā,
Panthe mayhaṃ patī mato;
Mātāpitā ca bhātā ca,
Ekacitakasmiṃ ḍayhare’’ –
‘‘Catūsu samuddesu jalaṃ parittakaṃ,
Tato bahuṃ assujalaṃ anappakaṃ;
Dukkhena phuṭṭhassa narassa socanā,
Kiṃ kāraṇā amma tuvaṃ pamajjasi’’ –
‘‘Na santi puttā tāṇāya,
Na pitā nāpi bandhavā;
Antakenādhipannassa,
Natthi ñātīsu tāṇatā;
Etamatthavasaṃ ñatvā, paṇḍito sīlasaṃvuto;
Nibbānagamanaṃ maggaṃ, khippameva visodhaye’’ –
‘‘Yo ca vassasataṃ jīve,
Apassaṃ udayabbayaṃ;
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo,
Passato udayabbayaṃ’’ –
‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ vinayadharānaṃ yadidaṃ paṭācārā’’ –
Dhammadinnātherībhikkhunīmavatthu
Pucchā –dhammadinnā pana āvuso therī bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
Vissajjanā –dhammadinnā bhante therī ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ
dhammakathikānaṃ yadidaṃ dhammadinnā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
‘‘Yassa pure ca pacchā ca,
Majjheca natthi kiñcanaṃ;
Akiñcanaṃ anādānaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ’’ –
‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ dhammakathikānaṃ yadidaṃ
dhammadinnā’’ –
Yasodharātherībhikkhunīmavatthu

Pucch ā –bhaddakacc ānānāma āvuso yasodhar āther ī bhagavat ā katha ṃ etadagga ṭṭ hāne ṭhapit ā.
Vissajjanā –bhaddakaccānā bhante yasodharātherī bhagavatā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama
sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ mahābhiññapattānaṃ yadidaṃ bhaddakaccānā’’ti. Evaṃ kho bhante
etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ mahābhiññapattānaṃ yadidaṃ
bhaddakaccānā’’ –
Tapussabhallikavatthu
Pucchā –aṅguttaranikāye āvuso etadaggavagge āgatesu ekādasasu upāsakesu tapussabhallikānāma
vāṇijā bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
Vissajjanā –tapussabhallikā bhante vāṇijā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ
paṭhamaṃ saraṇaṃ gacchantānaṃ yadidaṃ tapussabhallikā vāṇijā’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā
etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
‘‘Ete bhante mayaṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca, upāsake no bhagavā dhāretu
ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ hu –
‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ paṭhamaṃ saraṇaṃ gacchantānaṃ yadidaṃ
tapussabhallikā vāṇijā’’ –
Anāthapiṇḍakavatthu
Pucchā –tenāvuso bhagavatā arahatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte
etadaggavagge āgatesu ekādasasu upāsakesu sudatto gahapati anāthapiṇḍiko kathaṃ etadaggaṭṭhāne
ṭhapito.
Vissajjanā –etadaggavagge bhante āgatesu ekādasasu upāsakesu sudatto gahapati anāthapiṇḍiko
‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ dāyakānaṃ yadidaṃ sudatto gahapati
anāthapiṇḍiko’’ti. Evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ dāyakānaṃ yadidaṃ sudatto gahapati
anāthapiṇḍiko–
Sūrambaṭṭhaupāsakāvatthu
Pucchā –sūrambaṭṭho nāma āvuso upāsako bhagavatā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
Vissajjanā –sūrambaṭṭho upāsako ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ
aveccappasannānaṃ yadidaṃ sūrambaṭṭho’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapito.
‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ aveccappasannānaṃ yadidaṃ
sūrambaṭṭho’’ hu –
Sujātā upāsikāvatthu
Pucch ā –etadaggavagge āvuso āgat āsu dasasu up āsik āsu suj ātānāma up āsik ā seniyadh ītā katha ṃ

bhagavat ā etadagga ṭṭ hāne ṭhapit ā.
Vissajjanā –sujātā bhante seniyadhītā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ
paṭhamaṃ saraṇaṃ gacchantīnaṃ yadidaṃ sujātā seniyadhītā’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā
etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
‘‘Etā mayaṃ bhante bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca, upāsikāyo
no bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetā saraṇaṃ gatā’’ hu –
‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ paṭhamaṃ saraṇaṃ gacchantīnaṃ yadidaṃ
sujātā seniyadhītā’’ –
Visākhā upāsikāvatthu
Pucchā –visākhā pana āvuso upāsikā kathaṃ bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
Vissajjanā –visākhā bhante upāsikā migāramātā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ
upāsikānaṃ dāyikānaṃ yadidaṃ visākhā migāramātā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā etadaggaṭṭhāne
ṭhapitā.
‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ dāyikānaṃ yadidaṃ visākhā migāramātā’’
hu –
Khujjuttarā upāsikāvatthu
Pucchā –tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye ekakanipāte
etadaggavagge āgatāsu dasasu upāsikāsu khujjuttarānāma upāsikā kathaṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
Vissajjanā –etadaggavagge bhante āgatāsu dasasu upāsikāsu khujjuttarā upāsikā ‘‘etadaggaṃ
bhikkhave mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ bahussutānaṃ yadidaṃ khujjuttarā’’ti evaṃ kho bhante
bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ upāsikānaṃ bahussutānaṃ yadidaṃ khujjuttarā’’ hu –
Kāḷīupāsikāvatthu
Pucchā –kāḷīnāma āvuso upāsikā kuraragharikā kathaṃ bhagavatā etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
Vissajjanā –kāḷī bhante upāsikā kuraragharikā ‘‘etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ
anussavappasannānaṃ yadidaṃ kāḷī upāsikā kuraragharikā’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā
etadaggaṭṭhāne ṭhapitā.
‘‘Etadaggaṃ bhikkhave mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ anussavappasannānaṃ yadidaṃ kāḷī upāsikā
kuraragharikā’’ –
Aṭṭhānapāḷi
Pucchā –sakalāpi āvuso aṭṭhānapāḷi bhagavatā kathaṃ bhāsitā.
Vissajjanā –aṭṭhānametaṃ bhikkhave anavakāso, yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañcisaṅkhāraṃ

niccato upagaccheyya, neta ṃ ṭ hāna ṃ vijjati. Ṭhānañca kho eta ṃ bhikkhave vijjati, ya ṃ puthujjano
kañcisaṅkhāraṃ niccato upagaccheyya, ṭhānametaṃ vijjatīti evamādinā bhante bhagavatā sakalāpi
aṭṭhānapāḷi bhāsitā.
Ekadhammapāḷi paṭhamavagga
Pucchā –ekadhammapāḷiyaṃ āvuso paṭhamavagge kīdisī dhammadesanā bhagavatā desitā.
Vissajjanā –ekadhammapāḷiyaṃ bhante paṭhamavagge ‘‘ekadhammo bhikkhave bhāvito
bahulīkato ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya
saṃvattati. Katamo ekadhammo, buddhānussati, ayaṃ kho bhikkhave ekadhammo bhāvito bahulīkato
ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattatī’’ti
evamādikā bhagavatā dhammadesanā desitā.
Pucchā –dutiyavagge pana āvuso bhagavatā kīdisī dhammadesanāyo desitā.
Vissajjanā –dutiyavagge bhante bhagavatā ‘‘nāhaṃ bhikkhave aññaṃ ekadhammampi
samanupassāmi, yena anuppannā vā akusalā dhammā uppajjanti, uppannā vā akusalā dhammā
bhiyyobhāvāya vepullāya saṃvattanti, yathayidaṃ bhikkhave micchādiṭṭhi. Micchādiṭṭhikassa
bhikkhave anuppannā ceva akusalā dhammā uppajjanti, uppannā ca akusalā dhammā bhiyyobhāvāya
vepullāya saṃvattantī’’ti. Evamādikā bhagavatā dhammadesanāyo desitā.
Tatiyavagga
Pucchā –tatiyavagge pana āvuso pañcamādīni aṭṭha suttāni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni.
Vissajjanā –tatiyavagge bhante pañcamādīni aṭṭhasuttāni ‘‘durakkhāte bhikkhave dhammavinaye
yo ca samādapeti, yañca samādapeti, yo ca samādapito tathattāya paṭipajjati. Sabbete bahuṃ apuññaṃ
pasavanti. Taṃkissahetu, durakkhābhattā bhikkhave dhammassa. Svākkhāte bhikkhave dhammavinaye
yo ca samādapeti, yañca samādapeti, yo ca samādapito, tathattāya paṭipajjati, sabbete bahuṃ puññaṃ
pasavanti. Taṃkissahetu svākkhātattā bhikkhave dhammassā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitāni.
Apara accharāsaṅghātavagga
Pucchā –aparaaccharāsaṅghātavagge pana āvuso bhagavatā kīdisī dhammadesanāyo desitā.
Vissajjanā –aparaaccharāsaṅghātavagge bhante ‘‘accharāsaṅghātamattampi ce bhikkhave bhikkhu
paṭhamaṃ jhānaṃ bhāveti, ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu arittajjhāno viharati satthusāsanakaro
ovādapatikaro amoghaṃ raṭṭhapiṇḍaṃ bhuñjati, ko pana vādo ye naṃ bahulīkarontī’’ti evamādikā
bhante bhagavatā dhammadesanāyo desitā.
Kāyagatāsativagga
Pucchā –sakalopi āvuso kāyagatāsativaggo bhagavatā kathaṃ bhāsito.
Vissajjanā –yassa kassaci bhikkhave mahāsamuddo cetasā phuṭo, antogadhā tassa kunnadiyo
yākāci samuddaṅgamā, evameva bhikkhave yassa kassaci kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, antogadhā
tassa kusalā dhammā yekeci vijjābhāgiyā’’ti evamādinā bhante bhagavatā sakalopi kāyagatāsativaggo
bhāsito.

Amatavagga
Pucchā –sakalopi āvuso amatavaggo bhagavatā kathaṃ bhāsato.
Vissajjanā –amataṃ te bhikkhave na paribhuñjanti, ye kāyagatāsatiṃ na paribhuñjanti. Amataṃ te
bhikkhave paribhuñjanti, ye kāyagatāsatiṃ paribhuñjanti. Amataṃ te bhikkhave aparibhuttaṃ, yesaṃ
kāyagatāsati aparibhuttā. Amataṃ te bhikkhave paribhuttaṃ, yesaṃ kāyagatāsati paribhuttāti evamādinā
bhante bhagavatā sakalopi amatavaggo bhāsito.
Kammakaraṇavagga, vajjasutta
Pucchā –tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye dukanipāte
kammakaraṇavagge paṭhamaṃ vajjasuttaṃ kattha kassa kathañca bhāsitaṃ.
Vissajjanā –sāvatthiyaṃ bhante sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ ‘‘dvemāni bhikkhave vajjāni.
Katamāni dve diṭṭhadhammikañca vajjaṃ samparāyikañca vajja’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Tasmātiha bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ ‘‘diṭṭhadhammikassa vajjassa bhāyissāma,
samparāyikassa vajjassa bhāyissāma, vajjabhīruno bhavissāma vajjabhayadassāvino’’ti. Evañhi kho
bhikkhave sikkhitabbaṃ.
Padhānasutta
Pucchā –tattheva āvuso dutiyaṃ padhānasuttaṃ bhagavatā kattha kassa kathañca bhāsitaṃ.
Vissajjanā –sāvatthiyaṃyeva bhante sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ ‘‘dvemāni bhikkhave padhānāni
durabhisambhavāni lokasmiṃ. Katamāni dve, yañca gihīnaṃ agāraṃ ajjhāvasataṃ
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānuppādanatthaṃ padhānaṃ, yañca agārasmā
anagāriyaṃ pabbajitānaṃ sabbūpadhipaṭinissaggattaṃ padhānaṃ. Imāni kho bhikkhave dve padhānāni
durabhisambhavāni lokasmi’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Tapanīyasutta
Pucchā –tattheva āvuso tapanīyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –dveme bhikkhave dhammā tapanīyā. Katame dve, idha bhikkhave ekaccassa
kāyaduccaritaṃ kataṃ hoti, akataṃ hoti kāya sucaritaṃ, vacīduccaritaṃ kataṃ hoti, akataṃ hoti
vacīsucaritaṃ, manoduccaritaṃ kataṃ hoti, akataṃ hoti manosucaritaṃ. So ‘‘kāyaduccaritaṃ me
kata’’nti tappati, ‘‘akataṃ me kāyasucarita’’nti tappati. Vacīduccaritaṃ (pa) ‘‘manoduccaritaṃ me
kata’’nti tappati, ‘‘akataṃ me manosucarita’’nti tappati. Ime kho bhikkhave dve dhammā tapanīyāti.
Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
Atapanīyasutta
Pucchā –catutthaṃ pana āvuso atapanīyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –catutthaṃ bhante atapanīyasuttaṃ ‘‘dveme bhikkhave dhammā atapanīyā. Katame
dve, idha bhikkhave ekaccassa kāyasucaritaṃ kataṃ hoti, akataṃ hoti kāyaduccaritaṃ. Vacīsucaritaṃ
kataṃ hoti, akataṃ hoti vacīduccaritaṃ. Manosucaritaṃ kataṃ hoti, akataṃ hoti manoduccaritaṃ. So
‘kāyasucaritaṃ me kata’nti na tappati, ‘akataṃ me kāyaduccarita’nti natappati. ‘Vacīsucaritaṃ…pe…

manosucarita ṃ me kata ’nti na tappati. ‘Akata ṃ me manoduccarita ’nti na tappati. Ime kho
bhikkhave dve dhammā atapanīyā’’ti. Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
Upaññātasutta
Pucchā –pañcamaṃ pana āvuso upaññātasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –pañcamaṃ bhante upaññātasuttaṃ ‘‘dvinnāhaṃ bhikkhave dhammānaṃ upaññāsiṃ.
Yā ca asantuṭṭhitā kusalesu dhammesu, yā ca appaṭivānitā padhānasmiṃ. Appaṭivāni sudāhaṃ
bhikkhave padahāmi ‘kāmaṃ-taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatu upasussatu sarīre maṃsalohitaṃ, yaṃ
taṃ purisathāmena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṃ, na taṃ apāpuṇitvā vīriyassa
saṇṭhānaṃ bhavissatī’’ti. Evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
Cariyasutta
Pucchā –navamaṃ pana āvuso cariyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –navamaṃ bhante cariyasuttaṃ ‘‘dveme bhikkhave dhammā sukkā lokaṃ pālenti.
Katame dve, hirīca ottappañca. Ime kho bhikkhave dve sukkā dhammā lokaṃ na pāleyyuṃ, nayidha
paññāyetha ‘mātā’tivā ‘mātucchā’tivā ‘mātulānī’tivā ‘ācariyabhariyā’tivā ‘garūnaṃ dārā’ti’’vāti,
evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
Adhikaraṇavagga, sattamasutta
Pucchā –adhikaraṇavagge pana āvuso sattamasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ
vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
Vissajjanā –sāvatthiyaṃ bhante jāṇussoṇiṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Jāṇussoṇi bhante
brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ko nu kho bho gotama hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā
kāyassa bhedā paraṃmaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjantī’’ti. Tasmiṃ bhante
vatthusmiṃ ‘‘katattā ca brāhmaṇa akatattā ca evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃmaraṇā apāyaṃ
duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjantī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
Ko nu kho bho gotama hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā
apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti.
‘‘Katattāca brāhmaṇa akatattāca evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ
duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti’’ –
Ko pana bho gotama hetu ko paccayo, yena midhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ
saggaṃ lokaṃ upapajjanti –
Katattā ca brāhmaṇa akatattā ca evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ
lokaṃ upapajjanti.
Na kho ahaṃ imassa bhoto gotamassa saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ avibhattassa
vitthārena atthaṃ –
Sādhu me bhava ṃ gotamo tath ā dhamma ṃ desetu.

A ṭṭ hamasutta
Pucchā –tattheva āvuso aṭṭhamasuttaṃ bhagavatā kattha kassa kathañca bhāsitaṃ.
Vissajjanā –sāvatthiyaṃ bhante āyasmato ānandassa ‘‘ekaṃsenāhaṃ ānanda akaraṇīyaṃ vadāmi
kāyaduccaritaṃ manoduccarita’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
‘‘Ekaṃsenāhaṃ ānanda karaṇīyaṃ vadāmi kāyasucaritaṃ vacīsucaritaṃ manosucaritaṃ’’ –
Navamasutta
Pucchā –tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye dukanipāte
adhikaraṇavagge navamasuttaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –akusalaṃ bhikkhave pajahatha, sakkā bhikkhave akusalaṃ pajahituṃ. Nocedaṃ
bhikkhave sakkā abhavissa akusalaṃ pajahituṃ, nāhaṃ evaṃ vadeyyaṃ ‘‘akusalaṃ bhikkhave
pajahathā’’ti. Yasmā ca kho bhikkhave sakkā akusalaṃ pajahituṃ, tasmāhaṃ evaṃ vadāmi ‘‘akusalaṃ
bhikkhave pajahathā’’ti. Akusalañca hidaṃ bhikkhave pahīnaṃ ahitāya dukkhāya saṃvatteyya, nāhaṃ
evaṃvadeyyaṃ ‘‘akusalaṃ bhikkhave pajahathā’’ti. Yasmā ca kho bhikkhave akusalaṃ pahīnaṃ hitāya
sukhāya saṃvattati, tasmāhaṃ evaṃ vadāmi ‘‘akusalaṃ bhikkhave pajahathā’’ti evamādinā bhante
bhagavatā bhāsitaṃ.
Dasamasutta, ekādasamasutta
Pucchā –tattheva āvuso dasamaekādasamasuttāni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni.
Vissajjanā –tattheva bhante dasamaekādasamasuttāni ‘‘dveme bhikkhave dhammā saddhammassa
sammosāya antaradhānāya saṃvattanti. Katame dve, dunnikkhittañca padabyañjanaṃ attho ca dunnīto,
dunnikkhittassa bhikkhave padabyañjanassa atthopi dunnayo hoti. Ime kho bhikkhave dve dhammā
saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattantī’’ti ca. ‘‘Dveme bhikkhave dhammā
saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattanti. Katame dve, sunikkhittañca
padabyañjanaṃ attho ca sunīto, sunikkhittassa bhikkhave padabyañjanassa atthopi sunayo hoti. Ime kho
bhikkhave dve dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattantī’’ti ca. Evaṃ
kho bhante bhagavatā bhāsitāni.
Bālavagga
Dutiyasutta
Pucchā –bālavagge pana āvuso dutiyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –bālavagge bhante dutiyaṃ suttaṃ ‘‘dveme bhikkhave tathāgataṃ abbhācikkhanti.
Katame dve, duṭṭho vā dosantaro saddho vā duggahitena. Ime kho bhikkhave dve tathāgataṃ
abbhācikkhantī’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
Tatiyasutta
Pucchā –tattheva āvuso tatiyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante tatiyasuttaṃ bhagavatā ‘‘dveme bhikkhave tathāgataṃ

abbh ācikkhanti. Katame dve, yo ca abh āsita ṃ alapita ṃ tath āgatena ‘bh āsita ṃ lapita ṃ tath āgaten ā’ti
dīpeti. Yo ca bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena ‘abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenāti’ dīpeti. Ime kho bhikkhave
dve tathāgataṃ abbhācikkhanti. Dveme bhikkhave tathāgataṃ nābbhācikkhanti. Katame dve, yo ca
abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena ‘abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenā’ti dīpeti. Yo ca bhāsitaṃ lapitaṃ
tathāgatena ‘bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenā’ti dīpeti. Ime kho bhikkhave dve tathāgataṃ
nābbhācikkhantī’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
Catutthavagga, pañcamasutta
Pucchā –tattheva āvuso catutthapañcamasuttāni bhagavatā kathaṃ bhāsitāni.
Vissajjanā –tattheva bhante catutthapañcamasuttāni ‘‘dveme bhikkhave tathāgataṃ
abbhācikkhanti. Katame dve, yo ca neyyatthaṃ suttantaṃ ‘nītattho suttanto’ti dīpeti, yo ca nītatthaṃ
suttantaṃ ‘neyyattho suttanto’ti dīpetī’’ti, evamādinā bhagavatā bhāsitāni.
Samacittavagga, paṭhamasutta
Pucchā –samacittavagge āvuso paṭhamasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –samacittavagge bhante paṭhamasuttaṃ ‘‘asappurisabhūmiñca vo bhikkhave desessāmi
sappurisabhūmiñca, taṃ suṇātha sādhukaṃ manasikarotha, bhāsissāmī’’ti, evamādinā bhante bhagavatā
bhāsitaṃ.
Dutiyasutta
Pucchā –tattheva āvuso dutiyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante dutiyasuttaṃ ‘‘dvinnāhaṃ bhikkhave na suppatikāra vadāmi.
Katamesaṃ dvinnaṃ, mātu ca pitu cā’’ti, evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Samacittasutta
Pucchā –tattheva āvuso pañcamaṃ samacittasuttaṃ kattha kassa kena kathañca bhāsitaṃ.
Vissajjanā –sāvatthiyaṃ bhante sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ ‘‘ajjhattasaṃyojanañca āvuso
puggalaṃ desessāmi bahiddhāsaṃyojanañca, taṃsuṇātha
Sādhukaṃ manasikarothā’’ti, evamādinā bhante āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā
bhāsitaṃ.
Ovāda
Pucchā –kathañca āvuso tattha bhagavā ovādaṃ adāsi.
Vissajjanā –tattha bhante bhagavā ‘‘tasmātiha sāriputta evaṃ sikkhitabbaṃ ‘santindriyā
bhavissāma santamānasā’ti. Evañhi vo sāriputta sikkhitabba’’nti evamādinā ovādamadāsi.
‘‘Eso bhante āyasmā sāriputto pubbārāme migāramātupāsā de bhikkhūnaṃ ajjhattasaṃyojanañca
puggala ṃ deseti bahiddh ā sa ṃ yojanañca ’’ –

Sādhu bhante bhagav ā yena āyasm ā sāriputto tenupasa ṅkamatu anukampa ṃ up ādāya.
Tā kho pana sāriputta devatā dasapi hutvā vīsampi hutvā tiṃsampi hutvā cattālīsampi hutvā
paññāsampi hutvā saṭṭhipi hutvā āraggakoṭinitudanamattepi tiṭṭhanti, na ca aññamaññaṃ byābādhenti–
Tasmātiha sāriputta evaṃ sikkhitabbaṃ santindriyā bhavissāma santamānasā.
Parisavagga
Uttānasutta
Pucchā –tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye dukanipāte parisavagge
paṭhamaṃ uttānasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –paṭhamaṃ bhante uttānasuttaṃ ‘‘dvemā sikkhave parisā, katamā dve, uttānā ca parisā
gambhīrā ca parisā, katamā ca bhikkhave uttānā parisā, idha bhikkhave yassaṃ parisāyaṃ bhikkhū
uddhatā honti unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatī asampajānā asamāhitā vibbhantacittā
pākatindriyā. Ayaṃ vuccati bhikkhave uttānā parisā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Soparisattaka
Etadaggaṃ bhikkhave imāsaṃ dvinnaṃ parisānaṃ yadidaṃ gambhīrā parisā.
Anaggavatīsutta
Pucchā –tattheva āvuso tatiyaṃ anaggavatīsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante tatiyaṃ anaggavatīsuttaṃ ‘‘dvemā bhikkhave parisā. Katamā dve,
anaggavatī ca parisā aggavatī ca parisā. Katamā ca bhikkhave anaggavatī parisā, idha bhikkhave yassaṃ
parisāyaṃ therā bhikkhū bāhulikā honti sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā, na
vīriyaṃ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikabhassa sacchikiriyāyā’’ti
evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Okkācitavinītasutta
Pucchā –tattheva āvuso chaṭṭhaṃ okkācitavinītasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante chaṭṭhaṃ okkācitavinītasuttaṃ ‘‘dvemā bhikkhave parisā. Katamā
dve, okkācitavinītā parisā no paṭipucchāvinītā, paṭipucchā vinītā parisā no okkācitavinītā’’ti evamādinā
bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
Puggalavagga
Asantasannivāsasutta
Pucchā –puggalavagge āvuso ekādasamaṃ asantasannivāsasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –puggalavagge bhante ekādasamaṃ asantasannivāsasuttaṃ ‘‘asantasannivāsañca vo
bhikkhave desessāmi santasannivāsañca, taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasikarotha bhāsissāmī’’ti
evam ādin ā bhagavat ā bh āsita ṃ.

Sukhavagga
Pucchā –sukhavagge pana āvuso bhagavatā kīdisī dhammadesanāyo desitā.
Vissajjanā –sukhavagge bhante bhagavatā ‘‘dvemāni bhikkhave sukhāni. Katamāni dve,
gihisukhañca pabbajitasukhañca, imāni kho bhikkhave dve sukhāni. Etadaggaṃ bhikkhave imesaṃ
dvinnaṃ sukhānaṃ yadidaṃ pabbajitasukha’’nti evamādikā dhammadesanāyo desitā.
Āyācanavagga
Pucchā –āyācanavagge pana āvuso bhagavatā paṭhamādīni cattāri suttāni kathaṃ bhāsitāni.
Vissajjanā –āyācanavagge bhante paṭhamādīni cattāri suttāni ‘‘saddho bhikkhave bhikkhu evaṃ
sammā āyācamāno āyāceyya tādiso homi, yādisā sāriputtamoggallānā’’ti, evamādinā bhagavatā
bhāsitāni.
Avaṇṇārahasutta
Pucchā –tattheva āvuso pañcamaṃ avaṇṇārahasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante pañcamaṃ avaṇṇārahasuttaṃ ‘‘dvīhi bhikkhave dhammehi
samannāgato bālo abyatto asappuriso etaṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca
viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavatī’’ti, evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Appasādanīyasutta
Pucchā –tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye dukanipāte
āyācanavagge chaṭṭhaṃ appasādanīyasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –chaṭṭhaṃ bhante appasādanīyasuttaṃ ‘‘dvīhi bhikkhave dhammehi samannāgato bālo
abyatto asappuriso etaṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca
apuññaṃ pasavati. Katamehi dvīhi, ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṃ
upadaṃseti, ananuvicca apariyo gāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṃ upadaṃsetī’’ti evamādinā
bhagavatā bhāsitaṃ.
Mātāpitusutta
Pucchā –tattheva āvuso sattamaṃ mātāpitusuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante sattamaṃ mātāpitusuttaṃ ‘‘dvīsu bhikkhave micchā paṭipajjamāno
bālo abyatto asappuriso etaṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hohi sānuvajjo ca viññūnaṃ,
bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamesu dvīsu, mātari ca pitari cā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Tathāgatasutta
Pucchā –tattheva āvuso aṭṭhamaṃ tathāgatasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante aṭṭhamaṃ tathāgatasuttaṃ ‘‘dvīsu bhikkhave micchāpaṭipajjamāno
bālo abyatto asappuriso etaṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ,
bahuñca apuñña ṃ pasavati. Katamesu dv īsu, tath āgate ca tath āgatas āvake c ā’’ ti evam ādin ā bhagavat ā

bh āsita ṃ.
Tikanipāta
Bālavagga, bhayasutta
Pucchā –tikanipāte pana āvuso paṭhamaṃ bhayasuttaṃ bhagavatā kattha kassa kathañca bhāsitaṃ.
Vissajjanā –sāvatthiyaṃ bhante sambahulānaṃ ‘‘yāni kānici bhikkhave bhayāni uppajjanti,
sabbāni tāni bālato uppajjanti no paṇḍitato. Ye keci uppaddavā uppajjanti, sabbete bālato uppajjanti no
paṇḍitato. Yekeci upasaggā uppajjanti, sabbete bālato uppajjanti no paṇḍitato’’ti evamādinā bhagavatā
bhāsitaṃ.
Cintīsutta
Pucchā –tattheva āvuso tatiyaṃ cintīsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante cintīsuttaṃ ‘‘tīṇimāni bhikkhave bālassa bālalakkhaṇāni bālanimittāni
bālāpadānāni. Katamāni tīṇi, idha bhikkhave bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca
dukkaṭakammakārī cā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Accayasutta
Pucchā –tattheva āvuso catutthaṃ accayasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante catutthaṃ accayasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato bālo
veditabbo. Katamehi tīhi, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ nappaṭikaroti, parassa kho pana
accayaṃ desentassa yathādhammaṃ nappaṭiggaṇhātī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Malasutta
Pucchā –tattheva āvuso dasamaṃ malasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante dasamaṃ malasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato tayo
male appahāya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi tīhi, dussīlo ca hoti, dussīlyamalañcassa
appahīnaṃ hoti. Issukī ca hoti, issāmalañcassa appahīnaṃ hoti. Maccharī ca hoti, maccharamalañcassa
appahīnaṃ hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Rathakāravagga, ñātasutta
Pucchā –rathakāravagge pana āvuso paṭhamaṃ ñātasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –paṭhamaṃ bhante ñātasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato ñāto bhikkhu
bahujanaahitāya paṭipanno hoti bahujana dukkhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya
devamanussānaṃ. Katamehi tīhi, ananulomike kāyakamme samādapeti, ananulomike vacīkamme
samādapeti, ananulomikesu dhammesu samādapetī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Āsaṃsasutta
Pucchā –tattheva āvuso tatiyaṃ āsaṃsasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.

Vissajjan ā –tattheva bhante tatiya ṃ ā sa ṃsasutta ṃ ‘‘ tayome bhikkhave puggal ā santo
saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo nirāso āsaṃso’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Sacetanasutta
Pucchā –tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte
rathakāravagge pañcamaṃ sacetanasuttaṃ kattha kassa kathañca bhāsitaṃ.
Vissajjanā –bārāṇasiyaṃ bhante sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave
rājā ahosi sacetano nāma, atha kho bhikkhave rājā sacetano rathakāraṃ āmantesi ito me samma
rathakāra channaṃ māsānaṃ paccayena saṅgāmo bhavissati sakkhissasi me samma rathakāra navaṃ
cakkayugaṃ kātu’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Apaṇṇakasutta
Pucchā –tattheva āvuso chaṭṭhaṃ apaṇṇakasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –chaṭṭhaṃ bhante apaṇṇakasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato bhikkhu
apaṇṇakapaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāya. Katamehi tīhi, idha
bhikkhave bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti, bhojane mattaññū hoti, jāgariyamanuyutto hotī’’ti
evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Devalokasutta
Pucchā –tattheva āvuso aṭṭhamaṃ devalokasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante aṭṭhamaṃ devalokasuttaṃ ‘‘sace vo bhikkhave aññatitthiyā
paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ ‘‘devalokūpapattiyā āvuso samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussathā’ti.
Nanu tumhe bhikkhave evaṃ puṭṭhā aṭṭīyeyyātha harāyeyyātha jiguccheyyāthā’’ti evamādinā bhagavatā
bhāsitaṃ.
Paṭhama pāpaṇikasutta
Pucchā –tattheva āvuso navamaṃ paṭhamapāpaṇikasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante navamaṃ paṭhamapāpaṇikasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave aṅgehi
samannāgato pāpaṇiko abhabbo anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ
kātuṃ. Katamehi tīhi, idha bhikkhave pāpaṇiko pubbaṇhasamayaṃ na sakkaccaṃ kammantaṃ
adhiṭṭhātī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Puggalavagga
Gilānasutta
Pucchā –puggalavagge pana āvuso dutiyaṃ gilānasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –puggalavagge bhante dutiyaṃ gilānasuttaṃ ‘‘tayome bhikkhave gilānā santo
saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo, idha bhikkhave ekacco gilāno labhanto vā sappāyāni bhojanāni
alabhanto vā sappāyāni bhojanāni, labhanto vā sappāyāni bhesajjāni alabhanto vā sappāyāni bhesajjāni,
labhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ alabhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ vuṭṭhāti tamhā ābādhā’’ti

evam ādin ā bhagavat ā bh āsita ṃ.
Bahukārasutta
Pucchā –tattheva āvuso catutthaṃ bahukārasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante catutthaṃ bahukārasuttaṃ ‘‘tayo me bhikkhave puggalā puggalassa
bahukārā. Katame tayo, yaṃ bhikkhave puggalaṃ āgamma puggalo buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti,
dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti. Ayaṃ bhikkhave puggalo imassa puggalassa
bahukāro’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Jigucchitabbasutta
Pucchā –tenāvuso bhagavatā jānatā passatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye
tikanipāte puggalavagge sattamaṃ jigucchitabbasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –sattamaṃ bhante jigucchitabbasuttaṃ ‘‘tayome bhikkhave puggalā santo
saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo, atthi bhikkhave puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na
bhajitabbo na payirupāsitabbo, atthi bhikkhave puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na
payirupāsitabbo, atthi bhikkhave puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo’’ti evaṃ kho bhante
bhagavatā bhāsitaṃ.
Pucchā –kathañcāvuso tattha bhagavatā jigucchitabbo puggalo nasevitabbo nabhajitabbo na
payirupāsitabbo pakāsito.
Vissajjanā – ‘‘katamo ca bhikkhave puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na
payirupāsitabbo. Idha bhikkhave ekacco dussīlo hoti pāpadhammo asucisaṅkassarasamācāro
paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto
kasambujāto, evarūpo bhikkhave puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na
payirupāsitabbo’’ti evamādinā bhante bhagavatā jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na
payirupāsitabbo puggalo pakāsito.
Pucchā –kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā ajjhupekkhitabbo puggalo na sevitabbo na bhajitabbo
na payirupāsitabbo pakāsito.
Vissajjanā –katamo ca bhikkhave puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na
payirupāsitabbo, idha bhikkhave ekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo, appampi vutto samāno
abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukarotī’’ti evamādinā
bhante bhagavatā tattha ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo puggalo
pakāsito.
Pucchā –kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā sevitabbo puggalo bhajitabbo payirupāsitabbo
pakāsito.
Vissajjanā – ‘‘katamo ca bhikkhave puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo, idha bhikkhave
ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo, evarūpo bhikkhave puggalo sevitabbo bhajitabbo
payirupāsitabbo’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā sevitabbo puggalo bhajitabbo payirupāsitabbo
pakāsito.
Gūthabhāṇīsutta

Pucch ā –tattheva āvuso puggalavagge a ṭṭ hama ṃ gūthabh āṇī sutta ṃ bhagavat ā katha ṃ bh āsita ṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante puggalavagge aṭṭhamaṃ gūthabhāṇīsuttaṃ ‘‘tayo me bhikkhave
puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo, gūthabhāṇī pupphabhāṇī madhubhāṇī’’ti evaṃ
kho bhagavatā bhāsitaṃ.
Gūthabhāṇīpuggala
Pucchā –kathañcāvuso tattha bhagavatā gūthabhāṇīpuggalo pakāsito.
Vissajjanā –katamo ca bhikkhave puggalo gūthabhāṇī, idha bhikkhave ekacco puggalo
sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagatovā pūgamajjhagatovā rājakulamajjhagatovā abhinīto
sakkhipuṭṭho ‘‘ehambho purisa yaṃ jānāsi, taṃ vadehī’’ti. So ajānaṃ vā āha ‘‘jānāmī’’ti, jānaṃ vā āha
‘‘na jānāmī’’ti, apassaṃ vā āha ‘‘passāmī’’ti, passaṃ vā āha ‘‘na passāmī’’ti. Iti attahetu vā parahetu vā
āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti. Ayaṃ vuccati bhikkhave puggalo gūthabhāṇīti,
evaṃ kho bhante tattha bhagavatā gūthabhāṇīpuggalo pakāsito.
Pupphabhāṇīpuggala
Pucchā –kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā pupphabhāṇīpuggalo pakāsito.
Vissajjanā –katamo ca bhikkhave puggalo pupphabhāṇī, idha bhikkhave ekacco puggalo
sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagatovā rājakulamajjhagato vā abhinīto
sakkhipuṭṭho ‘‘ehambho purisa yaṃ pajānāsi, taṃ vadehī’’ti. So ajānaṃ vā āha ‘‘na jānāmī’’ti, jānaṃ vā
āha ‘‘jānāmī’’ti, apassaṃ vā āha ‘‘na passāmī’’ti, passaṃ vā āha ‘‘passāmī’’ti, iti attahetu vā parahetu vā
āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti, ayaṃ vuccati bhikkhave puggalo pupphabhāṇīti,
evaṃ kho bhante tattha bhagavatā pupphabhāṇīpuggalo pakāsito.
Madhubhāṇīpuggala
Pucchā –kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā madhubhāṇī puggalo pakāsito.
Vissajjanā –katamo ca bhikkhave puggalo madhubhāṇī, idha bhikkhave ekacco puggalo pharusaṃ
vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato
Hotīti evamādinā bhante bhagavatā tattha madhubhāṇī puggalo pakāsito.
Andhasutta
Pucchā –tattheva āvuso puggalavagge navamaṃ andhasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante puggalavagge navamaṃ andhasuttaṃ ‘‘tayome bhikkhave puggalā
santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo andho ekacakkhu dvicakkhū’’ti, evaṃ kho bhante
bhagavatā bhāsitaṃ.
Pucchā –kīdiso āvuso puggalo tattha bhagavatā andho akkhāto.
Vissajjanā –yassa bhante bhogesu ceva dhammesu ca paññācakkhu natthi, ediso bhante puggalo
tattha bhagavat ā andho akkh āto.

Pucch ā –kīdiso pana āvuso puggalo tattha bhagavat ā ekacakkhu akkh āto.
Vissajjanā –yassa bhante bhogesuyeva paññācakkhu atthi na dhammesu. Īdiso bhante puggalo
tattha bhagavatā ekacakkhu akkhāto.
Pucchā –kīdiso pana āvuso puggalo tattha bhagavatā dvicakkhu akkhāto.
Vissajjanā –yassa bhante bhogesu ceva dhammesu ca paññācakkhu atthi, īdiso bhante puggalo
tattha bhagavatā dvicakkhu akkhāto.
Avakujjasutta
Pucchā –tenāvuso bhagavatā jānatā passatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye
tikanipāte puggalavagge dasamaṃ avakujjasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –dasamaṃ bhante avakujjasuttaṃ ‘‘tayo me bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā
lokasmiṃ. Katame tayo, avakujjapañño puggalo ucchaṅgapañño puggalo puthupañño puggalo. Katamo
ca bhikkhave avakujjapañño puggalo. Idha bhikkhave ekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ
bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya, tassa bhikkhū dhammaṃ desentiādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ
pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti.
So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya nevādiṃ manasikaroti, na majjhaṃ manasikaroti, na pariyosānaṃ
manasikaroti, vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya nevādiṃ manasikaroti, na majjhaṃ manasikaroti, na
pariyosānaṃ manasikarotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Devadūtavagga, sabrahmakasutta
Pucchā –devadūtavagge pana āvuso paṭhamaṃ sabrahmakasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –devadūtavagge bhante paṭhamaṃ sabrahmakasuttaṃ ‘‘sabrahmakāni bhikkhave tāni
kulāni, yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sapubbacariyakāni bhikkhave tāni kulāni,
yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Āhuneyyāni bhikkhave tāni kulāni, yesaṃ puttānaṃ
mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Brahmāti bhikkhave mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Pubbācariyāti
bhikkhave mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Āhuneyyāti bhikkhave etaṃ mātāpitūnaṃ adhivacanaṃ.
Taṃ kissa hetu, bahukārā bhikkhave mātāpitaro puttānaṃ āpādakā posakā imassa lokassa dassetāro’’ti,
evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
Brahmāti mātāpitaro, pubbācariyāti vuccare;
Āhuneyyā ca puttānaṃ, pajāya anukampakā;
Tasmā hi ne namasseyya, sakkareyya ca paṇḍito;
Annena atha pānena, vatthena sayanena ca;
Ucchādanena nhāpanena, pādānaṃ dhovanena ca;
Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā.
Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatīti –
Pucchā –tattheva āvuso pañcamaṃ hatthakasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –pañcamaṃ bhante hatthakasuttaṃ āḷaviyaṃ hatthakaṃ āḷavakaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
Hatthako bhante āḷavako bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kacci bhante bhagavā sukhamasayitthā’’ti. Tasmiṃ
bhante vatthusmi ṃ ‘‘ eva ṃ kum āra sukhamasayittha ye ca pana loke sukha ṃ senti, aha ṃ tesa ṃ

aññataro ’’ ti evam ādin ā bhante bhagavat ā bh āsita ṃ.
‘‘Kacci bhante bhagavā sukhamasayittha’’.
‘‘Evaṃ kumāra sukhamasayittha, ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’.
‘‘Evaṃ kumāra sukhamasayittha, ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’.
‘‘Sabbadā ve sukhaṃ seti,
Brāhmaṇo parinibbuto;
Yo na limpati kāmesu,
Sītibhūto nirūpadhi;
Sabbā āsattiyo chetvā,
Vineyya hadaye daraṃ;
Upasanto sukhaṃ seti;
Santiṃ pappuyya cetaso’’ hu –
Devadūtasutta
Pucchā –tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte
devadūtavagge chaṭṭhaṃ devadūtasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –chaṭṭhaṃ bhante devadūtasuttaṃ ‘‘tīṇimāni bhikkhave devadūtāni. Katamāni tīṇi,
idha bhikkhave ekacco kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati.
So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā
paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Tamenaṃ bhikkhave nirayapālā
nānābāhāsu gahetvā yamassa rañño dassenti-ayaṃ deva puriso amatteyyo apetteyyo asāmañño
abrahmañño, na kule jeṭṭhapacāyī, imassa devo daṇḍaṃ paṇetū’’ti. Evaṃ kho bhante bhagavatā
bhāsitaṃ.
Pucchā –kathañcāvuso tattha bhagavatā yamassa rañño paṭhamadevadūta samanuyuñjanā pakāsitā.
Vissajjanā –tamenaṃ bhikkhave yamo rājā paṭhamaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati
samanubhāsati ‘‘ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu paṭhamaṃ devadūtaṃ pātubhūta’’nti
evamādinā bhante tattha bhagavatā yamassa rañño paṭhamadevadūtasamanuyuñjanā pakāsitā.
‘‘Ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu paṭhamaṃ devadūtaṃ pātubhūtaṃ’’.
Dutiya devadūta
Pucchā –kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā yamassa rañño dutiyadevadūta samanuyuñjanā
pakāsitā.
Vissajjanā –tamenaṃ bhikkhave yamo rājā paṭhamaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā
samanubhāsitvā dutiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati ‘‘ambho purisa na
tvaṃ addasa manussesu dutiyaṃ devadūtaṃ pātubhūta’’nti evamādinā bhante tattha bhagavatā yamassa
rañño dutiyā devadūtasamanuyuñjanā pakāsitā.
‘‘ Ambho purisa na tva ṃ addasa manussesu dutiya devad ūta ṃ pātubh ūta ṃ’’ .

‘‘ Ambho purisa na tva ṃ addasa manussesu itth īṃ vā purisa ṃ vā ā bādhika ṃ dukkhita ṃ
bāḷhagilānaṃ sake muttakarīse palipannaṃ semānaṃ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṃ aññehi
saṃvesiyamānaṃ’’ –
Tatiya devadūta
Pucchā –kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā yamassa rañño tatiyadevadūta samanuyuñjanā
pakāsitā.
Vissajjanā –tamenaṃ bhikkhave yamo rājā dutiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā
samanubhāsitvā tatiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati ‘‘ambho purisa natvaṃ
manussesu tatiyaṃ devadūtaṃ pātubhūtanti’’ evamādinā bhante tattha bhagavatā yamassa rañño tatiyā
devadūtasamanuyuñjanā pakāsitā.
‘‘Ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu tatiyaṃ devadūtaṃ pātubhūtaṃ’’.
‘‘Ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu itthiṃ vā purisaṃ vā ekāhamataṃ vā dvīhamataṃ vā
tīhamataṃ vā uddhumātakaṃ vinīlakaṃ vipubbakajātaṃ’’ –
‘‘Nāsakkhissaṃ bhante pamādassaṃ bhante’’ –
Pucchā –kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā nerayikassa sattassa niraya dukkhapaṭisaṃvedanā
pakāsitā.
Vissajjanā –tamenaṃ bhikkhave ‘‘yamo rājā tatiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā
samanubhāsitvā tuṇhī hoti. Tamenaṃ bhikkhave nirayapālā pañcavidhabandhanaṃ nāma kāraṇaṃ
karonti, tattaṃ ayokhilaṃ hatthe gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ dutiyasmiṃ hatthe gamenti, tattaṃ
ayokhilaṃ pāde gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ dutiyasmiṃ pāde gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ majjheurasmiṃ
gamenti. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayati, na ca tāva kālaṃ karoti, yāva na taṃ
pāpakammaṃ byantīhotī’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā nerayikassa nirayadukkhapaṭisaṃvedanā
pakāsitā.
Saṃvejanīyakathā
Pucchā –kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā saṃvejanīyakathā kathitā.
Vissajjanā –bhūtapubbaṃ bhikkhave yamassa rañño etadahosi ‘‘ye kira bho loke pāpakāni
kammāni karonti, te evarūpā vividhā kammakaraṇā karīyanti, ahovatāhaṃ manussattaṃ labheyyaṃ,
tathāgato ca loke uppajjeyya arahaṃ sammāsambuddho’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā
saṃvejanīyakathā kathitā.
‘‘Ye kira bho loke pāpakāni kammāni karonti’’.
‘‘Coditā devadūtehi, ye pamajjanti māṇavā;
Te dīgharattaṃ socanti, hīnakāyūpagā narā.
Ye ca kho devadūtehi, santo sappurisā idha;
Coditā na pamajjanti, ariyadhamme kudācanaṃ.
Up ādāne bhaya ṃ disv ā, jātimara ṇasambhave;

Anup ādā vimuccanti, j ātimara ṇasa ṅkhaye.
Te appamattā sukhino, diṭṭhadhammābhinibbutā;
Sabbaverabhayātītā, sabbadukkhaṃ upaccaguṃ’’ hu –
Catumahārājasutta
Pucchā –tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte
devadūtavagge aṭṭhamaṃ catumahārājasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –aṭṭhamaṃ bhante catumahārājasuttaṃ ‘‘aṭṭhamiyaṃ bhikkhave pakkhassa catunnaṃ
mahārājānaṃ amaccā pārisajjā imaṃ lokaṃ anuvicaranti kacci bahū manussā manussesu matteyyā
petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhapacāyino, uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti, puññāni
karontī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Appakā kho mārisā manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule
je ṭṭhapacāyino, uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti, puññāni karonti.
‘‘Dibbā vata bho kāyā parihāyissanti, paripūrissanti asura kāyā’’ –
Bahū kho mārisā manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhapacāyino,
uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti, puññāni karonti.
‘‘Dibbā vata bho kāyā paripūrissanti, parihāyissanti asura kāyā’’ –
Ādhipateyyāsutta
Pucchā –tattheva āvuso dasamaṃ ādhipateyyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
Vissajjanā –tattheva bhante dasamaṃ ādhipateyyasuttaṃ ‘‘tīṇimāni bhikkhave ādhipateyyāni.
Katamāni tīṇi, attādhipateyyaṃ lokādhipateyyaṃ dhammādhipateyyaṃ. Katamañca bhikkhave
attādhipateyyaṃ, idha bhikkhave bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti
paṭisañcikkhatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
Brāhmaṇavagga, paribbājakasutta
Pucchā –brāhmaṇavagge āvuso catutthaṃ paribbājakasuttaṃ bhagavatā kaṃ ārabbha kismiṃ
vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
Vissajjanā –brāhmaṇavagge bhante catutthaṃ paribbājakasuttaṃ aññataraṃ brāhmaṇa
paribbājakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante brāhmaṇaparibbājako bhagavantaṃ etadavoca
‘‘sanniṭṭhiko dhammo sandiṭṭhiko dhammoti bho gotama vuccati, kittāvatānu kho bho gotama
sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti. Tasmiṃ
bhante vatthusmiṃ ‘‘ratto kho brāhmaṇa rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti,
parabyābādhāyapi ceteti, ubhaya byābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ
paṭisaṃvedeti, rāge pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, naparabyābādhāyapi ceteti,
naubhayabyābādhāyapi ceteti, nacetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedetī’’ti evamādinā
bhagavatā bhāsitaṃ.
Vacchagottasutta